02c Bijlage 1 Kaderbrief 2026
Tekst van het document
Kaderbrief 2026
Inhoud
1. Inleiding
3
2. Financiële ontwikkelingen en afwegingskader
6
3. Beleidsmatige kaders per programma
10
3.1 Vitale Kernen
11
3.2 Een sterke sociale basis
16
3.3 Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
20
3.4 Duurzaam Horst aan de Maas
24
3.5 Een toekomstbestendige en innovatieve economie
27
3.6 (Arbeids)migratie en integratie
31
3.7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
34
4. Begrotingsbeleid
42
2
1. Inleiding
Deze Kaderbrief richt zich op het jaar 2026, met een doorkijk naar de jaren erna. Volgend jaar vormen de gemeenteraadsverkiezingen een belangrijk democratisch moment en tegelijkertijd staan we aan de vooravond van een herziening van de gemeentelijke financiering. Dit vraagt om scherpte en ook om het benutten van kansen om onze ambities waar te maken.
Onze gemeente heeft de afgelopen jaren hard gewerkt
samenwerking, innovatie en slimme inzet van middelen
aan urgente maatschappelijke vraagstukken zoals
om kansen te benutten, in plaats van louter te reageren
woningbouw, klimaatadaptatie, het stikstofdossier,
op bedreigingen.
de transformatie van het landelijk gebied en de op de arbeidsmarkt. We hebben op deze terreinen
Technologische vooruitgang: kansen benutten
uitstekende resultaten bereikt. Uiteraard gaan we
De snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie
daar met volle inzet mee door. Deze opgaven vragen
en datatechnologie opent nieuwe deuren. Denk aan
daarnaast om aanpassingsvermogen en bieden
efficiëntere dienstverlening, slimmere inzet van zorg en
ruimte voor innovatie en samenwerking. In deze
betere besluitvorming. Onze insteek is het gebruiken
kaderbrief schetsen we hoe Horst aan de Maas, met
van technologie om het leven van de inwoners te
de middelen en talenten die we hebben, richting geeft
verbeteren en de dienstverlening te versterken waarbij
aan deze uitdagingen.
we waakzaam zijn en blijven rondom privacy
toenemende zorgvraag in combinatie met krapte
en werkgelegenheid.
Een wereld in beweging: sturen in plaats van ondergaan De geopolitieke en economische ontwikkelingen
Samenleven: bouwen aan vertrouwen en cohesie
vragen om aanpassingsvermogen. Onzekerheden,
De samenleving verandert. Polarisatie en
zoals internationale spanningen en economische
maatschappelijke spanningen vragen om een
schommelingen, zijn reëel. Horst aan de Maas heeft
verbindende houding. Horst aan de Maas blijft
bewezen veerkrachtig te zijn. Wij kiezen ook nu voor
daarom investeren in sociale cohesie, transparantie en 3
burgerparticipatie. Wij zien diversiteit als kracht. Samen
financiële klem voor gemeenten weggenomen. Deze
met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke
middelen stoppen echter na 2027 waardoor gemeenten
partners bouwen we aan een sterke,
vanaf 2028 voor nieuwe financiële uitdagingen staan.
verbonden gemeenschap.
In feite is het ravijnjaar 2 jaar opgeschoven. Deze uitdagingen gaan wij niet uit de weg en schuiven we
Sterke economie en gezonde financiën: slimme keuzes maken
niet door. Wij sturen op slimme prioriteiten, innovatie
De Nederlandse economie groeit, en ook lokaal blijven
maximale maatschappelijke impact te realiseren.
en samenwerking om met beperkte middelen
we investeren in een gezonde economie. Tegelijk gemeenten om scherpte. Met extra middelen voor
Arbeidsmarkt: inzetten op talent en integratie
gemeenten in de Voorjaarsnota 2025 voor de jaren
De krappe arbeidsmarkt is een uitdaging. Horst aan de
2025, 2026 en 2027 is voor deze jaren de belangrijkste
Maas zet in op het aantrekken en behouden van talent,
vraagt de nieuwe financieringssystematiek van
inclusief de integratie van arbeidsmigranten op een manier die zowel menswaardig is als economisch
“D e krappe arbeidsmarkt is een uitdaging. Horst aan de Maas zet in op het aantrekken en behouden van talent, inclusief de integratie van arbeidsmigranten op een manier die zowel menswaardig is als economisch verantwoord.”
verantwoord. We kiezen voor sectoren en bedrijvigheid die duurzame werkgelegenheid bieden en daarmee van duidelijke toegevoegde waarde zijn voor de lokale/ regionale economie.
Vitale regio’s: koploper in samenwerking Het Nationaal Programma Vitale Regio’s biedt onze regio een uitgelezen kans om te investeren in leefbaarheid, bereikbaarheid en kansen voor inwoners. Noord-Limburg heeft zich bewezen als een regio die met lef en samenwerking grote stappen zet. Horst aan de Maas neemt daarin een actieve en leidende rol. 4
Keuzes maken met visie
Het is voortdurend zoeken naar waar de balans ligt.
harde, rigoureuze bezuinigingen. We volgen een
De komende jaren draait het om het verstandig en slim
Waar de ruimte en mogelijkheden voor de één de ander
bestendige koers waarin we de algemene reserve
verdelen van schaarste. Schaarste betekent niet
niet in de weg zit. Waar het belang van gezondheid voor
alleen incidenteel inzetten.
stilstand. Met een helder en visie gedreven
de omgeving prevaleert boven de wens van een
afwegingskader maken we keuzes die breed gedragen
ondernemer om uit te breiden. Of waar de
Tot slot
worden en die ons als gemeente verder brengen. In
mogelijkheden voor groei juist wel liggen. We zullen het
Horst aan de Maas kijkt niet alleen naar de uitdagingen
hoofdstuk 2 beschrijven we dit afwegingskader en wij
nooit goed doen voor iedereen en het verplicht ons om
van deze tijd, maar vooral naar de kansen die zij bieden.
nodigen u uit om hierop te reflecteren.
onze afwegingen en kijkwijzen, onze keuzes en
Wij hebben nog steeds het stuur in handen. Laten we
dilemma’s, onze eigen afwegingsruimte en wat hogere
samen koers zetten naar een toekomst die ambitieus,
Kiezen tussen verschillende belangen en verwachtingen
wetgeving ons oplegt voortdurend tegen het licht te
sociaal en duurzaam is.
Als gemeente hebben we te maken met verschillende
samenleving voor te leggen.
houden en ze transparant en volledig aan u en de
belangen, opvattingen en overtuigingen in de
Horst, 28 mei 2025
de ander maximale groei van de economie van belang
De kaderbrief als opmaat naar de begroting
vindt. De één verwacht van ons een sociaal vangnet,
De kaderbrief vormt de opmaat naar de
terwijl de ander vindt dat we ons zo weinig mogelijk
meerjarenbegroting 2026-2029. Onze focus ligt op het
moeten bemoeien met ieders leven. De ondernemer
afronden en verankeren van de ambities uit het
heeft arbeidsmigranten nodig, terwijl de omgeving
Hoofdlijnenakkoord. Wat wettelijk verplicht is of
waar ze zijn gehuisvest zich overvoerd voelt en van ons
onvermijdelijk, voeren we uit. Andere niet verplichte
handhaving verwacht. Minder verstening en meer
ambities wegen we opnieuw. Daarbij maken we telkens
vergroening van de openbare ruimte is noodzakelijk,
een zorgvuldige afweging: waar kiezen we voor een
maar inwoners willen hun auto voor de deur parkeren.
brede aanpak en waar volstaat een slankere uitvoering?
Zo kunnen we legio voorbeelden noemen van soms
Horst aan de Maas heeft een sterke traditie van een
elkaar uitsluitende opvattingen en verwachtingen die in
verantwoord financieel beleid en die lijn zetten we
onze samenleving leven en geprojecteerd worden op
voort. In tijden van overvloed geven we niet overmatig
de gemeente.
uit. In uitdagende tijden – zoals nu, kiezen we niet voor
samenleving. De één gaat vol voor gezondheid, terwijl
College van Burgemeester en Wethouders
5
2. Financiële ontwikkelingen en afwegingskader In de onderstaande tabel staan de saldi voor de meerjarenbegroting weergegeven: Bedragen X € 1.000,-
2026
2027
2028
2029
Begroting 2025-2028
-1.154
-1.005
-2.904
-2.983
Effecten raadsvoorstellen na begroting
443
967
869
1.294
Financieel effect voorjaarsnota 2025 Rijk
3.600
3.600
-2.700
2.800
Wettelijke en onontkoombare ontwikkeling
-3.100
-3.100
-3.100
-3.100
Actueel saldo begroting per 15-05-2025
-211
462
-2.435
-1.989
Effecten concrete ontwikkelingen en ambities kaderbrief 2026
-3.000
-3.500
-4.000
-4.000
Saldo meerjarenbegroting incl. ontwikkelingen en ambities kaderbrief 2026
-3.211
-3.038
-6.435
-5.989
Uit het bovenstaande overzicht blijkt dat het actuele begrotingssaldo voor 2026 per 15-05-2025 nagenoeg sluitend is. Een sluitend 2026 wordt voornamelijk veroorzaakt door het financieel effect van de voorjaarsnota 2025 van het rijk. In deze voorjaarsnota wordt het ravijnjaar voor gemeenten dat m.i.v. 2026 dreigde, grotendeels gedempt en gedeeltelijk verschoven naar 2028. De definitieve financiële consequenties van de voorjaarsnota berekenen we als de mei/juni circulaire van het gemeentefonds er is. 6
Het begrotingssaldo loopt vervolgens vanaf 2028 af naar een begrotingstekort van ongeveer 2,0 mln. in 2029. Als we aanvullend invulling geven aan de in deze kaderbrief 2026 per begrotingsprogramma geschetste ontwikkelingen en ambities, daalt ons begrotingssaldo tot ongeveer € 3,2 mln. negatief in 2026. Voor 2027, 2028 en 2029 dreigt dan een jaarlijks tekort van respectievelijk € 3,0 mln., € 6,4 mln. en € 6,0 mln.. In deze kaderbrief stellen wij u voor om in de (meerjaren)begroting 2026 - 2029 de begrotingsjaren 2026 en 2027 structureel sluitend te maken. Dit vinden wij in het kader van een zorgvuldige bestuursoverdracht wenselijk. De nieuwe gemeenteraad heeft op die manier de ruimte eigen accenten te leggen voor de jaren daarna, zonder meteen geconfronteerd te worden met een tekort voor het jaar 2027. Voor de jaren 2028 en 2029 stellen wij u voor in te zetten op een tekort van maximaal 2% van de totale begrotingslasten (excl. mutatie reserves). 2% is een tekort van ongeveer € 3,3 mln. Dit betekent dat er 2 uitdagingen zijn: •
Op de korte termijn een structureel sluitende begroting voor de jaren 2026 en 2027.
•
Voor de langere termijn een strategische heroriëntatie voorbereiden om ook in de toekomst de juiste keuzes voor onze inwoners te blijven maken.
7
“W anneer je fundamenteel je producten en diensten beoordeelt en keuzes maakt, doe je dat aan de hand van een afwegingskader.”
Afwegingskader
2.
Versterking van de kracht van de samenleving
Het is goed om eens in de zoveel jaar fundamenteel te
Wat versterkt de kracht van inwoners,
kijken of onze producten en diensten aansluiten bij
maatschappelijke organisatie, verenigingen en
ambities, wat nodig is in de samenleving en wat de
ondernemers? Dit, zodat zij zoveel mogelijk zelf
stand is van de techniek. Daarbij is inzicht in de huidige
kunnen uitvoeren, ondernemen, regie in eigen
producten en diensten, de mate van beïnvloedbaarheid
handen nemen. En waar lopen we als gemeente in
en de kostenopbouw ervan noodzakelijk. Met behulp
de weg, waar sluiten we niet aan bij de bedoeling?
van Zero Based Begroten verbeteren we dat inzicht. Hier gaat het vooral om techniek van begroten.
3.
Impact op onze dienstverlening
Dat inzicht alleen is niet voldoende. Wanneer je
Wat is de impact op onze dienstverlening?
fundamenteel je producten en diensten beoordeelt en
We zetten in op keigoede dienstverlening
keuzes maakt, doe je dat aan de hand van een
voor onze inwoners op basis van de volgende
afwegingskader. Wat zijn de criteria of uitgangspunten
uitgangspunten:
die je hanteert? Het College heeft de volgende criteria
a.
We werken aan het juiste op basis van vertrouwen en de bedoeling;
geformuleerd en hoort graag of de gemeenteraad b.
deze ondersteunt:
We hebben de focus op de inwoner: deze wordt snel en in één keer geholpen;
1.
De richtingen en ambities die beschreven
c.
staan in de concept Omgevingsvisie en de
We zijn bereikbaar, toegankelijk en transparant;
visie Sociaal Domein.
d.
Daar leggen we de lange termijn koers van onze
We stimuleren inwoners om de digitale weg te gebruiken.
gemeente vast. Deze richting gaat uit van : a.
b.
Een groene, gezonde en veilige
4.
Impact op onze organisatie
woongemeente met een duurzame schone en
Wat is de impact op onze organisatie? We zijn een
innovatieve economie en agrarische sector;
professionele en aantrekkelijke organisatie, die het
Een herkenbaar en aantrekkelijk landschap en
werk uitstekend verzet krijgt.
een sterk recreatief profiel; c.
Van zorg naar gezondheid;
d.
Brede welvaart en positieve gezondheid. 8
5.
Effectiviteit
De reden dat we dit toch nu alvast benoemen, is dat we
Waar maken we de meeste impact met ons beleid,
op de korte termijn de begrotingsjaren 2026 en 2027
acties en maatregelen? We zetten in op waar de
sluitend maken en de jaren 2028 en 2029 laten sluiten
effectiviteit van onze inspanningen het grootste is.
met een tekort van maximaal 2% (dus 3,3 mln). Het
Dit monitoren en evalueren we ook.
helpt als we bij het vinden van de financiële ruimte alvast gebruik kunnen maken van uitgangspunten en
6.
Efficiëntie
afwegingscriteria die we ook op de lange termijn
Wat kan efficiënter? Kan AI of digitalisering ons
willen hanteren.
helpen, kunnen we met minder inzet hetzelfde
7.
of meer bereiken? Hierbij hebben we niet alleen
Als de raad het met de afwegingscriteria eens is,
aandacht voor wat we wel of niet doen, maar ook
kunnen we ook voor de jaren na 2027 doorwerken aan
voor hoe we het doen. Kwaliteit en kosten zijn
de opgave die er ligt. Dit als voorwerk voor het
in balans.
nieuwe college.
Uitvoerbaarheid
In hoofdstuk 4 ‘begrotingsbeleid’ van deze kaderbrief
We houden rekening met een realistische
komen we uitgebreid terug op de overige
planning en bestaande verplichtingen. Soms
uitgangspunten voor de begroting.
liggen afspraken en toezeggingen voor meerdere jaren vast en kunnen die niet onmiddellijk worden aangepast. Waar en op welke moment is er ruimte om te handelen? Wij stellen ons voor dat we de Strategische Heroriëntatie in 2026 uitvoeren in de nieuwe raadsperiode. Gezien het verschuiven van de meeste pijn van het ravijnjaar naar 2028 en verder kan dat ook.
9
3. Beleidsmatige ontwikkelingen en ambities per programma In dit hoofdstuk schetsen we de belangrijkste ontwikkelingen en de beleidsmatige ambities. Dit doen we op basis van de zeven begrotingsprogramma’s die in het collegeprogramma (december 2022) zijn vastgesteld; zeven portefeuille-overstijgende thema’s die vragen om domein overstijgende (multidisciplinaire) oplossingen. 3.1
Vitale kernen
3.2
Een sterke sociale basis
3.3
Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
3.4
Duurzaam Horst aan de Maas
3.5
Een toekomstbestendige en innovatieve economie
3.6
(Arbeids)migratie en integratie
3.7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
10
3.1 Vitale kernen 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
11
3.1 Vitale kernen
Ken de dorpen
Concreet betekent het dat we willen gaan werken met
We weten allemaal dat de wereld razendsnel verandert.
gebiedsmakelaars die in de dorpen zichtbaar zijn en
Niets is meer zeker, een voetbalclub in je dorp of een
de spil vormen tussen gemeente en de dorpen. Een
bakker om de hoek is geen vast gegeven meer. De
gebiedsmakelaar is in dienst van de gemeente en zorgt
dorpen veranderen, de bevolking verandert en ook de
voor een relatie en verbinding tussen de gemeente en de
wensen en behoeften veranderen. Wat hebben onze
dorpen. Ze zijn de oren en ogen in de dorpen en zorgen
dorpen nodig voor een vitale toekomst? In 2024 zijn we
dat deze info ook het gemeentehuis in komt. Wat heeft
gestart om een dorpsfocus te maken met de dorpen.
het dorp nodig? Wie is het dorp? En hoe kun je dat het
Dat geeft inzicht, maar vraagt ook om een andere
beste aanpakken in dat dorp? Gebiedsmakelaars gaan
manier van werken. Een gebiedsgerichte manier van
voor samenwerken en partnerschap. Ook coördineert
werken waarbij we onderdeel willen zijn van het dorp en
de gebiedsmakelaar de interne processen van casussen
werken in partnerschap aan een vitale toekomst voor
van de dorpen binnen onze organisatie. Naast de inzet
elk dorp.
die hiervoor nodig is, kan dit ook gevolgen hebben voor het aanwezige voorzieningenpakket in de dorpen. Dit speelt in elk geval voor de dorpen America, Meerlo en Sevenum.
“Vanaf 2026 werken we volgens de participatieaanpak Horst aan de Maas. Een duidelijke en eenduidige werkwijze om uitvoering te geven aan verschillende vormen van participatie.”
Participatieaanpak Vanaf 2026 werken we volgens de participatieaanpak Horst aan de Maas. Een duidelijke en eenduidige werkwijze om uitvoering te geven aan verschillende vormen van participatie. Deze nieuwe werkwijze vraagt iets van onze organisatie, medewerkers en inwoners, onder andere op het vlak van houding en gedrag. Daarnaast worden, na vaststelling van de participatieaanpak, de praktische instrumenten om participatie goed uit te kunnen voeren verder uitgewerkt en geïmplementeerd. 12
Voor iedereen een passende woning
toevoegen om ons doel te bereiken. Denk aan financiële
Budgetsubsidies
Op basis van de cijfers van het CBS is Horst aan
instrumenten zoals verhuisvouchers, startersleningen,
(voor semiprofessionele organisaties)
de Maas de snelst bouwende gemeente van de
subsidies en/of leningen maar ook aan het uitwerken
Sinds 2021 verstrekken we een vierjarige
Provincie Limburg. De ambitie uit het Masterplan
van extra mogelijkheden tot kavel- en woningsplitsing.
budgetsubsidie aan professionele organisaties die met hun activiteiten op cultureel-maatschappelijk gebied
Wonen om 1.000 woningen te vergunnen tot en met 2025 halen we ruimschoots. En we hebben duidelijk
Daarnaast zetten we de actieve strategische
een bijdrage leveren aan vitale gemeenschappen. Denk
regie genomen door onder andere het instellen van
grondverwerving door om voorraad in grondposities te
hierbij aan BiblioNu, het Volwassenenfonds, Stichting
verordeningen, binnenhalen van subsidies en het
verkrijgen en daarmee woningbouw te versnellen.
EN-projecten en Synthese. De nieuwe subsidieperiode
maken van samenwerkingsafspraken. Toch kunnen we
In 2025 werken we regionaal aan het instellen van een
start vanaf 2026. Deze organisaties hebben een
niet achteroverleunen, want de opgave blijft groot
huisvestingsverordening, hier gaan we vanaf 2026
toenemende maatschappelijke rol en bieden een vrij
en uitdagend.
uitvoering aan geven. We gaan urgentiebeschikkingen
toegankelijk aanbod voor alle inwoners. Dit sluit aan
afgeven en dit kan leiden tot bezwaren.
bij de ontwikkelingen rondom vitale kernen en een
In 2025 wordt het nieuwe Volkshuisvestingsprogramma
sterke sociale basis en met name het proces waarbij
voor de jaren 2026 t/m 2030 opgesteld. Hierin duiden
Provincie Limburg heeft besloten om de provinciale
we kritisch kijken naar onze eigen dienstverlening
we welke opgaves er zijn voor Horst aan de Maas voor
bijdrage aan het revolverend fonds van de
en wat het voorliggende veld kan betekenen voor
de komende periode, welk woningbouwprogramma
startersleningen in 2026 en 2027 te verlagen van
onze inwoners. Hierdoor verwachten we dat deze
hierbij past en welke instrumenten we hiervoor
75% naar 50% en deze regeling vanaf 31 december
organisaties een hogere budgetsubsidie nodig hebben
gaan inzetten.
2027 te beëindigen. De Provincie onderzoekt
wegens een toename in taken.
nog welke alternatieve instrumenten hiervoor De woningbouwopgave richt zich op het toevoegen
mogelijk ingezet kunnen worden. Als we in het
Vanaf 2026 worden subsidies voor BiblioNu,
van extra betaalbare woningen en kleinere woningen
Volkshuisvestingsprogramma besluiten om de regeling
Synthese, het Volwassenenfonds en EN-projecten
voor één- en tweepersoonshuishouders, voor senioren
voor startersleningen voort te zetten in gemeente Horst
gebundeld en uitgebreid. BiblioNu krijgt extra taken
en starters. In combinatie met alle ruimtelijke
aan de Maas dan zal onze inleg in het revolverend
zoals laaggeletterdheid en informatievoorziening
uitdagingen en hoge loon- en materiaalkosten zet dit de
fonds verhoogd moeten worden. De hoogte van deze
(informatiepunt). Synthese breidt haar rol in
grondexploitaties nog verder onder druk.
inleg is afhankelijk van keuzes die we maken ten
welzijn en gezondheid uit, inclusief begeleiding van
De opgave zit niet alleen in het toevoegen van
aanzien van de hoogte van de maximale koopsom en
statushouders. Het Volwassenenfonds stimuleert
nieuwe woningen, maar ook in het aanpassen van
het percentage dat aanvullend door starters geleend
deelname aan sport en cultuur voor minima. Stichting
bestaande woningen en doorstroming. We kijken welke
kan worden. In 2025 wordt hier een raadsvoorstel
EN-projecten ontvangt subsidie voor culturele innovatie
instrumenten reeds helpend zijn en welke we kunnen
voor uitgewerkt.
met maatschappelijke impact. 13
“E rfgoed heeft in de Omgevingswet nadrukkelijk een plek gekregen en is in de omgevingsvisie benoemd als drager van de omgevingskwaliteit en identiteit van Horst aan de Maas.”
Accommodaties
Daarnaast onderzoeken we zoals opgenomen in het
We beheren de bestaande accommodaties waarin
collegeprogramma of ook andere wijken in Horst aan
we onder andere sporten, gymmen, culturele en
de Maas een herstructureringsopgave hebben. Zodra
maatschappelijke activiteiten hebben. Voor de
bekend is welke wijkgedeelten wij willen revitaliseren,
komende jaren wordt het onderhoud uitgevoerd om
leggen we een voorstel voor aan de raad.
deze accommodaties in stand te houden. De benodigde onderhoudsbijdrage (MJOP en MIP) wordt in Q4 2025
Cultuur, erfgoed en accommodaties, een
aangeboden aan de raad. Daarnaast blijven we de
fundament voor vitale gemeenschappen
komende jaren kritisch kijken welke accommodaties
In 2025 is erfgoedbeleid ontwikkeld als programma
behouden moeten blijven en waar we eventueel ook
onder de Omgevingswet. Erfgoed heeft in de
kunnen samenvoegen of zelfs afstoten. Daarnaast
Omgevingswet nadrukkelijk een plek gekregen en
zien we dat de exploitatie van accommodaties hier
is in de omgevingsvisie benoemd als drager van de
en daar wellicht ondersteuning nodig heeft. Er rust
omgevingskwaliteit en identiteit van Horst aan de
een behoorlijke verantwoordelijkheid op (vrijwilligers)
Maas. In de periode 2026-2029 zijn de maatregelen
besturen. Het is voor ons belangrijk dat deze vrijwillige
in het programma erop gericht de basis op orde
inzet behouden blijft voor de samenleving.
te brengen. Hiermee maken we voor inwoners en initiatiefnemers inzichtelijk hoe we handelen om
Revitalisering wijken
erfgoed duurzaam te behouden voor latere generaties
Met betrekking tot de revitalisering/ herstructurering
en werken we aan het beleefbaar maken van het
van de bestaande wijken richten we ons o.a. op Horst-
erfgoed met het oog op toerisme en recreatie.
West. Naar aanleiding van het traject Buurtsaam
Om uitvoering te kunnen geven aan de wettelijke
is er een kansenkaart gemaakt met kansen om de
zorgplicht en werk te maken van de ambities op het
leefbaarheid in de drie wijken van Horst-West verder
gebied van erfgoed is extra inzet vanuit de
te versterken. Deze kansen worden uitgewerkt in een
gemeente nodig.
uitvoeringsagenda. Daarnaast leggen we afspraken hierover vast in een Samenwerkingsovereenkomst met Wonen Limburg.
14
Goed bereikbare en veilige kernen In 2026 gaan we aan de slag met het uitvoeringsprogramma van het
Concrete ontwikkelingen en ambities (meerjaren)begroting 2026-2029
Mobiliteitsprogramma 2025-2035 en de nota parkeren 2025. Afhankelijk van de
Reeds bestaande ontwikkelingen en ambities:
omgevingsvisie die we naar verwachting
1.
5.
Om de leefbaarheid van bepaalde wijken te
Met voldoende passende woningen in de
verbeteren, is revitalisering noodzakelijk. We
eind 2025 vaststellen, bekijken we of we het
kernen zorgen we voor meer balans op
beseffen echter ook dat hier grote financiële
mobiliteitsprogramma moeten aanpassen.
de woningmarkt.
consequenties aan gekoppeld zijn en meerdere
We faciliteren een meer toekomstbestendiger
jaren nodig zijn om dit proces in gang te zetten
woningaanbod.
en af te ronden. In de bestemming van het
2. Het Gebied Peelbergen (Toverland, Grandorse,
Door het IHP en accommodatiebeleid te
jaarresultaat 2024 hebben we hier alvast een
groeiperspectief van dit gebied heeft dit m.b.t
koppelen, voorzien we zowel in passende
eerste aanzet voor gegeven.
verkeersveiligheid en bereikbaarheid continu
schoolgebouwen, alsook in maatschappelijke
onze aandacht.
meerwaarde en multi-functioneel gebruik.
Nieuwe ontwikkelingen en ambities:
Dit draagt bij aan de vitaliteit van de
6.
etc.) is een ontwikkelgebied. Gelet op het
3.
nemen we financiële ruimte op voor het juiste
7.
erfgoed uit te voeren.
exploitabel maken en houden 4.
We nemen in de (meerjaren)begroting financiële ruimte op om de maatregelen op het gebied van
voorzieningenaanbod in de dorpen en het van voorzieningen.
We nemen in de meerjarenbegroting financiële ruimte op voor het gebiedsgericht werken.
gemeenschap; In de meerjarenbegroting
8.
We kijken naar de inzet van cultuurmiddelen die
We houden rekening met het verstrekken van
de sociale verbondenheid vergroten, of en hoe we
hogere budgetsubsidies als gevolg van een
deze na 2025 voortzetten.
toename van de cultureel-maatschappelijk taken die professionele organisaties uitvoeren. Denk hierbij aan Synthese en BiblioNu, Volwassenenfonds, Stichting EN-projecten.
15
3.2 Een sterke sociale basis 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
16
3.2 Een sterke
sociale basis
Transformatie sociaal domein
dat we kijken naar onze huidige dienstverlening: hoe
We hebben de afgelopen jaren forse stappen gezet in de
kunnen we die zo optimaal mogelijk organiseren en
transformatie van het sociaal domein, onder meer met
wat past het beste bij ieders verantwoordelijkheid als
het Transformatieplan ‘Gezonde en Gelukkige Inwoners
het gaat om vitale kernen, een sterke sociale basis en
in Vitale Kernen’, met het inzetten van de bijbehorende
zorg & ondersteuning. Dit doen we steeds vanuit het
bestemmingsreserve en met de omgekeerde
perspectief van de inwoner.
verordening (Verordening Sociaal Domein Horst aan de Maas). We maken steeds meer de beweging van zorg
Autonome ontwikkelingen in de zorg
naar gezondheid. De focus ligt vanaf 2026 nog meer
Er zijn ook autonome ontwikkelingen waarop onze
op preventie (Thuis IN!), het versterken van de sociale
directe invloed beperkt is. Zo zien we de vraag naar zorg
basis en de vrij toegankelijke voorzieningen waar onze
toenemen mede als gevolg van de vergrijzing en als
inwoners zonder indicatie of verwijzing gebruik van
gevolg van de inzet van langere of zwaardere zorg thuis.
kunnen maken.
Ook zien we dat de kostenontwikkeling van aanbieders door CAO-stijgingen de afgelopen jaren hoger is geweest
Een voorbeeld hiervan is het implementeren
dan onze contractuele indexering van de tarieven van
van opstapplaatsen in het leerlingenvervoer.
aanbieders. Op basis van landelijke regelgeving zoals
Hierdoor stimuleren we de zelfstandigheid en
het betalen van reële prijzen voor zorg en ondersteuning
zelfredzaamheid van kinderen, normaliseren we eigen
dienen we bij contractverlengingen of nieuwe inkoop
verantwoordelijkheid voor het vervoer naar school,
reële prijzen vast te stellen. Deze ontwikkelingen leiden
verkorten we de reistijd in de taxi en verbeteren we de
voor 2026 en verdere jaren tot een forse stijging van de
efficiëntie in het leerlingenvervoer.
uitgaven aan zorg en ondersteuning.
Doorontwikkeling dienstverlening
De vragen binnen het sociaal domein worden complexer
We kijken ook kritisch welke rol we als gemeente het
en de beschikbare middelen — zowel financieel als in
beste kunnen pakken als het gaat om impact maken
capaciteit — staan onder druk. Dit vraagt om scherpe
voor onze inwoners. Daar waar andere partners dat
keuzes: wat doen we zelf, wat besteden we uit, en
beter kunnen, moeten we hen de ruimte geven om
waarin investeren we om de maatschappelijke impact
die rol goed te kunnen vervullen. Dat betekent ook
te vergroten? 17
We houden momenteel onze eigen dienstverlening en
aanpak, een gebrek aan doorzettingsmacht in de
hetgeen wat het voorliggende veld voor onze inwoners
jeugdketen, te weinig realisme ten aanzien van de
kan betekenen tegen het licht. De uitkomsten daarvan
besparingen en het tijdpad en onduidelijkheden over de
zijn nu nog niet gereed. Dit kan betekenen dat er extra
haalbaarheid daarvan. Zij pleit voor een bredere aanpak,
middelen nodig zijn om dienstverlening passend bij de
waarbij ook bestaanszekerheid, wonen, onderwijs en
hierboven beschreven beweging te optimaliseren.
volwassenenzorg worden meegenomen. Het kabinet heeft op basis van het advies extra middelen
“R ijk, VNG, gemeenten, cliëntenorganisaties en zorgpartners werken samen aan de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd. Deze agenda beoogt de kwaliteit en beschikbaarheid van jeugdhulp te verbeteren binnen een strak financieel kader.”
beschikbaar gesteld voor 2025, 2026 en 2027, waarmee de grootste financiële druk tijdelijk is verlicht. De Voorjaarsnota bevat nog geen afspraken over compensatie met terugwerkende kracht van de (helft van de) tekorten over 2023 en 2024. Op basis van het overleg met het kabinet rekent de VNG erop dat gemeenten alsnog in of kort na augustus 2025 voor die tekorten worden gecompenseerd. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor het versterken van de lokale basisvoorzieningen en teams. Over de
Jeugdhulp
periode vanaf 2028 vindt nog nadere beoordeling plaats.
Rijk, VNG, gemeenten, cliëntenorganisaties en zorgpartners werken samen aan de uitvoering van
Meedoen in de samenleving
de Hervormingsagenda Jeugd. Deze agenda beoogt
We bouwen daarnaast verder aan goede voorzieningen
de kwaliteit en beschikbaarheid van jeugdhulp te
waar inwoners zichzelf kunnen ontwikkelen, elkaar
verbeteren binnen een strak financieel kader. De
kunnen ontmoeten, nieuwe vaardigheden kunnen leren
Deskundigencommissie constateert dat er veel inzet
en van maatschappelijke waarde kunnen zijn. Onze
is, maar dat de resultaten nog achterblijven. Dat wijt
Loods speelt daarin nu, maar ook in de toekomst een
de commissie aan een te beperkte scope van de
zeer belangrijke rol. 18
Onze Loods is al volop in bedrijf en wij werken als aanjager en facilitator toe naar een samenwerkingsverband waarin de regie
Concrete ontwikkelingen en ambities (meerjaren)begroting 2026-2029
vooral bij de partners komt te liggen. Een samenwerkingsverband waar met uitbreiding
Reeds bestaande ontwikkelingen en ambities:
Nieuwe ontwikkelingen en ambities:
van de partners, het laagdrempelig opdoen
1.
4.
We houden in de (meerjaren)begroting
We nemen in de (meerjaren)begroting
van ervaringen en het inzetten van ieders
rekening met hogere zorgkosten door:
financiële ruimte op voor de uitwerking van de
talenten centraal staan. De keuze voor een
a.
een toename van de zorgvraag als gevolg
samenwerkingsvorm en de bouw van een nieuwe
samenwerkingsvorm heeft incidentele en
van de vergrijzing en meer mentale
voorziening voor Onze loods en de afbouw van
structurele financiële effecten die nu nog
sociale en (prestatie)druk bij jongeren;
de NLW.
niet allemaal exact te bepalen zijn. Naast de
b.
de inzet van langere of zwaardere zorg;
samenwerking is ook de fysieke component
c.
een toename van de tarieven bij zorgaanbieders door CAO-stijgingen
van belang.
waarvoor we niet volledig worden gecompenseerd via de algemene uitkering van het rijk. 2.
Met ons Transformatieplan Sociaal Domein, de Roadmap blijven we krachtig inzetten op de voortzetting van de transformatie van zorg en ondersteuning naar gezondheid en zo lang mogelijke zelfredzaamheid.
3.
We blijven inwoners met uitdagingen op het gebied van bestaanszekerheid ondersteunen. Dit doen we vanuit verbinding en vertrouwen, met als doel stress te verlagen, stabiliteit te verhogen en zo in te zetten op gezonde en gelukkige inwoners.
19
3.3 Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
20
3.3 Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
Omgevingswet, Omgevingsvisie en
uit te werken (gebundeld naar thema’s of gebieden) en
Omgevingsplan, één koers voor de
de uitvoering te plannen. Daarmee zijn we transparant
fysieke leefomgeving
over wat inwoners, organisaties en partners mogen
Met de komst van de Omgevingswet is de set
verwachten van de gemeente.
aan gemeentelijke instrumenten veranderd. In 2026 en daarna ligt de focus op de ontwikkeling
In 2026 en daarna (einddatum transitieperiode is
van programma’s en het omgevingsplan. De
vooralsnog december 2031) zetten we het tijdelijk
omgevingsvisie geeft richting aan de thema’s en
omgevingsplan en de verordeningen die betrekking
gebieden waarvoor uitwerking in een programma
hebben op de fysieke leefomgeving om naar één
noodzakelijk is, daarnaast is sprake van een toenemend
omgevingsplan voor de gehele gemeente. Het casco
aantal wettelijk verplichte programma’s. De lijn die is
dat is ontworpen aan de hand van de beleidsneutrale
ingezet met het leren werken met programma’s wordt
omzetting Meterik dient als basis om in 2026 en
doorgezet. In 2026 en daarna werken we aan het
verder alle kernen, de bedrijventerreinen en het
opschonen en omvormen van al het huidige ruimtelijke
buitengebied in het omgevingsplan op te kunnen
beleid waarbij we dit in overeenstemming brengen
nemen. De ontwikkeling van een regelset met ambitie
met de omgevingsvisie, tegenstrijdigheden oplossen
is gedeeltelijk afhankelijk van input uit de te
en waar mogelijk samenvoegen. Hiermee maken we
ontwikkelen programma’s.
de beleidscyclus compleet door doelen in samenhang Tot slot doen we gedurende de transitieperiode tot en met 2031 een beroep op extra inzet van capaciteit,
“D e omgevingsvisie geeft richting aan de thema’s en gebieden waarvoor uitwerking in een programma noodzakelijk is.”
vanwege de verzwaring op taakuitvoering planologie en de gefaseerde invoering van de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (Wkb). Ervan uitgaande dat de Omgevingsvisie wordt vastgesteld eind 2025, zal er in 2026 een start worden gemaakt met het opstellen van Omgevingsprogramma’s. 21
Deels is dit beleid in een nieuw jasje, maar anderzijds is
aan drie lijnen: de natuurlijke, de ondernemende en de
dit ook nieuw qua samenwerking en integraal werken.
leefbare Peel. De beweging komt vanuit de inwoners
Mogelijk dat de keuze van omgevingsprogramma’s
en de ondernemers in de Peel. Zij zijn dus ook de
leiden tot een extra inzet.
kracht van de transformatie van het gebied. Hiervoor is de Regionale Uitvoerings- en Investeringsagenda
Een toekomstbestendige leefomgeving voor
(RUIA) de basis. De sleutelthema’s uit de RUIA vormen
mensen, bedrijven, landschap en natuur
het vliegwiel voor de doorontwikkeling van De Peel.
We zijn een landelijke gemeente met veel
Deze worden uitgewerkt tot concrete projecten
“buitengebied”. Er spelen diverse thema’s zoals,
en programma’s en gefinancierd door rijk en regio
de regelgeving rondom Natura 2000 gebieden,
gezamenlijk. Met bijpassende strategieën, experimenten
stikstofproblematiek, vernatting en verdroging, klimaat
en arrangementen: ruimtelijk, financieel, juridisch en
problematiek en de energietransitie, mogelijke risico’s
innovatief. Met en voor de streek: samen aan het roer.
m.b.t. de uitkomsten van het Nationaal Programma
De financiële bijdrage van de partners wordt in het
Ruimte voor Defensie en de schaalvergroting vanuit
werkplan en bijbehorende begroting voor 2026 duidelijk.
Brainport en de Groene Metropoolregio. Deze vele
In de begroting en werkplan worden ook afspraken
thema’s spelen tegelijkertijd in hetzelfde gebied en
gemaakt over de verdeling van de kosten tussen
dat maakt het complex. Dit heeft gevolgen voor de
de overheden.
leefbaarheid en brede welvaart van onze gemeente. Vanwege deze complexiteit is onze gemeente
M.b.t. de Groote Molenbeek pakken we de doelstellingen
aangewezen als een NOVEX gebied. We blijven hier
uit de Kaderrichtlijn Water (KRW) op. Het tracé
actief in.
Meldersloseweg-Wittebrugweg gaat eind 2026 – begin 2027 in uitvoering. We gaan hier het beekdal natuurlijk
In het samenwerkingsverband NOVEX werken rijk,
herinrichten waardoor mogelijkheden voor waterberging
regio (gemeenten en waterschappen) samen aan
en natuurontwikkeling ontstaan. Verder realiseren we 3
de opgaven in NOVEX gebied de Peel. Het zich
Groene Bergingen voor riooloverstorten om de kwaliteit
ontwikkelend perspectief 2050 (ZON2050) is het
van het oppervlaktewater te verbeteren – een wettelijke
kompas om samen te werken aan de Peel van de
verplichting - en benutten we kansen voor recreatieve
toekomst. Op basis van het ZON2050 werken we
doeleinden zoals wandelen, fietsen en kanoën. 22
Voor hoogwaterbescherming (Vierwaarden) leveren we begin 2026 een voorkeursvariant op die we verder uitwerken naar
Concrete ontwikkelingen en ambities (meerjaren)begroting 2026-2029
een uitvoeringsprogramma. Uit het uitvoeringsprogramma van het Kasteelpark ter
Reeds bestaande ontwikkelingen en ambities:
Nieuwe ontwikkelingen en ambities:
Horst volgen naar verwachting investeringen.
1.
4.
We nemen in de (meerjaren)begroting
De urgentie in de opgaves (in brede zin) vraagt
“De strijd om de ruimte” blijft voor Horst aan de
financiële ruimte op voor de uitvoering van
om meer regie van de overheden. Dit betekent dat
Maas de komende jaren een urgent vraagstuk.
de Omgevingswet, de realisatie van het
we ook in ruimtelijke zin, actiever worden in de
We zien dat het Peellandschap en het
omgevingsplan en de voorbereiding van
strategische aanpak op bijvoorbeeld
Maaslandschap met steeds meer beperkingen te
de programma’s.
de grondmarkt.
maken krijgen (milieudruk, klimaatvraagstukken
2.
We blijven investeren in de Gebiedsgerichte
en natuurontwikkeling). Hierdoor ontstaat
Aanpak. Zodra we verder richting een
een verschuiving van intensievere functies
uitvoeringsstrategie komen, zoeken we samen
die zich verplaatsen van de flanken van onze
met onze partners naar financieringsbronnen.
gemeente naar het zogenaamde “zandlandschap”
3.
5.
We houden rekening met de uitwerking van de gebiedsvisie Kasteelpark.
De transitie van het landelijk gebied is sterk
(middengebied). Niet alleen de druk op de fysieke
afhankelijk van het rijksbeleid en de middelen
ruimte (wonen, agrarisch, economie, mobiliteit
die het rijk ter beschikking stelt om aan de
en natuur) maar ook de druk op allerlei milieu- en
opgaves te werken. We zien echter veel
leefbaarheids-vraagstukken wordt hierdoor sterker
onzekerheden binnen de rijkssturing terwijl
gevoeld waardoor we scherpe keuzes
de urgentie rondom de opgaves alleen maar
moeten maken.
toeneemt. Hier houden we in onze (meerjaren) begroting serieus rekening mee.
De transitie van het landelijk gebied is van dusdanige aard dat we deze aanvliegen middels een opgave.
23
3.4 Duurzaam Horst aan de Maas 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
24
3.4 Duurzaam
Horst aan de Maas
Energie
uitvoeringskalender. We werken aan een ambitieus
In 2025 is gestart met het opstellen van een nieuwe
programma (meerjarig uitvoeringsplan) dat bijdraagt
Energievisie inclusief een update van de Warmtevisie.
aan een veilige en gezonde leefomgeving.
Hierin kijken we naar het energiesysteem als geheel, de opwek, het transport, de opslag en het verbruik. Een
RUD
voorbeeld hiervan is het energielandschap Dorperpeel.
Binnen de gemeenschappelijke regeling RUD Limburg
De Energievisie werken we in 2026 verder uit naar
Noord werken de 15 Noord-Limburgse gemeenten
een Energieprogramma. Financiële keuzes die hieruit
en Provincie Limburg samen in de uitvoering van
voortkomen, leggen we voor aan de gemeenteraad.
(met name) de wettelijke milieutaken (bijv. het milieutoezicht op bedrijven). Het onderzoeksrapport
Klimaatadaptatie, kaderrichtlijn water en
van de commissie Van Aartsen (‘Om de
biodiversiteit
Leefomgeving’) was in 2021 aanleiding voor de start
Voor wat betreft Klimaatadaptatie gaan we verder
van het Interbestuurlijk Programma Versterking
op de ingeslagen weg. We pakken knelpunten
VTH-stelsel (het IBP), een landelijk programma ter
wateroverlast aan, koppelen generiek openbaar gebied
versterking van het stelsel van omgevingsdiensten
van de riolering af en stimuleren het afkoppelen door
in Nederland. Vanuit dit programma zijn 6 pijlers
private partijen. Het terugdringen van riooloverstorten
uitgewerkt voor de versterking van het VTH-stelsel en
om aan de Kaderrichtlijn water te voldoen heeft
versteviging van de omgevingsdiensten.
hoge prioriteit en is wettelijk verplicht vóór 01-012027. Daartoe gaan we - behalve het afkoppelen van verhard oppervlak - ook een tiental Groene Bergingen achter riooloverstorten maken. Daarnaast blijven we investeren in groen om hittestress te verminderen en biodiversiteit te bevorderen. Groenbeleidsplannen, de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie en het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) worden onderdeel van het Programma Groen, Blauw, Klimaatadaptatie met een meerjarige
“We pakken knelpunten wateroverlast aan, koppelen generiek openbaar gebied van de riolering af en stimuleren het afkoppelen door private partijen.” 25
Concrete ontwikkelingen en ambities (meerjaren)begroting 2026-2029
Deze pijlers bevatten onder andere robuustheidscriteria,
een begrotingswijziging. Wel dient rekening gehouden
waaraan alle omgevingsdiensten in Nederland moeten
te worden met een toename van de kosten en onze
gaan voldoen. De genoemde robuustheidscriteria gaan
bijdrage aan de nieuwe Omgevingsdienst Noord- en
onder andere over de omvang van de omgevingsdienst
Midden-Limburg. Deze kostentoename is een gevolg
en het percentage personeel in vaste dienst. Het niet
van de versterking van de uitvoering van de VTH-
Reeds bestaande ontwikkelingen
voldoen aan de robuustheidscriteria zal – zoveel is
werkzaamheden met betrekking tot:
en ambities: 1.
inmiddels duidelijk – leiden tot een interventie vanuit het ministerie, waarmee de regie uit handen wordt
•
genomen om als regio Noord- en Midden-Limburg zelf vorm te geven aan de vorming van een nieuwe
•
omgevingsdienst. Deze regie wil de regio Limburg Noord graag zelf behouden. In 2024 is de keuze
•
We investeren in de uitvoeringskalender die
Kwantiteit: een aantal taken wordt nu niet of te
onderdeel is van het Programma
weinig robuust uitgevoerd;
Groen, Blauw.
Kwaliteit: een kwaliteitsimpuls is nodig om te voldoen aan de landelijke kwaliteitscriteria;
Nieuwe ontwikkelingen en ambities:
Regionale afstemming in de uitvoering: opstellen
2.
We houden vanaf 2026 rekening met
gemaakt om de RUD Limburg Noord om te vormen
regionaal uitvoeringskader, risicoanalyse, regionaal
de substantieel hogere kosten voor het
naar een Omgevingsdienst die voldoet aan de landelijke
level playing field;
omvormen van de RUD Limburg Noord naar
Extra kosten in verband het optuigen van een
een Omgevingsdienst die voldoet aan de
fysieke, robuuste omgevingsdienst waarin ook de
landelijke robuustheidscriteria voor de
In 2025 werkt een projectteam het bedrijfsplan
ondersteunende bedrijfsvoeringstaken aanwezig
milieu uitvoeringstaken.
en de uitwerking daarvan, verder uit. Afgezien van
dienen te zijn.
robuustheidscriteria voor de milieu uitvoeringstaken.
•
3.
De kaders voor de energietransitie worden
benodigde extra personele inzet ten behoeve van
in 2025 herzien met het vaststellen van een
de uitwerking/implementatie van het bedrijfsplan
nieuwe Energievisie. De uitwerking hiervan in
is nog geen concreet zicht op de meer structurele
een energieprogramma pakken we in 2026
consequenties en risico’s op personeel, organisatorisch
op en werken we verder uit.
of financieel vlak. De nieuwe robuuste RUD LN is immers op zijn vroegst in uitvoering per 1-4-2026. Mogelijke effecten voor 2026 verwerken we na de vaststelling van de reguliere begroting 2026 middels
26
3.5 Een toekomstbestendige en innovatieve economie 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
27
3.5 Een toekomstbestendige en innovatieve economie
Samenwerken aan een gezonde toekomst voor inwoners en ondernemers (regiodeal) We maken onderdeel uit van de Regio Noord-Limburg met als centrale ambitie de Gezondste Regio te willen worden. Het gaat verder dan alleen een gezond lichaam en gezonde voeding. Het gaat ook om een gezonde leefomgeving, een omgeving waar je onderwijskeuze hebt, gezond en duurzaam kan werken en ondernemen, waar je comfortabel woont en prettig kunt ontspannen. Een samenleving waarin inwoners naar elkaar omkijken en voor elkaar zorgen. En waar verbinding is met het regionaal bedrijfsleven. We willen dit o.a. bereiken door samenwerking en het stimuleren van initiatieven die hieraan bijdragen.
“G ezonder, slimmer en duurzamer ondernemen bevorderen we.”
Duurzaam ondernemen De belangrijkste uitdagingen zijn de transitie naar een circulaire economie en het verduurzamen van bedrijfsprocessen. Hiervoor is nodig dat kennisecosystemen en duurzaam ondernemen worden doorontwikkeld met de Brightlands Campus Greenport Venlo als focus. We creëren meerwaarde door in te zetten op het innoveren en valoriseren van innovaties. Gezonder, slimmer en duurzamer ondernemen bevorderen we. Dit wordt o.a. gedaan door samenwerking in de triplehelix organisaties waarbij initiatieven een financiële bijdrage uit bijvoorbeeld de middelen van de Regio Deal kunnen krijgen.
Vitale en levendige centra Door verschillende maatschappelijke ontwikkelingen in onder andere het consumentengedrag en bij het bedrijfsleven staat de levendigheid van (winkel) centra onder druk. We zoeken naar strategieën om de levendigheid en het voorzieningenniveau van centra te behouden en te vergroten. Centra hebben niet enkel meer een winkelfunctie, maar steeds meer een verblijfsfunctie. Daarom is het goed dat centra hun positie in het grotere geheel bepalen. Dit zodat we toekomstbestendige centra met overeenkomstige voorzieningen en beleving krijgen. 28
“E en nieuw uitvoeringsprogramma met nieuwe of nog af te werken acties ligt daarmee voor de hand voor de resterende periode van de visie veehouderij tot 2030.”
Ook aspecten ten aanzien van ontmoeting, andere
Een florerende en innovatieve agrarische sector
functies, inrichting openbare ruimte, groen en
Het college heeft op 18 maart 2025 de raad met een
hittestress spelen daarbij een rol.
raadsinformatiebrief geïnformeerd over de stand
In 2025 werken we het programma Detailhandel
van zaken over het uitvoeringsprogramma visie
en Horeca uit voor de kernen Horst, Sevenum en
veehouderij. Op basis van deze RIB en stand van zaken
Grubbenvorst. In 2026 gaan we aan de slag met de
uitvoeringsprogramma besloot het college verder
verschillende instrumenten en projecten hieruit. Hier is
om de evaluatie van het uitvoeringsprogramma visie
een samenhang met de opgave ‘Ken de dorpen’.
veehouderij al in 2025 te doen in plaats van 2026. Veel acties zijn uitgevoerd met daarbij een aantal
De juiste bedrijven op de zeer juiste plek
belangrijke richtinggevende besluiten en daarnaast
Er is een marktonderzoek (BCI) gedaan naar de
is de agrarische sector de laatste jaren en na het
behoefte die het regionaal bedrijfsleven voor
vaststellen van de visie veehouderij in een versnelling
bedrijfskavels heeft. Er is nog beperkt ruimte
van transformatie terecht is gekomen, is er een
beschikbaar in Greenport Venlo en op de huidige
noodzaak om eerder te evalueren en conclusies te
lokale bedrijventerreinen voor nieuwe ontwikkelingen.
trekken. Landelijk beleid en uitspraken van de Raad van
Het is van belang dat lokale en regionale bedrijven
State hebben hiertoe geleid en ook is deze behoefte
die willen doorgroeien, kunnen verplaatsen naar een
door sommige raadsfracties de afgelopen
bedrijventerrein met meer ontwikkelruimte (klaver 7).
periode uitgesproken.
Hierdoor ontstaat op de bestaande bedrijventerreinen ruimte voor ondernemen herstructurering/
Naar verwachting zal uit de evaluatie blijken dat
revitalisering en ontstaat er ruimte voor nieuwe
niet alle acties uit het uitvoeringsprogramma visie
bedrijvigheid en verplaatsers vanuit het buitengebied.
veehouderij klaar zijn en bestaat de noodzaak
We bekijken dit in samenhang met klimaat- en
om met een nieuw uitvoeringsprogramma te
energiemaatregelen. De revitalisatie van bestaande
anticiperen op de nieuwe ontwikkelingen. Een nieuw
bedrijventerreinen Berghem en Hoogveld-Oost pakken
uitvoeringsprogramma met nieuwe of nog af te werken
we actief op.
acties ligt daarmee voor de hand voor de resterende periode van de visie veehouderij tot 2030. Hiermee zal ook de noodzakelijke reservering van capaciteit en middelen gepaard gaan. 29
Voor de tuinbouwketen is een toekomstperspectief
dna van de regio. Samenwerking met toeristische
opgesteld, waarbij aangegeven is dat er behoefte is aan
ondernemers door bijvoorbeeld de toeristische
een organisatiestructuur en uitvoeringsagenda.
netwerkdag en het bieden van subsidiemogelijkheden
Vanuit de regiogemeenten wordt hiervoor zowel een
voor gezamenlijke projecten die de toeristische
financiële bijdrage als een bijdrage in goederen en
infrastructuur versterken, dragen hieraan bij.
Reeds bestaande ontwikkelingen en ambities:
diensten verwacht door samen te werken bij concrete projecten.
Concrete ontwikkelingen en ambities (meerjaren)begroting 2026-2029
In Noord-Limburg wordt de vrijetijdseconomie ingezet
1.
We zijn voor regionale samenwerking waar
om brede maatschappelijke en economische doelen
dit meerwaarde heeft en we investeren in de
Een bruisende vrijetijdseconomie
te bereiken. De regio richt zich op een gebalanceerde
Investeringsagenda en de Regio Deal.
De Vrijetijdseconomie is en blijft een belangrijke
en betekenisvolle vorm van recreatie, waarbij toerisme
economische pijler voor Horst aan de Maas. Ons
wordt gebruikt om lokale leefbaarheid, sociale cohesie
doel is vitale recreatieverblijven en een aantrekkelijke
en duurzame ontwikkeling te ondersteunen. Er wordt
kwalitatieve dagrecreatie, zodat een verblijf voor
gekozen voor maatwerk en authentieke belevingen,
iedereen aantrekkelijk is. We ondersteunen bedrijven
gericht op zowel bezoekers als inwoners. De nadruk
daarbij om hun toeristenverblijven te verduurzamen.
ligt op het creëren van waardevolle ervaringen, met
Daarnaast werken we aan de optimalisatie van de
aandacht voor gezondheid, natuurbeleving en culturele
infrastructuur voor de dagrecreatie.
verdieping. Duurzaamheid en behoud van de natuurlijke
Nieuwe ontwikkelingen en ambities:
Dit doen we o.a. door het versterken van
en culturele omgeving staan centraal. Regiomarketing
5.
routenetwerken, het ontwikkelen van Toeristische
speelt een belangrijke rol, waarbij in afstemming met
en revitalisering van de bestaande
overstappunten (TOP’s), het realiseren van
de ondernemers en andere gemeenten de combinatie
bedrijventerreinen.
belevingspaden voor jong en oud en het faciliteren van
van Insiders en De Regioregisseur is gekozen als
een digitale tourguide.
marketingpartner. Hun ambitieuze reisplan voor de
2.
We intensiveren de samenwerking tussen overheid, ondernemers en onderwijs.
3.
We blijven lokaal en regionaal investeren in de vrijetijdseconomie.
4.
We bieden de agrarische sector een perspectief.
We zetten in op de herstructurering
komende vier jaar richt zich op vitale verblijfsrecreatie, We streven naar een gevarieerd aanbod voor recreatie
dagrecreatie, vrijetijdslandschappen en cross-overs,
en verblijf op de juiste plekken en benutten hierbij het
met als doel Noord-Limburg te positioneren als een regio waar je optimaal kunt verblijven, ontspannen en genieten.
30
3.6 (Arbeids)migratie en integratie 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
31
3.6 (Arbeids)migratie en integratie
Arbeidsmigranten
•
in te zetten op brede ondersteuning vanuit
In Horst aan de Maas wonen en werken veel
het sociaal domein (taal, integratie, cultuur,
arbeidsmigranten. We zijn ons ervan bewust dat onze
begeleiding, crisis, enz.) , specifiek gericht op
lokale economie – nu en in de toekomst – niet zonder
deze doelgroep;
deze nieuwe inwoners kan en dit moet in balans zijn
•
als (regio)gemeente(n) werkgevers en huisvesters
met de draagkracht van de gemeente en de regio. Een
medeverantwoordelijk te maken voor o.a.
aantal zaken – waaronder huisvesting en integratie –
informatieverstrekking, integratie,
moet beter worden geregeld.
noodopvang, enz.
Ons doel is dat arbeidsmigranten volwaardig meedoen
Statushouders
en fatsoenlijke huisvesting hebben, met draagvlak van
We vinden het belangrijk dat statushouders die in
de buurt en met weinig overlast. Dat vraagt iets van
onze gemeente komen wonen, zo snel mogelijk
ons als gemeente én van werkgevers en huisvesters.
mee gaan doen in onze samenleving. We doen dat
Daar blijven we op sturen door:
enerzijds door het bieden van maatschappelijke
•
nieuw beleid en regels op te pakken en uit voeren;
begeleiding gedurende een periode van 1 tot
•
nieuwe huisvestingsinitiatieven te beoordelen
2 jaar. In deze periode krijgt de statushouder
volgens een ‘nee, tenzij’ houding;
ondersteuning van een begeleider van Synthese in
nog beter grip te krijgen op het aantal
o.a. het leren omgaan met geld en het inrichten van
arbeidsmigranten dat hier werkt en woont
een eigen administratie, maar ook in het wegwijs
door te blijven investeren in de registratie van
maken in onze gemeente en zijn directe omgeving
arbeidsmigranten en deze verder te verbeteren;
en bij het opbouwen van een sociaal netwerk.
•
vergunningen op orde te krijgen en houden;
Anderzijds zorgen we ervoor dat statushouders die
•
proactief toezicht te houden en waar nodig te
inburgeringsplichtig zijn, zo snel mogelijk kunnen
handhaven op plekken waar we de ongewenste
starten met hun inburgering (met o.a. het leren van
effecten van huisvesting zien;
de Nederlandse taal) en schenken we in een vroeg
verder in te zetten op regionale informatiepunten,
stadium aandacht aan activering gericht op werk.
de Work In NL (WIN)-punten voor
Het doel is immers dat statushouders binnen hun
arbeidsmigranten, waarvan één punt in Horst
mogelijkheden zoveel mogelijk participeren op
aan de Maas;
de arbeidsmarkt.
•
•
32
Sinds juni 2024 huisvesten we alle nieuwe statushouders in de Doorstroomvoorziening en van daaruit worden zij definitief gehuisvest in een
Concrete ontwikkelingen en ambities (meerjaren)begroting 2026-2029
van de kernen van Horst aan de Maas. De regeling Doorstroomvoorziening is op 14 februari 2025
Reeds bestaande ontwikkelingen
gewijzigd, waardoor de uitstroomverplichting binnen
en ambities:
een jaar er niet meer is. Vergunninghouders mogen
1.
arbeidsmigranten doen volwaardig mee en
verblijven in een doorstroomvoorziening. Op dit
zijn fatsoenlijk gehuisvest en we werken aan
moment zijn we in gesprek met de deelnemende
een fijne en veilige leefomgeving.
regiogemeenten Venlo, Peel en Maas en Beesel
2.
Statushouders die in onze gemeente komen
over de voortzetting van de deelname van deze
wonen, doen zo snel mogelijk mee in onze
gemeenten aan de Doorstroomvoorziening in de
samenleving. Dat betekent onder andere het
toekomst. De verwachting is dat we ook in 2026
leren van de taal en het werken aan werk.
de statushouders van Horst aan de Maas in de
“S inds juni 2024 huisvesten we alle nieuwe statushouders in de Doorstroomvoorziening en van daaruit worden zij definitief gehuisvest in een van de kernen van Horst aan de Maas.”
Lokale ondernemers kunnen ondernemen,
op kosten van de gemeente langer dan 365 dagen
3.
We geloven in de doorstroomvoorziening. Om nieuwe statushouders sneller mee te
Doorstroomvoorziening huisvesten.
laten doen zonder de woningmarkt extra te belasten.
Daarnaast spelen er landelijk een aantal ontwikkelingen rondom de Spreidingswet, de voorrang voor statushouders op de woningmarkt en
Nieuwe ontwikkelingen en ambities:
de taakstelling. Op dit moment is het nog onduidelijk
4.
De raad bespreekt in juni 2025 de
wat de invloed van het kabinetsbeleid hierop gaat
uitgangspuntennotitie “Arbeidsmigratie:
zijn, aangezien de besluitvorming in de Eerste en
toekomst in Balans” met hierin het
Tweede Kamer nog moet plaats vinden. Het huidige
arbeidsmigratiebeleid. Dit beleid werken we
kabinet zet bovendien in op een forse terugdringing
uit in een omgevingsprogramma en
van het aantal asielzoekers en statushouders.
plan arbeidsmigranten.
Een lagere instroom van statushouders zal ook leiden tot een lager aantal inburgeringsplichtigen en daarmee een lagere SPUK-inburgering. 33
3.7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
34
3.7 E en gezonde, duurzame en
ondernemende gemeentelijke organisatie
Organisatieontwikkeling De wereld om ons heen verandert continue en in een hoog tempo. Zo zijn er steeds meer en complexe(re), domeinoverstijgende opgaves. Daarnaast is er in toenemende mate sprake van een participatiesamenleving, spreken inwoners zich steeds meer uit over maatschappelijke thema’s en is er een afnemend vertrouwen in de overheid. Het is belangrijk dat we de ontwikkeling van onze organisatie blijven afstemmen op wat de buitenwereld van ons vraagt. Daarom zetten we in op een drietal verbetersporen:
“Het is belangrijk dat we de ontwikkeling van onze organisatie blijven afstemmen op wat de buitenwereld van ons vraagt. ”
1.
Dienstverlening;
2.
Vitale en professionele medewerkers;
3.
Bestuurlijk – ambtelijke samenwerking.
Spoor 1 dienstverlening, een veranderende behoefte van onze inwoners De behoefte van onze inwoners verandert en sluit grotendeels aan bij de maatschappij zoals we die nu kennen: snel, digitaal, gemak en weinig vertrouwen. Dat heeft invloed op het inrichten van onze dienstverlening. Dat is o.a. de reden waarom we in 2025 gestart zijn met het verbeterspoor dienstverlening. In het verbeterspoor heeft de organisatie vier uitgangspunten vastgesteld. Dat betekent dat we vanuit dienstverlenend oogpunt voortaan werken vanuit deze uitgangspunten: 1.
We werken aan het juiste op basis van vertrouwen en de bedoeling;
2.
We hebben de focus op de inwoner: deze wordt snel en in één keer geholpen;
3.
We zijn bereikbaar, toegankelijk en transparant;
4.
We stimuleren inwoners om de digitale weg te gebruiken. 35
doorontwikkeling van de fractievragenapp en bezien Deze uitgangspunten bieden ons de mogelijkheid om
een afname van het aantal beschikbare kandidaten.
welke mogelijkheden Artificial Intelligence biedt om
aan te sluiten bij de inwonerbehoefte en inwonervraag,
Dit heeft geleid tot een verhoogde concurrentie om
het samenspel te verbeteren. Maar ook de directe
zodat we beter samenwerken en we een vertrouwde
talent binnen de publieke sector. De vergrijzing van
interactie en contact tussen raad en college en
en betrouwbare partner zijn voor de inwoners. Deze
de beroepsbevolking en de toenemende vraag naar
organisatie verliezen we niet uit het oog. We gaan het
uitgangspunten krijgen vorm en kleur door het bereiken
gespecialiseerde vaardigheden dragen bij aan deze
besluitvormingsproces evalueren en bekrachtigen onze
van de opgestelde korte en lange termijn doelen,
krapte. Met name zien we hierbij een uitdaging in
afspraken met de griffie hieromtrent. De overgang naar
waarbij we de inwoner en onze taak als gemeente op
de vraag naar specialistische kennis en kunde en
een nieuw zaaksysteem maakt hier ook onderdeel
één hebben staan. Daarnaast zijn we flexibel; we willen
senioriteit op het gebied van vergunningverlening,
van uit. We investeren tot slot in een opleiding voor
meebewegen met de inwonerbehoeften en hier
(senior) grondzaken, de Landelijke Beëindigingsregeling
medewerkers om de kwaliteit van raadsvoorstellen
op aansluiten.
Veehouderijlocaties (LBV), planologie
te verbeteren.
en milieuspecialisme.
Benchmark formatie en kosten In het voorjaar van 2025 heeft Berenschot onderzocht
Spoor 2 Vitale en professionele medewerkers Bij de gemeente Horst aan de Maas werken vitale
Voor de jaren 2025 en 2026 zijn er financiële middelen
hoe onze formatie en apparaatskosten zich verhouden
en professionele medewerkers die hier met plezier
beschikbaar gesteld om invulling te geven aan
tot vergelijkbare gemeenten. Uit dit onderzoek blijkt dat
en passie werken. We bereiken dat door het continu
de ontwikkeling van de organisatie, (persoonlijk)
we een gemeente zijn die relatief veel werkzaamheden
investeren in bewustwording, leren en ontwikkelen,