01c Bijlage 1 Meerjarenbegroting 2025-2028
Tekst van het document
Gemeente Horst aan de Maas
Meerjarenbegroting 2025-2028 Investeren in een samenleving in balans, voor nu en de toekomst
Meerjarenbegroting 2025-2028
1
Investeren in een samenleving in balans, voor nu en de toekomst Horst aan de Maas is een financieel gezonde gemeente. Dat willen we blijven. In het Hoofdlijnenakkoord – Horst aan de Maas in balans – hebben we als college de ambitie uitgesproken om te willen bouwen aan Positieve Gezondheid en Brede Welvaart. Meer concreter: we willen samenwerken aan de voorwaarden voor gelukkige en gezonde inwoners, nu en in de toekomst. In deze begroting 2025 maken we deze ambitie voor het derde jaar op rij concreet. We blijven volop investeren de komende jaren. Met focus op zaken die er voor inwoners écht toe doen, op korte én vooral op lange termijn. Tegelijkertijd kijken we ook kritisch naar onze uitgaven. Geven we ons geld uit aan de juiste dingen? Wat merken inwoners hiervan? Vanaf 2026 krijgen we namelijk minder geld van het Rijk. De afgelopen jaren hebben we ons hierop voorbereid. De begroting voor 2025 is sluitend. Dat wil zeggen: uitgaven en inkomsten zijn in balans. De lasten voor inwoners gaan dan ook nauwelijks omhoog.
”We willen dat inwoners tevreden zijn, vertrouwen hebben in het bestuur en de gemeentelijke organisatie én zich oprecht geholpen voelen.”
Ambities in uitvoering De ambities van het college zijn volop in uitvoering. Zo investeren we in onderwijshuisvesting en maatschappelijke accommodaties. Accommodaties – of het nu een school is of een gemeenschapshuis – hebben een spilfunctie in vitale gemeenschappen. Het zijn plekken waar talent tot bloei komt, waar mensen elkaar ontmoeten, waar nieuwe vriendschappen ontstaan, waar het verenigingsleven floreert… Investeren in accommodaties betekent: investeren in de toekomst. Van de investeringen die we nú doen, kunnen nog generaties lang inwoners de vruchten plukken.
Voorwoord
Meerjarenbegroting 2025-2028
2
Ook blijven we investeren in de kwaliteit van onze gemeentelijke dienstverlening. We willen dat inwoners tevreden zijn, vertrouwen hebben in het bestuur en de gemeentelijke organisatie én zich oprecht geholpen voelen. De koers die we in 2023 hebben ingezet, zetten we voort. We verbeteren processen waardoor inwoners sneller het juiste antwoord krijgen; we investeren in de kennis en vaardigheden van medewerkers; én we zetten grote stappen in de digitale transformatie van onze organisatie waardoor inwoners makkelijker zaken zelf kunnen regelen, op een moment dat het hén past. 2025 is het laatste jaar van het Masterplan wonen. Het motto van dit plan luidde: ‘voor iedereen iets te kiezen’. Hoewel we de doelstelling van het Masterplan – het vergunnen van 1000 woningen – ruimschoots hebben gehaald en ook komend jaar nog verschillende woningbouwprojecten worden opgeleverd, is de balans op de woningmarkt nog niet terug. Daarom werken we het komend jaar aan een nieuw Volkshuisvestingsprogramma: een nieuw plan voor woningbouw in onze gemeente voor de komende jaren.
“We willen dat ondernemingen zich kunnen blijven ontwikkelen, maar wel op een toekomstbestendige manier.”
Dat de beschikbaarheid en betaalbaarheid van zorg onder druk staan, is niets nieuws. Steeds meer mensen hebben hulp nodig, terwijl de zorgkosten stijgen en dat in een arbeidsmarkt die nog krapper dan krap is. Deze ontwikkeling dwingt ons om onze diensten kritisch tegen het licht te houden en keuzes te maken. 2025 staat daarom in het teken van een stevige transformatie van het sociaal domein. We geven prioriteit aan sociaal maatschappelijke activiteiten die aantoonbare impact hebben. Wat inwoners hiervan gaan merken? Dat laagdrempelige hulp nóg toegankelijker wordt. Door inwoners met een hulpvraag snel te helpen, voorkomen we dat problemen groter worden en zware (en dure) zorg nodig is.
Daar staat tegenover dat we er bewust voor kiezen om te stoppen met diensten en activiteiten die minder bijdragen aan de gezondheid en bestaanszekerheid van inwoners. Ook richten we processen slimmer in en schrappen we regels. Zo blijft er meer tijd en geld over om te werken aan díe dingen die er echt toe doen. Horst aan de Maas is een welvarende gemeente. Dat hebben we mede te danken aan onze ondernemers. We willen dat ondernemingen zich kunnen blijven ontwikkelen, maar wel op een toekomstbestendige manier. Daarom helpen we ondernemers in de agrarische sector om te transformeren, naar een bedrijfsvoering met gezond perspectief: gezond voor ondernemers én voor inwoners. Dat betekent ook: aandacht voor de juiste ondernemers op de juiste plek. In Horst aan de Maas is geen ruimte meer voor grote blokkendozen; wél voor middelgrote ondernemers uit de regio. Ook blijven we investeren in een bruisende vrijetijdseconomie. Om onze economische ambities waar te maken, werken we samen met andere gemeenten in Noord-Limburg, de provincie en het Rijk.
Voorwoord
Meerjarenbegroting 2025-2028
3
Ambities in uitvoering Inwoners gaan écht profiteren van de investeringen die we de komende jaren doen. We kunnen dit zonder de lasten fors te verzwaren. De onroerendzaakbelasting (OZB) voor woningen wordt alleen geïndexeerd; de onroerendzaakbelastingen voor niet-woningen stijgt met 5%. Dit hebben we al eerder afgesproken. Daarnaast zijn we voornemens om vanaf 2027 de toeristen- en vermakelijkheidsbelasting te verhogen.
De kaders onder deze begroting De kaders die de raad in de Kaderbrief heeft meegegeven, vormen het uitgangspunt voor deze begroting. Dat wil zeggen: •
een structureel sluitende begroting voor 2025;
•
2026 tot en met 2028 hoeven niet persé structureel sluitend te zijn. We vinden een tekort van maximaal 2% van de totale begrotingslasten acceptabel. Voor ons betekent dit een tekort van ongeveer 3 miljoen euro.
“Vanaf 2026 krijgen we minder geld van het Rijk. Wij verwachten in de loop van 2025 duidelijkheid over de impact van dit zogenaamde ravijnjaar.”
Vanaf 2026 krijgen we minder geld van het Rijk. Wij verwachten in de loop van 2025 duidelijkheid over de impact van dit zogenaamde ravijnjaar. Wij gaan ervan uit dat wij in de volgende begroting daar op een adequate manier op inspelen. Voor nu gaan we met vaart en enthousiasme mooie resultaten neerzetten voor Horst aan de Maas.
Voorwoord
Meerjarenbegroting 2025-2028
4
Inhoudsopgave Kijk op de Meerjarenbegroting 2025-2028
6
De belangrijkste nieuwe uitgaven in 2024
7
1.
8 8 10 10
Vitale kernen 1.1 Voor iedereen een passende woning 1.2 Gezonde wijken die uitnodigen tot bewegen en ontmoeten 1.3 Cultuur, erfgoed en accommodaties: een fundament voor vitale gemeenschappen 1.4 Inwoners denken en beslissen mee 1.5 Vitale kernen: goed
11 12
2. Sterke sociale basis 2.1 Focus op activiteiten die écht het verschil maken 2.2 Meer gezondheid, minder zorg 2.3 Iedereen kan leren en zich ontwikkelen 2.4 Iedereen doet mee 2.5 Ondersteuning van kwetsbare doelgroepen
13 13 14 15 17 17
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied 3.1 Omgevingswet, Omgevingsvisie en Omgevingsplannen: één koers voor de fysieke leefomgeving 3.2 Een toekomstbestendige leefomgeving voor mensen, bedrijven, landschap en natuur
19 19
4. Duurzaam Horst aan de Maas 4.1 Klimaatneutraal in 2050 4.2 Minder overlast bij extreme regenval en hitte én meer biodiversiteit 4.3 Slimmer afval inzamelen: samen circulair
21 21 22
5. Toekomstbestendige en innovatieve economie 5.1 Een florerende en innovatieve agrarische sector 5.2 Vitale, levendige centra 5.3 De juiste bedrijven op de juiste plek 5.4 Een bruisende vrijetijdseconomie 5.5 Samenwerken aan een gezonde toekomst voor inwoners en ondernemers
24 24 25 25 26 27
6. (Arbeids)migratie en integratie 6.1 Arbeidsmigranten doen volwaardig mee in onze gemeente 6.2 Statushouders doen volwaardig mee in onze gemeente 6.3 Opvang van vluchtelingen
28 28 29 30
7. Gezonde, duurzame en ondernemende organisatie 7.1 Goede dienstverlening en tevreden inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners 7.2 Informatiesystemen en digitale dienstverlening professioneel geregeld 7.3 Beste werkgever 7.4 Iedereen een veilig gevoel 7.5 Meer Toezicht en Handhaving 7.6 Financiën nu en in de toekomst op orde
31 31
Overzicht lasten en baten 2025 tot en met 2027
40
Inhoudsopgave
20
23
33 33 34 35 39
Meerjarenbegroting 2025-2028
5
Kijk op de begroting 2025 Totale uitgaven
Totale inkomsten
Horst aan de Maas is een financieel gezonde gemeente. Dat willen we blijven. In het Hoofdlijnenakkoord – Horst aan de Maas in balans – hebben we als college de ambitie uitgesproken om te willen bouwen aan Positieve Gezondheid en Brede Welvaart. Meer concreter: we willen samenwerken aan de voorwaarden voor gelukkige en gezonde inwoners, nu en in de toekomst. In deze begroting 2025 maken we deze ambitie voor het derde jaar op rij concreet. We blijven volop investeren de komende jaren. Met focus op zaken die er voor inwoners écht toe doen, op korte én vooral op lange termijn. Zo investeren we volop in onderwijshuisvesting en maatschappelijke accommodaties. Ook zetten we nieuwe stappen om de balans op de woningmarkt te herstellen. Concreet betekent dat: bouwen! We zorgen ervoor dat ondernemingen zich kunnen ontwikkelen, mits op een toekomstbestendige manier. We verbeteren de kwaliteit van dienstverlening. En we maken werk van een transformatie in het sociaal domein, zodat inwoners ook in de toekomst de hulp krijgen die ze nodig hebben. Tegelijkertijd kijken we ook kritisch naar onze uitgaven. Geven we ons geld uit aan de juiste dingen? Wat merken inwoners hiervan? Vanaf 2026 krijgen we namelijk minder geld van het Rijk. De afgelopen jaren hebben we ons hierop voorbereid. De begroting voor 2025 is sluitend. Dat wil zeggen: uitgaven en inkomsten zijn in balans.
De lasten voor inwoners gaan dan ook nauwelijks omhoog. We gaan met vaart en enthousiasme mooie resultaten neerzetten voor Horst aan de Maas. Het college van burgemeester en wethouders
De volledige begroting vindt u op: https://horstaandemaas.begroting-2025.nl
€165,5 Miljoen
€166,0 Miljoen
Elk najaar maakt de gemeente Horst aan de Maas een begroting. Noem het ons huishoudboekje. Hierin staat wat we het komend jaar gaan doen, wat de kosten hiervan zijn en welke inkomsten hier tegenover staan.
1 1
Algemene uitkering uit gemeentefonds
€ 83,2 miljoen
Vitale kernen
2
Bouwgrondexploitaties, verpachting en overige economische zaken
€ 12,7 miljoen
2
Overige baten
€ 32,3 miljoen
3
Een sterke sociale basis
3 Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied
4
Onttrekking reserves
5
Heffingen en belastingen
€ 3,3 miljoen
4 Duurzaam Horst aan de Maas
Inkomsten uit heffingen: OZB-woningen
€
8,5 miljoen
5
OZB niet-woningen
€
Afvalstoffenheffingen
8,3 miljoen
€
Rioolheffing
4,8 miljoen
€
Toeristenbelasting
6,3 miljoen
€
Overige heffingen
4,1 miljoen
Een toekomstbestendige en innovatieve economie
€
2,5 miljoen
Totaal
€ 34,5 miljoen
6 (Arbeids)migratie en integratie
7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
€ 34,7 miljoen • Blijven bouwen aan nieuwe woningen om de balans op de woningmarkt te herstellen. • Gezonde, groene wijken die uitnodigen tot bewegen en ontmoeten. • Eigentijdse maatschappelijke accommodaties in elke kern van onze gemeente. • Samen met inwoners en vrijwilligers werken aan bruisende kernen en sterke sociale netwerken. • Verbeteren van de verkeersveiligheid.
€ 57,4 miljoen • Focus op activiteiten die écht het verschil maken voor inwoners. • Sport, bewegen en cultuur voor iedereen toegankelijk. • Voor ieder kind een fijne school en passend onderwijs in de buurt; nu en in de toekomst. • Onze Loods: dé plek waar iedereen kan meedoen en zich kan ontwikkelen. • Kwetsbare inwoners kunnen nu en straks rekenen op goede hulp en ondersteuning
€ 6,8 miljoen • Aan de slag met Omgevingswet, omgevingsvisie en omgevingsplannen. • Bouwen aan een toekomstbestendige, gezonde leefomgeving voor mensen, bedrijven, landschap en natuur. • Plannen voor de nieuwe inrichting van de Gedeelde Peel. • Hoogwaterbescherming als spin-off voor het verbeteren van onder andere natuur.
€ 17,2 miljoen • Samen met inwoners en ondernemers onze gemeente vergroenen en de CO2-uitstoot terugdringen. • Verminderen van de overlast bij extreme regenval en hitte. • Aandacht voor biodiversiteit en bedreigde diersoorten. • Slimmer, circulair afval inzamelen.
€ 4,4 miljoen • Een florerende en innovatieve agrarische sector en perspectief voor stoppende veehouderijen. • Vitale en levendige centra met weinig leegstand. • Ruimte voor kleine en middelgrote ondernemers uit de regio; geen grootschalige logistiek meer. • Samen met lokale ondernemers Horst aan de Maas op de kaart blijven zetten als aantrekkelijke, toeristische gemeente.
€ 1,2 miljoen • Horst aan de Maas: voorbeeldgemeente voor hoe om te gaan met (arbeids)migratie en integratie. • In de basis geen nieuwe huisvesting van arbeidsmigranten. • Ondernemers en huisvesters zijn mede verantwoordelijk voor de integratie van arbeidsmigranten. • Statushouders doen snel en volwaardig mee. • Noodopvang voor vluchtelingen in Swolgen mogelijk langer open.
€ 43,8 miljoen • Verbeteren kwaliteit en toegankelijkheid van dienstverlening aan inwoners. • Op weg naar de beste werkgever: investeren in de ontwikkeling en duurzame inzetbaarheid van medewerkers. • Toezicht en handhaving op sterkte. • Financiën nu en in de toekomst op orde
6
Uitgaven 2025 uitgelicht Investeringen in onderwijshuisvesting
Wat betaalt de inwoner?
Energiebesparing
€ 16.000.000,-
Specialistische Ondersteuners Jeugd (SOJ) bij huisartsen
(periode 2025-2028)
€ 220.000,-
Onderhoud wegen
€ 1.800.000,-
€ 1.900.000,-
Investeringen in accommodaties
Meedoen in geldzaken € 590.000,-
€ 5.000.000,De vorige pagina laat zien dat een deel van de gemeentelijke
(periode 2025-2028)
inkomsten bestaat uit heffingen zoals OnroerendZaak belasting (OZB), Afvalstoffenheffing en Rioolheffing. Wat betekent dit voor een gemiddeld huishouden? Dat laten
Uitvoering accommodatiebeleid
onderstaande cijfers zien.
€ 310.000,-
Limburgs gemiddelde 2024
HADM 2024
OZB
€ 360,-
€ 437,-
€ 450,-
Rioolheffing
€ 244,-
€ 280,-
€ 280,-
Afvalstoffenheffing
€ 312,-
€ 247,-
€ 254,-
Totaal
€ 915,-
€ 964,-
€ 984,-
HADM 2025
Aanpak laaggeletterdheid
Participatiewet (wet werk, bijstand en loonkostensubsidie) € 630.000,-
Regio Deal (5e tranche)
Strategische organisatieontwikkeling € 725.000,-
Personeelsbeleid (werving & selectie, scholing en arbo) € 500.000,-
€ 190.000,-
€ 150.000,-
Programmaplan Vitale kernen
Nieuwe aanpak geweld in afhankelijkheidsrelaties
€ 200.000,-
€ 400.000,-
In 2025 betaalt een gemiddeld huishouden 2% meer aan gemeentelijke heffingen. Dit komt neer op een bedrag van € 19,63 per jaar.
7
1. Vitale kernen Baten 2025:
15,3
Lasten 2025:
-34,7
Saldo 2025:
-19,4
In Horst aan de Maas ‘bouwen’ we letterlijk en figuurlijk aan vitale kernen. Kernen waar het fijn wonen is, in een woning die past, in een groene wijk die uitnodigt om te bewegen en elkaar te ontmoeten. Kernen waar mensen naar elkaar omkijken en mensen elkaar helpen. Kernen met een florerend verenigingsleven en voldoende vrijwilligers. Kernen waar inwoners zelf het initiatief en hun verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en voor hun leefomgeving. Kernen waarin iedereen mee kan doen, ongeacht zijn of haar afkomst of achtergrond. Voorzieningen op het gebied van sport, cultuur en ontmoeten, versterken die kernen en de sociale verbondenheid.
1.1 Voor iedereen een passende woning 2025 is het laatste jaar van het Masterplan wonen. Het
“We werken door aan woningbouwprojecten in bijna alle kernen.”
motto van dit plan luidde: ‘voor iedereen iets te kiezen’. Ons streven was 1000 woningen te vergunnen tot en met 2025. Inmiddels zijn 778 vergunningen uitgegeven (halverwege 2024) en we werken nog aan vergunningen voor 1300 woningen. Kortom: de doelstelling uit het Masterplan halen we ruimschoots. Toch is de balans op de woningmarkt nog niet terug en is er nog lang niet voor iedereen iets te kiezen. Er is dus nog werk aan de winkel. Investeren in wonen blijft ook de komende jaren een belangrijk speerpunt.
Dit gaan we doen: •
We werken door aan woningbouwprojecten in bijna alle kernen. Op veel plekken is dat te zien. Door het grote aantal vergunningsaanvragen, verwachten we ook in 2025 nog op veel projecten groen licht te kunnen geven. Denk aan grotere projecten als Mäöleveld en D’n Crouwel in Sevenum en aan de Kabroeksebeek in Horst.
•
Ouderen die in een sociale huurwoning wonen, moedigen we aan om te verhuizen: van een gezinswoning naar een levensloopbestendige woning. Hiervoor gebruiken we verhuisvouchers. Een verhuisvoucher is een subsidie die een deel van de verhuiskosten dekt. Zo stimuleren we doorstroming op de woningmarkt en zijn er meer gezinswoningen beschikbaar voor gezinnen met kinderen.
•
We maken een voorstel om sociale huurwoningen goedkoper te maken voor jongeren tot 23 die snel een woning nodig hebben. Deze groep krijgt geen huursubsidie, waardoor een huurwoning vaak te duur is. Hiervoor is extra geld opgenomen in de begroting.
1. Vitale kernen
Meerjarenbegroting 2025-2028
8
•
Mensen die moeilijk een passende woning kunnen vinden of houden, helpen we. We implementeren een regionale huisvestingsverordening. Hierin staan afspraken over hoe we woningen kunnen toewijzen aan mensen die deze dringend nodig hebben.
•
We gaan verder met het uitvoeren van het woonwagenbeleid dat de raad in 2023 heeft vastgesteld. We voegen 13 woonwagenstandplaatsen toe.
•
Voor mensen die niet kunnen wachten op een ‘gewone woning’, bouwen we flexwoningen op drie locaties. We weten nog niet of dit voldoende is voor de vraag naar flexwoningen. Dat werken we verder uit in het Volkshuisvestingsprogramma.
•
Twee nieuwe wetten zorgen ervoor dat we als gemeente meer kúnnen en moeten doen om misstanden op de woningmarkt op te lossen. Het gaat om de Wet Goed Verhuurderschap en de Wet Betaalbare Huur. Deze wetten helpen ons om regie te nemen op de woningmarkt; een van onze ambities uit het hoofdlijnenakkoord. Om de taken goed uit te voeren, breiden we de ambtelijke capaciteit uit.
Wat komt er nog op ons af? De vraag naar woningen is nog steeds groot. In het hoofdlijnenakkoord hebben we de ambitie uitgesproken dat inwoners kunnen wonen in een woning die past en op een plek waar ze zich thuis voelen. Blijven bouwen is daarom het devies. Als opvolger van het Masterplan Wonen stellen we in 2025 een nieuw Volkshuisvestingsprogramma op. Hierin staan locaties die in de (nabije) toekomst geschikt zijn voor de bouw van woningen. We baseren het Volkshuisvestingsprogramma op de wensen en behoeften van inwoners. Investeringen die uit het Volkshuisvestingsprogramma volgen, zijn nu nog niet opgenomen in de begroting. Omdat we de afgelopen jaren zelf grond hebben gekocht, kunnen we redelijk snel nieuwe woningen en woonwijken (laten) realiseren. Hierin zijn we koploper in de regio. Die positie willen we houden. Daarom zijn we van plan om in de periode van 2028 tot 2030 nieuwe gronden aan te kopen. Uiteraard op plekken die aansluiten bij het nieuwe Volkshuisvestingsprogramma en de nieuwe Omgevingsvisie. Ook de provincie en de regio maken Volkshuisvestingsprogramma’s. In het regionale programma is ook een woonzorgvisie opgenomen. Daarnaast maken we in de regio afspraken over het huisvesten van aandachtsgroepen.
1. Vitale kernen
Meerjarenbegroting 2025-2028
9
1.2 Gezonde wijken die uitnodigen tot bewegen en ontmoeten In 2040 zijn inwoners van Horst aan de Maas gezond, veerkrachtig en weerbaar. Ze wonen en werken in een omgeving met een sterke sociale basis; in wijken waar draagkracht en draaglast in balans zijn; wijken die uitnodigen tot bewegen en ontmoeten. Dit is het ‘droombeeld’ van vitale kernen. Als gemeente kunnen we hier op tal van manieren aan bijdragen en op sturen. Bijvoorbeeld door bestaande wijken anders in te richten.
Dit gaan we doen: •
We verbeteren wijken door meer woningen te verduurzamen en levensloopbestendig te maken.
•
We vergroenen wijken. Hierdoor kunnen kinderen ravotten in een groene omgeving en stimuleren we hen om meer te bewegen. Én door meer groen toe te voegen ervaren inwoners minder overlast bij hitte of veel regenval.
•
We onderzoeken welke wijken in aanmerking komen voor een herstructureringsprogramma; een programma waarbij we een wijk opknappen, zodat niet alleen de kwaliteit van woningen toeneemt, maar ook de sociale verbinding in de wijk sterker wordt.
1.3 Cultuur, erfgoed en accommodaties: een fundament voor vitale gemeenschappen Samen muziek maken, toneel spelen, erfgoed beleven, dansen,
“Cultuur en erfgoed zorgen ervoor dat inwoners meedoen en elkaar ontmoeten.”
bewegen, een voorstelling bezoeken: cultuur en erfgoed zorgen ervoor dat inwoners meedoen en elkaar ontmoeten; goede accommodaties zijn nodig om cultuur en erfgoed te laten floreren. Daarom vinden we het belangrijk te blijven investeren in een sterk en bruisend verenigingsleven, een toegankelijk cultuur- en erfgoedaanbod, en goede accommodaties. We hebben extra aandacht voor jeugd, ouderen en kwetsbare doelgroepen. Ook zij moeten mee kunnen doen!
Dit gaan we doen: •
We investeren fors in een nieuwe, multifunctionele accommodatie in Meerlo.
•
Goede accommodaties zijn nodig om cultuur te laten floreren en om bewegen, ontmoeten en naar elkaar omzien te faciliteren en te stimuleren. We voeren het recent vastgestelde, geactualiseerde accommodatiebeleid uit. Hiervoor trekken we nieuwe medewerkers aan en zijn gelden opgenomen voor aanpassingen aan maatschappelijke accommodaties.
1. Vitale kernen
Meerjarenbegroting 2025-2028
10
•
We updaten de schouw naar de (onderhouds- en gebruiks-)toestand van gemeentelijke accommodaties. Daarnaast voeren we een onderzoek uit naar de exploitatiedruk van eigenaren en beheerders van alle accommodaties. We streven naar een zo gelijkwaardig mogelijke behandeling tussen gemeentelijke en niet-gemeentelijke accommodaties.
•
Daar waar we concrete nieuw- of verbouwplannen uitwerken, komen we met aparte financieringsvoorstellen naar de raad.
•
In 2025 toetsen we of het bestaande cultuurbeleid nog passend is. Is het dat niet, dan werken we aan een vernieuwing.
•
We stimuleren cultuur op tal van manieren: º
we geven subsidies aan verenigingen;
º
we hebben een cultuurcoach die verenigingen ondersteunt;
º
we werken samen met partners zoals scholen, bibliotheken, welzijnswerk en zorgorganisaties.
Wat komt er nog op ons af? Voor nu en toekomstige generaties is het belangrijk dat we zorgvuldig omgaan met ons erfgoed. Daarom is het belangrijk dat we historische bouwwerken, archeologische vondsten en waardevolle elementen in ons landschap behouden, versterken, (digitaal) toegankelijk en herkenbaar maken én houden. In 2025 ontwikkelen we een nieuw erfgoedbeleid. Dit doen we samen met onder andere de heemkundevereniging en het recent opgerichte platform erfgoedorganisaties. In het erfgoedbeleid staat wat we de komende jaren gaan doen om erfgoed in onze gemeente te behouden en te versterken. Op basis van dit nieuwe beleid brengen we ook de benodigde investeringen in kaart. Deze zijn nu nog niet opgenomen in de begroting.
1.4 Inwoners denken en beslissen mee We zien een groei van vrijwilligersinitiatieven in de kernen. Dat is mooi. Onze rol als gemeente verandert hierdoor: we jagen aan waar dat nodig is, faciliteren, ondersteunen en waarderen waar dat kan. Maar de regie over het initiatief blijft bij de inwoner of vereniging zelf. Rolduidelijkheid is een voorwaarde voor een succesvolle samenwerking. We communiceren duidelijk over wat inwoners van ons kunnen verwachten en waarover ze kunnen (mee)beslissen.
Dit gaan we doen: •
We ondersteunen inwoners- en vrijwilligersinitiatieven die bijdragen aan onze gemeentelijke doelen. Dit doen we via het subsidiekader vrijwilligersorganisaties.
•
Onder de noemer Thuis IN!... lanceren we in verschillende kernen een programma. We werken hiervoor samen met inwoners en zorgpartners.
1. Vitale kernen
Meerjarenbegroting 2025-2028
11
•
Mantelzorgers kunnen rekenen op betere ondersteuning. We bieden professionele ondersteuning en coaching aan vrijwilligersinitiatieven van en voor mantelzorgers.
•
We maken meer gebruik van de expertise van ervaringsdeskundigen.
•
We verbinden inwonersinitiatieven met elkaar en met professionele hulpverleners. De dorpsondersteuners zijn een verbindende schakel in dit netwerk.
1.5 Vitale kernen: goed bereikbare en veilige kernen “We houden de kwaliteit van wegen, straten en stoepen op peil.”
Een goede bereikbaarheid van voorzieningen, een sterke infrastructuur in en tussen onze kernen en verkeersveiligheid zijn belangrijke voorwaarden voor vitale kernen. We houden de kwaliteit van wegen, straten en stoepen op peil. Ons mobiliteitsprogramma 2025-2035 is leidend voor wat we doen. Daarnaast willen we de verkeersveiligheid in kernen verbeteren.
Dit gaan we doen: •
We verlagen de maximumsnelheid op een aantal wegen: van 80 naar 60 en van 50 naar 30. Dit komt vooral de veiligheid van fietsers in het verkeer ten goede.
•
We zetten campagnes in om verkeersdeelnemers bewust te maken van veilig gedrag in het verkeer.
•
We participeren in het netwerk Trendsportal. Vanuit deze samenwerking werken we aan het terugdringen van mobiliteitsarmoede in onze gemeente.
Wat komt er nog op ons af? De kwaliteit van stoepen in onze kernen vormt een aandachtspunt. We verwachten dat we binnen nu en enkele jaren veel stoepen moeten vervangen. Dit gaat gepaard met stevige investeringen die nu nog niet in de begroting zijn opgenomen. In 2025 maken we een vervangingsplan en brengen we in kaart welke investeringen hierbij horen.
1. Vitale kernen
Meerjarenbegroting 2025-2028
12
2. Sterke sociale basis Baten 2025:
14,1
Lasten 2025:
-57,4
Saldo 2025:
-43,3
Steeds meer inwoners hebben op lange termijn ondersteuning of zorg nodig, terwijl het aantal mensen dat die zorg kan leveren, afneemt. Hierdoor staat de beschikbaarheid en betaalbaarheid van zorg onder druk. Het moet anders, om ervoor te zorgen dat de mensen die écht zorg en hulp nodig hebben, hier ook op kunnen rekenen. Daarom werken we aan een verschuiving van zorg en ondersteuning naar (positieve) gezondheid; van professionele zorg naar zelfredzaamheid van inwoners in hun gemeenschap. Ons doel is een gezonde generatie in 2040: veerkrachtige, weerbare, gezonde inwoners die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Vanaf 2025 vaart de gemeente Horst aan de Maas een nieuwe koers; een sociaal beleid gericht op impact. Dit betekent ook keuzes maken: we kiezen ervoor onze mensen en budgetten in te zetten voor activiteiten die écht het verschil maken voor inwoners; inspanningen die meetbaar effectief zijn. Activiteiten die minder bijdragen aan wat we willen bereiken, bouwen we af.
2.1 Focus op activiteiten die écht het verschil maken In een snel veranderende samenleving
“De toenemende vraag naar hulp, de groeiende krapte op de arbeidsmarkt en de steeds krappere budgetten dwingen ons om onze diensten kritisch tegen het licht te houden en keuzes te maken.”
moeten we als gemeente onze rollen en taken voortdurend overwegen. De toenemende vraag naar hulp, de groeiende krapte op de arbeidsmarkt en de steeds krappere budgetten dwingen ons om onze diensten kritisch tegen het licht te houden en keuzes te maken. Houden we ons bezig met díe dingen die er echt toe doen? Wat kunnen inwoners zelf en wat verwachten zijn van ons? Waar kunnen we het verschil maken? Welke rol moeten we aannemen? Zijn we initiërend of meer faciliterend?
2. Sterke sociale basis
Meerjarenbegroting 2025-2028
13
In het Collegeprogramma en de Kaderbrief 2025 staan drie speerpunten benoemd, die richtinggevend zijn voor keuzes die we maken.
1.
Versterken van de sociale basis. Door te investeren in de gezondheid en bestaanszekerheid van inwoners is op termijn minder dure hulp en zorg nodig; en door laagdrempelige, collectieve hulp te versterken, is op termijn minder (duur), individueel maatwerk nodig. Dit geldt voor diensten op het gebied van zorg en gezondheid, maar ook voor dienstverlening op het gebied van werk en inkomen, cultuur, sport en ontmoeten. Deze transformatie is al in gang gezet en deze zetten we onverminderd voort.
2.
Vergroten van sociale cohesie en participatie. We bevorderen de sociale verbondenheid tussen inwoners. Dit doen we onder andere door culturele en maatschappelijke organisaties te ondersteunen en door informele netwerken uit te bouwen en te onderhouden. Zie ook hoofdstuk 1, Vitale Kernen.
3.
Ondersteuning van kwetsbare doelgroepen. Kwetsbare doelgroepen – mensen die zorg echt nodig hebben – moeten hier nu en in de toekomst op kunnen rekenen.
2025 wordt het jaar waarin we echt keuzes gaan maken. Wat doen we wél en wat doen we niet meer? Deze drie speerpunten vormen ons kompas.
Wat doen we wel en niet meer? •
We geven prioriteit aan sociaal maatschappelijke activiteiten met de grootste impact. En we kiezen bewust voor om diensten die minder bijdragen aan de gestelde doelen af te bouwen of te beëindigen.
•
Ook richten we processen eenvoudiger in en schrappen we regels. Zo blijft er meer tijd en geld over voor activiteiten met prioriteit.
•
We nemen afscheid van verkokerde initiatieven die zich richten op één doel of doelgroep.
•
We kijken kritisch naar de subsidies die we verlenen. We stoppen met het verstrekken van subsidies die niet of onvoldoende bijdragen aan onze doelen.
•
We betrekken inwoners, bedrijven en instellingen actief bij de uitvoering van sociaal beleid. Hierdoor sluit onze dienstverlening beter aan bij de behoeften van inwoners en creëren we meer gezamenlijke verantwoordelijkheid.
•
We sturen op innovatie en samenwerking binnen het sociaal domein. We gaan nieuwe samenwerkingsverbanden aan tussen onderwijs, welzijn, buurtwerk, sport en veiligheid. De opgaven waar we voor staan, zijn immers ook gezamenlijke opgaven. Door samen te werken, benutten partners in het sociale domein elkaars sterke punten en vinden elkaar sneller. Dit leidt tot meer breed gedragen, effectieve resultaten.
2.2 Meer gezondheid, minder zorg In vitale gemeenschappen staan inwoners centraal. De gemeenschap draagt bij aan de gezondheid en het geluk van inwoners. Gezond zijn is meer dan ‘niet ziek zijn’. Het gaat ook over meedoen, zingeving, mentaal welbevinden en kwaliteit van leven bijvoorbeeld. Vanuit onze visie helpen we inwoners om lang gezond te blijven, veerkrachtig te zijn en om te kunnen gaan met sociale uitdagingen in het leven.
2. Sterke sociale basis
Meerjarenbegroting 2025-2028
14
Dit gaan we doen: •
We promoten een gezonde levensstijl. Dit doen we onder andere door te investeren in een omgeving die gezond gedrag bevordert.
•
We ontwikkelen een samenhangende lokale aanpak op drie uitvoeringslijnen: sport, bewegen en cultuur; gezondheid; en sociale basis. Onder de paraplu van IN! Horst aan de Maas sluiten we aan bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA).
•
We implementeren de ketenaanpakken voor valpreventie, het tegengaan van overgewicht bij kinderen, een kansrijke start en Welzijn op recept.
•
We gaan verder met de werkgroep IN!clusief Opgroeien. Samen met partners bieden we een preventief programma voor kinderen van 0 tot 18 jaar.
•
We investeren structureel meer in welzijnswerk via Synthese. Hierdoor kunnen meer jongeren én ouderen – snel en passend - geholpen worden.
•
We starten het proefproject ‘ThuisIN! Sevenum’. In dit project bieden we inwoners hulp zonder indicatie.
2.3 Iedereen kan leren en zich ontwikkelen “We zijn van plan volop te investeren in onderwijshuisvesting voor zes scholen in Lottum, Griendtsveen, Meterik, Meerlo, Hegelsom en in het Dendron College.”
Geen enkel kind in Horst aan de Maas mag thuiszitten omdat er geen passend onderwijs is. We vinden het belangrijk dat kinderen en jongeren in Horst aan de Maas naar een school kunnen in de eigen woonomgeving; dicht bij huis, samen met vrienden en vriendinnen. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor een goede huisvesting. Samen met partners werken we aan het tegengaan van onderwijsachterstanden, het waarborgen van de leerplicht, het organiseren van leerlingenvervoer en door betrokken te zijn bij onderwijsinitiatieven.
Dit gaan we doen: •
We zijn van plan volop te investeren in onderwijshuisvesting voor zes scholen in Lottum, Griendtsveen, Meterik, Meerlo, Hegelsom en in het Dendron College. Dankzij deze investering kunnen de genoemde scholen renoveren, uitbreiden of nieuwbouwen. De investering maakt deel uit van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) en het bijbehorende uitvoeringsprogramma 2025-2029.
•
We ‘bouwen’ aan Kindcentrum de Weisterbeek en de basisscholen in Sevenum. Beide scholen worden Integrale Kindcentra (IKC’s): organisaties voor kinderen van nul tot dertien jaar waar onderwijs, opvang en welzijnsactiviteiten zijn samengevoegd.
•
We versterken de samenwerking tussen partners in onderwijs. We willen samen komen tot een doorlopende leerlijn voor kinderen en jongeren van 0 tot 23 jaar. We onderzoeken de mogelijkheden van een Integraal Kindcentrum.
2. Sterke sociale basis
Meerjarenbegroting 2025-2028
15
“We bieden jongeren die op een wachtlijst voor het Voortgezet SpeciaalOnderwijs staan, passend onderwijs.”
•
We bieden jongeren die op een wachtlijst voor het Voortgezet SpeciaalOnderwijs staan, passend onderwijs. Samen met partners zoeken we naar mogelijkheden.
•
We breiden de inzet op leerplicht uit, zodat we sneller jongeren kunnen begeleiden naar een prettige en passende onderwijsplek. Zo voorkomen we verzuim of vroegtijdig schoolverlaten en versterken we de positie van jongeren op de arbeidsmarkt.
2.4 Iedereen doet mee Werk is de basis voor bestaanszekerheid. Werk zorgt voor inkomen, werk verbindt, werk betekent ‘meedoen’. Toch is betaald werk niet altijd voor iedereen haalbaar. Daarom bouwen we aan goede voorzieningen waar inwoners zichzelf kunnen ontwikkelen, elkaar kunnen ontmoeten, nieuwe vaardigheden leren en van maatschappelijke waarde kunnen zijn.
Dit gaan we doen: •
De basis is: ‘Iedereen doet mee’. Samen met de gemeenten Peel en Maas pakken we hiervoor de verantwoordelijkheid. We bouwen een regionaal netwerk van voorzieningen waarin voor iedere behoefte een passend aanbod is. Dit betekent dat we:
º
een strategische verkenning uitvoeren naar de mogelijkheden van samenwerking op
º
onderzoeken hoe we de Gemeenschappelijke Regeling NLW kunnen aanpassen
º
lokaal een krachtige voorziening opzetten en daarmee een nieuwe vorm van beschut
slag kunnen.
•
het gebied van participatie; of ontbinden; werk organiseren; werk voor mensen die niet in het reguliere bedrijfsleven aan de
We bouwen mee aan een Regionaal Werkcentrum: één centrale plek waar werkzoekenden en werkgevers terechtkunnen voor diensten op het gebied van werken en leren. Het Regionaal Werkcentrum vervangt per 1 januari 2026 de huidige infrastructuur. 2025 is een overgangsjaar.
•
De pilot Onze Loods is een succes. We bouwen een grotere en betere Onze Loods op een nieuwe locatie. We blijven investeren in deze voorziening waar inwoners op een passende en waardevolle manier meedoen. In de doorontwikkelde Onze Loods haken ook nieuwe partners aan. Denk aan onderwijsinstellingen en ondernemers. Hiermee vergroten we samen het aanbod voor inwoners.
•
In 2024 is het team Meedoen & Geldzaken uitgebreid. Hierdoor kunnen we sneller betere diensten leveren; diensten die beter aansluiten bij de leefwereld van inwoners met een hulpvraag. In 2025 breiden we deze nieuwe manier van werken verder uit.
•
We ondersteunen het programma ‘Vitaal Meedoen’ en ontwikkelen dit door naar een open inloop voor sport. Hier kunnen mensen voor wie meedoen niet vanzelfsprekend is, werken aan hun fysieke en mentale ontwikkeling. Want, wie lekker in zijn vel zit, kan ook nieuwe uitdagingen aan. Dankzij de subsidie die we verlenen, kunnen meer mensen meedoen.
2. Sterke sociale basis
Meerjarenbegroting 2025-2028
16
•
Sommige alleenverdieners hebben een inkomen dat lager is dan een bijstandsuitkering. De oorzaak ligt in regelingen die elkaar tegenwerken. Deze inwoners gaan we helpen.
•
In 2023 zijn we gestart met een proefproject waarbij inwoners via Synthese gratis sociaaljuridische ondersteuning kunnen krijgen. Het gaat om advies bij vragen op het gebied van onder andere werk, inkomen, contracten, uitkeringen, belastingzaken, toeslagen en alimentatie. Dankzij deze dienstverlening kunnen we grote problemen voorkomen. Vanaf 2025 willen we deze dienstverlening structureel aanbieden en uitbreiden.
•
We maken de ondersteuning voor mensen met een laag inkomen toegankelijker. Er zijn verschillende regelingen waarmee we mensen kunnen helpen: regelingen vanuit het Rijk en eigen regelingen. We sluiten aan bij het Volwassenenfonds en trekken ons lokale aanbod inkomensondersteuning daar waar het kan gelijk naar 130% van het sociaal minimum.
•
We helpen inwoners die moeite hebben met taal, rekenen of digitale vaardigheden. Dit zijn basisvaardigheden om mee te kunnen doen. We werken aan een integraal totaalaanbod. Een uitbreiding van bibliotheekwerk maakt deel uit van de aanpak. We breiden openingstijden uit, openen samen met de bibliotheek een breed informatiepunt en onderzoeken de mogelijkheden om in meerdere kernen informatie- en servicepunten te openen. Dit sluit aan bij onze wettelijke opgave vanaf 2026. Dan moeten we ervoor zorgen dat de bibliotheek een toegankelijke plek is waar iedereen zich kan ontwikkelen.
•
We maken een ‘Meedoen-krant’ om onze inwoners te informeren over belangrijke maatschappelijke thema’s én hen te informeren over welke vormen van ondersteuning ze kunnen krijgen en op welke plek.
2.5 Ondersteuning van kwetsbare doelgroepen “We zijn in mindere mate een ‘toegangspoort’ en steeds meer een ‘ondersteuner’”
De groep kwetsbare inwoners groeit. Onze focus ligt veelal op het creëren van stabiliteit; een basis waarop de inwoner zelf – samen met bijvoorbeeld familie, professionals of vrijwilligers – kan bouwen om zaken weer op orde te krijgen. Ook onze rol verandert: we zijn in mindere mate een ‘toegangspoort’ en steeds meer een ‘ondersteuner’.
Dit gaan we doen: •
In 2024 hebben we de dienstverlening van onze partners voor de uitvoering van de Wmo, de Jeugdwet en de Participatiewet kritisch tegen het licht gehouden. º Voor de Wmo verlengen we de contracten met zorgaanbieders. Dat doen we samen met andere gemeenten in Noord-Limburg. Het nieuwe contract gaat in op 1 januari 2026.
º
Voor Jeugdhulp gaan we deels een nieuw contract aan. Ook dit doen we samen met andere gemeenten.
2. Sterke sociale basis
Meerjarenbegroting 2025-2028
17
•
Het systeem van gesloten jeugdzorg (jeugdzorgplus) verandert in 2025. Het aantal jongeren dat gebruik kan maken van deze vorm van jeugdzorg neemt af, de groepen worden kleiner en vrijheidsbeperkende maatregelen zijn niet langer toegestaan. Hierdoor stijgen de kosten. Dit is opgenomen in de begroting.
•
We zorgen ervoor dat alle huisartsenpraktijken een Specialist Ondersteuner Jeugd (SOJ) krijgen. Dit is meestal een GZ-psycholoog of Orthopedagoog. De SOJ kan jeugdigen helpen om psychische problemen snel te herkennen, kan zelf ondersteuning bieden en verwijst door.
•
We zorgen ervoor dat kinderen de specialistische hulp krijgen die ze nodig hebben.
•
We werken mee aan de realisatie van een Mik-Makhuis: drie woningen waar mensen korte tijd kunnen blijven om even op adem te komen. We vinden het belangrijk dat er een sterke verbinding ontstaat met de buurt: buurtbewoners kunnen binnenlopen en in het MikMakhuis activiteiten organiseren. We onderzoeken de mogelijkheden om dit initiatief ook de komende jaren mee te financieren.
•
In 2024 hebben we onze dienstverlening verbeterd voor mensen die te maken krijgen met huiselijk geweld of kindermishandeling. Daar gaan we in 2025 mee door. We werken beter en nauwer samen met partners zoals Politie en Veilig Thuis, wij zorgen voor één persoon die het aanspreekpunt is voor alle betrokkenen en we borgen de continuïteit.
•
We voeren onze stabiliteitsaanpak uit. Deze zorgt ervoor dat inwoners die verschillende problemen hebben, weer grip en stabiliteit krijgen. We organiseren de samenwerking tussen verschillende werkvelden en organisaties; de behoefte van de inwoner is altijd leidend.
•
We blijven de omgekeerde toets inzetten als hulpmiddel om inwoners díe hulp te geven die bijdraagt aan een duurzame oplossing.
Wat komt er nog op ons af? De afgelopen jaren zijn de kosten voor jeugdzorg toegenomen. Dit is een zorgelijke ontwikkeling: in de eerste plaats voor jongeren zelf, maar ook voor de gemeentelijke begroting. Vooralsnog zijn stijgende kosten opgenomen in de begroting. We houden in de gaten hoe deze trend zich ontwikkelt. Deze ontwikkeling kan ons dwingen om in de toekomst scherpere keuzes te maken.
2. Sterke sociale basis
Meerjarenbegroting 2025-2028
18
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied Baten 2025:
0,2
Lasten 2025:
-6,8
Saldo 2025:
-6,6
Horst aan de Maas heeft een uniek landelijk gebied: een uniek landschap tussen Peel en Maas; een gebied dat wordt ingekleurd door onze roots in de agro- en foodsector; een gebied dat onze gemeente aantrekkelijk maakt om te recreëren. De kwaliteit van ons landschap willen we behouden en verder uitbreiden. Tegelijkertijd staan we voor grote uitdagingen, onder andere op het gebied van klimaat, waterbeschikbaarheid en waterveiligheid, natuur, biodiversiteit, luchtkwaliteit en economische ontwikkelingen. Kortom: ook hier is het behouden danwel herstellen van balans een speerpunt. De omgevingsvisie – en daarna ook omgevingsplannen – zijn hiervoor een waardevol instrument. Samen vormen ze de kapstok voor alle ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente.
3.1
Omgevingswet, Omgevingsvisie en Omgevingsplannen: één koers voor de fysieke leefomgeving
Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingevoerd. De Omgevingswet kent twee soorten documenten voor beleid over de fysieke leefomgeving: de omgevingsvisie en omgevingsprogramma’s. De omgevingsvisie bevat het strategische, integrale, langetermijnbeleid voor onze fysieke leefomgeving. Omgevingsprogramma’s zijn bedoeld voor de verdere beleidsuitwerking en de uitwerking van de concrete maatregelen om doelstellingen voor de fysieke leefomgeving te bereiken. De komende jaren – in ieder geval tot 2031 – vernieuwen we stap voor stap alle ruimtelijke plannen.
“De komende jaren – in ieder geval tot 2031 – vernieuwen we stap voor stap alle ruimtelijke plannen.”
Dit gaan we doen: •
De omgevingsvisie is in de maak. Naar verwachting stelt de raad de omgevingsvisie eind 2025 vast. Op basis van de omgevingsvisie maken we de komende jaren concretere omgevingsprogramma’s. In deze programma’s actualiseren we al het huidige ruimtelijk beleid, brengen het in overeenstemming en voegen het samen.
º
We maken in 2025 een pilot-omgevingsprogramma
volledige programma onder de Omgevingswet.
Zie ook paragraaf 4.2.
‘Groen, Blauw en Klimaatadaptatie’ als eerste,
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
Meerjarenbegroting 2025-2028
19
•
Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 hebben we een omgevingsplan van rechtswege gekregen. Dit zetten we om naar een omgevingsplan nieuwe stijl.
º
Meterik is de eerste kern waarvoor we een omgevingsplan uitwerken. Dat doen we
º
Vanaf 2027 werken we aan omgevingsplannen voor bedrijventerreinen en vanaf 2028
•
in 2025. Ook starten we met de voorbereidingen voor een plan voor de kern Horst. aan het buitengebied, zodat in 2031 het volledige omgevingsplan is geactualiseerd.
De Omgevingswet heeft een grote impact op het ambtelijke apparaat van onze organisatie: we hebben niet alleen meer taken gekregen, die taken vragen ook om andere competenties van medewerkers. We passen de capaciteit van het ambtelijke apparaat aan om alle taken die voortvloeien uit de Omgevingswet goed uit te kunnen voeren. Ook investeren we in de competenties van medewerkers (zie ook paragraaf 7.3).
3.2 Een toekomstbestendige leefomgeving voor mensen, bedrijven, landschap en natuur We staan voor een aantal grote en complexe opgaven in het ruimtelijk gebied. Denk aan opgaven op het gebied van stikstof, klimaat, waterkwaliteit, biodiversiteit, maar ook brede welvaart – bijvoorbeeld sociale voorzieningen, werkgelegenheid, woningaanbod en de transitie van agrarische ondernemers. Dit vergt meer dan ooit de inzet van ons als gemeente om tot een toekomstbestendige leefomgeving te komen voor mensen, bedrijven, landschap en natuur.
Dit gaan we doen: •
We voeren verschillende projecten uit die aansluiten bij het ontwikkelperspectief Novex de Peel. Een van de meest in het oog springende projecten is de gebiedsontwikkeling van de Gedeelde Peel. We werken aan een inrichting die past bij toekomstbestendig (agrarisch) gebruik en daarnaast bijdraagt aan het behalen van natuur- en klimaatdoelen. In Novex de Peel komen verschillende opgaven in het landelijk gebied samen. Grote thema’s zijn natuur & klimaat, economie en leefbaarheid. Novex schets een ontwikkelperspectief (een kompas) op weg naar 2050. De hele gemeente Horst aan de Maas valt binnen het Novex gebied De Peel.
•
We stellen een herinrichtingsplan op voor het tracé Meldersloseweg-Wittebrugweg in het gebied rondom de Groote Molenbeek. De uitvoering ronden we uiterlijk in 2027 af.
•
We beschermen inwoners beter tegen hoogwater. Project Vierwaarden – een samenwerking met onder andere de Provincie Limburg, Rijkswaterstaat, Waterschap Limburg en gemeenten – zorgt hiervoor. Dit project voorziet voor onze gemeente in het verbeteren van de natuur en toeristisch-economische ontwikkelingen. In 2025 is een voorkeursvariant klaar: een plan waar de meeste betrokkenen (inclusief inwoners) enthousiast over zijn. Waarschijnlijk starten de werkzaamheden in 2029.
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
Meerjarenbegroting 2025-2028
20
4. Duurzaam Horst aan de Maas Baten 2025:
21,2
Lasten 2025:
-17,2
Saldo 2025:
4,0
Als gemeente hebben we een taak om inwoners beter te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Denk aan extreme hitte of juist extreme regenval. Daarnaast kunnen we acties ondernemen tegen een verdere opwarming van de aarde. We houden ons aan wereldwijde en nationale afspraken. We verminderen de CO2-uitstoot in onze gemeente, versterken de biodiversiteit, verbeteren de klimaatbestendigheid van kernen en vergroten de circulariteit. Dat doen we samen met inwoners, bedrijven en andere instanties.
4.1
Klimaatneutraal in 2050
In 2050 is Horst aan de Maas klimaatneutraal en dus ook aardgasvrij. 2050 lijkt nog ver weg. Maar we moeten ook nu – in 2025 – stappen zetten om dit doel te halen. Sterker nog: we hebben afspraken gemaakt over mijlpalen op weg naar 2050. Onze focus ligt op het verlagen van de energiebehoefte in de gemeente (in 2030 verbruiken we 35% minder energie dan in 2017) en het besparen en tegelijkertijd het duurzaam opwekken van energie (we streven ernaar om in 2030 30% van de energievraag in Horst aan de Maas duurzaam en lokaal op te wekken).
Dit gaan we doen: •
We evalueren KODE. De raad neemt hiertoe het initiatief.
•
We voeren de werkzaamheden uit die zijn vastgelegd in het vastgestelde Programma Energiebesparing 2023 – 2026.
º
We ontzorgen woningeigenaren met een laag inkomen bij het isoleren van
º
We stellen een soortenmanagementplan (SMP) op. Dit plan beschermt bedreigde
•
hun woning. diersoorten bij ruimtelijke ontwikkelingen.
In 2040 is de glastuinbouw in Horst aan de Maas klimaatneutraal. De sector is zelf aan zet om de benodigde transitie vorm te geven. We ondersteunen de glastuinbouwsector bij een onderzoek naar de mogelijkheden van verduurzaming. De resultaten van dit onderzoek presenteren we aan de raad.
•
We voeren het Nationaal Isolatie Programma (NIP) uit. º
We werken de wijkuitvoeringsplannen verder uit.
º
Lopende initiatieven zoals ‘De Warmmakers’ zetten we voort.
º
Ook stimuleren we bedrijven om te isoleren.
4. Duurzaam Horst aan de Maas
Meerjarenbegroting 2025-2028
21
4.2 Minder overlast bij extreme regenval en hitte én meer biodiversiteit We merken al jaren dat de temperaturen stijgen en neerslag extremer wordt. Volgens de klimaatscenario’s van het KNMI worden deze effecten in de toekomst nog sterker. Hier bereiden we ons op voor. We maken onze kernen klimaatadaptief voor 2050. Minder stenen, meer groen (bomen en planten) en meer blauw (water) in de bebouwde omgeving werken verkoelend en verminderen wateroverlast. En ze zorgen voor een gezondere leefomgeving. In 2050 is Horst aan de Maas klimaatbestendig. In aanloop naar 2050 hebben we een paar belangrijke mijlpalen vastgesteld: •
in 2027 voldoen we aan de Kaderrichtlijn water;
•
in 2028 hebben we de meest dringende plekken van wateroverlast aangepakt.
Dit gaan we doen:
“We pakken op meerdere plekken in het bebouwde gebied (dringende) knelpunten van wateroverlast aan.”
•
We stellen een integraal omgevingsprogramma op voor klimaatadaptatie. Totdat dit is vastgesteld, inclusief een meerjarig uitvoeringsprogramma, voeren we projecten uit volgens:
•
º
de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 2021;
º
het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) 2022-2026;
º het collegeprogramma 2022-2025. We pakken op meerdere plekken in het bebouwde gebied (dringende) knelpunten van wateroverlast aan.
•
We leggen op verschillende plekken groene bergingen aan. Deze vangen het water op bij flinke regenbuien of bij een overstort van het riool.
•
We ronden twee projecten af die voortkomen uit inwonersinitiatieven: het Van der Horstplein-Van Merwijckplein en de hofjes Norbertuswijk in Horst.
•
Daar waar we de openbare ruimte opnieuw inrichten, kiezen we voor meer groen. Concreet: inheemse planten en planten die de biodiversiteit bevorderen.
•
We verbeteren de conditie van onze bomen die de afgelopen jaren te lijden hebben gehad van hitte en droogte.
•
We stimuleren inwoners en ondernemers om verhard oppervlak af te koppelen. Verwachting is dat dit in 2025 leidt tot 4 tot 5 ha. minder verhard oppervlak.
•
We werken achterstanden in het openbaar groen weg.
•
We investeren in de kwaliteit van ons rioolstelsel.
•
We brengen belangrijke landschapselementen in kaart en beschermen deze beter. We maken een plan van aanpak voor het onderhoud ervan.
Wat komt er nog op ons af? We werken aan een nieuw kostendekkingsplan voor de riolering. Besluitvorming hierover vindt plaats in 2026. Tot die tijd is het in 2023 opgestelde kostendekkingsplan leidend voor de investeringen. Hierin is ook de hoogte van de rioolheffing vastgelegd.
4. Duurzaam Horst aan de Maas
Meerjarenbegroting 2025-2028
22
4.3 Slimmer afval inzamelen: samen circulair “We kiezen ervoor om minder vaak keukenafval op te halen. Dit zorgt voor lagere kosten en een lagere CO 2-uitstoot in onze straten.”
We willen de kwaliteit van afvalinzameling verbeteren, stappen zetten richting een circulaire economie en tegelijkertijd de kosten voor afvalinzameling beperkt houden (lees: onder het gemiddelde in Limburg). Daarom gaan we vanaf 2025 meer regionaal samenwerken.
Dit gaan we doen: •
We werken met een andere partner voor afvalinzameling: GR Reinigingsdienst Maasland.
•
We kiezen ervoor om minder vaak keukenafval op te halen. Dit zorgt voor lagere kosten en een lagere CO2-uitstoot in onze straten.
•
Als de samenwerking goed bevalt, breiden we deze verder uit. Dan gaat de GR Reinigingsdienst Maasland ook ander afval ophalen.
4. Duurzaam Horst aan de Maas
Meerjarenbegroting 2025-2028
23
5. Toekomstbestendige en innovatieve economie Baten 2025:
2,5
Lasten 2025:
-4,4
Saldo 2025:
-1,9
Ondernemerszin zit diep verankerd in het DNA van onze inwoners. Daar zijn we trots op. Mede hierdoor zijn we een bloeiende en welvarende gemeente. Én mede hierdoor zijn we een aantrekkelijke gemeente voor bezoekers uit Nederland en (ver) daarbuiten; dagtoeristen en mensen die hier meerdere dagen verblijven. We willen dat ondernemers zich in Horst aan de Maas kunnen ontwikkelen. Maar wel op een toekomstbestendige manier. Ofwel: in balans. De groei van ondernemers mag niet ten koste gaan van bijvoorbeeld ons landschap of het welzijn van inwoners. Daar sturen we als gemeente op én we dragen eraan bij; soms alleen, vaak ook in regioverband.
5.1 Een florerende en innovatieve agrarische sector De agrarische sector is van oudsher belangrijk voor Horst aan de Maas. Het is onze ambitie om de meest toekomstbestendige landbouwregio te worden; een (economisch) gezonde regio die vooroploopt in het ontwikkelen en produceren van gezonde producten; met ondernemers waar we trots op kunnen zijn. Daarvoor moet er nog veel gebeuren. De afgelopen jaren hebben we belangrijke stappen gezet richting een meer toekomstbestendige veehouderij en een toekomstbestendige tuinbouwketen. Dat doen we soms alleen en vaak samen met partners in de regio. En niet in de laatste plaats met ondernemers en inwoners. Mede hierdoor neemt de stikstofuitstoot op Natura2000-gebieden af. En ook de uitstoot van ammoniak, geur en fijnstof door veehouderijen daalt. Die koers zetten we door.
Dit gaan we doen: •
We voeren de landelijke beëindigingsregelingen veehouderijen (waaronder LBV, LBV+ en MGB) uit. Hiervoor maken we kosten. Tegelijkertijd krijgen we geld van het Rijk om deze taak uit te voeren. De timing van uitgaven en inkomsten is onzeker. Dat is vooral afhankelijk van het aantal veehouderijen dat aan deze regeling wil meedoen. Onder aan de streep verwachten we dat de gelden van het Rijk onze kosten dekken.
•
We bieden perspectief aan stoppende veehouderijen. Hiervoor stellen we flankerend beleid op.
•
We geven ondernemers die de stap willen zetten naar een toekomstbestendige landbouw of veehouderij, de ruimte om proefprojecten op te zetten en te pionieren. Ook als wetgeving beperkend is voor hun ambities. 5 . To e k o m s t b e s t e n d i g e e n i n n o v a t i e v e e c o n o m i e
Meerjarenbegroting 2025-2028
24
•
We moedigen agrarische ondernemers aan om te innoveren en te veranderen, zodat ze ook in de toekomst kunnen floreren. Ook stimuleren we de samenwerking tussen ondernemers.
•
We ondersteunen ondernemers op het gebied van boom-, sier- en fruitteelt om deze sector beter op de kaart te zetten.
•
We doen vanuit de regio mee met de uitvoering van het Toekomstperspectief Tuinbouwketen Limburg+. Dit is in 2024 opgesteld door onder andere de Provincie Limburg, de LLTB en de brede tuinbouwketen.
5.2 Vitale, levendige centra Lokale winkeliers hebben het niet makkelijk. Vooral de concurrentie van online winkels is groot. In winkelcentra – vooral in Horst en Sevenum - zien we hierdoor steeds meer leegstand. We willen dat de centra in onze gemeente levendig en aantrekkelijk blijven. Zodat bezoekers er met plezier hun boodschappen doen, een terrasje pikken of op een andere manier genieten.
“We maken samen met ondernemers een nieuwe detailhandelsvisie.”
Dit gaan we doen: •
We maken samen met ondernemers een nieuwe detailhandelsvisie. In 2023 en 2024 zijn hier voorbereidende werkzaamheden voor uitgevoerd. In de detailhandelsvisie bepalen we welke gebieden in onze gemeente geschikt zijn voor detailhandel en wat nodig is om onze centra levendig en aantrekkelijk te houden. Voor de centra van Horst en Sevenum maken we duidelijke keuzes over welke gebieden geschikt zijn voor detailhandel en horeca en welke gebieden zich lenen voor verblijf. Deze detailhandelsvisie maken we niet alleen. Dat doen we samen ondernemers, centrummanagement en vastgoedeigenaren. In de zomer van 2025 is de visie klaar en vertalen we deze naar een uitvoeringsplan.
5.3 De juiste bedrijven op de juiste plek Bij een toekomstbestendige economie hoort dito beleid; beleid met aandacht voor de juiste balans tussen enerzijds het bieden van groeimogelijkheden voor ondernemers en anderzijds het beschermen van natuur, ons landschap, het klimaat en de leefbaarheid. Op sommige plekken staat die toekomstbestendigheid onder druk. Bijvoorbeeld bij de grootschalige gebiedsontwikkeling Greenport Venlo/Klavertje 4. De afgelopen jaren is veel grond verkocht aan grote logistieke bedrijven. Dit heeft geleid tot de bouw van veel ‘grote blokkendozen’. En veel van die ondernemers hebben arbeidsmigranten nodig om het werk uit te voeren. Dit heeft negatieve gevolgen voor ons landschap en de leefbaarheid in onze gemeente. Dat willen we niet meer.
5 . To e k o m s t b e s t e n d i g e e n i n n o v a t i e v e e c o n o m i e
Meerjarenbegroting 2025-2028
25
Het laatste deel van dit gebied – Klaver 7 – is nog in ontwikkeling. We vinden dat hier geen plek meer is voor grootschalige logistiek. Liever zien we hier kleine en middelgrote ondernemers uit de regio. Hierover zijn we al in gesprek met aandeelhouders. En daar willen we op sturen.
Dit gaan we doen: •
We maken een omgevingsplan voor Klaver 7. Dit leggen we in 2025 voor aan de raad.
•
Dankzij de ontwikkeling van Klaver 7 ontstaat ‘schuifruimte’: ruimte om bedrijven die nu op een niet passende of ongewenste locatie liggen, te verplaatsen. Bedrijven moeten dit natuurlijk wel willen en kunnen. Als gemeente helpen we hen daarbij. Hiervoor werken we een plan uit, waarover de raad in 2025 beslist.
5.4 Een bruisende vrijetijdseconomie Elk jaar bezoeken vele duizenden mensen uit binnen- en buitenland onze gemeente. Dat is goed voor ondernemers, voor de begroting van de gemeente én voor inwoners. Want ook zij kunnen genieten van al het moois dat onze gemeente te bieden heeft. Daarom blijven we investeren in onze vrijetijdseconomie en ondersteunen we ondernemers om onze gemeente (inter)nationaal op de kaart te zetten. Dat doen we lokaal en in regioverband.
“We zetten samen met ondernemers toeristische initiatieven in onze gemeente beter op de kaart.”
Dit gaan we doen: •
We stimuleren de samenwerking tussen ondernemers in onze gemeente. Denk aan toeristisch/recreatieve ondernemers, horeca en centrumondernemers, landschapsorganisaties en culturele organisaties. Dit doen we onder andere door: netwerkbijeenkomsten en inspiratiesessies te organiseren, door projecten/initiatieven met elkaar te verbinden en door ondernemers proactief te informeren.
•
We geven subsidies aan goede toeristische initiatieven. We beoordelen aanvragen op toegevoegde waarde. De Adviesraad Vrijetijdseconomie helpt ons hierbij.
•
In de regio voeren we het actieprogramma ‘Vrijetijdseconomie 2018-2025’ uit. In 2025 starten we met regiomarketing: vier jaar lang zetten we regio Noord-Limburg op de kaart als toeristische trekpleister. Ook starten we met een programma om de mogelijkheden voor ‘een dagje uit’ in de regio te verbeteren.
•
We leggen een nieuwe mountainbike (MTB)-route aan en verbinden deze met andere routes in de regio.
•
We zetten samen met ondernemers toeristische initiatieven in onze gemeente beter op de kaart. Dit doen we door het ontwikkelen van een toeristisch-recreatieve merkstrategie, door een digitale tourguide voor bezoekers te ontwikkelen én door een toeristisch magazine uit te geven.
5 . To e k o m s t b e s t e n d i g e e n i n n o v a t i e v e e c o n o m i e
Meerjarenbegroting 2025-2028
26
Wat komt er nog op ons af? Vooralsnog staan er geen investeringen voor Kasteelpark Ter Horst op de planning. We werken aan een plan voor de ontwikkeling van het gebied. Investeringen die hieruit volgen, zijn nu nog niet opgenomen in de begroting. Horst aan de Maas heeft bezoekers veel te bieden. Dat geldt voor toeristen die meerdere dagen in onze gemeente verblijven, maar zeker ook voor ‘dagjesmensen’. Vanaf 2027 verhogen we de toeristenbelasting en vermakelijkhedenretributie.
5.5 Samenwerken aan een gezonde toekomst voor inwoners en ondernemers “Als gemeente werken we aan een betere woon- werken leefomgeving voor inwoners en ondernemers.”
Als gemeente werken we aan een betere woon- werk- en leefomgeving voor inwoners en ondernemers. Dat doen we samen met andere Noord-Limburgse gemeenten (de regio), Provincie Limburg en het rijk. Door onze krachten te bundelen, bereiken we meer. Tegelijkertijd zijn we kritisch op de meerwaarde van samenwerking: daar waar deze evident is, blijven we participeren. Daar waar samenwerken niet tot de gewenste impact leidt, kiezen we ervoor onze deelname af te bouwen of stop te zetten.
Dit gaan we doen: •
Eind 2024 ondertekenen we met alle partners een overeenkomst waarin we afspreken samen te werken op vier thema’s: º
kennis, onderzoek & duurzaam ondernemen;
º
talent ontwikkelen & behouden;
º
vitale gemeenschappen & positieve gezondheid;
º veiligheid & ondermijning. Daar krijgen we ook extra geld voor, vanuit het rijk. Dit is een Regio Deal. Van 2025 tot en met 2028 krijgen we als regio elk jaar miljoenen om concrete projecten uit te voeren. Ook alle gemeenten in de regio dragen bij. De beschikbare gelden worden gebruikt voor de financiering van projecten die aansluiten op (een van) de vier thema’s. Nog voor de zomer van 2025 gaan de eerste projecten van start. •