Document · PDF

01d Bijlage 2 BBV (meerjaren)begroting 2025-2027

Gemeenteraad 7 november 2023, gemeente Horst aan de MaasBij agendapunt: Voorstel tot het vaststellen van de Meerjarenbegroting 2024-2027, inclusief bijlagen.32.514 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

BBV Begroting 2024 Inclusief meerjarenraming 2025 t/m 2027

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .....................................................................................................................................3 Algemeen..................................................................................................................................................5 Leeswijzer .............................................................................................................................................6 Financiële samenvatting .......................................................................................................................7 Beleidsbegroting .................................................................................................................................... 11 Programmaplan ................................................................................................................................. 12 1 Vitale kernen ............................................................................................................................... 13 2 Een sterke sociale basis ............................................................................................................. 23 3 Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied .....................................................................................

31 4 Duurzaam Horst aan de Maas.................................................................................................... 37 5 Een toekomstbestendige en innovatieve economie ................................................................... 43 6 (Arbeids)migratie en integratie ................................................................................................... 49 7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie .................................... 53 Paragrafen ......................................................................................................................................... 65 A. Lokale heffingen ........................................................................................................................ 67 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................... 79 C. Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 87 D. Financiering............................................................................................................................... 93 E. Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 99 F.

Verbonden partijen .................................................................................................................. 102 G. Grondbeleid ............................................................................................................................ 127 H. Open Overheid ........................................................................................................................ 131 I. Ombuigingen ........................................................................................................................... 133 J. Informatiebeveiliging en privacy .............................................................................................. 137 Financiële begroting ............................................................................................................................ 139 Overzicht lasten en baten 2022 tot en met 2027............................................................................. 141 Recapitulatie begrotingsevenwicht .................................................................................................. 143 Overzicht incidentele lasten en baten ............................................................................................. 145 Overzicht structurele toevoegingen/onttrekkingen aan de reserves ...............................................

151 Uiteenzetting financiële positie ........................................................................................................ 153 Overzicht geraamde lasten en baten per taakveld .......................................................................... 165 Bijlagen ................................................................................................................................................ 167 Griffiebegroting ................................................................................................................................ 169 Lijst met afkortingen ........................................................................................................................ 171 Opbouwtabel Algemene Uitkering ................................................................................................... 177

ALGEMEEN

Leeswijzer Cijfers en presentatie van getallen Voor u ligt de begroting 2024 t/m 2027. Getallen worden in het hele boekwerk weergegeven op duizendtallen, tenzij anders aangegeven. Positieve bedragen (+/+) zijn baten of een voordeel en negatieve bedragen (-/-) zijn lasten of een nadeel. Omdat de bedragen in de financiële tabellen gepresenteerd worden op duizendtallen, kunnen er afrondingsverschillen zijn. De begroting is als volgt opgebouwd: Algemeen Een financiële samenvatting Beleidsbegroting Programmaplan De begroting 2024 is opgesteld volgens de nieuwe programmastructuur. Het Programmaplan bestaat uit zeven programma’s en elk programma is onderverdeeld in een aantal beleidsvelden. De programma’s zijn gebaseerd op de themagebieden/belangrijkste speerpunten uit het coalitieakkoord. Elk programma kent de volgende indeling: 1. Wat is de uitdaging en wat gaan we daarvoor doen? Per programma wordt aangegeven wat de uitdaging is en wat we daar in 2024 en volgende jaren voor gaan doen. Uitgangspunten hierbij zijn de ambities uit het hoofdlijnenakkoord. De concretisering van deze ambities in doelstellingen, maatregelen en eventueel KPI's zal bij een wijziging van de begroting plaats vinden. 2. Beleidsindicatoren De wettelijk verplichte beleidsindicatoren worden weergegeven. Hierbij worden de meest actuele cijfers genoemd die beschikbaar zijn. 3.

Wat gaat dat kosten? Hieronder staan de lasten en baten van het programma. Eventuele stortingen en/of aanwendingen van reserves die bij het programma horen, worden ook in dit overzicht gepresenteerd, gevolgd door het resultaat. In programma 7 vindt u ook: - het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting - het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen - het overzicht van de kosten van overhead De paragrafen De paragrafen lichten een specifiek onderdeel toe of geven een dwarsdoorsnede van de begroting. De onder A t/m H opgenomen paragrafen zijn verplicht voorgeschreven in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De paragraaf I “Ombuigingen” hebben we toegevoegd om een beter inzicht te geven in de financiële positie van onze gemeente. Paragraaf J geeft weer wat we als organisatie doen om de informatiebeveiliging en de privacy van zowel inwoners als organisatie te waarborgen.

Financiële samenvatting Onderstaande tabel geeft de financiële ontwikkelingen op hoofdlijnen weer. De toelichting op de ontwikkelingen vindt u in de programma’s onder het kopje “Wat gaat dat kosten?”

2024 2025 2026 2027 Begroting Begroting Begroting Begroting Meerjarenbegroting 2023-2026

885

1.461

-113

Raadsbesluiten tot en met 1e bijstelling 2023

250

-485

1.428

-1.075

Subtotaal meerjarenbegroting 2023 - 2026

1.135

976

1.498

-1.188

Raadsbesluiten > 1e bijstelling < begroting

-66

-68

-71

Actuele begroting 2023 - 2026

1.069

907

1.427

-1.259

Gemeentefonds

3.206

3.276

2.182

4.103

Loon- en prijscompensatie

-3.099

-3.145

-3.231

-3.421

Rente, afschrijving en financiering

1.579

1.296

165

-747

203

244

-2.058

-1.648

-2.319

-2.199

772

774

-1.574

-3.279

Onontkoombaar knelpunt Overige ontwikkelingen Meerjarenbegroting 2024- 2027

+/+ = voordeel -/- = nadeel Voor rente, afschrijving en financiering, loon- en prijscompensatie, overige technische mutaties volgt hieronder een korte toelichting op hoofdlijnen. Deze komen niet meer terug in de programma's. Loon- en prijscompensatie Voor de loon- en prijscompensatie zijn de budgetten geïndexeerd op basis van de CAO en premieontwikkeling, bestaande contracten en verplichtingen. De grootste ontwikkeling betreft de indexering van loon- en inhuurkosten. We indexeren de loonkosten jaarlijks op basis van de meicirculaire. Dit percentage wordt vastgesteld op basis van de verwachte cao-ontwikkeling binnen de overheid en de verandering op het gebied van sociale wetgeving en pensioenpremies. Voor 2024 is de loonindex 5,2% wat overeenkomt met nagenoeg € 1,7 miljoen. De loon- en prijscompensatie van de jaarlijkse bijdrage aan de Veiligheidsregio, NLW, Regio NoordLimburg en de MGR bedraagt € 800.000. De tarieven voor Jeugdzorg en maatwerkvoorzieningen jeugd/WMO zijn met 5% geïndexeerd op basis van de voorlopige OVA-index voor 2024. Dit heeft een nadelig effect van € 868.000. In september 2023 worden deze definitief vastgesteld voor toepassing per 1 januari 2024. Daarnaast zijn de tarieven van de OZB geïndexeerd met 3,1% op basis van het percentage loon- en prijsontwikkeling uit de meicirculaire 2023 algemene uitkering gemeentefonds.

Dit heeft een voordelig effect van € 588.000. Rente, afschrijving en financiering Voor de meerjarenbegroting zijn de vaste activa meerjarig doorgerekend voor de rente en afschrijving. Daarnaast hebben we de financieringsbehoefte meerjarig doorgerekend. Daarvoor hebben we de definitieve saldi vanuit de jaarrekening 2022 als basis genomen, aangevuld met ontwikkelingen in de planning. Doordat diverse investeringen later worden opgeleverd dan eerder was gepland, levert dit een voordeel op. Voorbeeld hiervan is de verschuiving van de oplevering van de basisschool in Sevenum en basisschool de Weisterbeek. Voor de jaren 2024 en 2025 zijn er minder kapitaallasten. De verschuiving van de verbouw van het gemeentehuis is budgettair neutraal omdat de reguliere kosten voor het gebouw (schoonmaak, catering ed) doorlopen. 7

Het actualiseren van de vaste activa en de financieringsbehoefte leidt tot de mutatie zoals deze in de tabel is opgenomen bij “Rente, afschrijving en financiering”. Overige technische mutaties Zoals de naam al zegt gaat het om technische wijzigingen. Deze zijn administratief van aard en hebben geen invloed op het saldo van onze begroting en meerjarenraming. Wel kunnen het wijzigingen zijn die op meerdere programma's betrekking hebben. Hieronder volgt een specificatie van de onderdelen per daarin opgenomen onderwerpen voorafgegaan door het programmanummer. De toelichting voor de onderdelen 'gemeentefonds', 'onontkoombaar knelpunt', 'overige ontwikkelingen', zijn opgenomen in het betreffende programma onder het kopje 'Wat gaat dat kosten'. Het kan voorkomen dat onderwerpen in meerdere programma's terugkomen, omdat de financiële vertaling meerdere programma's raakt. De verslaggevingsvoorschriften, het BBV, schrijven voor dat mutaties per programma worden gepresenteerd en geautoriseerd door de gemeenteraad. Het samenvoegen van gelijke regels in verschillende programma's is daarom geen optie. We begrijpen dat dit de overzichtelijkheid niet altijd ten goede komt. 2024 raming

2025 raming

2026 raming

2027 raming

2 Aanpassing taakstelling Hervormingsagenda Jeugd

-192

-60

2 Doorbetaling rijksbijdrage WSW

-337

-339

-329

-259

7 Meicirculaire 2023

3.735

3.675

2.571

4.322

Totaal Gemeentefonds

3.206

3.276

2.182

4.103

-26

-22

-20

-40

2 Jeugdzorg regionale voorzieningen

181

3 Effect stoppen leasen divers materieel

-6

-4

4 Effect stoppen leasen divers materieel

-31

-33

5 Opbrengsten Centrale Verwerkingsinstallatie Zandmaas

7 Dividend aandelen BNG / Enexis

-141

-37

7 Hogere opbrengst toeristenbelasting

830

921

892

-75

7 Reisdocumenten en rijbewijzen

-12

-14

Vervanging hardware/servers en verhoging huur en 7 onderhoud IV

-679

-664

203

244

-150

195

-75

-32

-64

-96

Gemeentefonds

Onontkoombaar knelpunt 1 Effect stoppen leasen divers materieel 1

Financiële ruimte voor extra investeringen in het centrum van Sevenum en Horst.

Programma Manager en communicatie voor samenwerking met Venray

Totaal Onontkoombaar knelpunt Overige ontwikkelingen 1 Bijdrage aan Synthese 1 Dekking bijdrage Synthese uit SPUK GALA Dekking brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches uit SPUK GALA IJslands preventie model Formatie versterking vitale kernen 1 en wijken Kapitaallasten m.b.t. investeringen in duurzame mobiliteit 1 2024-2027 1

1 Leesbevordering voor kinderen van 0-12 jaar

-228

1 Reservering accommodatiebeleid

-392

-154

-146

-135

1 Trendsportal

-130

-1.963

-2.059

2 Ontwikkeling BUIG budget

1.963

2.059

2 Onze Loods

-270

3 Regie op ruimte en landelijk gebied

-300

-150

4 Afvalbegroting 2024-2027

-26

-25

5 Aanpassing dekking beleidscapaciteit toerisme

-105

-100

-23

-18

-740

-790

1.500

1.000

7 Opbouw zero based begroting 2025 - 2028

-120

7 Programmatisch werken

-200

Realisatie financiële dekkingsopgave 7 collegeprogramma/extra verhoging ozb niet woningen

-197

-244

109

250

7 Reservering accommodatiebeleid

-40

Revolverend fonds dat de revitalisatie van 7 bedrijventerreinen mogelijk maakt.

-25

7 Versterken team VTH

-500

7 Versterking team WIZ

-80

-2.058

-1.648

-2.319

-2.199

Ontwikkeling aantallen participatie wet en bijzondere bijstand

Aanvullende middelen uitvoering motie raadvoorstel A73/Maaslijn

Stimuleringsmiddelen om de landbouwtransitie in de diverse sectoren te bevorderen

6 Inburgeringsvoorzieningen Borgen continuiteit ICT (Beveiliging, digitale transformatie, telefoniecentrale en projecten I&A) Gedeeltelijk terugdraaien geraamde stortingen in de 7 algemene reserve 7

7 Inburgeringsvoorzieningen

Totaal Overige ontwikkelingen

BELEIDSBEGROTING

Programmaplan

1 Vitale kernen

Wat is de uitdaging en wat gaan we daar voor doen? In Horst aan de Maas ‘bouwen’ we letterlijk en figuurlijk aan vitale kernen. Kernen waar het fijn wonen is, in een woning die past, in een groene wijk. Kernen waar mensen naar elkaar omkijken, elkaar ontmoeten en waar verbindingen ontstaan. Kernen met een florerend verenigingsleven en voldoende vrijwilligers. Kernen waar inwoners zelf het initiatief en hun verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en voor hun leefomgeving. Kernen waarin iedereen mee kan doen, ongeacht zijn of haar afkomst of achtergrond. Voorzieningen op het gebied van sport, cultuur en ontmoeten, versterken die kernen en de sociale verbondenheid. 1.1 Wonen, bouwen en bouwgrondexploitaties (beleidsveld 1.1 en 1.2) In het Masterplan Wonen 2021-2025 is een duidelijke ambitie opgenomen: het herstellen van de balans op de woningmarkt. Zodat inwoners kunnen wonen in een woning die bij ze past en op een plek waar zij zich thuis voelen. Dit doen we onder andere door het vergunnen van 1000 woningen tot en met 2025, waarvan twee derde betaalbare nieuwbouwwoningen. We werken volgens het vastgestelde Uitvoeringsplan en de Dorpsplannen Wonen waarin samen met inwoners de behoeften per kern zijn uitgewerkt. We zien dat er vooral behoefte is aan levensloopbestendige woningen voor senioren en betaalbare woningen voor starters.

We hebben ook aandacht voor andere doelgroepen, in het bijzonder kwetsbare inwoners zoals statushouders, mensen met een zorgbehoefte, internationale werknemers (zie ook paragraaf 6.1) en woonwagenbewoners. Dit gaan we doen: •

•

• • •

• • • •

We werken aan ongeveer 30 woningbouwprojecten in bijna alle kernen. Bij een aantal grote projecten - zoals Siebersbroek in Lottum, Meteriksveld in Meterik en de Oude Holstraat in Hegelsom - gaat in het vierde kwartaal van 2023 de schop in de grond. In 2024 kunnen de eerste bewoners hun intrek nemen in een nieuwe woning. Daarnaast zijn we gestart met de bestemmingsplanprocedures voor de locaties Mäöleveld en met fase 2 van de Wouterstraat in America. Om onze ambitie op het gebied van woningbouw te kunnen realiseren, zijn naar verwachting meer bouwgronden nodig dan de beperkte voorraad die nu in ons bezit is. Dit betekent dat we voorafgaand aan de vergunningverlening, plannen voorbereiden en eventueel gronden aankopen. Bij nieuwbouw hanteren we uitgangspunten voor klimaat-adaptief bouwen met voldoende ruimte voor spelen, groen, bewegen en ontmoeten. Dat kan tot gevolg hebben dat de grondexploitaties minder opbrengend vermogen hebben of zelfs verliesgevend worden. We maken beleid om beter te kunnen sturen op betaalbaarheid, beschikbaarheid en verdeling van schaarse woningen. Dit doen we vooral in regioverband. Daar waar nodig, schakelen we externe expertise in. We voeren het in 2023 vastgestelde Woonwagenbeleid uit. Hiervoor is een krediet beschikbaar gesteld van € 769.000. Bestaande locaties knappen we op en breiden we uit.

De planning is twee nieuwe woonwagenlocaties te realiseren. Daar stellen we grondexploitaties voor op. De kapitaallasten komen dan te vervallen en de middelen hevelen we dan over naar de vast te stellen grondexploitaties. De vraagstukken voor herontwikkeling van inbreidingslocaties zijn nadrukkelijker in beeld. Dit doen we ook bij revitalisering van bestaande wijken. We starten vanaf 2024 met verkenningen zoals we in het hoofdlijnenakkoord hebben afgesproken. We zijn gestart met de voorbereiding om in 2024 - samen met Wonen Limburg - flexwoningen in drie kernen te realiseren. We vergroenen en verduurzamen wijken. Zie ook paragraaf 3.2: Openbaar groen, bossen en landschap. We stimuleren inwoners en partners om de bestaande woningvoorraad duurzamer en levensloopbestendig te maken.

1.2 Bereikbaarheid, verkeersveiligheid en mobiliteit (beleidsveld 1.3) Een goede bereikbaarheid van voorzieningen, een sterke infrastructuur in en tussen onze kernen en verkeersveiligheid zijn belangrijke voorwaarden voor vitale kernen. Eind 2023 leggen we een nieuw Wegbeheerplan 2023-2027 voor aan de raad. Dit gaan we doen: •

•

We zijn terughoudend met het aanleggen van meer asfalt. Wel blijven we investeren in het behoud van de kwaliteit van openbare wegen. Vooruitlopend op en in lijn met het nieuwe Wegbeheerplan, zijn in de begroting van 2023 toekomstige investeringsbijdragen voor het revitaliseren van wegen geïndexeerd. Dit betekent dat we in 2024 € 3 miljoen en vanaf 2025 jaarlijks € 4 miljoen beschikbaar hebben voor het herstel en de reconstructie van wegen. We onderhouden wegen om deze gedurende de maximale levensduur functioneel en veilig te houden (op basisniveau). Hiervoor hebben we vanuit het huidige Wegbeheerplan jaarlijks € 1,5 miljoen beschikbaar. We zien echter dat kosten als gevolg van loon- en prijsstijgingen toenemen. Ook hebben we de afgelopen jaren meer wegen in ons beheer gekregen. Uit het nieuwe Wegbeheerplan moet blijken in hoeverre dit bedrag toereikend is. In de periode 2024 -2027 investeren we in de belangrijkste knelpunten op het gebied van verkeersveiligheid en in de verduurzaming van mobiliteit. Denk hierbij aan:  de transitie van fossiele brandstoffen naar alternatieven zoals elektrisch rijden, zoals aanpassingen in de infrastructuur;  de overstap van auto naar actieve mobiliteit (lopen en fietsen) en OV. Daarvoor zijn fysieke aanpassingen nodig zoals betere voorzieningen voor de fiets, maar ook overstappunten.

 verkeersmaatregelen om hinder voor de omgeving door autoverkeer (fijnstof, geluid etc.) te verminderen;  de invoering van de gebiedsontsluitingsweg (GOW 30); een categorie wegen tussen de 30- en 50 kilometerzones zoals we ze nu kennen. Hiervoor moeten we infrastructureel een aantal grote veranderingen doorvoeren;  het terugdringen van de risico’s van vracht- en landbouwverkeer in onze kernen. In deze begroting is hiervoor in de periode 2024 – 2027 jaarlijks een bedrag van € 500.000 opgenomen. Daarnaast wordt er regionaal vanuit Trendsportal geïnvesteerd in de verduurzaming van mobiliteit, waaronder in de logistieke aanpak, fietsstimulering en duurzaam leervervoer. Eind 2023 / begin 2024 maken we mobiliteitsprogramma’s en een projectenlijst met een gedetailleerd overzicht van inspanningen en bijbehorende investeringen.

1.3 Inwonersparticipatie en -initiatieven (beleidsveld 1.6) Krachtige gemeenschappen, waarin inwoners elkaar ontmoeten en omzien naar elkaar, vormen het fundament voor Vitale Kernen. We zien een groei van (de behoefte aan) dorpsondersteuners of een andere vorm van ‘noaberzorg’, die ontstaan vanuit vrijwilligersinitiatieven in de kernen. Ook inwonerinitiatieven in de fysieke ruimte, zoals het aanleggen van een speelbos of particuliere groenen speeltuinbeheerders, dragen bij aan (plekken voor) ontmoeting en het inzetten op de eigen kracht van inwoners. Onze rol als gemeente is om activiteiten en initiatieven die bijdragen aan vitale gemeenschappen aan te jagen, te faciliteren, ondersteunen en waarderen. De regie over het initiatief blijft bij de inwoner of vereniging zelf, maar we trekken wel gezamenlijk als partners op. We willen hiermee bereiken dat inwoners/verenigingen beter in staat zijn een initiatief binnen hun gemeenschap te realiseren. Accommodaties hebben een spilfunctie in vitale kernen. Ze zijn een plek waar mensen elkaar ontmoeten, waar nieuwe ideeën worden geboren en vormen een spil in sociale cohesie in een kern. Dit gaan we doen: •

We waarderen en stimuleren initiatieven van stichtingen, verenigingen en (vrijwilligers)organisaties die bijdragen aan de positieve gezondheid van inwoners en aan het versterken van vitale gemeenschappen. Dit doen we in 2024 voor het eerst volgens het nieuwe subsidiekader en de nieuwe subsidieregelingen. Financiële kaders blijven ongewijzigd

•

ten opzichte van voorgaande jaren. We werken op gelijkwaardige basis én op basis van vertrouwen. Vooruitlopend op een nieuw te ontwikkelen accommodatiebeleid is in de begroting budget opgenomen, onder andere om:  

reeds genomen besluiten (het schrappen van een ombuiging op accommodaties in 2024) uit te kunnen voeren; in te kunnen spelen op onvoorziene of dringende knelpunten (voor een aantal accommodatie-gerelateerde zaken. Dit om reeds genomen besluiten te kunnen verwerken (onder andere de Wingerd, gymzaal America).

Begin 2024 herijken we het accommodatiebeleid. Daarin wordt duidelijk in hoeverre bijdrages structureel worden. We gaan meer gebruikmaken van dorpsondersteuners en ervaringsdeskundigen en verbinden hen – daar waar nodig – met voorliggende voorzieningen en professionele ondersteuning. Ervaring laat zien dat inwoners sneller hulp vragen aan dorpsondersteuners en ervaringsdeskundigen. Hierdoor kunnen inwoners sneller, in hun eigen omgeving en op basis van eigen kracht en die van de gemeenschap geholpen worden. Dorpsondersteuners en ervaringsdeskundigen verbinden, stimuleren ontmoetingen, verwijzen door en versterken het eigen netwerk. 1.4 Sport, leefstijl en gezondheid (beleidsveld 1.5) We streven naar een gezonde generatie in 2040: veerkrachtige, weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Vanuit het programma Vitale Kernen werken we aan een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Zo maken we het voor inwoners veel gemakkelijker om een gezonde leefstijl te ontwikkelen en vast te houden, versterken we de mentale veerkracht, weerbaarheid en hun welbevinden. Dit gaan we doen: •

Onder de paraplu van IN! Horst aan de Maas sluiten we aan bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA). We ontwikkelen een samenhangende lokale aanpak op drie uitvoeringslijnen: sport, bewegen & cultuur, gezondheid & sociale basis. Dat doen we met een domein-overstijgende inzet vanuit een gebiedsgeoriënteerde, lokale preventie-infrastructuur.

•

We voeren samen met partners uit onderwijs, gezondheidszorg, kinderopvang en het verenigingsleven het Transitieplan Sport aan de Maas uit. Onze sportconsulenten werken samen met deze partners aan programma’s en activiteiten voor doelgroepen voor wie sporten of bewegen niet vanzelfsprekend is. Denk aan ouderen, minima, mensen met een beperking of mensen met een mindere gezondheid.

1.5 Cultuur, historie en erfgoed (beleidsveld 1.4) Cultuur zorgt ervoor dat inwoners elkaar ontmoeten en meedoen. Cultuur en erfgoed leveren een belangrijke bijdrage aan vitale gemeenschappen, de sociale cohesie in kernen, een gezonde en gelukkige leefstijl voor inwoners en de beweging van zorg naar gezondheid (zie ook hoofdstuk 2; sociale basis). Daarom zetten we in op een sterk verenigingsleven en het behouden en uitbreiden van het cultuuraanbod. Ook vinden we het belangrijk dat we zorgvuldig met ons erfgoed omgaan en de verhalen die erbij horen, levendig houden. Dit gaan we doen: • •

We stimuleren cultuur in onze gemeente via de programmalijn van het cultuurbeleid van Horst aan de Maas, IN! Horst aan de Maas en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We hebben hierbij extra aandacht voor jeugd, ouderen en kwetsbare doelgroepen. We evalueren en actualiseren in 2024 het cultuurbeleid. Dit doen we samen met inwoners, lokale cultuurverenigingen, professionals uit de sector en andere partners zoals

•

• •

onderwijsinstellingen, de bibliotheek en het welzijnswerk. We bespreken de evaluatie ook met de raad. We ontwikkelen nieuw Erfgoedbeleid en leggen dit voor aan de gemeenteraad. Met dit beleid geven we vorm en inhoud aan onze cultuurhistorie en ons erfgoed. Ook maken we de investeringen inzichtelijk die nodig zijn om cultuurhistorie en erfgoed te behouden en te ontwikkelen. In het vierde kwartaal van 2023 is een gebiedsvisie voor Kasteelpark ter Horst gereed. Op basis van deze visie bepalen we óf – en zo ja, welke – stappen we zetten in de uitvoering. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan het behouden, herstellen en versterken van erfgoed. Hetzelfde geldt voor initiatieven die bijdragen aan de ontsluiting van cultuurhistorie en erfgoed voor inwoners en toeristen.

Bij dit programma horen de volgende beleidsvelden: 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7

Bouwen en wonen Bouwgrondexploitaties en woningen Bereikbaarheid, verkeersveiligheid en mobiliteit Cultuur, historie en erfgoed Sport Inwonersparticipatie en initiatieven Gezondheid

Beleidsindicatoren programma Vitale kernen Omschrijving

2021

2022

2023

2024

Nieuw gebouwde woningen per 1.000 woningen Demografische druk (Het aantal personen van 0-20 jaar én 65 jaar of ouder per honderd personen van 20-65 jaar.) Niet-sporters (wordt eens per 4 jaar gemeten)

7,9

14,4

N.n.b.

73,2%

73,4%

73,1%

N.n.b.

N.v.t.

N.v.t

N.n.b.

Wat gaat dat kosten?

2023 Begroting 2022 na 2024 2025 2026 2027 Werkelijk wijziging Begroting Begroting Begroting Begroting Lasten 1-1 Bouwen en wonen

-3.393

-3.266

-3.139

-2.950

-2.817

-2.664

1-2 Bouwgrondexploitaties woningen

-3.534

-6.598

-4.694

-4.704

-4.661

-4.695

Bereikbaarh. verkeersveiligh. mobiliteit

-6.126

-6.709

-7.027

-7.091

-7.637

-7.761

1-4 Cultuur, historie en erfgoed

-1.564

-1.754

-1.949

-2.304

-2.206

1-5 Sport

-4.032

-4.957

-4.931

-4.920

-4.688

-4.484

1-6 Inwonersparticipatie en -initiatieven

-3.545

-5.389

-4.815

-4.544

-4.643

-4.579

-69

-27

-122

-22.263

-28.700

-26.678

-26.635

-26.774

-26.511

1-1 Bouwen en wonen

2.915

2.208

2.239

2.039

1.687

1-2 Bouwgrondexploitaties woningen

1-3

1-7 Gezondheid Totaal Lasten Baten

1.924

4.739

4.339

Bereikbaarh. verkeersveiligh. 1-3 mobiliteit

569

677

916

644

779

1-4 Cultuur, historie en erfgoed

1.644

1.500

1.515

1.622

1.612

1.378

445

473

979

594

7.507

9.640

9.988

9.238

9.010

8.777

Saldo van baten en lasten

-14.756

-19.061

-16.690

-17.397

-17.764

-17.733

Storting in de reserves

-4.521

-1.030

-1.383

-713

-845

Aanwending van de reserves

6.160

4.485

1.115

843

765

-13.117

-15.605

-16.958

-17.266

-17.844

-17.814

1-5 Sport 1-6 Inwonersparticipatie en -initiatieven Totaal Baten

Resultaat

Onderstaande tabel geeft het verloop van de begroting sinds de vastgestelde meerjarenbegroting 2023-2026 weer.

2024 2025 2026 2027 Begroting Begroting Begroting Begroting Lasten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2023-2026

-26.360

-26.028

-26.202

-26.048

Raadsbesluiten t/m 11 juli

-280

-185

505

549

Lasten Actuele begroting

-26.640

-26.213

-25.697

-25.499

Loon- en prijscompensatie

-171

-190

-249

-251

Rente, afschrijving en financiering

212

283

131

Onontkoombaar knelpunt

-84

-100

Overige ontwikkelingen

-550

-294

-318

-338

Overige technische mutaties

-829

-833

-1.297

-28.062

-27.348

-27.619

-27.356

2024 raming

2025 raming

2026 raming

2027 raming

10.754

9.943

9.639

Raadsbesluiten t/m 11 juli

452

119

-151

Baten Actuele begroting

11.206

10.062

9.721

9.489

Loon- en prijscompensatie

Rente, afschrijving en financiering

-33

Onontkoombaar knelpunt

Overige ontwikkelingen

-155

Overige technische mutaties

-21

Totaal baten Meerjarenbegroting 2024-2027

11.104

10.082

9.774

9.542

Vitale kernen

-16.958

-17.266

-17.844

-17.814

Totaal lasten Meerjarenbegroting 2024-2027

Baten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2023-2026

Onderstaande tabel bevat de toelichting op de financiële mutaties uit deze meerjarenbegroting. . Onontkoombaar knelpunt

2024

2025

2026

2027

Lasten

-26

-22

Baten

Effect stoppen leasen divers materieel

Deze extra kosten worden veroorzaakt door het stoppen met leasen van divers materieel. De lagere leasekosten, die per saldo hoger waren dan de hier geraamde kosten, zijn al bij de 1e bijstelling 2023 meerjarig afgeraamd.

Financiële ruimte voor extra investeringen in het centrum van Sevenum en Horst.

2024

2025

2026

2027

Lasten

-20

-40

Baten

In de kaderbrief 2024 is aangegeven dat hier budget voor in de begroting moet worden opgenomen. Voor de periode 2024 - 2027 hebben we jaarlijks € 20.000 extra opgenomen voor het centrum Horst. Voor het centrum Sevenum hebben we in de periode 2025 -2027 jaarlijks € 20.000 extra opgenomen. In 2024 is voor Sevenum het door de raad vastgestelde krediet van € 150k voor het opstellen centrumvisie Sevenum nog toereikend. Verdeling gewenningsbijdrage N554

2024

2025

2026

2027

Lasten

-38

Baten

Het college van B & W heeft besloten om de N554 (de weg van Tienray naar Meerlo) en de N556 (de weg van Horst naar Sevenum) over te nemen van provincie Limburg. De wegen hebben geen functie meer in het Regionaal Verbindend Wegennetwerk (RVWN). Na jarenlang overleg is er nu overeenstemming. De afspraken zijn met een intentieverklaring vastgelegd en op 1 februari 2023 is de gemeente eigenaar geworden van de N554. Vanwege groot onderhoud blijft de N556 nog tot 1 september 2024 in beheer bij de provincie. Deze overname biedt mogelijkheden om de verkeersveiligheid en de leefbaarheid van de omwonenden te verbeteren. Voor de N554 is door de provincie geld beschikbaar gesteld. Dit bestaat uit een gewenningsbijdrage voor het dagelijkse onderhoud voor de komende 10 jaren na overdracht en een bedrag voor de aanpak van knelpunten die verband houden met de leefbaarheid en verkeersveiligheid. Dit behelst de verdeling van de gewenningsbijdrage voor het dagelijks onderhoud van de komende 10 jaar. . Overige ontwikkelingen

705

294

318

339

Bijdrage aan Synthese

2024

2025

2026

2027

Lasten

-150

Baten

Welzijnsorganisatie Synthese speelt een belangrijke rol bij de beweging voorkomen in plaats van genezen. Door de toenemende vraag aan zorg en ondersteuning van inwoners, met name bij jeugd en ouderen, wordt er een groter beroep gedaan op Synthese. Zij is daar nu nog niet voldoende op toegerust. Door nu juist te investeren in gezondheid en preventie voorkomen we zorgvragen en inzet van professionals en brengen we samen een beweging op gang van zorg naar gezondheid en van maatwerkvoorzieningen naar collectieve voorzieningen. We stellen Synthese in staat om inwoners hierbij te ondersteunen zodat ze naar eigen vermogen mee kunnen blijven doen en verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leefomgeving en gezondheid. Kortom; gezonde mensen in vitale kernen en wijken. De bijdrage aan Synthese kan gedeeltelijk wordt gedekt uit de SPUK GALA gelden. De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten in werking gesteld om de afspraken in het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Preventieakkoord uit te kunnen voeren. Eind 2023 zullen we het integrale beeld van de diverse budgetten die een link hebben met SPUK-GALA opstellen. Dekking bijdrage Synthese uit SPUK GALA

2024

2025

2026

2027

Lasten

Baten

De bijdrage aan Synthese kan gedeeltelijk wordt gedekt uit de SPUK GALA gelden. De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten in werking gesteld om de afspraken in het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Preventieakkoord uit te kunnen voeren. In de loop van 2023 zullen we het integrale beeld van de diverse budgetten die een link hebben met SPUK-GALA opstellen. Dekking brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches uit SPUK GALA

2024

2025

2026

2027

Lasten

195

Baten

De middelen voor de brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches waren tot 2023 onderdeel van de algemene uitkering. Met ingang van 2023 zijn deze onderdeel uit van de Brede specifieke uitkering Sport en

bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. Deze uitkering is aangevraagd. De uitname uit de algemene uitkering wordt geheel gedekt uit de SPUK-gala gelden. Herstructurering wijken- Inponden door woningcorporaties

2024

2025

2026

2027

Lasten

P.M.

Baten

P.M.

We gaan subsidie aanvragen vanuit het volkshuisvestingsfonds zodat woningcorporaties woningen in wijken kunnen inponden, verduurzamen en in sociale huur kunnen terugbrengen. Dit kan bijvoorbeeld gaan om woningen waar nu illegaal arbeidsmigranten gehuisvest zijn. De subsidie gaat uit van 30% cofinanciering, de bijdrage vanuit het fonds bedraagt maximaal 70%. In de loop van 2023 zal duidelijk worden om welk bedrag het gaat. IJslands preventie model Formatie versterking vitale kernen en wijken

2024

2025

2026

2027

Lasten

-75

Baten

In de kaderbrief is aangekondigd dat er structurele capaciteit nodig is om de versterking van het voorliggend veld (vitale kernen en wijken) via de beweging van het IJslands preventie model (IN! HadM) te realiseren. IN! HadM heeft nu kwartier gemaakt. Voor de volgende fase van implementatie is jaarlijks € 75.000 nodig. Kapitaallasten m.b.t. investeringen in duurzame mobiliteit 2024-2027

2024

2025

2026

2027

Lasten

-32

-64

-96

Baten

De gevraagde middelen zijn voor investeringen (jaarlijks €500.000 in 2024, 2025, 2026 en 2027) m.b.t. de verduurzaming op het gebied van mobiliteit. Denk hierbij aan: 1. De transitie van fossiele brandstoffen naar alternatieven zoals elektrisch rijden of overschakelen van vrachtwagens naar waterstof. 2 De overstap van auto naar actieve mobiliteit (lopen en fietsen) en OV. Daarvoor zijn fysieke aanpassingen nodig zoals betere voorzieningen voor de fiets, maar ook hubs (overstappunten waar je van bijvoorbeeld fiets op OV kunt overstappen). 3 verkeersmaatregelen om hinder voor de omgeving door autoverkeer door fijnstof, geluid etc. te verminderen. Leesbevordering voor kinderen van 0-12 jaar

2024

2025

2026

2027

Lasten

-228

Baten

In de raad ligt het voorstel om akkoord te gaan met een structurele investering in leesbevordering voor kinderen van 0-12 jaar ten behoeven van de programma’s, de Bibliotheek op school en Boekstart. De programma’s dragen bij aan het leesplezier van kinderen waardoor basisvaardigheden worden versterkt en laaggeletterdheid wordt voorkomen, zo kunnen kinderen nu en later meedoen in de gemeenschap. Reservering accommodatiebeleid

2024

2025

2026

2027

Lasten

-162

-154

-146

-135

Baten

-230

Vooruitlopend op een nieuw te ontwikkelen accommodatiebeleid is het noodzakelijk om voor een aantal accommodatie-gerelateerde zaken reeds budget in de begroting op te nemen. Dit om reeds genomen besluiten te kunnen verwerken (het schrappen van een ombuiging op accommodaties in 2024), maar ook om in te kunnen spelen op onvoorziene/dringende knelpunten bij accommodaties voordat het accommodatiebeleid gereed is (o.a. de Wingerd, gymzaal America). Bij de herijking van het accommodatiebeleid (Q1-2024) wordt vervolgens integraal bekeken in hoeverre bijdrages structureel gemaakt moeten/kunnen worden.

Trendsportal

2024

2025

2026

2027

Lasten

-130

Baten

Voor de uitvoering van projectkosten Trendsportal is in 2024 budget noodzakelijk. Het betreft de projecten Werkgeversaanpak, bezoekersaanpak, SPV, Logistieke aanpak, Fietstsimulering en duurzaam leervervoer.

Overzicht investeringen

Nieuwe investeringen in 2024 tot en met 2027 die de raad al heeft goedgekeurd Bruto Bijdr. Netto investering derden investering

2024

Bermen en sloten buitengebied 2024

Investering openbare verlichting 2024

183

MIP 2024 't Haeren Grubbenvorst: sportvloer MIP 2024 't Brugeind Meerlo: duurzaamheid / verlichting MIP 2024 Kruisweide Sevenum: duurzaamh. MIP 2024 Tennisbanen Grubbenvorst: kunstgras MIP 2024 Tennisbanen Lottum: kunstgras MIP 2024 Tennisbanen Broekhuizenvorst: kunstgras MIP 2024 Renovatie diverse natuurgrasvelden MIP 2024 Buitensport / kleedlokalen MIP 2024 Gemeenschapshuis BMV Kronenberg: verlichting / duurzaamheid MIP 2024 Smetenhof Lottum: elektrische installatie

824

755

120

103

126

2025

190

174

MIP 2025 Smetenhof Lottum: dakrenovatie

Bermen en sloten buitengebied 2025

Investering openbare verlichting 2025

183

MIP 2025 't Haeren Grubbenvorst: dakrenovatie

401

368

MIP 2025 't Brugeind Meerlo: warmtepomp

MIP 2025 Renovatie diverse natuurgrasvelden

MIP 2025 Buitensport / kleedlokalen

289

248

MIP 2025 OJC Niks Horst: renovatie kozijnen

Bermen en sloten buitengebied 2026

2026 2027

Investering openbare verlichting 2026

183

Bermen en sloten buitengebied 2027

Investering openbare verlichting 2027

183

Nieuwe / toekomstige investeringen; waar ruimte voor is gereserveerd, maar die de raad nog moet goedkeuren Bruto Bijdragen Netto 2024 investering derden investering Rehabilitatie en reconstructie wegen 2024

3.000

3.000 3.000

Rehabilitatie en reconstructie wegen 2025

4.000

Rehabilitatie en reconstructie wegen 2026

4.000

Rehabilitatie en reconstructie wegen 2027

4.000

Investeringen MIP 2026

931

Investeringen MIP 2027

330

Investeringen gebied rond Kasteelpark ter Horst (incl. consolidatie kasteelruïne) Investering infrastructuur hoofdontsluiting Kasteelpark ter Horst (afrit 10/Venrayseweg)

5.350 938

2025

2026 2027

4.000 4.000 4.000 931 330

5.350 5.350 938

938

Upgraden centrum Horst: herontwikkeling zuid, Kloosterhof, lint noordzijde

2.035

2.035 2.035

Duurzame mobiliteit

2.000

500

2 Een sterke sociale basis

Wat is de uitdaging en wat gaan we daar voor doen? NB. Omdat we vanaf 2024 willen gaan werken met ontschotte budgetten, is hier geen specificatie naar beleidsvelden opgenomen. In Horst aan de Maas bouwen we aan een sterke, sociale basis; de kracht van inwoners, hun netwerk en gemeenschappen zijn daarin het vertrekpunt. Zo houden we professionele zorg betaalbaar en beschikbaar voor inwoners die dit echt nodig hebben. Dat vraagt om een transformatie van onze rol en dienstverlening; een transformatie die het afgelopen jaar al is ingezet. Kern van de transformatie is: •

• • • •

Meer uitgaan van (positieve) gezondheid, eigen kracht en preventie. We investeren (veel) meer in de sociale basis (sterke dorpen en wijken). De link met het programma vitale kernen is daarbij evident. Dit leidt uiteindelijk tot een afname van het gebruik van professionele hulpverlening en zorg (maatwerkvoorzieningen). Professionals werken meer samen met en zijn ondersteunend aan vrijwilligers, waaronder dorpsondersteuners en ervaringsdeskundigen. Binnen dit programma focussen we onder andere op gelijke kansen op gezondheid en het terugdringen van gezondheidsachterstanden. We gaan uit van vertrouwen, werken vanuit de bedoeling en maken passende oplossingen mogelijk, binnen de regels. Zo houden we professionele zorg betaalbaar en beschikbaar voor inwoners die dit echt nodig hebben.

Deze transformatie vraagt ook om een andere manier van werken met financiën: ontschot én met ruimte om te investeren. Kortom: geen ‘aparte potjes’ voor bijvoorbeeld sport of de Participatiewet, maar één budget met ruimte om te kunnen investeren in een sterke, sociale basis. Dankzij landelijke programma’s zoals het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) kan dit ook. Hiermee financieren we pilots en projecten die bijdragen aan de transformatie, preventie en een sterke, sociale basis. We willen in 2024 een transformatiebudget van (maximaal) € 2,4 miljoen vormen. We willen een bestemmingsreserve vullen met de landelijke middelen die we krijgen én vanuit ruimte die we binnen het sociaal domein vrijspelen. We zullen de resultaten van de tweede bijstelling en jaarrekening 2023 verwerken en de raad een concreet voorstel voorleggen. Voordelen die we hiermee behalen (bijvoorbeeld door minder inzet van maatwerkvoorzieningen) investeren we – in ieder geval de komende jaren – terug in de sociale basis of vitale kernen (zie programma 1). Zo creëren we een vliegwiel dat steeds sneller gaat draaien. Daarbij gelden een aantal voorbehouden: •

• • •

We houden momenteel onze eigen dienstverlening in het sociaal domein tegen het licht. De uitkomsten daarvan zijn nu nog niet bekend. Dit kan betekenen dat er extra middelen nodig zijn om onze dienstverlening passend bij de hierboven beschreven beweging te optimaliseren. Daarin nemen we ook mogelijke gevolgen van de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming voor onze eigen dienstverlening mee. Het kan hierbij zowel gaan om capaciteit en organisatie als om onze werkprocessen en systemen. Landelijke ontwikkelingen kunnen van invloed zijn op de opdracht en taken die we als gemeente hebben. Dat heeft dan ook direct gevolgen voor onze inzet en de budgetten die we ontvangen. We moeten hier flexibel op kunnen inspelen. We beoordelen jaarlijks welke ruimte reëel is, zodat een mogelijk overschot terug kan vloeien. We nemen de raad structureel mee.

2.1 Van zorg naar gezondheid Met de transformatie van zorg naar gezondheid, willen we ervoor zorgen dat iedereen de hulp krijgt die hij nodig heeft. Inwoners worden eerder geholpen, waardoor we een zware zorgvraag kunnen voorkomen. Dit gaan we doen: • • • •

We bouwen het netwerk van partners rondom IN! verder uit. Samen met onder andere partners in onderwijs en kinderopvang, Provico, Cohesie, zorgaanbieders, sport aan de Maas en Synthese geven we de inhoud van IN! verder vorm. We geven uitvoering aan ons plan van aanpak GALA waarbij we beschikbare middelen slim combineren om onze doelen te realiseren. Dit doen we vanuit een samenhangende lokale aanpak op drie uitvoeringslijnen, sport, bewegen & cultuur, gezondheid & sociale basis. We organiseren Sociale Kracht Sessies: dit zijn bijeenkomsten waarin professionals, vrijwilligers en inwoners elkaar ontmoeten, waar zij kennis delen, waar nieuwe samenwerkingen ontstaan en nieuwe initiatieven opbloeien. Via onze welzijnsstichting Synthese voorzien we in de toenemende vraag aan zorg en ondersteuning. Vooral jongeren, inwoners met financiële vragen en mantelzorgers krijgen hierdoor meer en vooral sneller de ondersteuning die zij nodig hebben.

2.2 Werken vanuit de bedoeling We verbeteren onze zorg en ondersteuning aan inwoners. We verbeteren de ondersteuning die we bieden zodat die zo goed mogelijk aansluit op de situatie van de inwoner en diens leefomgeving. We werken vanuit de bedoeling en op basis van het creëren van stabiliteit. Ofwel: de inhoud van de situatie is leidend en regels en voorzieningen zijn ondersteunend. Dit gaan we doen: • • •

•

We voeren het plan van aanpak voor het Kernteam WIZ uit. Hierdoor worden inwoners sneller in de eigen omgeving geholpen en kunnen zij met hulp van vertrouwde partners sneller op eigen kracht verder. We stellen een Omgekeerde Verordening op (het fundament onder de omgekeerde toets). Die helpt professionals om daadwerkelijk in te spelen op wat de inwoner nodig heeft en daarbij uit te gaan van de leefwereld in plaats van de systeemwereld. We voeren onze Stabiliteitsaanpak uit. Hiermee helpen we inwoners die te maken hebben met een stapeling van problemen in verschillende leefgebieden. De gewenste uitkomst van de inwoner en diens leefomgeving is het vertrekpunt. Ondersteuning organiseren we in samenwerking met/tussen verschillende domeinen en organisaties. Deze manier van werken vormt de rode draad door het regionale actieprogramma Grip op Onbegrip. Hiervoor is in 2022 aan de regio Noord-Limburg een meerjarige subsidie toegekend. Vanuit het programma Geweld Hoort Nergens Thuis bouwen we aan een betere ondersteuning voor inwoners en gezinnen die te maken krijgen met geweld in afhankelijkheidsrelaties. Regionale professionals krijgen scholing in de zogenaamde TOP-3 methodiek. Hiermee verbeteren we de ketensamenwerking, doordat alle partners werken vanuit hetzelfde gedachtegoed.

We voeren het programma Sturing en Ontwikkeling Individuele Voorzieningen (SOIV) uit, samen met zorgaanbieders en andere partners. Samen zoeken we naar oplossingen die passen bij de behoefte en mogelijkheden van de inwoner, we normaliseren en schalen tijdig af, we sluiten aan op de eigen kracht en het eigen netwerk. Zo gaan we wachtlijsten tegen en stimuleren we samenwerking en innovatie. We gaan – zowel regionaal als lokaal – aan de slag met de Hervormingsagenda Jeugd (HA). Het doel van de HA is tweeledig:  betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juiste plek en wanneer dit nodig is én een beheersbaar;  een duurzaam, financieel houdbaar stelsel.

In de HA zitten inhoudelijke maatregelen, zoals het beperken van de reikwijdte van jeugdhulp en het verbeteren van de (boven)regionale samenwerking. De HA bouwt ook voort op het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.

Omdat de inhoudelijke maatregelen effect moeten hebben op de uitgaven aan jeugdhulp, bouwt het Rijk de (extra) middelen die gemeenten voor jeugdhulp ontvangen, stapsgewijs weer af. De bedoeling is dat deze afbouw gelijke tred houdt met de invoering van de maatregelen uit de HA waardoor gemeenten ook daadwerkelijk minder uitgaven aan jeugdhulp hebben. Een onafhankelijke deskundigencommissie toetst hier in 2025 en 2028 op. 2.3 Meedoen Meedoen heeft een positief effect op de gezondheid van onze inwoners. Laagdrempelige, vrij toegankelijke voorzieningen waar we mensen helpen met hun zorgen of behoeften zijn daarbij belangrijk. We investeren met ondernemers en maatschappelijke partners in een infrastructuur die ontwikkeling en een zinvolle besteding van de dag mogelijk maakt. Voor de meest kwetsbare inwoners – mensen voor wie een reguliere baan niet past – blijven beschutte en beschermde werkplekken belangrijk. Iedereen moet zijn talenten kunnen ontplooien. Dit gaan we doen: • •

•

We willen dat Onze Loods de komende jaren een vaste waarde wordt. Daarom voeren we het gesprek over passende financiering met onder meer Rendiz en NLW als de grootste participerende aanbieders. We verbeteren onze dienstverlening op het gebied van werk en inkomen door te investeren in het contact met onze inwoners. We leggen meer focus op het goede gesprek, dichter bij inwoners en niet (alleen) vanuit het gemeentehuis. Zo voorkomen we grotere (financiële) problemen. We richten ons meer op de doelmatigheid en laten inwoners participeren naar vermogen. We ontwikkelen Fit naar Werk door naar Vitaal Meedoen. Het doel is mensen met een bijstandsuitkering op een concrete en praktijkgerichte manier te helpen in hun fysieke en mentale ontwikkeling. Want als je lekker in je vel zit, kun je ook nieuwe uitdagingen aan. Het nieuwe programma gaat meer uit van de individuele behoeften van de deelnemer op het gebied van sport en bewegen enerzijds en participatie anderzijds. We investeren in betere dienstverlening gericht op armoedebestrijding in de vorm van laagdrempelige inloopspreekuren in dorpen en wijken waar mensen met zorgen over hun (financiële) situatie terecht kunnen. Het inloopspreekuur bij Onze Loods is daar een voorbeeld van. In 2024 onderzoeken we een inloopspreekuur op meer locaties kunnen organiseren.

We willen naast onze inwoners staan om samen te bepalen wat de juiste stappen zijn naar (financiële) stabiliteit. Zo werken we aan duurzame oplossingen. Om vervolgens met duurzame oplossingen bezig te zijn. Ook passen we onze werkprocessen aan, zodat wij onze diensten efficiënter kunnen organiseren.

2.4 Onderwijs Onderwijs moet voor alle inwoners gelijke kansen bieden: gelijke kansen om talenten te kunnen ontwikkelen; gelijke kansen om gezond en gelukkig op te groeien. We vinden het belangrijk dat kinderen en jongeren passend onderwijs krijgen, dicht bij huis. Zo kunnen ze in hun eigen omgeving een sterke sociale basis opbouwen. Hiervoor is het belangrijk dat het onderwijs gebruik kan maken van passende, moderne en multifunctionele huisvesting. Dit doen we door de aansluiting van zorg en onderwijs goed vorm te geven, door onderwijsachterstanden bij kinderen tegen te gaan, door toe te zien op de leerplicht, door leerlingenvervoer goed te organiseren, door te zorgen voor passende onderwijshuisvesting en betrokkenheid bij onderwijsontwikkeling en onderwijsinitiatieven. Ons ultieme doel: geen enkel kind zit thuis omdat passende onderwijsopvang ontbreekt. Dit gaan we doen: • • •

We voeren het Uitvoeringsprogramma Onderwijshuisvesting 2020 – 2024 uit met daarin onder meer de (ver)nieuwbouw van Kindcentrum de Weisterbeek en de basisscholen in Sevenum. We actualiseren het IHP onderwijs en maken een nieuwe Uitvoeringsprogramma Onderwijshuisvesting 2025-2029. Beide geven inzicht in de financiële impact. We maken met onderwijspartners nieuwe, duurzame afspraken over kwaliteitskaders voor onderwijshuisvesting die ruimte geven voor de invulling van passend en inclusief onderwijs, waar mogelijk in de vorm van integrale kind centra. 25

•

• •

We versterken de bestaande verbindingen en samenwerkingen om een doorgaande lijn (van 0 – 23 jaar) van ontwikkeling en ondersteuning vorm te geven. We kijken naar de mogelijkheden van een integraal kindcentrum en hoe we professionele ondersteuning samen met onze partners zo dichtbij en efficiënt mogelijk kunnen organiseren. De vraag naar speciaal onderwijs groeit. We gaan met partners in gesprek Gezamenlijk met onze partners gaan we ons in het bijzonder inzetten om de toenemende vraag naar speciaal onderwijs op te vangen. We werken aan concrete voorstellen voor een duurzame organisatie van onderwijs voor alle nieuwkomers, waarin ook de rol van ons als gemeente helder is (zie ook paragraaf 6.2).

2.5 Ontwikkeling van taal en digitale vaardigheden De bibliotheek krijgt een steeds belangrijkere rol in de sociale basis. Vanaf 2025 krijgen we als gemeente een wettelijke taak (zorgplicht). Het doel is dat iedereen toegang heeft tot een volwaardige openbare bibliotheek: een plek die kennis en informatie beschikbaar stelt, die mogelijkheden biedt voor ontwikkeling en educatie, die lezen stimuleert, die ontmoetingen en debatten organiseert en die inwoners laat kennismaken met kunst en cultuur. Dit gaan we doen: • • •

In 2024 werken we verder aan de laagdrempelige en toegankelijke bibliotheek, waardoor we in 2025 voldoen aan onze nieuwe, wettelijke taak. We volgen de landelijke programma’s gericht op uitgebreidere openingsuren, het Informatiepunt Digitale Overheid en de doorontwikkeling van het bibliotheekprogramma. We maken afspraken over hoe we deze doorvertalen naar de bibliotheek in onze gemeente. We voeren het Taalakkoord uit. Hiermee krijgen we inwoners die moeite hebben met basisvaardigheden (bijv. lezen en schrijven) in beeld en we helpen hen met een passend aanbod: een taalcursus in de bibliotheek, een online programma, lessen bij Gilde Educatie of hulp van een vrijwillig taalmaatje

Bij dit programma horen de volgende beleidsvelden: 2.1 2.2 2.3

Zorg Werk en inkomen Onderwijs

Beleidsindicatoren programma Een sterke sociale basis Omschrijving

2021

2022

2023

2024

Banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar Jongeren met jeugdreclassering

707,5

746,2

N.n.b.

0,2%

N.n.b.

Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15-64 jaar Cliënten met een maatwerkarrangement WMO per 10.000 inwoners Werkloze jongeren van 16 t/m 22 jaar

73,7

76,8

N.n.b.

560

570

N.n.b.

Jongeren van 12 t/m 21 jaar met een delict voor de rechter Kinderen tot 18 jaar in een uitkeringsgezin

N.n.b.

Netto arbeidsparticipatie

74,7%

75,4%

N.n.b.

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners Jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp

151

N.n.b.

14,4%

13,9%

N.n.b.

Jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming

1,6%

1,3%

N.n.b.

Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen

2,7

3,6

N.n.b.

N.n.b. 26

Relatief verzuim per 1.000 leerlingen

N.n.b.

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers), % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

1,2%

N.n.b.

Wat gaat dat kosten?

2023 Begroting 2022 na 2024 2025 2026 2027 Werkelijk wijziging Begroting Begroting Begroting Begroting Lasten 2-1 Zorg

-25.894

-29.687

-31.031

-31.081

-31.577

-31.145

2-2 Werk en inkomen

-15.053

-17.081

-18.301

-18.088

-17.818

-17.745

2-3 Onderwijs

-4.831

-4.358

-4.272

-4.347

-4.715

-4.939

-45.779

-51.126

-53.604

-53.517

-54.110

-53.829

2-1 Zorg

2.157

2.867

2.708

2.575

2.208

1.592

2-2 Werk en inkomen

6.062

7.231

9.204

9.294

2-3 Onderwijs

1.293

757

567

533

464

Totaal Lasten Baten

Totaal Baten Saldo van baten en lasten Storting in de reserves Aanwending van de reserves Resultaat

9.512

10.855

12.479

12.402

11.966

11.350

-36.267

-40.271

-41.125

-41.115

-42.144

-42.479

-1.656

1.486

3.615

126

-34.781

-38.312

-40.999

-41.019

-42.064

-42.400

Onderstaande tabel geeft het verloop van de begroting sinds de vastgestelde meerjarenbegroting 2023-2026 weer.

2024 2025 2026 2027 Begroting Begroting Begroting Begroting Lasten inclusief mutatie reserves Meerjarenbegroting 2023-2026

-47.782

-47.912

-48.397

-48.157

Raadsbesluiten t/m 11 juli

-1.652

-1.602

-1.245

-936

Lasten Actuele begroting

-49.434

-49.514

-49.641

-49.093

-529

-399

-389

-219

-1.242

-1.256

-1.261

-1.449

Rente, afschrijving en financiering

567

895

423

174

Onontkoombaar knelpunt

181

Overige ontwikkelingen

-2.233

-2.329

-913

-53.604

-53.517

-54.110

-53.829

2024 raming

2025 raming

2026 raming

2027 raming

Meerjarenbegroting 2023-2026

9.481

9.374

9.291

9.007

Raadsbesluiten t/m 11 juli

1.160

1.064

695

362

Baten Actuele begroting

10.641

10.438

9.986

9.369

Loon- en prijscompensatie

Overige ontwikkelingen

1.963

2.059

Totaal baten Meerjarenbegroting 2024-2027

12.605

12.498

12.046

11.430

Een sterke sociale basis

-40.999

-41.019

-42.064

-42.400

Gemeentefonds Loon- en prijscompensatie

Overige technische mutaties Totaal lasten Meerjarenbegroting 2024-2027

Baten inclusief mutatie reserves

Onderstaande tabel bevat de toelichting op de financiële mutaties uit deze meerjarenbegroting. . Gemeentefonds

529

399

389

219

Aanpassing taakstelling Hervormingsagenda Jeugd

2024

2025

2026

2027

Lasten

-192

-60

Baten

Gemeenten mogen de middelen zoals deze in de Hervormingsagenda jeugd zijn afgesproken, als structurele raming opnemen in de begroting. Daar staat tegenover dat gemeenten in hun begroting rekening moeten houden met besparingen als gevolg van bezuinigingsmaatregelen die het Rijk zal uitwerken van € 500 miljoen in 2025 en 2026 en € 511 miljoen vanaf 2027. In de meerjarenbegroting hebben we al rekening hebben gehouden met deze taakstelling. Het betreft hier een aanpassing van op de eerder opgenomen taakstelling. Deze taakstelling is opgenomen in de ombuigingsmonitor.

Doorbetaling rijksbijdrage WSW

2024

2025

2026

2027

Lasten

-337

-339

-329

-259

Baten

Voor de WSW fungeren we als doorgeefluik. De bijdrage die we hiervoor via de algemene uitkering uit het gemeentefonds ontvangen wordt doorbetaald aan de NLW. . Onontkoombaar knelpunt

181

Jeugdzorg regionale voorzieningen

2024

2025

2026

2027

Lasten

180

Baten

De zeven regiogemeenten van Noord-Limburg organiseren en financieren samen regionale jeugdvoorzieningen, zoals jeugdbescherming, jeugdreclassering, jeugdzorgplus, Veilig Thuis, etc. De kosten daarvan worden verdeeld op basis van de verdeelsleutel jeugd die jaarlijks wordt vastgesteld. Ons aandeel voor 2024 is lager dan in 2023 waardoor we minder hoeven bij te dragen. Daarom stellen we de budgetten voor 2024 naar beneden bij. We doen dit niet structureel omdat de verdeelsleutel voor 2025 weer hoger kan zijn en onze bijdrage daardoor weer stijgt. . Overige ontwikkelingen

270

Dekking bijdrage Synthese uit SPUK GALA

2024

2025

2026

2027

Lasten

Baten

De bijdrage aan Synthese kan gedeeltelijk wordt gedekt uit de SPUK GALA gelden. De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten in werking gesteld om de afspraken in het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Preventieakkoord uit te kunnen voeren. In de loop van 2023 zullen we het integrale beeld van de diverse budgetten die een link hebben met SPUK-GALA opstellen. Ontwikkeling aantallen participatie wet en bijzondere bijstand

2024

2025

2026

2027

Lasten

-1.963

-2.059

Baten

We zien het aantal uitkeringsgerechtigden stijgen. Dit komt mede door de toegenomen taakstelling die het Rijk heeft opgelegd voor het plaatsen van het aantal tatushouders. Door de stijging van het aantal uitkeringen stijgt ook de BUIG - uitkering. Ontwikkeling BUIG budget

2024

2025

2026

2027

Lasten

Baten

1.963

2.059

Door de stijging van het aantal uitkeringen participatiewet en bijzondere bijstand, stijgt ook de BUIG - uitkering. Onze Loods

2024

2025

2026

2027

Lasten

-270

Baten

De sociale basis op orde brengen betekent dat we bouwen aan vitale gemeenschappen en vrij toegankelijke ondersteuning, daar waar nodig aangevuld vanuit maatwerk. Onze Loods is daar een voorbeeld van. Inwoners kunnen laagdrempelig met hun vragen en ondersteuningsbehoeften daar terecht. Bij Onze Loods ontmoeten de drie cirkels sociale basis, vrij toegankelijke ondersteuning en maatwerk elkaar binnen één organisatie. Daardoor versterken zij elkaar en kan er snel op- of afgeschaald worden. Voor het verder vormgeven van Onze Loods en het borgen van ondersteuning aan inwoners met vragen op allerlei leefgebieden onderwijs, werk, gezond leven, jeugd- en ouderenzorg, is vooralsnog een aanvullend budget van € 270.000 per jaar nodig.

Overzicht investeringen

Nieuwe investeringen in 2024 tot en met 2027 die de raad al heeft goedgekeurd Bruto Bijdr. investering derden

Netto investering

2024 450

WMO individuele voorzieningen 2024

450

WMO individuele voorzieningen 2025

450

WMO individuele voorzieningen 2026

450

WMO individuele voorzieningen 2027

450

2025

2026 2027

450 450 450

Nieuwe / toekomstige investeringen; waar ruimte voor is gereserveerd, maar die de raad nog moet goedkeuren Bruto Bijdragen Netto 2024 investering derden investering IHP Basisscholen Sevenum (incl. voorbereidingskrediet) (stichtingskosten)

9.900

Gebied rondom OKC Weisterbeek

3.275

2025

2026

2027

9.900 3.275

3 Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied

Wat is de uitdaging en wat gaan we daar voor doen? Horst aan de Maas heeft een uniek landelijk gebied; een uniek landschap tussen Peel en Maas; een gebied dat wordt ingekleurd door onze roots in de agro- en foodsector; een gebied dat gemeente aantrekkelijk maakt voor recreatie en toerisme. De kwaliteit van ons landschap willen we behouden en verder uitbreiden. Tegelijkertijd staan we voor grote uitdagingen, onder andere op het gebied van klimaat, natuur, biodiversiteit, luchtkwaliteit en economische ontwikkelingen. 3.1 Ruimte Omgevingswet, -visie en -programma’s Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Deze nieuwe wet vraagt om een andere manier van werken: integraal, richtinggevend en faciliterend, waarbij de verantwoordelijkheid bij de initiatiefnemers ligt. In 2023 hebben we een stevig fundament gelegd, onder andere door nieuwe processen in te richten. In 2024 gaan we écht met de Omgevingswet aan de slag: van theorie naar praktijk. Er verandert veel. Dat zal in het begin wennen zijn voor alle partijen: voor ons als gemeente, voor initiatiefnemers en voor adviseurs. Allemaal moeten we ontdekken hoe de wet ‘precies werk’. Dat is onze wettelijke plicht, anderzijds zorgt het ook voor een doorontwikkeling van onze organisatie. Dit gaan we doen: • •

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13243884/4