01c Bijlage 1 Meerjarenbegroting 2024 - 2027

Gemeente Horst aan de Maas

Meerjarenbegroting 2024-2027

1. Vitale kernen

Meerjarenbegroting 2024-2027

1

Voorwoord ”We werken samen aan de voorwaarden voor gelukkige en gezonde inwoners, nu en in de toekomst.” Deze ambitie van het college is het fundament onder voorliggende meerjarenbegroting. Een begroting die gestoeld is op drie pijlers: uitvoering, kwaliteitsverbetering en ambitie.

”We werken samen aan de voorwaarden voor gelukkige en gezonde inwoners, nu en in de toekomst.”

Uitvoering De komende jaren staan – zoals de begroting ook laat zien – in het teken van impact maken buiten. Plannen komen tot uitvoering. De eerste inwoners kunnen hun intrek nemen in de woningen die voortvloeien uit het Masterplan wonen; we planten meer groen aan, waardoor onze openbare omgeving aantrekkelijker, gezonder en duurzamer wordt en inwoners bijvoorbeeld minder wateroverlast hebben; we pakken de kwaliteit van wegen aan en verbeteren de verkeersveiligheid; inwoners krijgen sneller de juiste ondersteuning; we breiden ons team van toezicht en handhaving verder uit, waardoor we onveilige en ongewenste situaties sneller kunnen aanpakken. En dat zijn maar een paar voorbeelden.

Kwaliteitsverbetering De kwaliteit van onze gemeentelijke dienstverlening gaat erop vooruit. We investeren in de vaardigheden van medewerkers, in slimme techniek en veilige systemen. Zo maken we het voor inwoners makkelijker om live en digitaal contact te hebben met de gemeente en om de voortgang van hun aanvragen te volgen. En we verbeteren processen waardoor inwoners en ondernemers sneller het juiste antwoord krijgen.

Ambitie In het Hoofdlijnenakkoord en het Collegeprogramma heeft dit college duidelijke ambities geformuleerd, onder andere als antwoord op de complexe, maatschappelijke opgaven waar we voor staan. We willen grote stappen maken op het gebied van duurzaamheid en klimaat; we willen ons sociale domein – samen met partners – transformeren waardoor de zorg toegankelijk en betaalbaar blijft; we zetten ons in voor een gezonde en florerende lokale economie… Dat zijn slechts een paar voorbeelden. Ook hierin zetten we de komende jaren stappen. Deze begroting laat dat zien.

Voorwoord

Meerjarenbegroting 2024-2027

2

Uitdagende tijden Naast uitvoering, kwaliteitsverbetering en ambitie, roept deze begroting ook op tot realisme. •

Net als ieder huishouden, merken we ook als gemeente de gevolgen van loon- en prijsstijgingen. Hierop is – op verschillende plekken in deze begroting – al geanticipeerd. Loon- en prijsstijgingen blijven echter een onzekere factor.

•

Ook de gemeentelijke organisatie ervaart de impact van de krapte op de arbeidsmarkt; zeker in specifieke beroepsgroepen is het invullen van vacatures een enorme uitdaging.

•

We krijgen als gemeente steeds meer (wettelijke) taken vanuit het Rijk; taken waarvan de impact nog niet altijd helder is.

•

Er is nog steeds veel onduidelijkheid over financiële middelen die het Rijk vanaf 2026 uitkeert aan gemeenten voor het uitvoeren van wettelijke taken. De gesprekken over ‘hoe verder vanaf het ravijnjaar’ zijn nog in volle gang. Met de komst van een nieuw kabinet na de verkiezingen in november 2023, verwachten we pas in het voorjaar van 2024 meer duidelijkheid hierover.

“Ambitie is goed maar dan wel in balans met uitvoering.”

Realisme is dus nodig. Ambitie is goed en past ook bij het DNA van onze gemeente, maar dan wel – om in termen van het Hoofdlijnenakkoord te blijven – in balans met uitvoering. Deze ontwikkelingen dwingen ons om creatief te zijn. Creativiteit… ook dat is een woord dat past bij deze begroting. We werken aan creatieve oplossingen om binnen de bestaande capaciteit en bestaande budgetten toch het benodigde werk te verzetten en zelfs een kwaliteitsverbetering door te voeren. Door te transformeren of te innoveren bijvoorbeeld, door techniek slim in te zetten of processen te optimaliseren waardoor we efficiencyvoordelen behalen, óf door de kennis en expertise van medewerkers verder te ontwikkelen en – als het niet anders kan – externe expertise in te schakelen.

Realisme betekent ook: kritisch zijn op onze eigen rol: waar nemen we het voortouw, waar ligt het initiatief bij de samenleving? Het spreekt voor zich dat we altijd duidelijk moeten zijn over de rol die we vervullen: helder communiceren, zodat inwoners en ondernemers weten wat ze van ons mogen en kunnen verwachten. De kaders die de raad in de Kaderbrief heeft meegegeven, vormen het uitgangspunt voor voorliggende begroting. Dat wil zeggen: een structureel sluitende begroting voor 2024 en 2025. De jaren 2026 en 2027 zijn vooralsnog niet sluitend: niet structureel en ook niet in totaliteit.

Voorwoord

Meerjarenbegroting 2024-2027

3

Anders dan anders Deze begroting is anders dan u wellicht gewend bent: het welbekende, dikke boekwerk – zoals de BBV die voorschrijft – is een bijlage geworden. In voorliggend hoofddocument lichten we de belangrijkste speerpunten en acties, primair voor 2024 en met een doorkijk naar de volgende jaren uit. Daarbij ligt de focus op vragen als: ‘Wat doen we meer of minder?’ ‘Wat doen we anders?’ ‘Waar maken we het verschil?’ ‘Waarom maken we bepaalde keuzes?’ En… de belangrijkste vraag: ‘Wat merken inwoners of ondernemers hiervan?’ Dit betekent ook dat de uitvoering van onze reguliere, wettelijke taken – noem het ‘business as usual’ – in mindere mate tekstueel zijn toegelicht.

In voorliggend document is gekozen voor een prettig leesbare structuur/opbouw. Deze correspondeert niet op alle paragrafen met de bijlage, de BBV-begroting. Daarom hebben we bij elke paragraaf een korte leeswijzer opgenomen, waarbij we verwijzen naar de juiste paragraaf in de BBV-begroting. Hier vindt u een meer gedetailleerde uitwerking van de baten en lasten.

BBV-begroting 1.1 & 1.2

Deze nieuwe opzet past bij de stappen die we eerder al hebben gezet, – bijvoorbeeld in het collegeprogramma – en bij de behoefte die de raad heeft uitgesproken om beter haar kaderstellende rol te kunnen pakken. Deze opzet van de begroting – hoofdlijnen in voorliggend stuk, details in de bijlage – past hierbij.

“We bouwen de begroting van 2025 op vanuit een blanco canvas.”

De begroting voor 2025 gaan we ‘zero-based’ opzetten. Simpel gezegd: we bouwen een nieuwe begroting op vanuit een blanco canvas. Dat betekent dat we alle uitgaven en ‘potjes’ kritisch tegen het licht houden. Dragen ze voldoende bij aan onze ambities? Zijn ze realistisch en uitvoerbaar? Hebben ze prioriteit? Op deze wijze komen ambities en realisme beter met elkaar in balans. Deze nieuwe opzet van de begroting is onderdeel van de herijking van de P&C cyclus; een proces waarbij we ook de gemeenteraad in een vroegtijdig stadium betrekken.

Voorwoord

Meerjarenbegroting 2024-2027

4

Inhoudsopgave

Kijk op de begroting 2024

6

De belangrijkste nieuwe uitgaven in 2024

7

1.

Vitale kernen 1.1 Wonen, bouwen en bouwgrondexploitaties 1.2 Bereikbaarheid, verkeersveiligheid en mobiliteit 1.3 Inwonersparticipatie en -initiatieven 1.4 Sport, leefstijl en gezondheid 1.5 Cultuur, historie en erfgoed

8 8 10 11 12 12

2.  Sterke sociale basis 2.1 Van zorg naar gezondheid 2.2 Werken vanuit de bedoeling 2.3 Meedoen 2.4 Onderwijs 2.5 Ontwikkeling van taal en digitale vaardigheden

14 15 16 17 18 19

3.  Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied 3.1 Ruimte 3.2 Openbaar groen, bossen en landschap

20 20 22

4.  Duurzaam Horst aan de Maas 4.1 Milieu en duurzaamheid 4.2 Klimaatadaptatie en riolering 4.3 Afvalverwijdering

24 24 25 26

5. Toekomstbestendige en innovatieve economie 5.1 Vrijetijdseconomie 5.2 Landbouw, tuinbouw en veehouderij 5.3 Economische zaken

28 28 29 31

6.  (Arbeids)migratie en integratie 6.1 Arbeidsmigranten 6.2 Nieuwkomers

33 33 34

7.  Gezonde, duurzame en ondernemende organisatie 7.1 Burgerzaken 7.2 Openbare orde en veiligheid 7.3 Toezicht en handhaving 7.4 Overhead 7.5 Bestuur 7.6 Algemene baten en lasten 7.7 Algemene dekkingsmiddelen

36 36 37 38 39 42 42 43

Overzicht lasten en baten 2024 tot en met 2027

44

Inhoudsopgave

Meerjarenbegroting 2024-2027

5

Kijk op de begroting 2024 Totale inkomsten

Totale uitgaven

€150,3 Miljoen

Elk najaar maakt de gemeente Horst aan de Maas

€149,5 Miljoen

een begroting. Noem het ons huishoudboekje. Hierin staat wat we het komend jaar allemaal gaan doen, wat de kosten zijn en hoe we die uitgaven betalen. Als college werken we samen aan de voorwaarden voor gelukkige en gezonde inwoners, nu en in de toekomst. We investeren in meer woningen, betere

1 1

Algemene uitkering uit gemeentefonds

€ 78,9 miljoen

2

Bouwgrondexploitaties, verpachting en overige economische zaken

€ 10,7 miljoen

ondersteuning voor mensen die hulp nodig hebben,

Vitale kernen

een omgeving waar kinderen en jongeren gezond kunnen opgroeien en veiligere wegen. We verbeteren onze dienstverlening. Inwoners en ondernemers komen makkelijker – persoonlijk en digitaal – in op vragen van inwoners. En we zetten stappen om grotere vraagstukken aan te pakken. Bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid, een gezonde toekomst voor de veehouderij of een betere integratie van

3

Overige baten

€ 23,7 miljoen

4

Onttrekking reserves

€ 5,3 miljoen

arbeidsmigranten. We zijn financieel gezond. Maar we zijn ook alert op onzekerheden: ook als gemeente hebben we te maken met prijsstijgingen. En niet alle toekomstige inkomsten zijn even duidelijk. Daar houden we rekening mee, zodat we ook de komende jaren onze ambities waar kunnen blijven maken. Het college van burgemeester en wethouders

De volledige begroting vindt u op: https://horstaandemaas.begroting-2024.nl

5

• Stimuleren woningbouw: meer betaalbare woningen voor vooral jongeren en senioren. • Vergroenen en verduurzamen van wijken. • Verbeteren kwaliteit van openbare wegen. • Nieuw beleid voor cultuur, cultuurhistorie en erfgoed. • Accommodaties

2 Een sterke sociale basis

contact met ons en we geven sneller en beter antwoord

€ 28,1 miljoen

€ 53,6 miljoen • Kantelen van zorg naar gezondheid • Meer laagdrempelige hulp voor inwoners, in de eigen omgeving. • Meer geld voor sterke dorpen & wijken, gezondheid & preventie. • Aandacht voor passend onderwijs, dicht bij huis. • Investeren in ontwikkeling van taal en digitale vaardigheden.

3 Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied

Heffingen en belastingen

Inkomsten uit heffingen:

4

OZB-woningen

€

OZB niet-woningen

8,27 milj.

Duurzaam Horst aan de Maas

€

Afvalstoffenheffingen

7,28 milj.

€

Rioolheffing

4,60 milj.

€

Toeristenbelasting

4,70 milj.

€

Reclamebelasting

4,01 milj.

€

Precariobelasting

0,09 milj.

€

Marktgelden

0,03 milj.

€

Begraafplaatsrechten

0,02 milj.

€

Overige heffingen

0,02 milj.

€

2,62 milj.

Totaal

€ 31,6 miljoen

€ 5,9 miljoen • Aan de slag volgens de Omgevingswet. • Verder met de Omgevingsvisie: in gesprek met inwoners over welke gemeente we zijn in 2040. • Meer groen in de openbare ruimte. • Bestemmingsplannen voor Gorandorse en Toverland.

€ 16,3 miljoen • Plannen voor grootschalige energie-opwek: zonne-energie in de Gedeelde Peel en windenergie A73 Maaslijn. • Wateroverlast aanpakken. • Onderzoek naar betere mogelijkheden voor afval scheiden. • Pilots werken met circulaire grondstoffen.

5

€ 3,0 miljoen

Een toekomstbestendige • Investeren in de Gezondste Regio. en innovatieve economie • Transitie veehouderij.

• Verduurzamen en herstructureren van bedrijventerreinen. • Ondernemers stimuleren om nieuwe, toeristische projecten te ontwikkelen.

6 (Arbeids)migratie en integratie

7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie

€ 1,5 miljoen • Samen met ondernemers verbeteren van de integratie van arbeidsmigranten. • Vergunningen op orde brengen. • Strenger handhaven op overbewoning. • Meer aandacht voor (vrijwilligers)werk bij inburgering statushouders.

€ 41,1 miljoen • Verbeteren (digitale) dienstverlening en uitbreiden bereikbaarheid gemeente. • Beter samenwerken met partners in aanpak van georganiseerde criminaliteit. • Meer handhavers op straat. • Betere samenwerking tussen gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie.

6

De belangrijkste nieuwe uitgaven in 2024 Wat betaalt de inwoner?

Regie op ruimte en landelijk gebied (26 landelijke programma’s)

Aanvullende onderzoeken windproject A73/Maaslijn

€ 300.000,-

€ 150.000,-

De vorige pagina laat zien dat een deel van de gemeentelijke

Investering in duurzame mobiliteit 2024

Versterken team VTH

inkomsten bestaat uit heffingen zoals OnroerendZaak

€ 630.000,-

€ 500.000,-

Onderzoeksbudget revolverend fonds revitalisatie van bedrijventerreinen

Onze Loods

Zero based begroting 2025-2028 € 120.000,-

Programmatisch werken € 200.000,-

belasting (OZB), Afvalstoffenheffing en Rioolheffing. Wat betekent dit voor een gemiddeld huishouden? Dat laten onderstaande cijfers zien.

Limburgs gemiddelde 2023

HADM 2023

HADM 2024

€ 25.000,-

€ 393,-

€ 420,-

€ 433,-

Rioolheffing

€ 231,-

€ 230,-

€ 280,-

Afvalstoffenheffing

€ 299,-

€ 261,-

€ 265,-

Aanvullende investeringen in het centrum van Sevenum en Horst € 20.000,-

€ 923,-

Leesbevordering voor kinderen van 0-12 jaar € 228.000,-

OZB

Totaal

€ 270.000,-

€ 911,-

€ 978,-

In 2024 betaalt een gemiddeld huishouden 7,4% meer aan gemeentelijke heffingen. Dit komt neer op een bedrag van € 67,24 per jaar.

Accommodatiebeleid € 432.000,-

Digitale transformatie € 740.000,-

Stimuleringsmiddelen landbouwtransitie € 100.000,-

7

1. Vitale kernen In Horst aan de Maas ‘bouwen’ we letterlijk en figuurlijk aan vitale kernen. Kernen waar het fijn wonen is, in een woning die past, in een groene wijk. Kernen waar mensen naar elkaar omkijken, elkaar ontmoeten en waar verbindingen ontstaan. Kernen met een florerend verenigingsleven en voldoende vrijwilligers. Kernen waar inwoners zelf het initiatief en hun verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en voor hun leefomgeving. Kernen waarin iedereen mee kan doen, ongeacht zijn of haar afkomst of achtergrond. Voorzieningen op het gebied van sport, cultuur en ontmoeten, versterken die kernen en de sociale verbondenheid.

10%

7%

5% 28%

14% 18%

Baten 2024: 11.103

9%

Wonen, bouwen en bouwgrondexploitaties

Lasten 2024: -28.060

59%

Bereikbaarheid, verkeersveiligheid en mobiliteit Inwonersparticipatie en -initiatieven Sport, leefstijl en gezondheid

8%

17%

25%

Cultuur, historie en erfgoed Storting / onttrekking reserves

Saldo 2024:

-16.957

1.1 Wonen, bouwen en bouwgrondexploitaties BBV-begroting 1.1 & 1.2

Baten 2024:

6.578

Lasten 2024:

-7.833

Saldo 2024:

-1.255

In het Masterplan Wonen 2021-2025 is een duidelijke ambitie ogenomen: het herstellen van de balans op de woningmarkt. Zodat inwoners kunnen wonen in een woning die bij ze past en op een plek waar zij zich thuis voelen. Dit doen we onder andere door het vergunnen van 1000 woningen tot en met 2025, waarvan twee derde betaalbare nieuwbouwwoningen. We werken volgens het vastgestelde Uitvoeringsplan en de Dorpsplannen Wonen waarin samen met inwoners de behoeften per kern zijn uitgewerkt. We zien dat er vooral behoefte is aan levensloopbestendige woningen voor senioren en betaalbare woningen voor starters. We hebben ook aandacht voor andere doelgroepen, in het

1. Vitale kernen

Meerjarenbegroting 2024-2027

8

bijzonder kwetsbare inwoners zoals statushouders, mensen met een zorgbehoefte, internationale werknemers (zie ook paragraaf 6.1) en woonwagenbewoners.

Dit gaan we doen: •

We werken aan ongeveer 30 woningbouwprojecten in bijna alle kernen. Bij een aantal grote projecten - zoals Siebersbroek in Lottum, Meteriksveld in Meterik en de Oude Holstraat in Hegelsom - gaat in het vierde kwartaal van 2023 de schop in de grond. In 2024 kunnen de eerste bewoners hun intrek nemen in een nieuwe woning. Daarnaast zijn we gestart met de bestemmingsplanprocedures voor de locaties Mäöleveld en met fase 2 van de Wouterstraat in America.

•

Om onze ambitie op het gebied van woningbouw te kunnen realiseren, zijn naar verwachting meer bouwgronden nodig dan de beperkte voorraad die nu in ons bezit is. Dit betekent dat we voorafgaand aan de vergunningverlening, plannen voorbereiden en eventueel gronden aankopen.

•

Bij nieuwbouw hanteren we uitgangspunten voor klimaat-adaptief bouwen met voldoende ruimte voor spelen, groen, bewegen en ontmoeten. Dat kan tot gevolg hebben dat de grondexploitaties minder opbrengend vermogen hebben of zelfs verliesgevend worden.

•

We maken beleid om beter te kunnen sturen op betaalbaarheid, beschikbaarheid en verdeling van schaarse woningen. Dit doen we vooral in regioverband. Daar waar nodig, schakelen we externe expertise in.

•

We voeren het in 2023 vastgestelde Woonwagenbeleid uit. Hiervoor is een krediet beschikbaar gesteld van € 769.000. Bestaande locaties knappen we op en breiden we uit. De planning is twee nieuwe woonwagenlocaties te realiseren. Daar stellen we grondexploitaties voor op. De kapitaallasten komen dan te vervallen en de middelen hevelen we dan over naar de vast te stellen grondexploitaties. •

De vraagstukken voor herontwikkeling van inbreidingslocaties zijn nadrukkelijker in beeld. Dit doen we ook bij revitalisering van bestaande wijken. We starten vanaf 2024 met verkenningen zoals we in het Hoofdlijnenakkoord hebben afgesproken.

•

We zijn gestart met de voorbereiding om in 2024 - samen met Wonen Limburg - flexwoningen in drie kernen te realiseren.

•

We vergroenen en verduurzamen wijken. Zie ook paragraaf 3.2: Openbaar groen, bossen en landschap.

•

We stimuleren inwoners en partners om de bestaande woningvoorraad duurzamer en levensloopbestendig te maken.

1. Vitale kernen

Meerjarenbegroting 2024-2027

9

1.2 Bereikbaarheid, verkeersveiligheid en mobiliteit BBV-begroting 1.3

Baten 2024:

916

Lasten 2024:

-7.027

Saldo 2024:

-6.111

Een goede bereikbaarheid van voorzieningen, een sterke infrastructuur in en tussen onze kernen en verkeersveiligheid zijn belangrijke voorwaarden voor vitale kernen. Eind 2023 leggen we een nieuw Wegbeheerplan 2023-2027 voor aan de raad.

Dit gaan we doen: •

We zijn terughoudend met het aanleggen van meer asfalt. Wel blijven we investeren in het behoud van de kwaliteit van openbare wegen. Vooruitlopend op en in lijn met het nieuwe Wegbeheerplan, zijn in de begroting van 2023 toekomstige investeringsbijdragen voor het revitaliseren van wegen geïndexeerd. Dit betekent dat we in 2024 € 3 miljoen en vanaf 2025 jaarlijks € 4 miljoen beschikbaar hebben voor het herstel en de reconstructie van wegen.

•

We onderhouden wegen om deze gedurende de maximale levensduur functioneel en veilig te houden (op basisniveau). Hiervoor hebben we vanuit het huidige Wegbeheerplan jaarlijks € 1,5 miljoen beschikbaar. We zien echter dat kosten als gevolg van loon- en prijsstijgingen toenemen. Ook hebben we de afgelopen jaren meer wegen in ons beheer gekregen. Uit het nieuwe Wegbeheerplan moet blijken in hoeverre dit bedrag toereikend is.

•

In de periode 2024 - 2027 investeren we in de belangrijkste knelpunten op het gebied van verkeersveiligheid en in de verduurzaming van mobiliteit. Denk hierbij aan: º de transitie van fossiele brandstoffen naar alternatieven zoals elektrisch rijden, zoals aanpassingen in de infrastructuur; º de overstap van auto naar actieve mobiliteit (lopen en fietsen) en OV. Daarvoor zijn fysieke aanpassingen nodig zoals betere voorzieningen voor de fiets, maar ook overstappunten; º verkeersmaatregelen om hinder voor de omgeving door autoverkeer (fijnstof, geluid etc.) te verminderen; º de invoering van de gebiedsontsluitingsweg (GOW 30); een categorie wegen tussen de 30- en 50 kilometerzones zoals we ze nu kennen. Hiervoor moeten we infrastructureel een aantal grote veranderingen doorvoeren;

º het terugdringen van de risico’s van vracht- en landbouwverkeer in onze kernen. In deze begroting is hiervoor in de periode 2024 – 2027 jaarlijks een bedrag van € 500.000 opgenomen. Daarnaast wordt er regionaal vanuit Trendsportal geïnvesteerd in de verduurzaming van mobiliteit, waaronder in de logistieke aanpak, fietsstimulering en duurzaam leervervoer. Eind 2023 / begin 2024 maken we mobiliteitsprogramma’s en een projectenlijst met een gedetailleerd overzicht van inspanningen en bijbehorende investeringen.

1. Vitale kernen

Meerjarenbegroting 2024-2027

10

1.3 Inwonersparticipatie en -initiatieven BBV-begroting 1.6

Baten 2024:

979

Lasten 2024:

-4.815

Saldo 2024:

-3.836

Krachtige gemeenschappen, waarin inwoners elkaar ontmoeten en omzien naar elkaar, vormen het fundament voor Vitale Kernen. We zien een groei van (de behoefte aan) dorpsondersteuners of een andere vorm van ‘noaberzorg’, die ontstaan vanuit vrijwilligersinitiatieven in de kernen. Ook inwonerinitiatieven in de fysieke ruimte, zoals het aanleggen van een speelbos of particuliere groen- en speeltuinbeheerders, dragen bij aan (plekken voor) ontmoeting en het inzetten op de eigen kracht van inwoners.

“Krachtige gemeenschappen, waarin inwoners elkaar ontmoeten en omzien naar elkaar vormen het fundament voor vitale kernen.”

Onze rol als gemeente is om activiteiten en initiatieven die bijdragen aan vitale gemeenschappen aan te jagen, te faciliteren, ondersteunen en waarderen. De regie over het initiatief blijft bij de inwoner of vereniging zelf, maar we trekken wel gezamenlijk als partners op. We willen hiermee bereiken dat inwoners/verenigingen beter in staat zijn een initiatief binnen hun gemeenschap te realiseren. Accommodaties hebben een spilfunctie in vitale kernen. Ze zijn een plek waar mensen elkaar ontmoeten, waar nieuwe ideeën worden geboren en vormen een spil in sociale cohesie in een kern.

Dit gaan we doen: •

We waarderen en stimuleren initiatieven van stichtingen, verenigingen en (vrijwilligers)organisaties die bijdragen aan de positieve gezondheid van inwoners en aan het versterken van vitale gemeenschappen. Dit doen we in 2024 voor het eerst volgens het nieuwe subsidiekader en de nieuwe subsidieregelingen. Financiële kaders blijven ongewijzigd ten opzichte van voorgaande jaren. We werken op gelijkwaardige basis én op basis van vertrouwen.

•

Vooruitlopend op een nieuw te ontwikkelen accommodatiebeleid is in de begroting budget opgenomen, onder andere om: º reeds genomen besluiten (het schrappen van een ombuiging op accommodaties in 2024) uit te kunnen voeren; º in te kunnen spelen op onvoorziene of dringende knelpunten (voor een aantal accommodatie-gerelateerde zaken). Dit om reeds genomen besluiten te kunnen verwerken (onder andere de Wingerd, gymzaal America).

 Begin 2024 herijken we het accommodatiebeleid. Daarin wordt duidelijk in hoeverre bijdrages structureel worden. We gaan meer gebruikmaken van dorpsondersteuners en ervaringsdeskundigen en verbinden hen – daar waar nodig – met voorliggende voorzieningen en professionele ondersteuning.

1. Vitale kernen

Meerjarenbegroting 2024-2027

11

Ervaring laat zien dat inwoners sneller hulp vragen aan dorpsondersteuners en ervaringsdeskundigen. Hierdoor kunnen inwoners sneller, in hun eigen omgeving en op basis van eigen kracht en die van de gemeenschap geholpen worden. Dorpsondersteuners en ervaringsdeskundigen verbinden, stimuleren ontmoetingen, verwijzen door en versterken het eigen netwerk.

1.4 Sport, leefstijl en gezondheid Baten 2024:

BBV-begroting 1.5 & 1.7

1.515

Lasten 2024:

-5.053

Saldo 2024:

-3.538

We streven naar een gezonde generatie in 2040: veerkrachtige, weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Vanuit het programma Vitale Kernen werken we aan een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Zo maken we het voor inwoners veel gemakkelijker om een gezonde leefstijl te ontwikkelen en vast te houden, versterken we de mentale veerkracht, weerbaarheid en hun welbevinden.

Dit gaan we doen: •

Onder de paraplu van IN! Horst aan de Maas sluiten we aan bij het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA). We ontwikkelen een samenhangende lokale aanpak op drie uitvoeringslijnen: sport, bewegen & cultuur, gezondheid & sociale basis. Dat doen we met een domein-overstijgende inzet vanuit een gebiedsgeoriënteerde, lokale preventie-infrastructuur.

•

We voeren samen met partners uit onderwijs, gezondheidszorg, kinderopvang en het verenigingsleven het Transitieplan Sport aan de Maas uit. Onze sportconsulenten werken samen met deze partners aan programma’s en activiteiten voor doelgroepen voor wie sporten of bewegen niet vanzelfsprekend is. Denk aan ouderen, minima, mensen met een beperking of mensen met een mindere gezondheid.

1.5 Cultuur, historie en erfgoed BBV-begroting 1.6

Baten 2024:

“Cultuur en erfgoed leveren een belangrijke bijdrage aan vitale gemeenschappen.”

0

Lasten 2024:

-1.949

Saldo 2024:

-1.949

Cultuur zorgt ervoor dat inwoners elkaar ontmoeten en meedoen. Cultuur en erfgoed leveren een belangrijke bijdrage aan vitale gemeenschappen, de sociale cohesie in kernen, een gezonde en gelukkige leefstijl voor inwoners en de beweging van zorg naar gezondheid (zie ook hoofdstuk 2; sociale basis).

1. Vitale kernen

Meerjarenbegroting 2024-2027

12

Daarom zetten we in op een sterk verenigingsleven en het behouden en uitbreiden van het cultuuraanbod. Ook vinden we het belangrijk dat we zorgvuldig met ons erfgoed omgaan en de verhalen die erbij horen, levendig houden.

Dit gaan we doen: •

We stimuleren cultuur in onze gemeente via de programmalijn van het cultuurbeleid van Horst aan de Maas, IN! Horst aan de Maas en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We hebben hierbij extra aandacht voor jeugd, ouderen en kwetsbare doelgroepen.

•

We evalueren en actualiseren in 2024 het cultuurbeleid. Dit doen we samen met inwoners, lokale cultuurverenigingen, professionals uit de sector en andere partners zoals onderwijsinstellingen, de bibliotheek en het welzijnswerk. We bespreken de evaluatie ook met de raad.

•

We ontwikkelen nieuw Erfgoedbeleid en leggen dit voor aan de gemeenteraad. Met dit beleid geven we vorm en inhoud aan onze cultuurhistorie en ons erfgoed. Ook maken we de investeringen inzichtelijk die nodig zijn om cultuurhistorie en erfgoed te behouden en te ontwikkelen.

•

In het vierde kwartaal van 2023 is een gebiedsvisie voor Kasteelpark ter Horst gereed. Op basis van deze visie bepalen we óf – en zo ja, welke – stappen we zetten in de uitvoering.

•

We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan het behouden, herstellen en versterken van erfgoed. Hetzelfde geldt voor initiatieven die bijdragen aan de ontsluiting van cultuurhistorie en erfgoed voor inwoners en toeristen.

1. Vitale kernen

Meerjarenbegroting 2024-2027

13

2. Sterke sociale basis BBV-begroting 2.1 t/m 2.3

Baten 2024:

12.605

Lasten 2024:

-53.604

Saldo 2024:

-40.999

NB. Omdat we vanaf 2024 werken met ontschotte budgetten, is hier geen specificatie naar beleidsvelden opgenomen.

In Horst aan de Maas bouwen we aan een sterke, sociale basis; de kracht van inwoners, hun netwerk en gemeenschappen zijn daarin het vertrekpunt. Zo houden we professionele zorg betaalbaar en beschikbaar voor inwoners die dit echt nodig hebben. Dat vraagt om een transformatie van onze rol en dienstverlening; een transformatie die het afgelopen jaar al is ingezet. Kern van de transformatie is: •

Meer uitgaan van (positieve) gezondheid, eigen kracht en preventie. We investeren (veel) meer in de sociale basis (sterke dorpen en wijken). De link met het programma vitale kernen is daarbij evident. Dit leidt uiteindelijk tot een afname van het gebruik van professionele hulpverlening en zorg (maatwerkvoorzieningen).

•

Professionals werken meer samen met en zijn ondersteunend aan vrijwilligers, waaronder dorpsondersteuners en ervaringsdeskundigen.

•

Binnen dit programma focussen we onder andere op gelijke kansen op gezondheid en het terugdringen van gezondheidsachterstanden.

•

We gaan uit van vertrouwen, werken vanuit de bedoeling en maken passende oplossingen mogelijk, binnen de regels.

•

Zo houden we professionele zorg betaalbaar en beschikbaar voor inwoners die dit echt nodig hebben.

“Geen ‘aparte potjes’ maar één budget met ruimte om te kunnen investeren in een sterke, sociale basis.”

Deze transformatie vraagt ook om een andere manier van werken met financiën: ontschot én met ruimte om te investeren. Kortom: geen ‘aparte potjes’ voor bijvoorbeeld sport of de Participatiewet, maar één budget met ruimte om te kunnen investeren in een sterke, sociale basis. Dankzij landelijke programma’s zoals het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) kan dit ook.

Hiermee financieren we pilots en projecten die bijdragen aan de transformatie, preventie en een sterke, sociale basis. We willen in 2024 een transformatiebudget van (maximaal) € 2,4 miljoen vormen. We willen een bestemmingsreserve vullen met de landelijke middelen die we krijgen én vanuit ruimte die we binnen het sociaal domein vrijspelen. We zullen de resultaten van de tweede bijstelling en jaarrekening 2023 verwerken en de raad een concreet voorstel voorleggen.

2. Sterke sociale basis

Meerjarenbegroting 2024-2027

14

Voordelen die we hiermee behalen (bijvoorbeeld door minder inzet van maatwerkvoorzieningen) investeren we – in ieder geval de komende jaren – terug in de sociale basis of vitale kernen (zie programma 1). Zo creëren we een vliegwiel dat steeds sneller gaat draaien. Daarbij gelden een aantal voorbehouden: •

We houden momenteel onze eigen dienstverlening in het sociaal domein tegen het licht. De uitkomsten daarvan zijn nu nog niet bekend. Dit kan betekenen dat er extra middelen nodig zijn om onze dienstverlening passend bij de hierboven beschreven beweging te optimaliseren. Daarin nemen we ook mogelijke gevolgen van de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming voor onze eigen dienstverlening mee. Het kan hierbij zowel gaan om capaciteit en organisatie als om onze werkprocessen en systemen.

•

Landelijke ontwikkelingen kunnen van invloed zijn op de opdracht en taken die we als gemeente hebben. Dat heeft dan ook direct gevolgen voor onze inzet en de budgetten die we ontvangen. We moeten hier flexibel op kunnen inspelen.

•

We beoordelen jaarlijks welke ruimte reëel is, zodat een mogelijk overschot terug kan vloeien.

•

We nemen de raad structureel mee.

2.1

Van zorg naar gezondheid

Met de transformatie van zorg naar gezondheid, willen we ervoor zorgen dat iedereen de hulp krijgt die hij nodig heeft. Inwoners worden eerder geholpen, waardoor we een zware zorgvraag kunnen voorkomen.

Dit gaan we doen: •

We bouwen het netwerk van partners rondom IN! verder uit. Samen met onder andere partners in onderwijs en kinderopvang, Provico, Cohesie, zorgaanbieders, Sport aan de Maas en Synthese geven we de inhoud van IN! verder vorm.

•

We geven uitvoering aan ons plan van aanpak GALA waarbij we beschikbare middelen slim combineren om onze doelen te realiseren. Dit doen we vanuit een samenhangende lokale aanpak op drie uitvoeringslijnen, sport, bewegen & cultuur, gezondheid & sociale basis.

•

We organiseren Sociale Kracht Sessies: dit zijn bijeenkomsten waarin professionals, vrijwilligers en inwoners elkaar ontmoeten, waar zij kennis delen, waar nieuwe samenwerkingen ontstaan en nieuwe initiatieven opbloeien.

•

Via onze welzijnsstichting Synthese voorzien we in de toenemende vraag aan zorg en ondersteuning. Vooral jongeren, inwoners met financiële vragen en mantelzorgers krijgen hierdoor meer en vooral sneller de ondersteuning die zij nodig hebben. 2. Sterke sociale basis

Meerjarenbegroting 2024-2027

15

2.2 Werken vanuit de bedoeling We verbeteren onze zorg en ondersteuning aan inwoners. We verbeteren de ondersteuning die we bieden zodat die zo goed mogelijk aansluit op de situatie van de inwoner en diens leefomgeving. We werken vanuit de bedoeling en op basis van het creëren van stabiliteit. Ofwel: de inhoud van de situatie is leidend en regels en voorzieningen zijn ondersteunend.

Dit gaan we doen: •

We voeren het plan van aanpak voor het Kernteam WIZ uit. Hierdoor worden inwoners sneller in de eigen omgeving geholpen en kunnen zij met hulp van vertrouwde partners sneller op eigen kracht verder.

•

We stellen een Omgekeerde Verordening op (het fundament onder de omgekeerde toets). Die helpt professionals om daadwerkelijk in te spelen op wat de inwoner nodig heeft en daarbij uit te gaan van de leefwereld in plaats van de systeemwereld.

•

We voeren onze Stabiliteitsaanpak uit. Hiermee helpen we inwoners die te maken hebben met een stapeling van

“De inhoud van de situatie is leidend en regels en voorzieningen zijn ondersteunend.” •

problemen in verschillende leefgebieden. De gewenste uitkomst van de inwoner en diens leefomgeving is het vertrekpunt. Ondersteuning organiseren we in samenwerking met/tussen verschillende domeinen en organisaties. Deze manier van werken vormt de rode draad door het regionale actieprogramma Grip op Onbegrip. Hiervoor is in 2022 aan de regio Noord-Limburg een meerjarige subsidie toegekend.

Vanuit het programma Geweld Hoort Nergens Thuis bouwen we aan een betere ondersteuning voor inwoners en gezinnen die te maken krijgen met geweld in afhankelijkheidsrelaties. Regionale professionals krijgen scholing in de zogenaamde TOP-3 methodiek. Hiermee verbeteren we de ketensamenwerking, doordat alle partners werken vanuit hetzelfde gedachtegoed.

•

We voeren het programma Sturing en Ontwikkeling Individuele Voorzieningen (SOIV) uit, samen met zorgaanbieders en andere partners. Samen zoeken we naar oplossingen die passen bij de behoefte en mogelijkheden van de inwoner, we normaliseren en schalen tijdig af, we sluiten aan op de eigen kracht en het eigen netwerk. Zo gaan we wachtlijsten tegen en stimuleren we samenwerking en innovatie.

•

We gaan – zowel regionaal als lokaal – aan de slag met de Hervormingsagenda Jeugd (HA). Het doel van de HA is tweeledig: º betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juiste plek en wanneer dit nodig is én een beheersbaar; º een duurzaam, financieel houdbaar stelsel.

2. Sterke sociale basis

Meerjarenbegroting 2024-2027

16

In de HA zitten inhoudelijke maatregelen, zoals het beperken van de reikwijdte van jeugdhulp en het verbeteren van de (boven)regionale samenwerking. De HA bouwt ook voort op het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Omdat de inhoudelijke maatregelen effect moeten hebben op de uitgaven aan jeugdhulp, bouwt het Rijk de (extra) middelen die gemeenten voor jeugdhulp ontvangen, stapsgewijs weer af. De bedoeling is dat deze afbouw gelijke tred houdt met de invoering van de maatregelen uit de HA waardoor gemeenten ook daadwerkelijk minder uitgaven aan jeugdhulp hebben. Een onafhankelijke deskundigencommissie toetst hier in 2025 en 2028 op.

2.3 Meedoen Meedoen heeft een positief effect op de gezondheid van onze inwoners. Laagdrempelige, vrij toegankelijke voorzieningen waar we mensen helpen met hun zorgen of behoeften zijn daarbij belangrijk. We investeren met ondernemers en maatschappelijke partners in een infrastructuur die ontwikkeling en een zinvolle besteding van de dag mogelijk maakt. Voor de meest kwetsbare inwoners – mensen voor wie een reguliere baan niet past – blijven beschutte en beschermde werkplekken belangrijk. Iedereen moet zijn talenten kunnen ontplooien.

Dit gaan we doen: •

We willen dat Onze Loods de komende jaren een vaste waarde wordt. Daarom voeren we het gesprek over passende financiering met onder meer Rendiz en NLW als de grootste participerende aanbieders.

•

We verbeteren onze dienstverlening op het gebied van werk en inkomen door te investeren in het contact met onze inwoners. We leggen meer focus op het goede gesprek, dichter bij inwoners en niet (alleen) vanuit het gemeentehuis. Zo voorkomen we grotere (financiële) problemen. We richten ons meer op de doelmatigheid en laten inwoners participeren naar vermogen.

•

We ontwikkelen Fit naar Werk door naar Vitaal Meedoen. Het doel is mensen met een bijstandsuitkering op een concrete en praktijkgerichte manier te helpen in hun fysieke en mentale ontwikkeling. Want als je lekker in je vel zit, kun je ook nieuwe uitdagingen aan. Het nieuwe programma gaat meer uit van de individuele behoeften van de deelnemer op het gebied van sport en bewegen enerzijds en participatie anderzijds.

•

We investeren in betere dienstverlening gericht op armoedebestrijding in de vorm van laagdrempelige inloopspreekuren in dorpen en wijken waar mensen met zorgen over hun (financiële) situatie terecht kunnen. Het inloopspreekuur bij Onze Loods is daar een voorbeeld van. In 2024 onderzoeken we dat we of dat we een inloopspreekuur op meer locaties

2. Sterke sociale basis

Meerjarenbegroting 2024-2027

17

kunnen organiseren. We willen naast onze inwoners staan om samen te bepalen wat de juiste stappen zijn naar (financiële) stabiliteit. Zo werken we aan duurzame oplossingen. Om vervolgens met duurzame oplossingen bezig te zijn. Ook passen we onze werkprocessen aan, zodat wij onze diensten efficiënter kunnen organiseren.

2.4 Onderwijs Onderwijs moet voor alle inwoners gelijke kansen bieden: gelijke kansen om talenten te kunnen ontwikkelen; gelijke kansen om gezond en gelukkig op te groeien. We vinden het belangrijk dat kinderen en jongeren passend onderwijs krijgen, dicht bij huis. Zo kunnen ze in hun eigen omgeving een sterke sociale basis opbouwen. Hiervoor is het belangrijk dat het onderwijs gebruik kan maken van passende, moderne en multifunctionele huisvesting.

“Ons ultieme doel: geen enkel kind zit thuis omdat passend onderwijs ontbreekt.”

Dit doen we door de aansluiting van zorg en onderwijs goed vorm te geven, door onderwijsachterstanden bij kinderen tegen te gaan, door toe te zien op de leerplicht, door leerlingenvervoer goed te organiseren, door te zorgen voor passende onderwijshuisvesting en betrokkenheid bij onderwijsontwikkeling en onderwijsinitiatieven. Ons ultieme doel: geen enkel kind zit thuis omdat passend onderwijs ontbreekt.

Dit gaan we doen: •

We voeren het Uitvoeringsprogramma Onderwijshuisvesting 2020 – 2024 uit met daarin onder meer de (ver)nieuwbouw van Kindcentrum de Weisterbeek en de basisscholen in Sevenum.

•

We actualiseren het IHP onderwijs en maken een nieuw Uitvoeringsprogramma Onderwijshuisvesting 2025-2029. Beide geven inzicht in de financiële impact.

•

We maken met onderwijspartners nieuwe, duurzame afspraken over kwaliteitskaders voor onderwijshuisvesting die ruimte geven voor de invulling van passend en inclusief onderwijs, waar mogelijk in de vorm van integrale kindcentra.

•

We versterken de bestaande verbindingen en samenwerkingen om een doorgaande lijn (van 0 – 23 jaar) van ontwikkeling en ondersteuning vorm te geven. We kijken naar de mogelijkheden van een integraal kindcentrum en hoe we professionele ondersteuning samen met onze partners zo dichtbij en efficiënt mogelijk kunnen organiseren.

•

De vraag naar speciaal onderwijs groeit. We gaan met partners in gesprek. Gezamenlijk met onze partners gaan we ons in het bijzonder inzetten om de toenemende vraag naar speciaal onderwijs op te vangen.

•

We werken aan concrete voorstellen voor een duurzame organisatie van onderwijs voor alle nieuwkomers, waarin ook de rol van ons als gemeente helder is (zie ook paragraaf 6.2).

2. Sterke sociale basis

Meerjarenbegroting 2024-2027

18

2.5 Ontwikkeling van taal en digitale vaardigheden De bibliotheek krijgt een steeds belangrijkere rol in de sociale basis. Vanaf 2025 krijgen we als gemeente een wettelijke taak (zorgplicht). Het doel is dat iedereen toegang heeft tot een volwaardige openbare bibliotheek: een plek die kennis en informatie beschikbaar stelt, die mogelijkheden biedt voor ontwikkeling en educatie, die lezen stimuleert, die ontmoetingen en debatten organiseert en die inwoners laat kennismaken met kunst en cultuur.

Dit gaan we doen: •

In 2024 werken we verder aan de laagdrempelige en toegankelijke bibliotheek, waardoor we in 2025 voldoen aan onze nieuwe, wettelijke taak.

•

We volgen de landelijke programma’s gericht op uitgebreidere openingsuren, het Informatiepunt Digitale Overheid en de doorontwikkeling van het bibliotheekprogramma. We maken afspraken over hoe we deze doorvertalen naar de bibliotheek in onze gemeente.

•

We voeren het Taalakkoord uit. Hiermee krijgen we inwoners die moeite hebben met basisvaardigheden (bijv. lezen en schrijven) in beeld en we helpen hen met een passend aanbod: een taalcursus in de bibliotheek, een online programma, lessen bij Gilde Educatie of hulp van een vrijwillig taalmaatje.

2. Sterke sociale basis

Meerjarenbegroting 2024-2027

19

3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied Horst aan de Maas heeft een uniek landelijk gebied; een uniek landschap tussen Peel en Maas; een gebied dat wordt ingekleurd door onze roots in de agro- en foodsector; een gebied dat de gemeente aantrekkelijk maakt voor recreatie en toerisme. De kwaliteit van ons landschap willen we behouden en verder uitbreiden. Tegelijkertijd staan we voor grote uitdagingen, onder andere op het gebied van klimaat, natuur, biodiversiteit, luchtkwaliteit en economische ontwikkelingen.

29%

32%

Baten 2024: 137

Lasten 2024: -5.926 68% 71%

Ruimte Openbaar groen, bossen en landschappen Storting / onttrekking reserves

Saldo 2024:

-5.789

3.1 Ruimte BBV-begroting 3.1

Baten 2024:

0

Lasten 2024:

-1.910

Saldo 2024:

-1.910

Omgevingswet, -visie en -programma’s Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Deze nieuwe wet vraagt om een andere manier van werken: integraal, richtinggevend en faciliterend, waarbij de verantwoordelijkheid bij de initiatiefnemers ligt. In 2023 hebben we een stevig fundament gelegd, onder andere door nieuwe processen in te richten. In 2024 gaan we écht met de Omgevingswet aan de slag: van theorie naar praktijk. Er verandert veel. Dat zal in het begin wennen zijn voor alle partijen: voor ons als gemeente, voor initiatiefnemers en voor adviseurs. Allemaal moeten we ontdekken hoe de wet ‘precies werkt’. Dat is onze wettelijke plicht, anderzijds zorgt het ook voor een doorontwikkeling van onze organisatie.

3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied

Meerjarenbegroting 2024-2027

20

Dit gaan we doen: •

We werken in 2024 de Omgevingsvisie uit. Naar verwachting vragen we eind 2024 aan de gemeenteraad deze vast te stellen.

•

Ook werken we aan een Omgevingsplan. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 krijgen we, net als alle andere gemeenten in Nederland, een Omgevingsplan van rechtswege. We zetten de eerste stap in de richting van een Omgevingsplan nieuwe stijl zoals verwoord in de uitgangspuntennotitie. We verwachten dat we in de loop van 2024 de eerste wijzigingen van het Omgevingsplan laten vaststellen door de gemeenteraad.

•

In 2024 wordt duidelijk hoe en welke Omgevingswetprogramma’s voortvloeien uit de Omgevingsvisie. Deze programma’s geven invulling aan de ambities op visieniveau en zijn nodig voor de doorvertaling in het Omgevingsplan.

•

We blijven onze manier van werken verder verbeteren om binnen de contouren van de Omgevingswet zo goed mogelijke dienstverlening te leveren.

24 nationale programma’s De ruimte in Nederland is schaars, terwijl de ruimtelijke opgaven groot zijn. De urgente maatschappelijke opgaven zoals het woningtekort, de kwaliteit van de natuur, de transitie van de landbouw en de verduurzaming van de energievoorziening hebben allemaal grote ruimtelijke impact. Het Rijk heeft de regie genomen in de ‘verdeling’ van de ruimte. 24 Programma’s zijn

“De ruimte in Nederland is schaars, terwijl de ruimtelijke opgaven groot zijn.”

opgesteld of in ontwikkeling. Deze programma’s hebben impact op onze organisatie. In 2023 hebben we een strategie hiervoor opgesteld. Deze geeft onder andere inzicht in de gevraagde capaciteit en vaardigheden én in de beschikbare versus benodigde middelen. De strategie levert ook bouwstenen voor onze eigen lokale programma’s.

Dit gaan we doen: •

We starten met de implementatie van de strategie, deze bestaat uit het ontwikkelen van vaardigheden en competenties van medewerkers. In de toekomst werken we intensiever samen met inwoners, partners en andere overheden met als doel samen op te trekken in het uitvoeren van deze programma’s.

•

We leven een uitvoeringplan op waarin de kostenen capaciteitsvraag helder zijn uitgewerkt.

3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied

Meerjarenbegroting 2024-2027

21

Ruimtelijke opgaven We zetten we een aantal ingezette trajecten voort, waarmee we invulling geven aan ruimtelijke opgaven.

Dit gaan we doen: •

Voor het project Vierwaarden werken we de eerste inrichtingsschetsen uit. Dat doen we samen met inwoners van Lottum en Grubbenvorst. Zo werken we samen met inwoners en partners aan slimme oplossingen voor hoogwaterveiligheid.

•

We maken stappen in de gebiedsgerichte aanpak van Gedeelde Peel. Concreet betekent dit dat we: º met initiatiefnemers en partners een intentieovereenkomst voor de Dorperpeel sluiten. In 2024 werken we de plannen verder uit. Zonne-energie is een belangrijk thema;

“We maken stappen in de gebiedsgerichte aanpak van Gedeelde Peel.”

º samen met agrarische ondernemers werken aan een gezond toekomstperspectief voor de sector; º een plan van aanpak voor de landelijke opgave voor natuurherstel en klimaatadaptatie maken. •

In het gebied De Peelbergen zetten we stappen in de realisatie van onze toeristisch-recreatieve ambities. In 2024 leggen we de bestemmingsplannen voor de ontwikkeling van Grandorse en de uitbreiding van Toverland voor aan de raad.

3.2 Openbaar groen, bossen en landschap BBV-begroting 3.2

Baten 2024:

97

Lasten 2024:

-4.007

Saldo 2024:

-3.910

In juni 2023 stelde Gedeputeerde Staten van de provincie Limburg het Limburgs programma landelijk (LPLG) gebied vast. Het LPLG geeft inhoud en richting aan de transitie van het landelijk gebied in Limburg. Met tien doelen voor natuur, water en klimaat, aangevuld met vier Limburgse doelen geeft de provincie aan hoe zij dit gaan doen. We houden rekening met dit programma met de lokale beleidsvorming en keuzes die gemaakt worden. We krijgen steeds meer openbaar groen in onderhoud. Bijvoorbeeld doordat Greenport een deel van de openbare ruimte heeft overgedragen en in de toekomst nog overdraagt aan de gemeente. Dit vraagt enerzijds meer inspanningen van ons als gemeente, anderzijds biedt het ons ook kansen om de openbare ruimte te verbeteren en te vergroenen.

3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied

Meerjarenbegroting 2024-2027

22

Dit gaan we doen: •

We vertalen het LPLG naar lokaal beleid.

•

We verduurzamen de openbare ruimte daar waar het kan. Concreet betekent dit: minder stenen, meer bomen, meer diversiteit in beplanting en kiezen voor beplanting die meer droogte- en hittebestendig is. Zo stimuleren we de biodiversiteit en creëren we meer zones waar water kan infiltreren. Dit maakt ons openbaar groen niet alleen duurzamer, maar ook aantrekkelijker. Onze keuzes zorgen er bovendien voor dat ons openbaar groen aantrekkelijker wordt.

•

Bossen en landschapselementen beheren we op duurzame wijze. Onder andere door de aanplant van streekgebonden planten, door bodemverbetering toe te passen en door strategische vellingen uit te voeren. Onze bossen en natuur krijgen een beter en gezonder ecosysteem waardoor ze beter bestand zijn tegen droogte, verzuring en natuurbranden.

3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied

Meerjarenbegroting 2024-2027

23

4. Duurzaam Horst aan de Maas Dat we voor grote opgaven op het gebied van klimaat en duurzaamheid staan en dat dit veel van ons als gemeente vraagt en nog gaat vragen, is klip en klaar. Onze inspanningen zijn gericht op het verminderen van CO2-uitstoot, het versterken van de biodiversiteit, het verbeteren van de klimaatbestendigheid van onze kernen en het versterken van circulariteit.

10%

7% 27% 41%

Baten 2024: 18.285 41%

Lasten 2024: -16.293

42%

Milieu en duurzaamheid Klimaatadaptatie en riolering

32%

Afvalverwijdering Storting / onttrekking reserves

Saldo 2024:

5.205

4.1 Milieu en duurzaamheid BBV-begroting 4.3

Baten 2024:

1.198

Lasten 2024:

-4.411

Saldo 2024:

-3.213

In 2023 hebben we het programmaplan Duurzaam Horst aan de Maas 2024-2026 opgesteld. Het programma bestaat uit drie pijlers: 1.

Klimaatneutraal in 2050.

2.

Klimaatbestendige kernen in 2050.

3.

Bio-circulaire openbare ruimte en gemeentelijk vastgoed in 2050

“We starten met de uitvoering van het programma energie­ besparing binnen de bebouwde omgeving.”

Dit gaan we doen: •

We starten met de uitvoering van het programma energiebesparing binnen de bebouwde omgeving.

•

We gaan verder met de voorbereidingen voor de grootschalige opwek van zonne- en windenergie in de Gedeelde Peel en A73 Maaslijn.

4. Duurzaam Horst aan de Maas

Meerjarenbegroting 2024-2027

24

•

We formuleren richtlijnen voor waterstof en netcongestie.

•

We doen een studie naar de energietransitie in de glastuinbouw.

•

In 2017 zijn we gestart met het klimaatbestendig maken van de openbare ruimte. Hier gaan we ook de komende jaren mee door (zie ook paragraaf 4.2).

•

We stellen een transitieplan circulaire openbare ruimte en gemeentelijke vastgoed op.

•

We voeren ‘Onderweg naar circulair vastgoed 2022-2025’ uit.

•

We starten met zes pilotprojecten. Bio-circulariteit staat in de kinderschoenen binnen de gemeente. De essentie is dat we het gebruik van primaire grondstoffen zoals zand, steen en mineralen vervangen door secundaire of biologische grondstoffen.

Begin 2024 gaat de nieuwe organisatie van de RES van start. Hiervoor is een centrumgemeente-regeling uitgewerkt, met Venlo als centrum. Deze regeling ligt in de tweede helft van 2023 ter goedkeurig voor aan alle deelnemende gemeenten. Het doel van de nieuwe RES-organisatie is dat de samenwerking in de regio verbetert en we meer profiteren van regionale kennisdeling en belangenbehartiging.

4.2 Klimaatadaptatie en riolering BBV-begroting 4.2

Baten 2024:

7.716

Lasten 2024:

-5.277

Saldo 2024:

2.439

In 2021 is het Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) voor de jaren 2022-2026 door de gemeenteraad vastgesteld. Het GRP vormt het beleidsmatig en financieel kader voor (wettelijke) taken zoals de inzameling van afvalwater, verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater en de opgaven voor klimaatadaptatie. In 2023 actualiseerden we het kostendekkingsplan van het GRP en legden hiermee de basis om € 37 miljoen te investeren in verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater en om wateroverlast in de toekomst te verminderen. In oktober 2023 komt hiervoor een apart raadsvoorstel in de gemeenteraad.

Dit gaan we doen: •

“We leggen de basis om € 37 miljoen te investeren, onder andere om wateroverlast te verminderen.”

We starten in 2024 met de uitvoering van projecten op plekken waar inwoners nu nog veel wateroverlast ervaren. Denk aan de Schoolstraat in Horst, de Spoorstraat in Tienray en de Hoofdstraat in Meerlo.

•

We realiseren groene bergingen waardoor we bij hevige regenval overstorten van rioolwater op oppervlaktewater terugdringen. Dit doen we bijvoorbeeld in Horst-Oost.

4. Duurzaam Horst aan de Maas

Meerjarenbegroting 2024-2027

25

•

We gaan onverminderd door met het afkoppelen van openbaar en privaat verhard oppervlak. Hiervoor loopt een subsidieregeling. Om de hittestress te beperken en biodiversiteit te bevorderen, versterken we waar mogelijk afkoppelmaatregelen met bomen en openbaar groen.

•

Ook gaan we verder met (kleinere) klimaatadaptatieprojecten die voortkomen uit inwonersinitiatieven. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het van der Horstplein en de hofjes Norbertuswijk in Horst.

In 2024 start nieuw systeem van rioolheffing De rioolheffing is een gesloten systeem en daarmee kostenneutraal voor de gemeentelijke begroting: baten en lasten met betrekking tot de riolering zijn met elkaar in evenwicht. Dit is ook het uitgangspunt bij de hierboven genoemde actualisatie van het kostendekkingsplan van het GRP. Met ingang van 2024 breiden we de rioolheffing uit. Naast de bestaande heffing van een vast bedrag per eigendom, gaan inwoners en ondernemers betalen naar gebruik. Dit geldt voor gebruik boven de 500m3 per jaar. In december 2022 heeft de gemeenteraad hier al mee ingestemd. Uit de actualisatie van het kostendekkingsplan blijkt dat naast de invoering van een gebruikersheffing het noodzakelijk is het tarief van de rioolheffing met ingang van 2024 te verhogen. Dit om de ambities met betrekking tot klimaatadaptatie en kwaliteitsverbetering van oppervlaktewater te bekostigen en om aan de wetgeving hieromtrent te voldoen. Met instemming van de gemeenteraad treedt de nieuwe heffingssystematiek en tariefstelling voor de rioolheffing in, met ingang van 1 januari 2024.

4.3 Afvalverwijdering BBV-begroting 4.1

Baten 2024:

7.492

Lasten 2024:

-6.601

Saldo 2024:

891

Afval scheiden… Inwoners van onze gemeente zijn er goed in. Die koploperspositie willen we behouden. Enerzijds omdat het beter scheiden van afval goed is voor het milieu; anderzijds omdat het goed scheiden van afval leidt tot lagere kosten. En dat voelen inwoners in hun beurs.

4. Duurzaam Horst aan de Maas

Meerjarenbegroting 2024-2027

26

“In 2024 onderzoeken we hoe we onze afval­i nzameling verder kunnen verbeteren.”

We zien nog een aantal kansen voor verbetering. Zo zit er bijvoorbeeld nog te veel vervuiling in bepaalde soorten van ons gescheiden afval, waardoor recycling niet altijd mogelijk is. Denk hierbij aan de plastic zakjes en volle verpakkingen in het keukenafval. Of niet-verpakkingen en restafval in ons PMD (plastic en metalen verpakkingen en drinkpakken).

Dit gaan we doen: •

In 2024 onderzoeken we hoe we onze afvalinzameling verder kunnen verbeteren. We brengen daarbij ook de behoeften van inwoners in kaart.

•

Op 1 maart 2025 eindigt het contract met onze huidige afvalinzamelaar. In 2024 voeren we een aanbestedingsprocedure om te komen tot een nieuw contract.

4. Duurzaam Horst aan de Maas

Meerjarenbegroting 2024-2027

27

5. Toekomstbestendige en innovatieve economie In Horst aan de Maas zijn we trots op onze ondernemers. Mede dankzij hen zijn we een bloeiende en welvarende gemeente. We koesteren de roots die we hebben. Tegelijkertijd streven we naar een meer toekomstbestendig economisch beleid. 2% 10%

12%

Baten 2024: 1.270

38%

Lasten 2024: -3.011

34%

50% Vrijetijdseconomie

44%

Landbouw, tuinbouw en veehouderij Economische zaken

9%

Storting / onttrekking reserves

Saldo 2024:

-1.741

5.1 Vrijetijdseconomie BBV-begroting 5.1

Baten 2024:

153

Lasten 2024:

-1.515

Saldo 2024:

-1.362

De vrijetijdseconomie is een belangrijke economische pijler van onze gemeente. Maar het is meer dan dat: een bloeiende vrijetijdseconomie draagt bij aan het welbevinden (positieve gezondheid) van onze inwoners. Daarom versterken we onze vrijetijdseconomie, maar altijd met aandacht voor het behoud van de leefomgeving.

Dit gaan we doen: •

We versterken de verbinding en samenwerking tussen ondernemers in onze gemeente, zoals toeristisch/recreatieve ondernemers, horeca en centrumondernemers, landschapsorganisaties en culturele organisaties. Dit doen we onder andere door: º

netwerkbijeenkomsten en inspiratiesessies te organiseren;

º projecten met elkaar te verbinden en met initiatieven binnen andere beleidsterreinen;

5 . To e k o m s t b e s t e n d i g e e n i n n o v a t i e v e e c o n o m i e

Meerjarenbegroting 2024-2027

28

º ondernemers pro-actief te informeren, bijvoorbeeld over ontwikkelingen binnen de gemeente of over initiatieven van andere ondernemers. •

º gezamenlijke communicatiemiddelen te ontwikkelen, zoals een digitale tourguide. We zetten een deel van de toeristen- en retributiebelasting in om toeristische initiatieven te subsidiëren. We beoordelen aanvragen op toegevoegde waarde. Dit doen we aan de hand van een afwegingskader. We krijgen daarbij advies van de Adviesraad Vrijetijdseconomie.

•

In 2024 stellen we – als onderdeel van de Omgevingsvisie – een uitvoeringsprogramma Vrijetijdseconomie op. Hierdoor kunnen we: º gerichter subsidies verstrekken aan projecten die bijdragen aan de innovatie en versterking van toeristische sector;

•

º beter lokale kansen pakken die aansluiten bij het regionale actieprogramma. In de regio voeren we het actieprogramma ‘Vrijetijdseconomie 2018-2025’ uit, dat is gekoppeld aan de Investeringsagenda Noord-Limburg. Projecten die in 2024 worden uitgevoerd, zijn onder andere de vijfde projecten-envelop van de Regio Deal, Vitale Dagrecreatie en Regiopromotie.

5.2 Landbouw, tuinbouw en veehouderij BBV-begroting 5.2

Baten 2024:

432

Lasten 2024:

-273

Saldo 2024:

159

Veehouderij Nationale en regionale programma’s en ontwikkelingen hebben grote invloed op de veehouderijsector en niet in de laatste plaats op ons lokale beleid (Visie Veehouderij en het bijbehorende Uitvoeringsprogramma). •

Nationale programma’s zoals het Nationaal programma landelijk gebied, Programma NOVEX en Mooi Nederland, zoals het Rijk die in 2022 vaststelde, leiden samen tot de actualisatie en aanscherping van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI): een samenhangende visie op de leefomgeving.

•

Medio 2024 verwacht Provincie Limburg een nadere uitwerking van het LPLG. Hierbij worden we als gemeente betrokken. De gebiedsplannen uit het LPLG zijn kaderstellend en randvoorwaardelijk voor ons lokale beleid. Ondanks het feit dat de impact van landelijke en provinciale programma’s nog niet helder is, maken we meters in de transitie van de veehouderij. We voorzien dat een aantal veehouderijen in onze gemeente gebruik wil maken van de landelijke beëindigingsregelingen veehouderij, die het Rijk in juli 2023 publiceerde.

Dit gaan we doen: •

We continueren de uitvoering, conform het Uitvoeringsprogramma 2022-2025. Concreet betekent dit dat we: º eind 2023 / begin 2024 de geurvisie, geurverordening en beleidsregel geur en ruimtelijke ordening actualiseren;

5 . To e k o m s t b e s t e n d i g e e n i n n o v a t i e v e e c o n o m i e

Meerjarenbegroting 2024-2027

29

º eind 2023 / begin 2024 een intrekkingsbeleid vergunningen voor veehouderijen maken; º

eind 2023 / begin 2024 een uitvoeringsplan schone lucht akkoord opstellen;

º

in 2024 het project grenzeloos meten afronden;

º tot en met 2025 lopende projecten uitvoeren in het kader van de ‘Basis op orde’, ‘Toekomstbestendige locaties’ en ‘Innovaties’. º tot en met 2024 IPPC-vergunningen actualiseren. In 2021 gaf de raad opdracht aan het college om de vergunningen van IPPC-bedrijven/ veehouderijen te actualiseren. Inmiddels is veel werk verzet. Conform planning voeren we controles en hercontroles uit en waar nodig actualiseren we vergunningen. Bij blijvende overtredingen handhaven we. •

Jaarlijks informeren we de gemeenteraad over de stand van zaken.

•

We houden landelijke en provinciale ontwikkelingen in de gaten, anticiperen daarop met beleid en faciliteren de uitvoering daarvan. Dit betekent onder andere dat we: º eind 2023 / begin 2024 werken aan het project Landelijke beëindigingsregelingen LBV, LBV plus en MGA 2; º eind 2023 / begin 2024 flankerend beleid opstellen voor stoppende veehouderijen; º in 2024 uitvoering geven aan projecten in het kader van de transitie landbouw voor het platform Vitale Veehouderij; º in 2024 werken aan koplopersprojecten in het kader van Gebiedsplan De Peel en het LPLG.

•

Het college informeert de raad hier periodiek over en doet zo nodig voorstellen om aan te kunnen sluiten bij de landelijke koers.

Voedingstuinbouw, fruitteelt, boomkwekerij We willen de meest toekomstbestendige en innovatieve landbouwregio van Europa worden. Daarom stimuleren en faciliteren we agrarische ondernemers om op een duurzamere manier gezonde producten te produceren en bevorderen we de samenwerking in de keten, onder andere met de Brightlands Campus Greenport Venlo - met als centraal thema voeding & gezondheid, future farming en biocirculaire economie.

“We willen de meest toekomstbestendige en innovatieve landbouwregio van Europa worden.”

Dit gaan we doen: •

We stimuleren en faciliteren agrarische ondernemers om te innoveren en te transformeren om dit bereiken, waaronder ook begrepen het produceren van biobased grondstoffen. Geen enkel bedrijf kan dit alleen. Daarom bevorderen we de samenwerking tussen partners in de voedselketen. Dit doen we door: º ondernemers financieel te ondersteunen via een stimuleringsfonds. Ook zijn er regionale programma’s in het kader van de Regionale Investeringsagenda; º te participeren in regionale en vakspecifieke netwerken.

5 . To e k o m s t b e s t e n d i g e e n i n n o v a t i e v e e c o n o m i e

Meerjarenbegroting 2024-2027

30

•

We onderzoeken hoe we onze positie verder kunnen versterken om onze gemeente/regio en deze sectoren nog beter op de kaart te zetten. Dat doen we per productgroep.

•

We werken aan een regionale visie op de brede tuinbouwketen. We brengen hiervoor o.a. in beeld wat deze sector betekent voor de inrichting van ons landelijke gebied. Aspecten als verduurzaming en ontglazing nemen we hierin mee.

•

We beseffen dat wetgeving beperkend kan zijn voor onze ambities. Daarom maken we ons sterk voor experimenteerruimte zodat er pilots kunnen ontstaan op het gebied van toekomstbestendige landbouw en helpen we mee om de boom- en sierteeltsector een toekomstperspectief te geven.