02c Bijlage 1 Kaderbrief 2026
Tekst van het document
leiderschap, arbeidsmarktcommunicatie, werving en
met eigen personeel uitvoert. Dit zorgt ervoor dat ons
nieuwe manieren van werken, alsook om duidelijkheid
selectie, talentontwikkeling en leren en ontwikkelen.
personeelsbestand en kosten hiervoor groter zijn dan
te scheppen in rollen en processen binnen de
Voor de jaren 2027 en verder zijn deze financiële
bij vergelijkbare gemeenten. Hier staat echter wel
organisatie. We zetten daarbij in op het aantrekken,
middelen nog maar beperkt beschikbaar. In 2026 in
tegenover dat we lagere uitbestedingskosten hebben.
ontwikkelen en behouden van medewerkers, door te
aanloop op de kaderbrief/begroting 2027 evalueren we
De resultaten van de benchmark nemen we samen met
werken aan arbeidsmarktbenadering (aantrekkelijk
de doeltreffendheid en toereikendheid van de middelen.
de input uit het zerobasedbegrotingstraject mee in de totstandkoming bij de
werkgever), (persoonlijk) leiderschap, alsook de basis op orde.
Spoor 3 Bestuurlijk – ambtelijke samenwerking.
(meer)jarenbegroting 2026 -2029.
De verbetering van de samenwerking tussen Tegelijkertijd staat de arbeidsmarkt in Nederland
organisatie, college van B&W en raad blijft onze
onder druk en dit geldt ook voor de publieke sector.
aandacht houden. Wederzijds begrip en vertrouwen
De krapte op de arbeidsmarkt is in de afgelopen jaren
en efficiënte besluitvorming zijn belangrijke
toegenomen, met een stijgend aantal vacatures en
uitgangspunten hierbij. We investeren in de verdere 36
“In de komende periode blijft de focus liggen op het verder automatiseren van routinematige taken, het verbeteren van onze data-analyse capaciteiten en het waarborgen van cybersecurity.”
Investeren in digitale dienstverlening
inwonersbetrokkenheid en inspraak in het bestuur
In de komende periode blijft de focus liggen op het
te vergroten.
verder automatiseren van routinematige taken, het
•
We blijven in toenemende mate samenwerken met
verbeteren van onze data-analyse capaciteiten en het
technologische bedrijven en andere overheden
waarborgen van cybersecurity. Extra aandacht gaat
om innovatie te bevorderen en in lijn te blijven met
uit naar de toepassing van AI (artifical intelligence)
landelijke en Europese wet- en regelgeving.
om dienstverlening en/of administratieve processen
•
effectiever en efficiënter te maken. De digitalisering speelt dan ook een sleutelrol in het behalen van onze
We blijven investeren in onze IT-infrastructuur om deze actueel en vooral ook veilig te houden.
•
We vernieuwen onze applicaties in het Sociaal
organisatiedoelstellingen. Concreet gaan we het
Domein voor een betere dienstverlening aan
volgende doen:
onze inwoners en een efficiëntere en effectievere
•
bedrijfsvoering voor onszelf.
We breiden onze digitale loketten met gemeentelijke diensten voor inwoners en bedrijven
• •
•
•
We investeren in een digitaal (historisch) archief
verder uit.
zodat deze voldoet aan de nieuwe archiefwet die in
We uniformeren, optimaliseren en automatiseren
2026 in werking treedt. We bewaren onze digitale
processen, daar waar mogelijk.
informatiehuishouding duurzaam en maken deze
We investeren in AI-gestuurde analyses en data-
beschikbaar voor inwoners. Hierbij digitaliseren we
analyse capaciteiten om betere beslissingen te
zoveel mogelijk dossiers (bijv. bouwvergunningen).
nemen voor vergunningsverlening, subsidies
Het aanstellen van een gemeentearchivaris met
of sociale ondersteuning. Tevens gaan we
ingang van 2027 is verplicht. Dit om (blijvend) te
stapsgewijs AI-technieken verder inzetten om
voldoen aan de Archiefwet.
dienstverlening en onderliggende processen en
In de ICT markt is het een komen en gaan van
de organisatie-brede bedrijfsvoering efficiënter en
nieuwe softwareleveranciers en investeerders.
effectiever te maken.
Deze wisselingen hebben regelmatig gevolgen
We ontwikkelen programma’s om digitale
voor de software die we gebruiken. Nieuwe
vaardigheden onder onze medewerkers (en
licentiemodellen, prijsstijgingen en producten die
inwoners) te verbeteren. Daarnaast implementeren
end-of-life worden verklaard.
we digitale participatieplatforms om 37
Deze wisselingen leiden vaak tot meerkosten,
Openbare orde en veiligheid
ondanks dat we altijd voor het meest
Veiligheid is een belangrijk onderwerp in alle
kosteneffectief vervangingsscenario kiezen (het
programma’s en gaat over veel verschillende dingen:
verminderen van de extra kosten).
van jeugdcriminaliteit en verkeersveiligheid tot georganiseerde misdaad en het omgaan met rampen en
Stelselwijziging pensioenvoorziening politieke
crises. Het is een ingewikkeld onderwerp, omdat goede
ambtsdragers (APPA).
oplossingen samenwerking vragen van veel partijen.
Vanaf 1 januari 2028 worden de pensioenen van
Niet alleen van politie, justitie en maatschappelijke
politiek ambtsdragers (o.a. wethouders) ondergebracht
organisaties, maar ook van ondernemers en bewoners.
in het nieuwe pensioenstelsel. Om ervoor te kunnen
Binnen de gemeente wordt veiligheid steeds belangrijker
zorgen dat de huidige opgebouwde pensioenen kunnen
bij het maken van keuzes.
worden overgebracht naar het nieuwe pensioenstelsel
De manier waarop mensen veiligheid ervaren is
vindt er een eenmalige collectieve waardeoverdracht
veranderd. Vroeger ging het vooral om zichtbare
plaats van alle opgebouwde rechten. Deze overdracht
criminaliteit op straat, nu maken mensen zich meer
vindt plaats aan het ABP.
zorgen over dingen als polarisatie, cybercrime en spanningen in de samenleving. Daaronder ligt een
De financiële gevolgen van de overgang worden de
gevoel van onzekerheid, omdat de samenleving steeds
komende periode onderzocht. Dit onderzoek vindt
ingewikkelder en minder voorspelbaar wordt. Digitale
plaats met behulp van o.a. het ministerie van BZK en
dreigingen zoals cyberaanvallen , veranderen de
de VNG. Het onderzoek richt zich op de omvang van
manier waarop criminaliteit werkt en hoe we veiligheid
alle opgebouwde Appa-aanspraken, de toekomstige
organiseren. Deze veranderingen zorgen ook voor meer
premie en de beschikbare middelen. Daarmee ontstaat
mentale druk en verdeeldheid in de samenleving, mede
er duidelijkheid over de mogelijke financiële gevolgen in
door sociale media en wereldwijde spanningen. Daarom
2027, het jaar dat de waardeoverdracht
is het belangrijk om mensen met elkaar te verbinden
moet plaatsvinden.
en fysieke en sociale veiligheid samen te brengen in ruimtelijk beleid, zodat we klaar zijn voor de toekomst.
38
In 2026 voeren we de in het Integraal Veiligheidsplan
het tijdig aanvragen van de evenementenvergunning.
makkelijker kunnen worden aangevraagd. Dit bespaart
2024-2027 genoemde inspanningen uit om de in
Dit komt ten goede aan het zijn van een betrouwbare
zowel intern, maar ook voor de aanvrager, tijd en
het plan genoemde strategische en operationele
overheid. Deze nieuwe werkwijze wordt ook in 2026
energie. De uitkomt hiervan zal in 2026 landen in
doelstellingen te bereiken. Hiermee zetten
verder aangescherpt waar nodig.
uitvoeringsregels c.q. in een nieuw evenementenbeleid.
veiligheidsuitdagingen waaronder: ondermijning,
Tevens zijn we aan de slag gegaan met het maken
Financiële ontwikkelingen
kwetsbare groepen, rampenbestrijding
van een dashboard APV-vergunningverlening, welke
Het rijk wil dat de gemeenten steeds meer taken
en crisisbeheersing.
op 1 april 2025 ‘live’ is gegaan. Het dashboard
uitvoeren als vertaling van het rijksbeleid. Daar
geeft onder andere cijfers over het aantal en
leveren we als gemeente ook volop onze bijdrage
Toezicht en handhaving
soort vergunningaanvragen, maar ook over de
aan. Tegelijkertijd zien we een aantal financiële
In 2026 continueren we de in 2025 ingezette lijn voor
doorlooptijden. In 2026 leveren wij hiervan de eerste
onduidelijkheden en risico’s waarvan op onderdelen de
wat betreft het versterken van toezicht en handhaving
bevindingen op. Op basis hiervan scherpen we
contouren steeds duidelijker worden:
en wordt het team APV-vergunningen, Toezicht en
processen nader aan.
we de komende jaren in op een aantal grote
Handhaving verder op sterkte gebracht conform
•
In 2023 is de zogenaamde herijking van het
formatieplan. Onder andere de werving van een collega
Tot slot hebben we de ‘papieren tijger’ achter
gemeentefonds doorgevoerd na een jarenlange
die aanspreekpunt gaat worden voor kermissen, de
de evenementen vergunningaanvraag, samen
voorbereiding. Deze herijking is bedoeld om de
weekmarkt en evenementen. Hij/zij vormt daarmee
met een aantal organisatoren van evenementen,
bedragen van de Algemene Uitkering evenwichtiger
de schakel van de vergunningverleners naar de
bekeken en vereenvoudigd. Het nieuwe
over alle gemeenten te verdelen door goed
exploitanten buiten en andersom.
evenementenaanvraagformulier is in het eerste
naar het uitgavenpatroon bij de gemeenten te
kwartaal van 2025 getest door een aantal
kijken. Voor onze gemeente heeft dit toen een
We zijn gestart met een uniforme werkwijze (UWW).
organisatoren en is in april op de website van de
positief effect gehad. De geplande tussentijdse
Dit houdt in dat er op dezelfde wijze procesmatig
gemeente geplaatst. In 2026 blijven we monitoren of
evaluatie in 2025 laat zien dat een verdere analyse
wordt gewerkt en dit wordt geregistreerd in een nieuw
het formulier volstaat en of een eventuele aanpassing
noodzakelijk is. Dit heeft de fondsbeheerder doen
zaaksysteem. Om het gehele proces goed te laten
nodig is.
besluiten pas per 1 januari 2027 een volgende stap
verlopen is een optimaal samenspel tussen zowel
te zetten m.b.t. de herijking.
de gemeente als de organisatoren benodigd. Denk
In dit kader onderzoeken we op dit moment of
hierbij bijvoorbeeld aan het binnen de gestelde termijn
meerjarige vergunningen in de toekomst mogelijk
verlenen van een vergunning, wat natuurlijk begint bij
zijn, dan wel of jaarlijks terugkerende evenementen 39
•
Bij de herziening van de verdeling van het
•
De tekorten in de jeugdzorg nemen toe. In
Gemeentefonds is het zogenaamde ‘trap op – trap
de Voorjaarnota 2025 van het ministerie van
af’ principe m.i.v. 2024 losgelaten. Gevolg is dat
Financiën zijn extra middelen toegekend voor de
gemeenten met ingang van 2026 globaal € 3 mld.
jaren 2025 t/m 2030. De tekorten uit de jaren 2023
structureel minder ontvangen. Daardoor ontstaat
en 2024 worden vooralsnog niet gecompenseerd
het zogenaamde ‘ravijnjaar’. Met de Voorjaarsnota
met de Voorjaarsnota 2025.
2025 van het ministerie van Financiën, die
Het ingroeipad van de maatregelen van de
eind april is gepubliceerd, lijken de financiële
Hervormingsagenda wordt voor de jaren 2026 en
vooruitzichten voor met name de jaren 2026 en
2027 verzacht met € 498 miljoen respectievelijk
2027 een stuk positiever. Het ravijnjaar schuift
€ 447 miljoen. De volledige besparing van de
op van 2026 naar 2028. De beloofde structurele
Hervormingsagenda wordt in 2028 gerealiseerd.
oplossing is er nog steeds niet. Financieel solide
Dit is met name de reden waardoor het ravijnjaar
beleid voeren, in combinatie met een meerjarige
opschuift van 2026 naar 2028. Op financieel
visie op uitvoeringstaken is voor gemeenten dan
vlak zijn er diverse ontwikkelingen waarbij de
ook moeilijk.
rijksoverheid onduidelijk is en blijft welke kant het uitgaat. Mogelijk gaat de meicirculaire 2025 meer
•
Het loslaten van het ‘trap op - trap af’ principe
duidelijkheid bieden. Een belangrijk deel van de
zou samengaan met een forse uitbreiding van
uitkering is nodig voor de sterk gestegen loon- en
de belastingmogelijkheden voor de gemeenten.
prijsstijgingen. De uitkomsten van de meicirculaire
De discussie hierover, gepaard met diverse
nemen we mee in de begroting 2026 en verder.
voorwaarden die gemeenten stellen, loopt al heel lang en er is geen enkel signaal dat er op korte termijn oplossingsrichtingen in zicht zijn.
“Het ravijnjaar schuift op van 2026 naar 2028.”
•
Voor duurzaamheid begint er langzaamaan (iets) meer duidelijkheid te komen over de middelen. Het structureel karakter ervan (veelal nu voor 3 jaar aangekondigd) is nog een aandachtspunt. 40
De opgaven in het hoofdlijnenakkoord en het collegeprogramma, in combinatie met onzekerheden zoals de algemene uitkering, ontwikkelingen in de
Concrete ontwikkelingen en ambities (meerjaren)begroting 2026-2029
zorg- en jeugdkosten en de opvang van vluchtelingen en asielzoekers, vragen om een gezond meerjarig
Reeds bestaande ontwikkelingen
financieel beleid. We doen al veel. We zien ook dat
en ambities:
we met de huidige personele capaciteit het werk net
1.
We nemen in de (meerjaren)begroting
(niet) aankunnen. In combinatie met de grote ambities,
financiële ruimte op voor de volgende fase
wordt het een uitdaging om eind 2025 een structureel
van de organisatieontwikkeling. Belangrijke
sluitende begroting 2026 (en 2027) aan de raad voor
speerpunten hierbij zijn:
te leggen.
a.
Een steengoede dienstverlening waarbij we op basis van een visie sturen op inwoner- en medewerkerstevredenheid en effectiviteit en efficiency. We blijven hiervoor dashboards ontwikkelen voor sturing en monitoring;
b.
De ontwikkeling van AI-ondersteunde toepassingen voor routinematige processen en slimme besluitvorming via AI-gebaseerde analyses;
c.
Vitale en professionele medewerkers;
d.
Bestuurlijke en ambtelijke samenwerking.
Nieuwe ontwikkelingen en ambities: 2.
We investeren in een digitaal (historisch) archief dat voldoet aan de nieuwe archiefwet die in 2026 in werking treedt en we werken de archiefachterstanden weg. 41
4. Begrotingsbeleid
De kaders en uitgangspunten in deze kaderbrief passen we toe op de (meerjaren) begroting 2026 - 2029. Hieronder vermelden we de financiële uitgangspunten.
Stabiel financieel begrotingsbeleid Ons college staat voor een begroting die structureel in evenwicht is. Dit betekent dat we structurele lasten dekken door structurele baten en dat we incidentele lasten dekken door incidentele of structurele baten. Om dit evenwicht te waarborgen, hanteren wij de volgende begrotingsregels:
“Voor het begrotingsjaar 2026 en 2027 hebben we een structureel sluitende begroting.”
•
Voor het begrotingsjaar 2026 en 2027 hebben we een structureel sluitende begroting.
•
De jaren 2028 en 2029 van de meerjarenraming hoeven niet persé structureel sluitend te zijn. Dit is wel ons streven, maar we accepteren een tekort van maximaal 2% van de totale begrotingslasten (excl. mutatie reserves) als dat nodig is. 2% is ongeveer € 3,3 miljoen.
Op basis van de meest actuele informatie zien we vanaf 2028 een terugval aan te ontvangen rijksmiddelen. Dit betekent dat het downsizen van ambities of het opstellen van ombuigingen noodzakelijk lijkt om de begroting (op termijn) sluitend te krijgen. De in hoofdstuk 2 aangekondigde strategische heroriëntatie gaat ons daarbij helpen. De komende tijd vinden er op landelijk niveau tussen de VNG en het nieuwe kabinet nog veelvuldig gesprekken plaats over de structurele financiering van gemeenten door het Rijk vanaf 2028. Inzet van de VNG hierbij is dat taken en financiële middelen in balans zijn.
42
Wij vinden het te vroeg om vooruitlopende hierop nu
Gemeentelijke belastingen
al onze ambities naar beneden bij te stellen of nu al te
•
Bij de OZB, toeristenbelasting, legestarieven en
gaan ombuigen om de begroting in de jaren 2028 t/m
overige heffingen corrigeren we de tarieven met
2029 sluitend te krijgen. De redenen hiervoor zijn:
het percentage loon- en prijsontwikkeling uit de
•
De financiële onzekerheid over de middelen die
meicirculaire 2025 algemene
vanaf 2028 van het Rijk komen;
uitkering gemeentefonds.
• •
De in hoofdstuk 2 aangekondigde
Aanvullend hierop verhogen we m.i.v. 2026 de OZB-tarieven voor niet woningen met 5% extra.
De afgelopen jaren is er steeds sprake geweest
Dit omdat de raad bij de vaststelling van de
van aanzienlijke positieve rekeningsaldo’s. In 2021
(meerjaren)begroting 2024 – 2027 besloten heeft
was er na budgetoverheveling sprake van een
in de periode 2024 t/m 2027 langzaam toe te
saldo van € 3,7 miljoen, in 2022 € 12,5 miljoen, in
groeien naar het gemiddelde tarief in
2023 € 3,5 miljoen en in 2024
provincie Limburg.
€ 4,2 miljoen; •
•
strategische heroriëntatie;
Consistente gedragslijn begroting 2024 en 2025.
•
Kostendekkendheid is bij de rioolheffing en afvalstoffenheffing het uitgangspunt.
Dat we bij onzekerheid op de lange termijn niet alles meteen op de kop zetten en daarmee onrust veroorzaken en van onze koers afwijken, is een gedragslijn die we ook bij de begroting 2024 en 2025 gekozen hebben. Wel vinden we het wenselijk de meerjarige tekorten niet te groot te laten oplopen zodat we de grens op 2% van de totale begrotingslasten (excl. mutatie reserves), ongeveer € 3,3 miljoen hebben gezet; •
“Bij onzekerheid op de lange termijn zetten we niet alles meteen op de kop.”
Om repressief begrotingstoezicht van de provincie te houden is een structureel sluitende jaarschijf 2026 voldoende.
43
Indexering gemeentelijke budgetten,
Eigen vermogen en weerstandsvermogen
investeringen, huren, subsidies en lonen
•
• •
We indexeren budgetten, investeringen en
die qua omvang past bij de
subsidies niet standaard.
geïnventariseerde risico’s.
Budgetten die bedoeld zijn om aan contractuele
•
ingerekend in de jaren 2026 t/m 2029.
bij op basis van de contractafspraken. Toekomstige investeringen waarvoor nog geen
•
We monitoren onze solvabiliteit (verhouding
krediet is verleend, indexeren we op basis
eigen vermogen/totale vermogen) en zorgen
van de prijsindex bouwkosten van het CBS en
ervoor dat deze niet onder de door de
Bouwkosten kompas. Investeringen waarvoor
gemeenteraad vastgestelde 33% komt. En
reeds een krediet is verleend, indexeren we
sturen bij indien dit nodig mocht zijn.
alleen als daar een specifiek raadsbesluit aan ten
•
‘Algemene reserve onderhanden’.
We passen huurtarieven met ingang van 2026 aan op basis van het prijsindexcijfer materiële overheidsconsumptie uit de meicirculaire 2025
Claims op de algemene reserve houden we apart inzichtelijk in de daarvoor bestemde
grondslag ligt. •
In de begroting 2026 zijn géén stortingen in onze ‘Algemene reserve vrij aanwendbaar‘
verplichtingen te voldoen, stellen we waar nodig •
We houden een ‘Algemene reserve basis’ aan
•
We beperken het vormen van afzonderlijke bestemmingsreserves tot een minimum.
van het gemeentefonds. •
We indexeren de lonen met het percentage loonindex zoals genoemd in de CAO.
•
Budgetsubsidies indexeren we voor 2026 op basis van het percentage loon-prijsontwikkeling uit de meicirculaire 2025 van het gemeentefonds. Daarbij geldt de loonindex op het loongevoelige deel van de subsidie en de prijsindex op het prijsgevoelige deel van de subsidie.
44