01c Bijlage 1 Begroting 2026 incl. Meerjarenraming 2027-2029
Tekst van het document
Gemeente Horst aan de Maas
Meerjarenbegroting 2026-2029 Samen verder bouwen aan een toekomstbestendig Horst aan de Maas
Meerjarenbegroting 2026-2029
1
Samen verder bouwen aan een toekomstbestendig Horst aan de Maas Met genoegen leggen wij u de laatste begroting van deze raadsperiode voor. Dat maakt deze begroting bijzonder: ze kijkt vooruit naar 2026–2029, terwijl in het voorjaar een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college aantreden. Zij zullen ongetwijfeld eigen accenten leggen, maar treffen een stevige basis aan. Horst aan de Maas ligt goed op koers. In een tijd van complexe maatschappelijke opgaven en snelle veranderingen hebben we samen met onze gemeenschap gekozen voor een richting die perspectief biedt. Die lijn houden we vast. Veel van wat we doen vraagt om continuïteit en een lange adem – en dat ziet u terug in deze begroting.
”Als rode draad loopt door deze begroting de lijn van ambitie, samenwerking en vertrouwen. Samen met onze inwoners, ondernemers, verenigingen en partners bouwen aan gezonde, duurzame en vitale gemeenschappen.”
We zijn trots op wat we samen hebben bereikt. Niet alleen binnen onze gemeente, maar ook daarbuiten wordt onze aanpak gewaardeerd. De samenwerking in de regio, zoals binnen de Regio Deal II en het NOVEXprogramma, onderstreept dat. Als college dragen we met vertrouwen en zorgvuldigheid over aan onze opvolgers – als een goede huisvader die het huis op orde achterlaat. Voor het nieuwe College nemen we financiële ruimte op in de begroting om in te spelen op urgente vraagstukken, zodat zij slagvaardig van start kan gaan. Als rode draad loopt door deze begroting de lijn van ambitie, samenwerking en vertrouwen. Samen met onze inwoners, ondernemers, verenigingen en partners bouwen aan gezonde, duurzame en vitale gemeenschappen. Dat deden we altijd al en daar gaan we vol enthousiasme mee door.
Voorwoord
Meerjarenbegroting 2026-2029
2
We investeren in vitale dorpen en wijken, waar mensen elkaar ontmoeten, zich thuis voelen en samen bouwen aan hun leefomgeving. We zorgen voor passende woningen voor jong en oud, en zetten in op leefbare wijken met ruimte voor groen, ontmoeting en beweging. We versterken onze sociale basis, zodat iedereen mee kan doen – ongeacht achtergrond of omstandigheden. En we blijven werken aan een inclusieve samenleving, waarin ook arbeidsmigranten en statushouders volwaardig kunnen participeren. Onze economie krijgt een impuls via duurzame en circulaire innovaties, sterke centra en toekomstgerichte bedrijventerreinen. De agrarische sector en vrijetijdseconomie worden versterkt met oog voor natuur, landschap en leefbaarheid. We werken aan een robuust energiesysteem, vergroenen onze omgeving en zetten stappen richting een circulaire economie. Daarbij benutten we de kracht van regionale samenwerking.
“Deze begroting is een uitnodiging om samen koers te houden. Om verder te bouwen aan een Horst aan de Maas waarin het goed leven, werken en recreëren is.”
Ook onze gemeentelijke organisatie ontwikkelt mee. We verbeteren onze dienstverlening, investeren in vitale en professionele medewerkers en benutten technologische innovaties. We hebben op tijd geanticipeerd op het aangekondigde ravijnjaar, waardoor wij ons evenwichtig financieel beleid kunnen voortzetten. Daarbij zijn we geholpen met een gunstiger meicirculaire. Dit bij elkaar leidt ertoe dat wij de jaren 2026 en 2027 ruim sluitende jaarcijfers presenteren en vanaf 2028 een verantwoord tekort kennen.
Deze begroting is een uitnodiging om samen koers te houden. Om verder te bouwen aan een Horst aan de Maas waarin het goed leven, werken en recreëren is. Met vertrouwen in elkaar, oog voor de lange termijn en de overtuiging dat we samen meer bereiken dan alleen. Graag gaan we hierover met u in november in gesprek. Laten we samen koers houden. Voor een Horst aan de Maas dat klaar is voor de toekomst. Het College van Burgemeester & Wethouders
Voorwoord
Meerjarenbegroting 2026-2029
3
Inhoudsopgave Kijk op de begroting 2026
5
Nieuwe extra uitgaven 2026 uitgelicht
6
1.
Vitale kernen 1.1 Ken de dorpen 1.2 Participatieaanpak 1.3 Voor iedereen een passende woning 1.4 Budgetsubsidies (voor semiprofessionele organisaties) 1.5 Gemeentelijke accommodaties 1.6 Revitalisering wijken 1.7 Fundament voor vitale gemeenschappen: Sport & cultuur, erfgoed en accommodaties 1.8 Goed bereikbare en veilige kernen
7 7 8 8 9 10 11 11
2. Een sterke sociale basis 2.1 Vrij toegankelijke ondersteuning 2.1.1 IN! Horst aan de Maas 2.1.2 Iedereen kan leren en zich ontwikkelen 2.2 Ondersteuning aan kwetsbare inwoners 2.2.1 Autonome ontwikkelingen in de zorg 2.2.2 Doorontwikkeling dienstverlening 2.2.3 Jeugdhulp beschikbaar voor iedereen die het nodig heeft 2.2.4 Iedereen doet mee 2.2.5 Grip op inkomen en schulden 2.2.6 Inwoners met complexe problematiek
13 13 13 14 14 15 15 16 17 17 18
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied 3.1 Omgevingswet, Omgevingsvisie en Omgevingsplannen: één koers voor de fysieke leefomgeving 3.2 Een toekomstbestendige leefomgeving voor mensen, bedrijven, landschap en natuur
19 19
4. Duurzaam Horst aan de Maas 4.1 Energie 4.2 Klimaatadaptatie, kaderrichtlijn water en biodiversiteit 4.3 Op naar een Circulaire economie 4.4 Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (OD NML) 4.5 Afval
22 22 23 24 25 26
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie 5.1 Samenwerken aan een gezonde toekomst voor inwoners en ondernemers (regiodeal) 5.2 Duurzaam ondernemen 5.3 Vitale en levendige centra 5.4 De juiste bedrijven op de juiste plek 5.5 Een florerende en innovatieve agrarische sector 5.6 Een bruisende vrijetijdseconomie
27 27
6. (Arbeids)migratie en integratie 6.1 Arbeidsmigranten doen volwaardig mee in onze samenleving 6.2 Statushouders doen volwaardig mee in onze samenleving
33 33 35
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie 7.1 Goede dienstverlening en tevreden inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners 7.2 Vitale en professionele medewerkers 7.3 Bestuurlijk-ambtelijke samenwerking 7.4 Burgerzaken/verkiezingen 7.5 Openbare orde en veiligheid 7.6 Sterker toezicht en snellere vergunningprocessen 7.7 Benchmark formatie en kosten 7.8 Stelselwijziging pensioenvoorziening politieke ambtsdragers (APPA) 7.9 Financiële ontwikkelingen
36 36
Overzicht lasten en baten 2026 tot en met 2029
44
Inhoudsopgave
Meerjarenbegroting 2026-2029
12
20
28 28 29 30 31
37 37 38 39 41 41 42 42
4
Kijk op de begroting 2026 Totale uitgaven
Totale inkomsten
€185,1 Miljoen
€185,4 Miljoen
De volledige begroting vindt u op: horstaandemaas.begroting-2026.nl
1 1
Algemene uitkering uit gemeentefonds
€ 89,5 miljoen
5
Heffingen en belastingen
Vitale kernen
Inkomsten uit heffingen: 2
3
4
Bouwgrondexploitaties, verpachting en overige economische zaken
Overige baten
Onttrekking reserves
€ 18,2 miljoen
€ 34,0 miljoen
OZB-woningen
€
OZB niet-woningen
9,0 miljoen
€
Afvalstoffenheffingen
9,1 miljoen
€
Rioolheffing
4,9 miljoen
€
Toeristenbelasting
6,4 miljoen
€
Overige heffingen
4,1 miljoen
€
2,7 miljoen
Totaal
€ 7,6 miljoen
€ 36,2 miljoen
2 Een sterke sociale basis
3 Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied
4 Duurzaam Horst aan de Maas
Wat betaalt de inwoner? Een deel van de gemeentelijke inkomsten bestaat uit heffingen zoals Onroerend zaakbelasting (OZB), afvalstoffenheffing en rioolheffing. Wat betekent
Limburgs gemiddelde 2025
HADM 2025
HADM 2026
dit voor een gemiddeld huishouden? Dat laten de
OZB
€ 372,-
€ 446,-
€ 458,-
nevenstaande cijfers zien.
Rioolheffing
€ 248,-
€ 280,-
€ 287,-
Afvalstoffenheffing
€ 327,-
€ 273,-
€ 280,-
Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6 (Arbeids)migratie en integratie
In 2026 betaalt een gemiddeld huishouden 2,6% meer aan gemeentelijke heffingen dan in 2025 . Dit komt neer op een bedrag van € 25,97 per jaar.
5
Totaal
€ 948,-
€ 999,-
€ 1.025,-
7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
€ 42,5 miljoen • Versterken van leefbare gemeenschappen met ruimte voor ontmoeting en beweging. • Stimuleren van participatie en betrokkenheid van inwoners via gebiedsmakelaars en dorpsprofielen. • Zorgen voor voldoende en passende woningen voor diverse doelgroepen. • Ondersteunen van vrijwilligersinitiatieven die bijdragen aan sociale cohesie. • Verbeteren van wijken zoals Horst-West op sociaal en ruimtelijk vlak.
€ 67,7 miljoen • Bevorderen van gezondheid en veerkracht via toegankelijke ondersteuning en preventie. • Versterken van domeinoverstijgende samenwerking (zoals Thuis in Horst aan de Maas). • Zorgen voor passend en inclusief onderwijs voor alle kinderen. • Beschikbaar en betaalbaar houden van zorg voor kwetsbare inwoners. • Vergroten van bestaanszekerheid en participatie, ook voor mensen met complexe problematiek.
€ 8,5 miljoen • Realiseren van een samenhangende koers voor de fysieke leefomgeving via de Omgevingswet. • Verbeteren van ruimtelijke kwaliteit, biodiversiteit en leefbaarheid. • Een breed gedragen koers voor een toekomstbestendig landelijk gebied. • Uitwerken van gebiedsgerichte aanpakken zoals Gedeelde Peel en Vierwaarden.
€ 16,8 miljoen • Verminderen van energieverbruik en stimuleren van lokale duurzame opwekking. • Vergroenen van de leefomgeving en verbeteren van waterkwaliteit en bodem. • Uitvoeren van klimaatadaptieve maatregelen zoals hittestressreductie en rioolbeheer. • Bevorderen van circulair bouwen en kringlooplandbouw. • Versterken van regionale samenwerking via een robuuste omgevingsdienst (OD NML). • Verder verduurzamen van de afvalinzameling.
€ 3,1 miljoen • Stimuleren van duurzaam en circulair ondernemen. • Aantrekkelijke en vitale centra behouden en versterken. • Herstructureren van bedrijventerreinen en ruimte geven aan innovatieve bedrijven. • Toekomstbestendig maken van de agrarische sector via gebiedsgerichte keuzes. • Versterken van toerisme en recreatie als economische pijler.
€ 0,2 miljoen • Verbeteren van huisvesting en leefomstandigheden van arbeidsmigranten. • Samen met ondernemers en huisvesters bevorderen we de integratie en participatie. • Intensieve begeleiding van statushouders naar wonen, werk en meedoen. • Zorgen voor sociale samenhang en leefbare wijken. • Versterken van regie en samenwerking met regionale en landelijke partners.
€ 46,3 miljoen • Verbeteren van dienstverlening: mensgericht, betrouwbaar en digitaal toegankelijk. • Investeren in vitale en professionele medewerkers. • Versterken van bestuurlijk-ambtelijke samenwerking en voorbereiding nieuwe raadsperiode. • Behouden van een toekomstbestendige en financieel gezonde organisatie. • Versterken van veiligheid, toezicht en crisisbeheersing • Verlagen van formatie en kritisch kijken naar uitgaven richting ravijnjaar.
5
Nieuwe extra uitgaven 2026 uitgelicht Cultureel erfgoed
Jeugdzorg
€ 365.000,- (B)
€ 1.900.000,- (B)
Kasteelpark ter Horst (periode 2026 -2027)
Lokale inkomensondersteuning
€ 4.250.000,- (I)
€ 520.000,- (B)
€ 340.000 ,- (B)
MFA school Meerlo (incl. sporthal) (periode 2026 -2027)
Uitvoering woningenplan
€ 6.000.000,- (I)
Ondersteuning MFA’s
€ 400.000 ,- (B)
Accommodaties en MIP (periode 2026 -2029)
Kindcentrum Sevenum (school en sporthal) € 29.000.000,- (I)
€ 10.500.000,- (I)
Onze loods en afbouw NLW € 10.200.000,- (I)
Overige investeringen in onderwijshuisvesting (periode 2026 -2029)
Omgevingswet en plannen
Aanpassing functiewaarderingssyteem
€ 180.000,- (B)
€ 500.000,- (B)
Uitvoering bomenbeleid
Dienstverlening en participatie
€ 135.000,- (B)
€ 157.000,- (B)
Omgevingsdienst Noorden Midden-Limburg (OD NML) € 750.000,- (B)
Uitvoering visie veehouderij en perspectief agrarische sector
Budget voor nieuwe college (2026 en 2027) € 500.000,- (B)
Verstevigen vermogenspositie € 850.000,- (I)
€ 595.000,- (B)
€ 14.672.000,- (I)
Participatiewet € 1.092.000 ,- (B)
Legenda Vitale kernen Een sterke sociale basis Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
Een toekomstbestendig en innovatieve economie Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
Duurzaam Horst aan de Maas
(B)
Jaarlijkse budget
(I)
Investering
6
1. Vitale kernen Baten 2026:
21,7
Lasten 2026:
-42,5
Saldo 2026:
-20,9
In Horst aan de Maas streven we naar gezonde en gelukkige inwoners in vitale kernen. We zetten in op leefbare gemeenschappen, met een krachtig verenigingsleven en een fijne, groene omgeving die uitnodigt tot ontmoeting en beweging. We zien dat elke gemeenschap zijn eigen identiteit heeft en sluiten daar zo veel mogelijk bij aan. We stimuleren inwoners om met ons mee te denken en mee te doen. Samen bouwen we aan het versterken van verbinding en sociale cohesie. Het bouwen aan vitale gemeenschappen legt naast de fysieke ontwikkelingen en organisatorische ontwikkelingen, de basis voor de eerste lijn van het transformatieplan ‘Gezonde en Gelukkige Inwoners in Vitale Kernen’.
1.1 Ken de dorpen Wat willen we bereiken? Als gemeente Horst aan de Maas werken we samen met de dorpen en wijken aan een vitale toekomst voor elk dorp. Dit zowel op ruimtelijk- als het sociale vlak.
“Als gemeente Horst aan de Maas pakken we onze rol in de krachtige samenleving.”
Wat gaan we ervoor doen? •
In 2026 hebben we gebiedsmakelaars. We starten met 2 en gaandeweg gaan we bekijken of dit voldoende is om elk dorp goed van dienst te kunnen zijn.
•
We streven ernaar om in 2026 van elk dorp een dorpsprofiel te hebben, is aan elk dorp een gebiedsmakelaar gekoppeld en is elk dorp bezig met de dorpsfocus. hetgeen waar het dorp zelf mee aan de slag wil.
•
Vanaf 2026 werken we volgens de participatieaanpak Horst aan de Maas. een duidelijke en eenduidige werkwijze om uitvoering te geven aan verschillende vormen van participatie.
1. Vitale kernen
Meerjarenbegroting 2026-2029
7
1.2 Participatieaanpak Wat willen we bereiken? Onze dorpen zijn steeds beter in staat sturing te geven aan hun eigen toekomst. Via gebiedsmakelaars en dorpsprofielen stimuleren we betrokkenheid en samenwerking in de gemeenschap. Als gemeente ondersteunen we initiatieven daar waar nodig.
“Via gebiedsmakelaars en dorpsprofielen stimuleren we betrokkenheid en samenwerking in de gemeenschap.”
Wat gaan we ervoor doen? •
We ondersteunen inwoners- en vrijwilligersinitiatieven die bijdragen aan onze gemeentelijke doelen. Dit doen we via het subsidiekader ‘Samen werken aan vitale gemeenschappen’. In 2026 evalueren we dit subsidiekader. We kijken in hoeverre de regelingen aansluiten op de behoefte van initiatieven. Waar nodig passen we regelingen tussentijds aan.
1.3 Voor iedereen een passende woning Wat willen we bereiken? In Horst aan de Maas vindt iedereen een passende woning, nu en in de toekomst. Daarom streven we naar voldoende woningen die passen bij de verschillende levensfases en inkomens van onze inwoners. We willen dat mensen met een lager inkomen ook een betaalbare woning kunnen huren of kopen. Ouderen moeten langer zelfstandig kunnen blijven wonen in een woning die aansluit bij hun zorgbehoeften. Ook mensen die het extra moeilijk hebben op de woningmarkt, zoals mensen in een noodsituatie, verdienen een plek waar ze zich thuis voelen. Daarnaast willen we de doorstroming bevorderen. Met een nieuw volkshuisvestingsprogramma brengen we deze doelen samen, zodat we gericht kunnen bouwen aan leefbare en toekomstbestendige dorpen en wijken.
Wat gaan we ervoor doen? •
We vergunnen tot en met 2030 gemiddeld 250 woningen per jaar. Dit is vergelijkbaar met de afgelopen jaren en het behaalde doel van 1.000 woningen.
•
In het Volkshuisvestingsprogramma omschrijven we welke instrumenten we gaan inzetten voor het realiseren van deze opgaves. Dat is een mix van communicatieve, juridische en financiële instrumenten. De implementatie van deze instrumenten werken we uit in een uitvoeringsagenda. Ook werken we een woningbouwprogramma uit voor de komende jaren.
•
Om een betere balans te krijgen zorgen we dat de bestaande woningvoorraad vooral met woningen voor één- en tweepersoonshuishoudens en geschikte woningen voor ouderen (nultreden) wordt uitgebreid.
Meerjarenbegroting 2026-2029
8
•
We blijven inzetten op meer woningen voor huishoudens met een inkomen tot € 50.000 per jaar. Daar is nu weinig aanbod voor. Ervaring is dat senioren om meerdere redenen moeilijk doorstromen naar een beter passende woning. Terwijl dat juist wel de sleutel is om een beweging op gang te brengen.
•
We zorgen dat de te bouwen woningen beter passen bij de vraag.
•
We werken door aan woningbouwprojecten in de kernen. We verwachten ook in 2026 groen licht te geven op veel projecten.
•
We stellen een huisvestingsverordening op waarin we regels opnemen over het toewijzen van sociale huurwoningen. Het rijk stelt een dergelijke verordening verplicht. Hiermee wordt een verantwoordelijkheid die nu nog bij de woningcorporaties ligt, overgeheveld naar de gemeentes. Aan de organisatie van het afgeven van urgentiebeschikkingen en het proces van vergunningverlening, inclusief bezwaarprocedures, zijn kosten verbonden.
1.4 Budgetsubsidies (voor semiprofessionele organisaties) Wat willen we bereiken?
“Ons doel is om o.a. BiblioNu en Synthese blijvend te ondersteunen, zodat ze kunnen bijdragen aan een vitale en inclusieve samenleving voor alle inwoners.
Sinds 2022 steunen we professionele organisaties zoals BiblioNu en Synthese met een meerjarige subsidie. Deze organisaties spelen een belangrijke rol in het versterken van gemeenschappen, bijvoorbeeld door culturele en maatschappelijke activiteiten aan te bieden die voor iedereen toegankelijk zijn. Vanaf 2026 start een nieuwe subsidieperiode. Omdat hun maatschappelijke betekenis groeit, verwachten we dat sommige organisaties meer subsidie nodig hebben om hun werk goed te kunnen blijven doen. Ons doel is om deze organisaties blijvend te ondersteunen, zodat ze kunnen bijdragen aan een vitale en inclusieve samenleving voor alle inwoners.
Wat gaan we ervoor doen? •
We zorgen voor meer stabiliteit voor BiblioNu door losse subsidies, zoals die voor het Taalakkoord en het Informatiepunt Digitale Overheid, voortaan in één vast budget op te nemen. In 2026 blijven we de bibliotheek versterken als plek waar inwoners makkelijk informatie kunnen vinden en zich kunnen ontwikkelen, bijvoorbeeld via een breed informatiepunt en uitleenpunten in de dorpen.
Meerjarenbegroting 2026-2029
9
•
We zorgen dat sociaal-juridische hulp via Synthese voortaan vast onderdeel is van de meerjarige subsidie. We kijken kritisch naar hoeveel uren daarvoor nodig zijn, in verhouding tot andere taken van het maatschappelijk werk. De vraag naar ondersteuning groeit, vooral bij jongeren en ouderen. Binnen het beschikbare budget moeten we daarom soms scherpe keuzes maken. Ook zien we dat Synthese meer wordt gevraagd door initiatieven zoals Thuis in Horst aan de Maas en de nieuwe dorpsteams.
•
We zetten subsidie in voor cultuurontwikkeling om innovatieve producties en samenwerkingen met maatschappelijk impact mogelijk te blijven maken.
•
Om de samenwerking met Volwassenenfonds Nederland en Slachtofferhulp toekomstbestendig te maken, zetten we de huidige subsidierelatie vanaf 2026 om naar een inkooprelatie. Zij zullen geen budgetsubsidie meer ontvangen.
1.5 Gemeentelijke accommodaties Wat willen we bereiken? In Horst aan de Maas zorgen we goed voor de gebouwen waar inwoners samenkomen voor sport, cultuur en maatschappelijke activiteiten. We beheren deze accommodaties zodat ze veilig, toegankelijk en geschikt blijven voor bijvoorbeeld gymles, verenigingsactiviteiten of buurtbijeenkomsten. Zo dragen we bij aan een omgeving waarin mensen elkaar kunnen ontmoeten, bewegen en zich kunnen ontwikkelen.
Wat gaan we ervoor doen? •
In Q4 2025 actualiseren we het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) en het Meerjaren investeringsplan (MIP). Op basis van het nieuwe MJOP voeren we vanaf 2026 onderhoud uit om onze accommodaties in stand te houden.
•
Daarnaast blijven we de komende jaren kritisch kijken naar welke accommodaties behouden moeten blijven en waar we eventueel ook kunnen samenvoegen of zelfs afstoten.
•
We zien dat de exploitatie van accommodaties hier en daar wellicht ondersteuning nodig heeft. Er rust een behoorlijke verantwoordelijkheid op (vrijwilligers)besturen. Het is voor ons belangrijk dat deze vrijwillige inzet behouden blijft voor de samenleving. Hier investeren we in.
Meerjarenbegroting 2026-2029
10
1.6 Revitalisering wijken Wat willen we bereiken? Onze inwoners wonen in leefbare en veilige kernen en wijken in Horst aan de Maas, waar ze zich thuis voelen. In sommige wijken komt de leefbaarheid steeds meer onder druk te staan. In deze wijken werken we aan een samenhangende aanpak om de leefbaarheid te verbeteren, bijvoorbeeld in Horst-West.
“We werken aan een samenhangende aanpak om de leefbaarheid te verbeteren, bijvoorbeeld in Horst-West.”
Wat gaan we ervoor doen? •
We maken nieuwe afspraken met Wonen Limburg over toekomstige verbeteringen, zoals meer groen, plekken om elkaar te ontmoeten, en het verduurzamen en aanpassen van woningen en gaan aan de slag met het uitvoeren van deze afspraken.
•
We hebben een herstructureringsfonds opgericht dat we inzetten om de leefbaarheid in wijken of buurten te verbeteren. O.a. in drie wijken in Horst-West. Wonen Limburg overweegt hierin mee te doen.
1.7 Fundament voor vitale gemeenschappen: Sport & cultuur, erfgoed en accommodaties Wat willen we bereiken? In Horst aan de Maas zetten we sport en bewegen in om de gezondheid van inwoners te verbeteren en problemen te voorkomen. We richten ons vooral op mensen die hier het meeste baat bij hebben, zoals kinderen met een motorische achterstand en mensen die moeilijk toegang hebben tot sport. Cultuur speelt ook een belangrijke rol in het versterken van gemeenschappen en het aanpakken van maatschappelijke uitdagingen. Verenigingen zijn hierin onmisbaar voor de leefbaarheid in onze dorpen. Daarnaast willen we ons erfgoed goed bewaren en beleefbaar maken, zodat historische gebouwen, archeologische vondsten en bijzondere landschappen ook voor toekomstige generaties zichtbaar en toegankelijk blijven. Tussen 2026 en 2029 brengen we de basis op orde, met extra middelen om erfgoed duurzaam te behouden en te benutten voor toerisme en recreatie.
Wat gaan we ervoor doen? •
We zetten het Transitieplan Sport aan de Maas in 2026 voort.
•
In 2026 geven we uitvoering aan het recent vastgestelde cultuurprogramma 2030. Hierin zijn de speerpunten voor cultuur opgenomen. De focus ligt hierbij op; º
Het inzetten van cultuur als middel om de beweging van zorg naar gezondheid te stimuleren. Meerjarenbegroting 2026-2029
11
•
º
Het behouden van culturele innovatieve producties en samenwerkingen met
º
Een sterk verenigingsleven in de dorpskernen.
º
De ondersteuning aan Museum de Locht voor het voortzetten van hun
maatschappelijke impact.
programmering en activiteiten.
We vertalen (juridisch) onderdelen van het erfgoedbeleid, zoals waarderingskaarten en beleidskaarten naar het omgevingsplan.
•
We wijzen de gemeentelijke monumenten en karakteristieke panden aan.
•
We starten stimuleringsregelingen op. Bijvoorbeeld een subsidie en handreiking voor eigenaren/ initiatiefnemers.
•
We nemen in de begroting financiële middelen op om het beheer en de exploitatie van (niet) gemeentelijke MFA’s te steunen.
1.8 Goed bereikbare en veilige kernen Wat willen we bereiken? Een goede bereikbaarheid van voorzieningen, een sterke infrastructuur in en tussen onze kernen en verkeersveiligheid zijn belangrijke voorwaarden voor vitale kernen. We houden de kwaliteit van wegen, straten en stoepen op peil. Ons mobiliteitsprogramma 2025-2035 is leidend voor wat we doen. Daarnaast verbeteren we de verkeersveiligheid in kernen .
Wat gaan we ervoor doen? Het mobiliteitsprogramma 2025-2035 heeft een uitvoeringsprogramma waarin de korte termijn doelen staan beschreven die komende jaren willen uitvoeren. Denk hierbij aan: •
We verlagen de maximumsnelheid op een aantal wegen: van 80 naar 60 en van 50 naar 30. Dit komt vooral de veiligheid van fietsers in het verkeer ten goede. Op basis van een constructief plan verlagen we planmatig de snelheid in gebieden waar dat mogelijk is.
•
We zetten campagnes in om verkeersdeelnemers bewust te maken van veilig gedrag in het verkeer.
•
We participeren regionaal in het netwerk Trendsportal. Vanuit deze samenwerking werken we aan het terugdringen van mobiliteitsarmoede in onze gemeente en een verkeersveiligere en mobiele gemeente.
•
We werken de parkeernota verder uit.
•
We besparen op verkeer en vervoer door meer gebruik te maken van energiezuinige led-verlichting in de openbare ruimte. Daarnaast zal het aantal beïnvloedingscampagnes (de grote zoals o.a. wij gaan weer naar school uitgezonderd) afnemen. Onderhoud voeren we alleen uit als het echt nodig is waarbij we zorgen dat het straatbeeld in grote lijnen netjes blijft.
Meerjarenbegroting 2026-2029
12
2. Een sterke sociale basis Baten 2026:
20,1
Lasten 2026:
-67,7
Saldo 2026:
-47,5
2.1 Vrij toegankelijke ondersteuning Ons doel is een gezonde generatie in 2040: veerkrachtige, weerbare, gezonde inwoners die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. In 2026 gaan we verder met de transformatie van zorg naar gezondheid en focussen we ons nog meer op preventie, het versterken van de sociale basis en voorzieningen die voor iedereen toegankelijk zijn, zonder dat daar een indicatie of verwijzing voor nodig is. We maken het normaal om levensvragen te bespreken en zoeken oplossingen in de directe leefomgeving. We zorgen dat er genoeg goede plekken zijn waar inwoners terecht kunnen met hun ondersteuningsvragen. Door deze transformatie blijft professionele zorg beschikbaar voor de meest kwetsbare inwoners.
2.1.1
IN! Horst aan de Maas
“Samen werken we aan een positieve leefomgeving waarin iedereen gezond, veilig en kansrijk kan leven vanuit het gedachtengoed van Positieve Gezondheid.”
Wat willen we bereiken? De transformatie van zorg naar gezondheid wordt versterkt door de netwerkbeweging IN! Samen werken we aan een positieve leefomgeving waarin iedereen gezond, veilig en kansrijk kan leven vanuit het gedachtengoed van Positieve Gezondheid. IN! Horst aan de Maas werkt integraal en domein overstijgend samen aan speerpunten en doelen per levensfase. Een onderdeel van IN! Horst aan de Maas is Thuis in Horst aan de Maas. Vanuit Thuis in Horst aan de Maas willen we dat iedereen zoveel mogelijk prettig thuis kan leven.
Wat gaan we ervoor doen? •
In 2026 versterken we de omgevingsfactoren van jongeren, zoals het vergroten van ouderbetrokkenheid en het verbeteren van de gezonde voedselomgeving.
•
We investeren in domein overstijgende samenwerking via Thuis in Horst aan de Maas waarbij ontschotting van zorg bijdraagt aan passende ondersteuning voor onze inwoners. We gaan met dorpsteams aan de slag voor de juiste ondersteuning voor hulpvragen van inwoners.
2. Een sterke sociale basis
Meerjarenbegroting 2026-2029
13
2.1.2 Iedereen kan leren en zich ontwikkelen “We zorgen dat alle kinderen in Horst aan de Maas onderwijs kunnen volgen op een passende plek dichtbij huis.”
Wat willen we bereiken? Het onderwijs moet iedereen gelijke kansen geven om zich goed te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving. We zorgen dat alle kinderen in Horst aan de Maas onderwijs kunnen volgen op een passende plek dichtbij huis, zodat zij samen kunnen opgroeien en hun sociale basis versterken. Ons doel is dat er geen kinderen thuiszitten omdat er geen passend onderwijsaanbod is.
Wat gaan we ervoor doen? •
In 2026 versterken we de regionale samenwerking en afstemming tussen jeugdzorg en onderwijs, verkorten we de lijnen en verminderen de bureaucratische processen door de subsidieregel ‘Zorg in Onderwijstijd’.
•
We investeren in ontwikkeling binnen het leerlingenvervoer, door meer aandacht voor vervoers-ontwikkelplannen, het openbaar vervoer en opstapplaatsen.
•
We zetten leerplicht preventiever in door sneller contact en eerdere betrokkenheid bij zorgen over leerlingen.
•
We blijven ons richten op de groeiende vraag naar speciaal onderwijs en het voorkomen van wachtlijsten, bijvoorbeeld door borging van de Verbrede Toelating bij SBO de Twister.
•
We blijven ons inzetten voor duurzaam onderwijs voor alle nieuwkomers.
•
We bouwen aan een kindcentrum Sevenum, met hierin een school, opvang en sporthal.
2.2 Ondersteuning aan kwetsbare inwoners Steeds meer inwoners hebben op lange termijn ondersteuning of zorg nodig. Dit terwijl de middelen ontvangen voor de uitvoering van onze zorgtaken onvoldoende zijn, gemeenten geconfronteerd worden met bezuinigingen vanuit het rijk en er is sprake van toenemende tekorten op de arbeidsmarkt. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat het systeem van zorg en ondersteuning onhoudbaar is.
Meerjarenbegroting 2026-2029
14
2.2.1
Autonome ontwikkelingen in de zorg
Wat willen we bereiken? We willen zorg en ondersteuning beschikbaar en betaalbaar houden, ondanks ontwikkelingen waarop we als gemeente weinig directe invloed hebben. Bijvoorbeeld de toenemende zorgvraag door vergrijzing en de bijhorende langere en zwaardere zorginzet thuis beïnvloeden de beschikbaarheid van zorg. Daarnaast zien we dat de zorgkosten toenemen door cao-verhogingen hoger dan de contractuele indexering en landelijke afspraken over reële prijzen. Deze ontwikkelingen leiden voor 2026 en verdere jaren tot een forse stijging van de uitgaven aan zorg en ondersteuning.
Wat gaan we ervoor doen? •
We streven in nieuwe afspraken en aanbestedingen naar een goede balans tussen kwaliteit, beschikbaarheid en betaalbaarheid van zorg. Zoals bijvoorbeeld in de nieuwe aanbesteding trapliften en woningaanpassingen.
2.2.2 Doorontwikkeling dienstverlening Wat willen we bereiken? We willen dat inwoners van Horst aan de Maas zich gezien en gehoord voelen, juist op de momenten dat het ertoe doet. Onze dienstverlening in het sociaal domein is erop gericht om samen met inwoners te komen tot oplossingen die passen bij hun leven en mogelijkheden. Daarbij staat voorop dat mensen zoveel mogelijk grip en rust ervaren, in plaats van stress en onzekerheid. We streven naar een dienstverlening die dichtbij, betrouwbaar en mensgericht is: inwoners weten waar ze terecht kunnen en kunnen erop vertrouwen dat we doen wat nodig is. Dat betekent dat we niet alleen kijken naar wetten en regels, maar vooral naar de bedoeling erachter. Zo bouwen we aan een sociaal domein dat inwoners ondersteunt bij hun bestaanszekerheid en bijdraagt aan stabiliteit in hun dagelijks leven.
Wat gaan we ervoor doen? •
We maken bewuste keuzes in hoe we onze dienstverlening organiseren. We gebruiken daarbij het Afwegingskader Sociaal Domein om zorgvuldig te bepalen wat we zelf doen, wat we uitbesteden en waarin we investeren. Zo zorgen we ervoor dat we onze middelen en capaciteit inzetten op een manier die de meeste maatschappelijke impact heeft en inwoners écht verder helpt.
•
In 2026 gaan we daarnaast actief met het uitvoeringsteam, management en onze partners in gesprek om onze visie verder te vertalen naar de praktijk. Samen werken we aan concrete acties die houvast geven in de dagelijkse uitvoering. Op die manier geven we onze collega’s de ruimte én de steun om maatwerk te leveren, zonder dat het willekeurig wordt. We vertrouwen erop dat zij samen met inwoners de juiste afwegingen kunnen maken, en we faciliteren hen om dat goed te doen.
Meerjarenbegroting 2026-2029
15
2.2.3 Jeugdhulp beschikbaar voor iedereen die het nodig heeft Wat willen we bereiken? We streven ernaar dat minder kinderen afhankelijk zijn van jeugdzorg, door in te zetten op preventie, vroegsignalering en het versterken van het eigen netwerk. Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat kinderen en gezinnen die wél jeugdzorg nodig hebben, tijdig en passend worden geholpen. Daarbij zetten we in op samenwerking, continuïteit van zorg en het ontwikkelen van alternatieven voor intensieve vormen van hulp.
Wat gaan we ervoor doen? •
We werken aan de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd. Deze agenda beoogt de kwaliteit en beschikbaarheid van jeugdhulp te verbeteren binnen een strak financieel kader. Hiervoor zijn door het kabinet in overleg met een deskundigencommissie en de VNG extra middelen beschikbaar gesteld. Deze worden verwerkt in de begroting..
•
Vanaf 1 januari 2026 treden de nieuwe raamovereenkomsten met jeugdhulpaanbieders (segmenten 2, 3 en 4 en jeugdzorgplus) in werking of worden bestaande raamovereenkomsten verlengd (segment 1 en crisishulp jeugd). Op basis van de Algemene Maatregel van Bestuur reële prijzen Jeugdwet hebben we hierbij nieuwe tarieven moeten vaststellen die hoger zijn dan de huidige tarieven (zie 3.2), deze zijn verwerkt in de begroting. De nieuwe raamovereenkomsten jeugd bieden ook mogelijkheden om beter te sturen op de inzet van jeugdhulp en daarmee op de uitgaven.
“We willen dat jeugdhulp beschikbaar blijft voor wie het nodig heeft, binnen een verantwoord financieel kader. ”
•
De afgelopen jaren zijn er de nodige, grote jeugdhulpaanbieders geweest die melding hebben gemaakt van financiële problemen. Door sommige aanbieders zijn herstelplannen of continuïteitsplannen gemaakt en bij sommige hebben gemeenten financieel ondersteund. We blijven de financiële situatie van jeugdhulpaanbieders nauwgezet volgen, zodat we tijdig kunnen inspelen oprisico’s en de continuïteit van zorg voor jeugdigen en gezinnen kunnen waarborgen.
•
Op Limburgse schaal werken we aan het versterken van het jeugdhulplandschap door over de grenzen van de jeugdhulpregio’s heen samen te werken bij de organisatie en inkoop van bovenregionale jeugdhulpvoorzieningen. Dit doen we in het kader van de Taskforce Robuust Zorglandschap Limburg.
•
Jeugdzorgplus wordt uiterlijk in 2030 afgebouwd; samen met de jeugdhulpregio’s in Brabant en Limburg werken we aan alternatieven die zijn vastgesteld in het transformatieplan JZ+. Eindhoven voert namens de regio een inkooptraject uit om in 2026 nieuwe contracten af te sluiten die beter aansluiten bij deze transformatie.
Meerjarenbegroting 2026-2029
16
2.2.4
Iedereen doet mee Wat willen we bereiken?
“We willen dat inwoners zich gezien, gehoord en gesteund voelen.”
Ons doel is dat alle inwoners, ongeacht hun persoonlijke omstandigheden, op hun eigen manier kunnen meedoen in de samenleving. Meedoen betekent niet alleen werk of vrijwilligersactiviteiten, maar ook sociale verbinding, ontwikkeling en deelname aan de gemeenschap. We willen dat inwoners zich gezien, gehoord en gesteund voelen. Dat ze de ruimte krijgen om hun talenten en mogelijkheden in te zetten, en waar nodig ondersteuning krijgen om obstakels te overwinnen. Tegelijkertijd houden we oog voor de balans: meedoen gaat over kansen benutten, maar ook over prikkels en verantwoordelijkheden die inwoners stimuleren om actief bij te dragen aan hun omgeving.
Wat gaan we ervoor doen? •
We vertalen de wetswijzigingen van de Participatiewet in Balans naar onze gemeentelijke praktijk, passend bij de doorontwikkeling van onze dienstverlening
•
We zorgen dat inwoners naar vermogen mee kunnen doen, met passende ondersteuning en een duidelijke prikkel naar werk, afgestemd op hun situatie.
•
We faciliteren onze professionals zodat zij met vertrouwen en deskundigheid de juiste afwegingen kunnen maken, binnen heldere kaders vanuit de bedoeling van de wet.
•
We werken aan de ontvlechting van de NLW zodat we zelf de regie in handen hebben voor de ontwikkeling van ons eigen, toekomstgerichte lokale ontwikkelbedrijf.
•
We bouwen aan een nieuwe Onze Loods zodat er meer werkplekken en leslokalen beschikbaar zijn en ruimte is voor ontmoeting en meedoen. Onze Loods wordt een B.V. zodat we doorontwikkeling goed kunnen organiseren en medewerkers in dienst kunnen nemen.
2.2.5
Grip op inkomen en schulden
Wat willen we bereiken? Ons doel is dat inwoners met financiële problemen snel en effectief de hulp krijgen die ze nodig hebben. We willen dat zij weer grip krijgen op hun situatie, zodat stress en onzekerheid afnemen en het risico op verdere schulden en sociale problemen kleiner wordt. Waarbij we (complexe) problemen vroegtijdig signaleren en voorkomen dat schulden verergeren. Met duurzame, samenhangende en mensgerichte schuldhulpverlening zorgen we ervoor dat inwoners op een passende manier worden ondersteund in hun weg naar financiële zelfredzaamheid.
Meerjarenbegroting 2026-2029
17
Wat gaan we ervoor doen? •
We werken aan een meer samenhangende en toegankelijke gemeentelijke schuldhulpverlening, waarin inwoners minder te maken hebben met overdrachtsmomenten en versnippering van de ondersteuning.
•
We zorgen dat onze dienstverlening beter aansluit bij de leefwereld van inwoners, zodat mensen zich begrepen voelen en sneller geholpen worden.
•
We passen ons beleid en onze processen aan op veranderingen in weten regelgeving, ICT-systemen en samenwerking met partners, zodat de schuldhulpverlening toekomstbestendig en effectief blijft.
2.2.6
Inwoners met complexe problematiek
“We willen inwoners met een stapeling van problemen, zoals eenzaamheid, verslaving, schulden of huiselijk geweld, zo passend mogelijk ondersteunen.”
Wat willen we bereiken? We willen inwoners met een stapeling van problemen, zoals eenzaamheid, verslaving, schulden of huiselijk geweld, zo passend mogelijk ondersteunen zodat ze op den duur weer eigen regie over hun leven krijgen. Door de (chronische) stress die deze problemen veroorzaken, verliezen steeds meer inwoners deze regie en lukt het steeds minder goed om problemen op te lossen. Daarnaast sluit het gestandaardiseerde en verkokerde systeem vaak onvoldoende aan bij wat deze inwoners nodig hebben en is de weg in dat systeem steeds moeilijker te vinden.
Wat gaan we ervoor doen? •
We werken met extra aandacht aan het creëren van stabiliteit en het verminderen van stressfactoren. We werken structureel samen met ervaringswerkers en gaan flexibel om met onze kaders waar nodig. Deze ‘Stabiliteitsaanpak’ dragen we ook uit naar onze samenwerkingspartners.
•
We bieden inwoners die tijdelijk niet thuis kunnen verblijven een plek om tot rust te komen in het Herstelhuis in Horst, ondersteund door ervaringswerkers van Stichting Zelfregie. Voor wie meer tijd nodig heeft of niet direct terug naar huis kan, zijn er Mikmakplekken. Samen met partners zoeken we naar duurzame oplossingen. De structurele bekostiging vanuit de regio wordt in 2026 verder uitgewerkt, afhankelijk van besluitvorming eind 2025.
•
We investeren lokaal in een intensieve, systemische aanpak van huiselijk geweld met korte lijnen naar ketenpartners, en versterken regionale initiatieven voor duurzame impact.
Meerjarenbegroting 2026-2029
18
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied Baten 2026:
0,7
Lasten 2026:
-8,5
Saldo 2026:
-7,8
De fysieke leefomgeving verandert ingrijpend door maatschappelijke opgaven zoals natuurherstel, klimaatadaptatie en energietransitie. Met de Omgevingswet als kader werken we aan een samenhangende koers voor beleid, uitvoering en regelgeving. We zetten in op gebiedsgerichte aanpak en regionale samenwerking om het landelijk gebied toekomstbestendig te maken. Daarbij staan ruimtelijke kwaliteit, biodiversiteit en leefbaarheid centraal. Via programma’s zoals NOVEX de Peel en Gedeelde Peel geven we richting aan duurzame keuzes voor mens, natuur en economie.
3.1 Omgevingswet, Omgevingsvisie en Omgevingsplannen: één koers voor de fysieke leefomgeving Wat willen we bereiken?
“We bundelen doelen per thema of gebied en voeren ze zorgvuldig uit, samen met inwoners en partners.”
Onze omgevingsvisie is voor de vormgeving van onze leefomgeving nu het strategisch kompas voor de lange termijn . Hierin staat hoe we ruimte, natuur, infrastructuur en gezondheid willen ontwikkelen. Op basis van deze visie werken we thema’s en gebieden uit in concrete omgevingsprogramma’s, zoals voor duurzaamheid, erfgoed, wonen en mobiliteit.
Wat gaan we ervoor doen? •
De besluitvorming over de omgevingsvisie staat gepland voor eind 2025. Op basis van de omgevingsvisie maken we de komende jaren omgevingsprogramma’s. Met het ontwikkelen van de programma’s actualiseren we al het huidige ruimtelijk beleid, brengen we het in overeenstemming en voegen het samen. º
De lessen uit het pilot-omgevingsprogramma ‘Groen, Blauw en Klimaatadaptatie’
º
We starten onder andere met het thema milieu en met enkele modules ten
º
In 2026 en daarna werken we verder aan het omgevingsplan.
trekken we door naar de volgende thematische en gebiedsprogramma’s. behoeve van een programma voor het buitengebied.
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
Meerjarenbegroting 2026-2029
19
º
Het deelgebied Meterik, de eerste kern, wordt in procedure gebracht ten behoeve van
van het omgevingsplan.
º
We werken het omgevingsplan voor deelgebied Horst Centrum verder uit, net als
º
Vanaf 2027 werken we aan de regels voor de bedrijventerreinen en vanaf 2028 aan
º
In 2026 voorzien we een viertal thematische wijzigingen van het omgevingsplan.
º
Tot slot faciliteren we per 1 januari 2026 nieuwe initiatieven in de landelijke
de vaststelling. Het ontwikkelde casco dient als basis voor de verdere ontwikkeling
voor vier andere kernen. het buitengebied, zodat in 2031 het volledige omgevingsplan is geactualiseerd.
systematiek STOP-TPOD, dit omdat de TAM-regeling stopt per 1 januari 2026. •
Het aanpassen van het omgevingsplan en het begeleiden van nieuwe initiatieven kost extra tijd en inzet. Dit vraagt ook om andere vaardigheden van medewerkers. Daarom breiden we onze organisatie uit met twee extra functies: een planbeheerder en een regelanalist. Daarnaast investeren we in de ontwikkeling van onze medewerkers, zodat we alle taken vanuit de Omgevingswet goed kunnen uitvoeren.
•
We stellen nieuwe kaders vast voor de Nota Ruimtelijke Kwaliteit zodat we duidelijker en minder ingewikkeld beleid hebben waardoor procedures sneller en efficiënter zijn. Met minder regels waar het kan en duidelijker regels waar het moet geven we helderheid aan initiatiefnemers. Deze nota hanteert een bredere definitie van ruimtelijke kwaliteit: niet alleen bebouwing, maar ook landschap en groen worden nadrukkelijk meegenomen. In 2026 vervangt het eerste deel van de Nota Ruimtelijke Kwaliteit de huidige Welstandsnota en richt zich op het clusteren van kernen en bebouwing. In het vervolgdeel komt de nadruk te liggen op de buitengebieden, waarbij natuur en landschap als leidende factoren worden beschouwd.
3.2 Een toekomstbestendige leefomgeving voor mensen, bedrijven, landschap en natuur Wat willen we bereiken? Het landelijk gebied in Horst aan de Maas staat onder druk. Er komen veel grote vraagstukken samen, zoals
“Via het programma NOVEX de Peel werken we samen met partners aan een toekomstbestendig landelijk gebied. ”
natuurherstel, klimaatverandering, waterkwaliteit, duurzame landbouw en leefbaarheid. Tegelijkertijd is er steeds meer behoefte aan ruimte voor wonen, recreatie en energie. Ook sociale uitdagingen spelen mee, zoals het behoud van identiteit en het tegengaan van ondermijning. De toekomst van de agrarische sector is onzeker, en dat maakt de toekomst van het hele gebied kwetsbaar. Er is behoefte aan een duidelijke koers, ook vanuit rijk en provincie. Via het programma NOVEX de Peel werken we samen met partners aan een toekomstbestendig landelijk gebied. We willen inwoners en ondernemers helpen bij het maken van keuzes die bijdragen aan een duurzame en leefbare omgeving.
Meerjarenbegroting 2026-2029
20
Wat gaan we ervoor doen? •
Voor het landelijk gebied werken we in 2026 verder de opgaves waar we aan gaan werken uit. We zoeken hier nadrukkelijk de integratie op van andere opgaves en overige ontwikkelingen.
•
We werken aan verschillende gebiedsgerichte aanpakken (GGA’s). Binnen een GGA maken we keuzes om de doelen van een toekomstbestendig landelijk gebied te verwezenlijken.
•
We blijven intensief samenwerken met en in de regio. In deze complexe wereld vol urgente opgaven is het van belang dat we optimaal gebruik maken van elkaars expertises en elkaars uitdagingen kennen (geen gemeentelijke en provinciale grenzen). We doen dit in verschillende regionale samenwerkingsverbanden.
•
We blijven actief betrokken bij het (rijks)programma NOVEX. Vanuit dit gremium halen we belangrijke informatie op en zitten we als (vaste)partner mee aan het stuur voor de ingezette koers. Waar mogelijk, maken we aanspraak op beschikbare gelden. In de sleutelthema’s, en impulsprojecten maken we dit concreet en laten we projecten in onze regio (gemeente) landen.
•
We gaan door met twee grote lopende gebiedsprocessen. De eerste is de Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) Gedeelde Peel. De tweede is het programma Vierwaarden. We blijven ons inzetten voor de doorontwikkeling van de Peelbergen.
•
We investeren in Kasteelpark ter Horst en gaan verder met de gebiedsvisie. In 2026 werken we verder aan het uitvoeringsprogramma voor de periode 2026-2029.
•
We blijven ons inzetten voor het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van het landelijk gebied. Belangrijke input voor een toekomstbestendig landelijk gebied zijn de acties zoals beschreven in programma 5 van deze begroting (een florerende en innovatieve agrarische sector). We volgen deze ontwikkelingen en nemen de conclusies en resultaten mee in de programma’s en uit te werken gebiedsprocessen.
•
We werken aan het verbeteren van onze natuurgebieden en het herstel van de biodiversiteit in het landelijk gebied. We stellen een biodiversiteitsplan op.
•
We besparen voor de jaren 2026 -2029 op het beheer van het huidige openbaar groen (areaaluitbreiding niet meegerekend). Dit kan met behoud van het huidige kwaliteitsbeeld, maar hiermee verdwijnt wel de flexibiliteit uit de budgetten.
•
We voeren de ontwikkelkalender bomen 2025-2035 uit voor een duurzaam bomenbeheer waarbij we ook inwoners stimuleren mee te denken voor groen in de buurt.
Meerjarenbegroting 2026-2029
21
4. Duurzaam Horst aan de Maas Baten 2026:
20,5
Lasten 2026:
-16,8
Saldo 2026:
3,8
Horst aan de Maas werkt aan een duurzame toekomst met een klimaat neutrale gemeente in 2050 als doel. We zetten in op energiebesparing, lokale opwekking en een robuust energiesysteem. Tegelijkertijd versterken we onze leefomgeving via klimaatadaptatie, biodiversiteit en waterkwaliteit. Circulaire economie krijgt vorm in bouw, landbouw en gemeentelijke organisatie. Samen met regionale partners bouwen we aan een gezonde, groene en toekomstbestendige gemeente.
4.1
Energie
Wat willen we bereiken? In 2050 is Horst aan de Maas klimaatneutraal. 2050 lijkt nog ver weg. Maar we moeten ook in 2026 stappen zetten om dit doel te halen. Sterker nog: we hebben afspraken gemaakt over mijlpalen op weg naar 2050. We zitten al enige jaren volop in de energietransitie. Belangrijk is dat we kijken naar het energiesysteem als geheel, de opwek, het transport, de opslag en het verbruik. Onze focus ligt op het verlagen van de energiebehoefte in de gemeente. In 2030 verbruiken we 35% minder energie dan in 2017. Tegelijkertijd richten we ons op het duurzaam opwekken van energie. We streven ernaar om in 2030 30% van de energievraag in Horst aan de Maas duurzaam en lokaal op te wekken. We zullen hierin keuzes moeten maken. Een voorbeeld hiervan is het energielandschap Dorperpeel en het doel dat in 2030 2.400 extra woningen aardgasvrij-ready zijn.
Wat gaan we ervoor doen? •
In 2025 zijn we gestart met het opstellen van een nieuwe Energievisie inclusief een update van de Warmtevisie. De Energievisie leggen we in 2026 voor aan de raad.
•
De Energievisie werken we in 2026 verder uit naar een Energieprogramma. Financiële keuzes die hieruit voortkomen, leggen we voor aan de gemeenteraad.
•
In 2026 continueren we de uitvoering van de werkzaamheden zoals die als actielijnen in het (vastgestelde) Programma Energiebesparing Horst aan de Maas 2023 - 2026 zijn opgenomen.
•
We handhaven op de Energie Informatie- en Besparingsplicht.
•
Bedrijven die energiehubs willen vormen, ondersteunen we. Dit wordt financieel al ondersteund met provinciale subsidies.
4. Duurzaam Horst aan de Maas
Meerjarenbegroting 2026-2029
22
•
We blijven ons samen met Enexis inzetten op het verminderen van de netcongestie. Er zullen de komende tien jaar zo’n 300 kilometer nieuwe elektriciteitskabels, 300 nieuwe elektriciteitshuisjes en 6 nieuwe middenspanningsstations worden toegevoegd.
•
We geven uitvoering aan het Nationaal isolatie programma (NIP). We starten met het opstellen van Warmteuitvoeringsplannen (WUP’s).
•
We blijven verbeterde isolatie van de woningen stimuleren. De aanpak is tot nu toe een succes en wordt vanaf 2025 en verder in 2026 opgevolgd door de Meerjarige Collectieve Ontzorgingsaanpak. Hiervoor zetten we de middelen in uit de SpUk Lokale Aanpak Isolatie.
4.2 Klimaatadaptatie, kaderrichtlijn water en biodiversiteit Wat willen we bereiken? Het klimaat verandert en dat merken we ook in Horst aan de Maas. We krijgen vaker te maken met extreme weersomstandigheden, zoals droogte en wateroverlast, en de kwaliteit van onze bodem en biodiversiteit neemt af. Daarom zetten we ons in voor een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. We zorgen voor voldoende en schoon water, een goed werkend rioolstelsel en een gezonde bodem. Groen speelt hierin een sleutelrol: bomen en planten zorgen voor verkoeling, zuiveren de lucht, vangen regenwater op en versterken de biodiversiteit. We streven naar een leefomgeving waarin wonen, werken en recreëren in balans zijn. In tien jaar willen we het groene oppervlak met 5% uitbreiden. Ook werken we toe naar het voldoen aan de Kaderrichtlijn Water, uiterlijk eind 2027 of later in overleg met het waterschap. Door te vergroenen en te verduurzamen maken we onze dorpen en wijken weerbaarder, gezonder en prettiger om in te leven – nu en in de toekomst.
“Door te vergroenen en te verduurzamen maken we onze dorpen en wijken weerbaarder, gezonder en prettiger om in te leven nu en in de toekomst.”
Wat gaan we ervoor doen? •
We werken diverse zaken verder uit in het programma Groen, Blauw en Klimaatadaptatie.
•
We voeren de ontwikkelkalender bomen 2025-2035 uit.
•
Om hittestress te voorkomen planten we meer bomen aan in stedelijk gebied en vergroenen we bestaand stedelijk gebied. We vergroenen 1 à 2 dorpskernen per jaar.
•
Met inwerkingtreding van de Omgevingswet maken we geen nieuw Gemeentelijk rioleringsplan meer maar worden beleidsmatige aspecten en ambities in het Programma Groen, Blauw en Klimaatadaptatie opgenomen. Het proces hiervoor loopt en geeft begin 2026 input voor een nieuw kostendekkingsplan voor de riolering waarin we rekening houden met nieuwe ontwikkelingen.
Meerjarenbegroting 2026-2029
23
•
Kaderrichtlijn Water. Het terugdringen van riool overstorten is een wettelijke verplichting die eind 2027 gerealiseerd moet zijn. Of we dit volledig gaan halen is nog onzeker. We zijn hierover in overleg met het waterschap. We verwachten tot 2028 nog 8 tot 9 ha aan verhard oppervlak af te koppelen. Daarnaast maken we een tiental groene bergingen achter riool overstorten. Ook na 2027 blijft het noodzakelijk om aan de KRWopgave te werken en de kwaliteit van het oppervlaktewater te verbeteren. Als alternatief voor het niet volledig tijdig halen van de KRW onderzoeken we of het wenselijk is dat de RUD extra controles op lozingen van bedrijven gaat uit voeren.
•
In 2021 hebben we een aantal (urgente) knelpunten wateroverlast gedefinieerd. Om deze op te lossen voeren we diverse projecten uit. Voor de komende jaren worden de knelpunten opnieuw in beeld gebracht. Het onderzoek hiervoor loopt.
•
Het jaar 2024 werd gekenmerkt door veel en langdurige neerslag. Terwijl andere jaren weer droog verliepen. We onderzoeken de gevolgen daarvan voor de grondwaterstanden en brengen het effect hiervan op beleidsmatige en operationele zaken in beeld.
4.3 Op naar een Circulaire economie “Vanaf 2030 willen we dat de helft van onze bouwprojecten – zoals wegen en gebouwen – circulair wordt aanbesteed. ”
Wat willen we bereiken? Horst aan de Maas werkt toe naar een volledig circulaire economie in 2050, met als tussenstap 50% circulariteit in 2030. Dat betekent dat we zuiniger omgaan met grondstoffen, slimmer ontwerpen en duurzaam produceren. We richten ons op drie belangrijke thema’s: een circulaire gemeentelijke organisatie, circulair bouwen en ontwikkelen, en kringlooplandbouw.
Vanaf 2030 willen we dat de helft van onze bouwprojecten – zoals wegen en gebouwen – circulair wordt aanbesteed. Hier werken we naartoe door jaarlijks 10% te verhogen. Ook facilitaire diensten moeten dan volledig circulair zijn. Gemeentelijk vastgoed moet met minder nieuwe grondstoffen worden gebouwd en onderhouden, en we zetten in op het gebruik van regionale biobased materialen. (minimaal 30%). Grond-, weg-, en waterbouw (GWW) projecten, willen we uitvoeren met tenminste 40% minder primaire abiotische grondstoffen (t.o.v. 2025). In de landbouw stimuleren we voorbeelden van kringlooplandbouw, waarbij duurzaam voedsel wordt geproduceerd met respect voor natuur en bodem. Bij investeringen kijken we niet alleen naar kosten op korte termijn, maar ook naar gezondheid, milieueffecten en restwaarde. Zo bouwen we stap voor stap aan een toekomst waarin afval niet meer bestaat en grondstoffen steeds opnieuw worden gebruikt.
Meerjarenbegroting 2026-2029
24
Wat gaan we ervoor doen? •
We gaan in 2026 tot en met 2029 door met het ontwikkelen en uitvoeren van het onderwerp Circulaire Economie. In 2026 worden de eerste stappen gezet met circulariteit in de projecten. Dit doen we aan de hand van het afwegingskader circulariteit (onder andere materiaalgebruik), berekeningen en evaluaties.
•
We gaan aan de slag met de ontwikkeling aan de Doolgaardstraat, IKC Sevenum, herinrichting gemeentehuis en projecten bij Openbare Werken.
•
We starten een proef met ‘groen asfalt’ en onderzoeken hoe we het hergebruik van materialen kunnen stimuleren.
4.4 Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (OD NML) Wat willen we bereiken? Binnen de gemeenschappelijke regeling RUD Limburg Noord werken de 15 Noord-Limburgse gemeenten en Provincie Limburg samen in de uitvoering van (met name) de wettelijke milieutaken (bijv. het milieutoezicht op bedrijven). Ons streven is de Omgevingsdienst Noorden Midden Limburg (ODNML) uiterlijk 1 april 2026 om te vormen tot een RUD die voldoet aan de landelijk opgelegde robuustheidscriteria. Het doel van de OD NML is om effectiever en slagvaardiger te zijn bij het aanpakken van complexe milieuproblemen en nieuwe uitdagingen, zoals de energietransitie, klimaatadaptatie en een gezonde leefomgeving.
Wat gaan we ervoor doen?
“Ons streven is de Omgevingsdienst Noorden Midden Limburg (ODNML) uiterlijk 1 april 2026 om te vormen tot een RUD die voldoet aan de landelijk opgelegde robuustheidscriteria. ”
•
Schone lucht, schoon water en een schone bodem: voor toezicht en handhaving op de Milieuwet blijven we samenwerken met andere Noord- en Midden-Limburgse gemeenten in de (huidige) Regionale Omgevingsdienst Noord en Midden-Limburg.
•
Samen met andere aan de OD NML deelnemende gemeenten werken we aan de inrichting van een nieuwe, sterke omgevingsdienst. Daarbij kijken we naar hoe we zaken als financiën, personeel en bedrijfsvoering goed kunnen regelen. Hier nemen we extra financiële middelen voor op in de begroting.
Meerjarenbegroting 2026-2029
25
4.5 Afval Wat willen we bereiken? We willen de kwaliteit van onze gescheiden ingezamelde grondstoffen verbeteren door vervuiling in met name PMD en textiel terug te dringen. Daarnaast zetten we samen met RD Maasland in op een verdere optimalisatie van de afvalinzameling, met oog voor het gemak voor de inwoners, efficiëntie, kostenbeheersing en duurzaamheid.
Wat gaan we ervoor doen?
“We willen de kwaliteit van onze gescheiden ingezamelde grondstoffen verbeteren door vervuiling in met name PMD en textiel terug te dringen.”
•
We gaan inwoners nog meer informeren over het belang van goed afval scheiden. Daarbij besteden we extra aandacht aan het voorkomen van vervuiling in het PMD-afval en bij het inzamelen van textiel.
•
Samen met de verwerker gaan we vaker en nauwkeuriger meten of de ingezamelde plasticverpakkingen, metaalverpakkingen en drinkpakken (PMD) goed gescheiden zijn. Dit doen we met steekproeven op de overslaglocatie. Zo krijgen we beter zicht op de kwaliteit van deze grondstoffen en kunnen we vervuiling aanpakken.
•
Samen met RD Maasland kijken we kritisch naar onze inzameldata en routes. Door deze te analyseren, kunnen we gerichte verbeteringen doorvoeren die zorgen voor een efficiëntere en duurzamere afvalinzameling.
•
RD Maasland beheert voortaan onze glascontainers én de ondergrondse en bovengrondse containers van zeven andere Limburgse gemeenten. Denk aan schoonmaak, onderhoud en keuring.
•
Samen met de Afval Samenwerking Limburg (ASL) blijven we ontwikkelingen volgen op het gebied van afvalverwerking, zowel binnen als buiten Limburg.
Meerjarenbegroting 2026-2029
26
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie Baten 2026:
1,8
Lasten 2026:
-3,1
Saldo 2026:
-1,4
De gemeente Horst aan de Maas werkt aan een toekomstbestendige economie die bijdraagt aan een gezonde leefomgeving voor inwoners en ondernemers. Samen met regionale partners zetten we in op duurzame groei, innovatie en vitale gemeenschappen. We stimuleren circulair en duurzaam ondernemen, versterken onze centra, en zorgen voor de juiste bedrijven op de juiste plek. Ook de agrarische sector en vrijetijdseconomie krijgen een impuls via gebiedsgerichte en programmatische aanpak. Dit alles doen we met oog voor leefbaarheid, ecologie en economische vitaliteit.
5.1 Samenwerken aan een gezonde toekomst voor inwoners en ondernemers (regiodeal) Wat willen we bereiken? Als gemeente werken we aan een betere woon- werk- en leefomgeving voor inwoners en ondernemers. Dat doen we samen met andere Noord-Limburgse gemeenten (de regio), Provincie Limburg en het rijk. Door onze krachten te bundelen, bereiken we meer. Tegelijkertijd zijn we kritisch op de meerwaarde van samenwerking: daar waar deze evident is, blijven we participeren. Daar waar samenwerken niet tot de gewenste impact leidt, kiezen we ervoor onze deelname af te bouwen of stop te zetten.
Wat gaan we ervoor doen? Eind 2024 hebben we met alle partners de regiodeal afgesloten en afgesproken samen te werken op vier thema’s: •
Kennis, onderzoek & duurzaam ondernemen.
•
Talent ontwikkelen & behouden.
•
Vitale gemeenschappen & positieve gezondheid.
•
Veiligheid & ondermijning.
Daar krijgen we ook extra geld voor, vanuit het rijk. Dit is de Regio Deal II. Tot en met 2028 krijgen we als regio elk jaar miljoenen om concrete projecten uit te voeren. Ook alle gemeenten in de regio dragen bij. De beschikbare gelden worden gebruikt voor de financiering van projecten die aansluiten op (een van) de vier thema’s.
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
Meerjarenbegroting 2026-2029
27
5.2 Duurzaam ondernemen Wat willen we bereiken? We willen duurzame en circulaire innovaties
“We willen duurzame en circulaire innovaties stimuleren.”
stimuleren. Dat betekent: gezonder, slimmer en milieuvriendelijker ondernemen, en zorgen dat goede ideeën ook echt worden toegepast. De grootste uitdagingen zijn het verduurzamen van bedrijfsprocessen en de overgang naar een circulaire economie te stimuleren.
Wat gaan we ervoor doen? •
We zetten in op projecten die kennisecosystemen en duurzaam ondernemen stimuleren.
•
We versterken de samenwerking en kennisuitwisseling tussen overheid, bedrijven en onderwijsinstellingen (triple helix). Vanuit de Regio Deal II ondersteunen we initiatieven die hieraan bijdragen.
•
We stimuleren het opwekken van energie door bedrijven te verplichten hun gebouwen geschikt te maken voor zonnepanelen.
•
Op de werklandschappen van Greenport Venlo wordt gasloos gebouwd en gebruik gemaakt van duurzaam gecertificeerde bouwmaterialen.
•
We stimuleren bedrijfscollectieven tot het ontwikkelen van energiehubs en andere technische oplossingen, om ondanks netcongestie, toch te kunnen verduurzamen.
•
Samen met de glastuinbouwsector en de provincie zetten we ons in voor onderzoek naar veilige geothermie. We ondersteunen de sector ook in het vinden van een nieuwe strategische richting.
5.3 Vitale en levendige centra Wat willen we bereiken? Door online winkelen komt er steeds meer leegstand in winkelcentra. Vooral het aanbod van niet-dagelijkse winkels krimpt. Hoewel de centra in Horst aan de Maas dit tot nu toe goed hebben opgevangen, verwachten we dat deze trend doorzet. Tegelijkertijd hebben ondernemers te maken met dalende omzetten, hogere kosten en personeelstekorten, wat ook de horeca raakt. We willen de centra aantrekkelijk houden voor inwoners en bezoekers, en leegstand zoveel mogelijk beperken. In Horst richten we ons op een compact, compleet en comfortabel centrum, met een mix van wonen, werken, recreatie en voorzieningen. Minder winkels kunnen deels worden opgevangen door meer horeca en dienstverlening. Het centrum moet een ‘place to stay’ worden, niet alleen een plek om te kopen. In Sevenum ligt de focus op het behouden van het huidige aanbod. In de kleinere kernen streven we naar behoud, zonder uitbreiding van nieuwe winkels.