01c Bijlage 1 Meerjarenbegroting 2025-2028

In ieder geval voor 2025 en 2026 doen we mee aan Crossroads Limburg. Dit is een samenwerkingsverband tussen ondernemers, onderwijsinstellingen en overheden. Crossroads zet zicht in voor een economisch gezonde regio en een mooie woon-werk omgeving voor inwoners, werknemers, studenten en toeristen. Crossroads werk aan een nieuw meerjarenprogramma. Na deze twee jaar evalueren we de meerwaarde en besluiten we of we de samenwerking verlengen.

5 . To e k o m s t b e s t e n d i g e e n i n n o v a t i e v e e c o n o m i e

Meerjarenbegroting 2025-2028

27

6. (Arbeids)migratie en integratie Baten 2025:

1,0

Lasten 2025:

-1,2

Saldo 2025:

-0,2

Horst aan de Maas is Nederland een voorbeeldgemeente voor hoe om te gaan met (arbeids) migratie- en integratie. Volwaardig meedoen… daar streven we naar. Wonen, werken en integreren zijn daarbij onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daarin zien we als gemeente ook een toenemende rol voor werkgevers weggelegd.

6.1 Arbeidsmigranten doen volwaardig mee in onze gemeente In Horst aan de Maas wonen en werken veel arbeidsmigranten. Op sommige vlakken is de balans zoek. We zijn ons ervan bewust dat onze lokale economie – nu en in de toekomst – niet zonder deze nieuwe inwoners kan. Maar een aantal zaken – waaronder huisvesting en integratie – moet beter worden geregeld. We willen een voorbeeldgemeente zijn voor hoe om te gaan met (arbeids)migratie en -integratie. Dat doen we in het belang van onze nieuwe inwoners, hun buren, ondernemers en de overige inwoners van Horst aan de Maas. We werken er daarom aan dat arbeidsmigranten hier niet alleen werken, maar ook écht meedoen. Dat ze goed en veilig wonen, de Nederlandse taal spreken en geen overlast veroorzaken. Om de balans terug te brengen, beoordelen we nieuwe huisvestingsinitiatieven voorlopig vanuit een ‘nee, tenzij’-houding. We spreken ondernemers en andere overheden aan op hun verantwoordelijkheid. Bijvoorbeeld ten aanzien van de integratie van medewerkers. Zelf brengen we de basis op orde. Als de balans terug is, heroverwegen we de ‘nee tenzij’ houding.

Dit gaan we doen: •

We maken werkgevers en huisvesters van arbeidsmigranten medeverantwoordelijk voor de integratie van arbeidsmigranten. Hiervoor ontwikkelen we een sociaal integratieplan.

•

We zorgen ervoor dat arbeidsmigranten beter geïnformeerd zijn over wonen, werken en leven in Horst aan de Maas én dat zij beter de taal leren spreken. De MYInfoNL-app helpt ons hierbij. Ondertussen bouwen we aan een netwerk van informatiepunten waar nu de ontmoetingen plaatsvinden.

•

We doen mee aan proefprojecten die ons helpen onze doelen we realiseren, samen met onder andere het Rijk, de regio, werkgevers, onderwijs, en zorgverzekeraars. We stemmen regelgeving op elkaar af en ontwikkelen samen instrumenten.

6. (Arbeids)migratie en integratie

Meerjarenbegroting 2025-2028

28

•

We willen weten wie, waar en wanneer woont. Daarom verbeteren we het registratieproces van arbeidsmigranten in het BRP. Ook doen we mee aan een pilot voor het registreren van tijdelijke verblijfsadressen van arbeidsmigranten. Door meer zicht op het aantal arbeidsmigranten in onze gemeente, kunnen we ook effectiever sturen en handhaven.

•

We handhaven gericht op plekken waar dat nodig is. Bijvoorbeeld bij overbewoning en overlast.

•

We stellen samen met partners en de raad een uitgangspuntennotitie op. Deze dient als basis voor nieuw beleid.

•

Als we meewerken aan vergunningen, bijvoorbeeld omdat de ‘tenzij’ relevant genoeg is, dan willen we meer kunnen sturen op de komst van arbeidsmigranten. Dit doen we onder andere door:

º

vergunningaanvragen te stroomlijnen. Wil een bedrijf uitbreiden, dan beoordelen

heeft aan meer medewerkers, hoe het bedrijf van plan is deze capaciteitsvraag in te

vullen (lees: al dan niet met de inzet van arbeidsmigranten) en welke stappen het

we niet alleen de ruimtelijke plannen, maar toetsen we ook of het bedrijf behoefte

bedrijf zelf zet om deze nieuwe medewerkers te laten integreren. Hiervoor richten we een taskforce op. º vroegtijdig met ondernemers in gesprek te gaan over de toekomstbestendigheid van hun bedrijf. Welke plannen en ambities hebben ondernemers en welke arbeidskrachten zijn hiervoor nodig?

6.2 Statushouders doen volwaardig mee in onze gemeente Statushouders zijn mensen die in Nederland mogen blijven. Zij kunnen niet terug naar het land waar ze geboren zijn. Sinds maart 2024 vangen we statushouders die in NoordLimburg komen te wonen op in de doorstroomvoorziening in Broekhuizenvorst. Hier start ook de inburgering. We vinden het belangrijk dat statushouders zo snel mogelijk, volwaardig mee kunnen doen in onze gemeente. Dat ze de taal spreken, op een plek wonen waar ze een nieuw leven kunnen opbouwen, aan het werk zijn, lid zijn van een vereniging en vrijwilligerswerk doen.

Dit gaan we doen:

“We begeleiden statushouders intensief, zodat ze snel op eigen benen kunnen staan.”

•

We vangen statushouders tijdelijk op in de doorstroomvoorziening. Van daaruit helpen we hen bij het vinden van een passende woning, elders in onze gemeente.

•

We begeleiden statushouders intensief, zodat ze snel op eigen benen kunnen staan. Hiervoor werken we samen met Synthese. Vrijwilligers van deze organisatie begeleiden statushouders op allerlei manieren, maar bovenal bij het opbouwen van een sociaal netwerk, het vinden van vrijwilligerswerk en het meedoen aan maatschappelijke activiteiten.

6. (Arbeids)migratie en integratie

Meerjarenbegroting 2025-2028

29

•

We voeren de nieuwe Wet Inburgering 2022 uit. Dat betekent dat we ervoor dat statushouders de Nederlandse taal leren, kennismaken met normen en waarden in Nederland en dat zij – al dan niet betaald – aan het werk gaan. We krijgen van het Rijk geld om deze werkzaamheden uit te voeren.

Wat komt er nog op ons af? Bij het maken van een begroting kunnen we moeilijk inschatten hoeveel statushouders volgend jaar naar Horst aan de Maas komen. Dit is afhankelijk van internationale ontwikkelingen (bijvoorbeeld het verloop van oorlogen) én de taakstelling die het Rijk ons oplegt. Als we meer statushouders moeten huisvesten heeft dit gevolgen voor het aantal woningen dat we moeten vinden (doorstroom) en de begeleiding die we moeten bieden. Hierin schuilen uitdagingen en risico’s. Als de taakstelling toeneemt, is de vraag of we genoeg capaciteit hebben om de huisvesting en de maatschappelijke begeleiding goed uit te voeren.

6.3 Opvang van vluchtelingen “We staan open voor het continueren van de noodopvang, onder voorwaarden.”

De druk op de asielketen neemt toe, onder andere door oorlogen op verschillende plekken in de wereld. Mede vanuit onze voortrekkersrol in de regio, voelen we ons verantwoordelijk voor deze asielopgave. Wanneer de vraag naar opvangmogelijkheden komt, willen we hierover nadenken.

In Horst aan de Maas vangen we OekraÏense vluchtelingen op in de oude basisschool in Swolgen. Dit doen we voor de hele provincie. Dit is een noodopvang. Vluchtelingen verblijven hier enkele nachten. Daarna gaan ze naar een plek waar ze langer kunnen blijven.

Dit gaan we doen: •

We staan open voor het continueren van de noodopvang, onder voorwaarden. Hierover maken we afspraken met de provincie en het Rijk.

6. (Arbeids)migratie en integratie

Meerjarenbegroting 2025-2028

30

7. Gezonde, duurzame en ondernemende organisatie Baten 2025:

111,7

Lasten 2025:

-43,8

Saldo 2025:

67,1

Inwoners van Horst aan de Maas moeten kunnen rekenen op goede dienstverlening: dienstverlening die aansluit bij hun behoeften en hun leefwereld; hun dromen, wensen, ambities en verlangens. Iemand die een paspoort aanvraagt, wil kunnen reizen. Achter de persoon die een bouwvergunning aanvraagt, staat een gezin dat in onze gemeente – letterlijk en figuurlijk – wil bouwen aan een nieuwe toekomst. Iemand die een WMOvoorziening aanvraagt, is een persoon die ons nodig heeft om mee te kunnen doen in onze gemeenschappen. En dat zijn maar een paar voorbeelden. Dat vraagt iets van ons als organisatie: van de manier waarop we werken, van hoe we zijn georganiseerd, van de vaardigheden van medewerkers, van onze systemen, van onze huisvesting en niet in de laatste plaats van hoe we omgaan met onze financiën.

7.1 Goede dienstverlening en tevreden inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners We willen dat inwoners tevreden zijn, vertrouwen hebben in het bestuur en de gemeentelijke organisatie én zich oprecht geholpen voelen. De komende jaren verbeteren we daarom stap voor stap onze dienstverlening: vóór en achter de schermen. Dat doen we door onze organisatie anders in te richten en door anders te gaan werken. In 2023 zijn we hier al mee gestart. Ook verbeteren we de toegankelijkheid van diensten: in 2030 moeten inwoners onze diensten kunnen afnemen waar en wanneer zij dat willen. Duurzaamheidsopgaven, de transities in het sociaal domein, de opvang van statushouders, het aanpakken van de woningnood… Het zijn grote opgaven die vragen om visie en koersvaste besluitvorming. Horst aan de Maas ontwikkelt zich als een professionele, koersvaste organisatie die impact maakt; een organisatie die snel kan inspelen op veranderingen buiten en tegelijkertijd in control. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor raad, college en ambtelijke organisatie.



7. Gezonde, duurzame en ondernemende organisatie

Meerjarenbegroting 2025-2028

31

Dit gaan we doen: •

We brengen in kaart hoe inwoners onze dienstverlening op dit moment ervaren en waarderen. Dit is een eerste stap naar een voortdurend klanttevredenheidsonderzoek. Inzicht in de tevredenheid van inwoners helpt ons om onze dienstverlening blijvend te verbeteren.

“We richten processen slimmer in, waardoor de doorlooptijden voor inwoners korter worden.”

•

We richten processen slimmer in, waardoor de doorlooptijden voor inwoners korter worden. Hier zijn we in 2024 mee begonnen. We streven ernaar om in 2025 alle processen te hebben verbeterd.

•

We verbeteren (het proces om te komen tot) de instrumenten die ons helpen om grip te krijgen op en sturing te geven aan beleids- en besluitvorming. Die instrumenten zijn de (meerjaren)begroting, de kaderbrief, de bijstelling, jaarrekening, opgave- en teamplannen.

•

We verbeteren het samenspel tussen raad, college en ambtelijke organisatie. Dit doen we onder andere door voorspelbaarheid in de raadsagenda aan te brengen, zodat de raad meer aan het stuur zit en haar kaderstellende rol beter kan vervullen.

•

We versterken de strategische denkkracht in de ambtelijke organisatie, anticiperen op grote maatschappelijke veranderingen en brengen de gevolgen voor onze gemeente in kaart.

•

We positioneren ‘Business Control’ stevig in de organisatie. Hiermee gaan we voor voortdurende kwaliteitsverbetering van processen en diensten, maken een strategische langetermijnplanning, verzamelen accurate sturingsinformatie en adviseren college, raad en directie.

•

Tot en met 2029 vragen meer inwoners een paspoort, identiteitskaart of rijbewijs aan. Het gaat om een tijdelijke piek, doordat de geldigheidsduur van deze documenten is veranderd. Daarom breiden we het team van Burgerzaken verder uit, zodat we genoeg mensen hebben om de aanvragen van inwoners op te vangen en snel te kunnen beantwoorden.

•

We leggen helder uit waar we als gemeente aan werken en welke besluiten we nemen. Dat doen we altijd in begrijpelijke taal.

Wat komt er nog op ons af? Om onze dienstverlening verder te kunnen professionaliseren en nieuwe manieren van werken te faciliteren, zijn veranderingen aan ons gebouw en werkplekken nodig. Ook vraagt het gebouw om een stevige onderhoudsbeurt. We maken een plan voor de verbouwing van het gemeentehuis. De investeringen die nodig zijn om dit plan uit te voeren, zijn nu nog niet in de begroting opgenomen.



7. Gezonde, duurzame en ondernemende organisatie

Meerjarenbegroting 2025-2028

32

7.2 Informatiesystemen en digitale dienstverlening professioneel geregeld We leven in een digitaal tijdperk. Veranderingen op het vlak van IT, digitalisering en informatievoorziening volgen elkaar in snel tempo op. Dat zorgt voor kansen (denk aan een betere toegankelijkheid van dienstverlening; overal en altijd) én voor risico’s (denk aan cybercrime en het risico op hacks). Tel daarbij op onze ambitie om goede diensten te leveren én een aantal wettelijke veranderingen, waardoor we aan steeds hogere (toegankelijkheids)eisen moeten voldoen. We hadden als gemeente een inhaalslag te maken, willen nu ‘bijblijven’ en waar het kan ‘vooroplopen’. Daar zijn we in 2023 mee gestart. We hebben al grote stappen gemaakt. Dit koers zetten we voort.

Dit gaan we doen: •

We zetten stappen in de digitale transformatie van onze organisatie. We onderzoeken de kansen van nieuwe technologieën als AI, chatbots, apps en algoritmes. Kunnen we dankzij deze technieken de dienstverlening voor inwoners vereenvoudigen of verbeteren? Daar waar we kansen zien, verzilveren we deze. Uiteraard met een scherp oog voor de privacy van onze inwoners.

•

We gaan nóg meer dan voorheen gebruikmaken van de mogelijkheden van data. Dit noemen we ‘datagedreven werken’. Slim gebruikmaken van data en dashboards helpt ons om de juiste dingen te doen; om keuzes te maken die écht bijdragen aan wat we willen bereiken.

•

Digitale transformatie omvat veel meer dan het implementeren van nieuwe technieken. Het is een continue verandering van de hele organisatie, gedreven én ondersteund door het toenemende gebruik van digitale technologieën. Daarom investeren we niet alleen in systemen en technologieën, maar ook in de digitale vaardigheden van medewerkers. Digitale transformatie begint namelijk bij anders denken en anders doen. Het vraagt verandervermogen, innovatiekracht, samenwerken, technische kennis & vaardigheden en datakennis.

•

We helpen medewerkers met slimme software om niet alleen op kantoor, maar ook thuis of bijvoorbeeld bij partners goed en snel te kunnen werken.

7.3 Beste werkgever Alle ambities uit het hoofdlijnenakkoord en – concreter – uit deze begroting kunnen we alleen waarmaken als we een sterke, ambtelijke organisatie hebben. Een organisatie met genoeg medewerkers om alle taken goed uit te voeren; mensen met de juiste kennis en vaardigheden; medewerkers die met veel plezier hun werk doen; die duurzaam inzetbaar zijn; medewerkers die trots zijn om voor onze organisatie en onze inwoners te werken. Want goede dienstverlening begint bij goede medewerkers.



7. Gezonde, duurzame en ondernemende organisatie

Meerjarenbegroting 2025-2028

33

Als gemeentelijke organisatie willen we over een paar jaar de beste werkgever van Nederland zijn. Dit is niet zomaar een ambitie. Door in te zetten op goed werkgeverschap zijn we in staat om in een krappe arbeidsmarkt nieuwe medewerkers aan te trekken en binden en boeien we bestaande medewerkers.

“We helpen medewerkers om inzicht te krijgen in hun drijfveren, vaardigheden en talenten en hier ook daadwerkelijk werk van te maken.”

Dit gaan we doen: •

We bevorderen talentontwikkeling. We helpen medewerkers om inzicht te krijgen in hun drijfveren, vaardigheden en talenten en hier ook daadwerkelijk werk van te maken. We investeren in een Talenten Motivatie Analyse (TMA) en een Persoonlijk OntwikkelingsPlan (POP) voor alle medewerkers.

•

We versterken de kennis én de vaardigheden van medewerkers, door te investeren in ontwikkelmogelijkheden: opleidingen, trainingen en coaching. Dit doen we vanuit een nieuwe visie op leren en ontwikkelen. We monitoren de voortgang en resultaten op zowel organisatieals medewerkersniveau.

•

Medewerkertevredenheid is een belangrijke indicator om te meten of we ook daadwerkelijk bovengenoemde doelen halen. We starten in 2025 met het periodiek meten van medewerkertevredenheid.

7.4 Iedereen een veilig gevoel Wij willen dat iedereen in onze gemeente hier met een veilig gevoel kan wonen, verblijven en ondernemen. Het thema veiligheid staat niet op zich en loopt als een rode draad door alle programma’s. We kennen een aantal grote veiligheidsuitdagingen die onze aandacht en inzet blijven vragen. Denk aan georganiseerde en ondermijnende criminaliteit (waaronder mensenhandel en handel in drugs), maar ook maatschappelijke onrust en polarisatie of aan overlast door kwetsbare groepen. We werken hiervoor samen met onder andere politie, justitie en andere partners.

Dit gaan we doen: •

We gaan criminaliteit en ondermijning tegen. Dit doen we door:

º º

de uitvoering van de werkzaamheden volgens het Integraal Veiligheidsplan 20242027. We informeren de raad jaarlijks over de voortgang; het regionale beleid Mensenhandel te implementeren;

º

de uitvoering van projecten als ACT!, Keurmerk Veilig Ondernemen Buitengebied en

º

vaker de Bibob-toets uit te voeren. Hiermee onderzoeken we op een aanvrager én

bijvoorbeeld vergunningen, subsidies en vastgoedtransacties.



Meld Misdaad Anoniem. Deze projecten worden gefinancierd vanuit de Regio Deal. zijn zakelijke relaties integer zijn. Zo voorkomen we crimineel misbruik van

7. Gezonde, duurzame en ondernemende organisatie

Meerjarenbegroting 2025-2028

34

•

Onrust en polarisatie in onze samenleving willen we – zoveel als mogelijk - voorkomen. Dit doen we door gesprekken tussen mensen uit verschillende groepen te faciliteren én door de toegang tot sociale diensten te versterken.

•

De samenwerking met het Zorg- en Veiligheidshuis zetten we voort.

Wat komt er nog op ons af? We moeten én willen goed zijn voorbereid op rampen en crises. De coronacrisis en de opvang van ontheemden laten ons zien dat crisisbeheersing vraagt om een gezamenlijke, integrale aanpak. Als gemeente maken we deel uit van Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN). Binnen dit verband vindt nu een kerntakendiscussie plaats: waar staat de VRLN (wel en niet) voor aan de lat? De uitkomst hiervan bepaalt ook de gemeentelijke bijdrage. Dit kan gevolgen hebben voor onze meerjarenbegroting.

7.5 Meer Toezicht en Handhaving Slagvaardiger zijn in toezicht en handhaving: met die ambitie hebben we de afgelopen jaren stappen gezet om deze dienstverlening weer zelf te organiseren (en dus niet meer uit te besteden). Die koers zetten we door.

Dit gaan we doen: •

We breiden het team van Toezicht & Handhaving verder uit. Hierdoor zijn we in staat om toezicht te verlenen en te handhaven op de prioriteiten die in het VTH-beleid zijn vastgesteld. Ook investeren we in een verbetering van onze processen en daarmee de kwaliteit van onze dienstverlening.

•

Schone lucht, schoon water en een schone bodem: voor toezicht en handhaving op de Milieuwet werken we samen met andere Noord- en Midden-Limburgse gemeente in de RUDNL. Dat deden we al en dat blijven we doen. Door veranderingen in landelijke eisen, wordt regionaal gewerkt aan een nieuwe opzet van de RUDNL. We nemen deel aan verschillende RUDLN-werkgroepen om te komen tot een robuuste omgevingsdienst.



7. Gezonde, duurzame en ondernemende organisatie

Meerjarenbegroting 2025-2028

35

7.6 Financiën nu en in de toekomst op orde Om onze ambities nu en in de toekomst waar te kunnen maken, is het belangrijk dat ons ‘huishoudboekje’ in balans is. Net als een huishouden of bedrijf willen we dat we niet meer uitgeven dan dat er binnen komt. In vaktaal: we willen een koersvast financieel beleid met een structureel sluitende meerjarenbegroting. We staan er financieel niet slecht voor. Maar we blijven kritisch op kosten. Want de komende jaren verwachten we hogere kosten en lagere inkomsten, vooral vanuit het Rijk. 2026 wordt daarom ook wel het ravijnjaar genoemd. Steeds vaker moeten we ons de vraag stellen: wat willen we voor inwoners bereiken en wat mag het kosten? In hoeverre wegen de kosten op tegen de (verwachte) resultaten? In 2025 hebben we een structureel sluitende, reële begroting: we hebben genoeg inkomsten om alle uitgaven te bekostigen. Voor de jaren 2026 tot 2028 hebben we nog een tekort. Hierover hebben we in de Kaderbrief al afspraken gemaakt: het tekort vinden we acceptabel. Hoewel de impact van het Ravijnjaar op onze begroting helder is, is nog niet duidelijk of het Rijk oplossingen biedt voor de terugval in inkomsten. Dit maakt dat we nu geen overhaaste beslissingen willen maken om het tekort in 2026 tot en 2028 te dichten. We volgen de gesprekken tussen de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het nieuwe kabinet hierover op de voet.

Natuurlijk willen we goed voorbereid zijn op financiële tegenvallers. Daarom hebben we ‘reserves’. We houden ‘Algemene Reserve Basis’ aan. We zorgen ervoor dat onze solvabiliteit (dat is de verhouding tussen eigen vermogen en totaal vermogen) niet onder de 33% komt. Dit percentage heeft de gemeenteraad vastgesteld. Wanneer er een vraag komt om reserves te gebruiken, maken we dit inzichtelijk. Dit doen we in de daarvoor bestemde ‘Algemene Reserves Onderhanden’. We beperken het vormen van afzonderlijke bestemmingsreserves zoveel mogelijk.



7. Gezonde, duurzame en ondernemende organisatie

Meerjarenbegroting 2025-2028

36

Overzicht lasten en baten 2025 tot en met 2028 Begroot 2025 Lasten

Baten

Begroot 2026 Resultaat

Lasten

Baten

Begroot 2027 Resultaat

Lasten

Baten

Begroot 2028 Resultaat

Lasten

Baten

Resultaat

1. Vitale kernen

-34,7

15,3

-19,4

-35,6

15,2

-20,4

-34,4

14,5

-19,9

-32,8

12,5

-20,3

2. Een sterke sociale basis

-57,4

14,1

-43,3

-55,9

13,7

-42,2

-56,3

13,1

-43,2

-55,9

12,9

-43,0

3. Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied

-6,8

0,2

-6,6

-7,2

0,6

-6,6

-6,8

0,2

-6,6

-6,8

0,2

-6,6

4. Duurzaam Horst aan de Maas

-17,2

21,2

4,0

-16,8

20,8

4,0

-17,5

20,3

2,8

-18,0

19,1

1,1

5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie

-4,4

2,5

-1,9

-3,4

1,6

-1,8

-3,2

1,1

-2,1

-3,2

1,1

-2,1

6. (Arbeids)migratie en integratie

-1,2

1,0

-0,2

-0,3

0,0

-0,3

-0,2

0,0

-0,2

-0,2

0,0

-0,2

-43,8

111,7

67,1

-40,5

106,6

66,1

-39,9

108,2

68,1

-39,5

107,7

68,2

-165,5

166,0

0,5

-159,6

158,4

-1,2

-158,3

157,3

-1,0

-156,4

153,5

-2,9

7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie

Totaal lasten, baten en resultaat

bedragen in € miljoen.

Overzicht lasten en baten 2025 tot en met 2028

Meerjarenbegroting 2025-2028

37