Stec Groep - Plintenstrategie binnenstad Hoorn

Persoonlijke verzorging

Ondersteunende diensten

Baliefuncties

Figuur 25: Benchmarkanalyse consumentgerichte dienstverleners (aantallen) Financieel intermediairs Uitzendbureau Makelaar Reisbureau Edelsmid Copyshop en fotografie Kledingreparatie Elektro reparatie Nagelstudio Tattoo/piercingshop Schoonheids/massagesalon Kapper 0

10 Benchmark

20 Hoorn

30

40

Bron: Locatus, 2023. Bewerking: Stec Groep, 2023. Benchmark centra: Assen, Bergen op Zoom, Deventer, Doetinchem, Gouda, Hoorn, Roermond en Roosendaal.

Behoefte ambachtelijke bedrijfsruimten: kansen in de binnenstad Ook voor ambachtelijke bedrijfsruimten zien we kansen in de binnenstad. Bijvoorbeeld voor verplaatsing vanuit bedrijventerreinen. Het verplaatsen van bedrijven van bedrijventerreinen naar binnensteden is een complex vraagstuk. Lang niet alle bedrijven passen succesvol in de binnenstad. Om ambachtelijke bedrijvigheid een plekje te geven moeten gemeenten, ondernemers en andere belanghebbenden rekening houden met verschillende factoren. We gebruiken onderstaande tabel als afwegingskader om te bepalen welke bedrijven in aanmerking komen voor verplaatsing naar de binnenstad. Naast de verschillende afwegingscriteria gebruiken we net als bij het hoofdstuk over kantoren de functiemengingsindex om te bepalen welke bedrijven kansrijk zijn voor een gemengd centrumwerkmilieu. Voor een volledige uitleg van de FMI verwijzen we naar de bijlage.

50

77

Plintenstrategie binnenstad Hoorn

Tabel 15: Afwegingscriteria voor bedrijvigheid in binnenstedelijke gebieden Hoofdwinkelstraat

Aanloopstraat

Gemengd gebied

Openbare publieksfunctie / plint

Aantrekkelijke en transparante etalage. Geheel open pui, verkoopruimte zoveel mogelijk aan pui-zijde

Werkfunctie in combinatie met verkoop en/of etalage. Zoveel mogelijk aan pui-zijde.

Openbare functie minder relevant, wel borging van enige woonkwaliteit

Bevoorrading

Tijdens venstertijden, mogelijkheden overdag beperkt

Korte tijd parkeren voor de deur gewenst voor laden & lossen en afhaal

Kan hele dag plaatsvinden, wel kortdurend

Geluid/hinder

Minimaal vanwege consumentenbeleving

Beperkt vanwege consumentbeleving

Enige geluid/hinder aanvaardbaar

Ruimtelijke inpassing (omvang)

In te passen in bestaande winkelpanden (groot en klein)

In te passen in bestaande winkelpanden (groot en klein)

Omvang variërend afhankelijk van functie, hoofdzakelijk kleinschalig tot middelgroot

Aantrekking verkeer

Enkel voetgangers, geen verdere verkeerstromen gewenst

Hoofdzakelijk bereikbaar per voet en fiets, auto parkeren van korte duur

Hoofdzakelijk gericht op auto en fiets. Lage intensiteit

Bron: Stec Groep, 2023.

22 bedrijven op bedrijventerreinen Hoorn ook in te passen in een gemengd centrum-werkmilieu 22 bedrijven die momenteel op een bedrijven in de gemeente Hoorn zijn gevestigd, passen qua aard en omvang in de binnenstad van Hoorn. Deze bedrijven hebben in totaal circa 46 werknemers in dienst. De gemiddelde pandomvang van de bedrijven is 235 vierkante meter bvo. Hierbij is een selectie gemaakt van kleinschalige bedrijven (tot 10 werknemers, maximale omvang 500 vierkante meter) met lichte vormen van bedrijvigheid (milieuhinder, geluid), zodat deze inpasbaar zijn in het centrummilieu. Dit zijn doorgaans bedrijven milieucategorie 1 of 2. De analyse is gebaseerd op de functiemengingsindex (zie bijlage) en bovenstaand afwegingskader. Uitgelicht: voorbeelden van Hoornse bedrijven passend in een gemengd centrum-werkmilieu Zoals genoemd is kleinschalige en/of ambachtelijke bedrijvigheid geschikt voor een binnenstad. Mits er rekening wordt gehouden met de specifieke behoeften, ruimtelijke inpassing en het behouden van woonkwaliteit. In onderstaande tabel lichten we een aantal voorbeelden uit de Hoorn gemeente toe. Deze bedrijven zijn momenteel gevestigd op een bedrijventerrein, maar passen evengoed (of zelfs beter) in de binnenstad. Naam

Via Sofia Reclame

Omvang pand

275 m²

Werknemers

6

Omschrijving activiteiten

Reclamegeschenken en textieldrukkerij

Bedrijventerrein

Westfrisia

Plintenstrategie binnenstad Hoorn

Naam

Bart Ontwerpstudio

Omvang pand

390 m²

Werknemers

1

Omschrijving activiteiten

Interieurbouw en meubelmakerij

Bedrijventerrein

Westfrisia

Naam

Verena Machtel

Omvang pand

450 m²

Werknemers

2

Omschrijving activiteiten

Bloemsierkunst en interieurontwerp

Bedrijventerrein

Westfrisia

Aanvullende behoefte van 1.920 m² bvo tot 2030 op basis van provinciale behoefteraming Naast de potentie van bedrijven die aanwezig zijn op bedrijventerreinen is er ook een toekomstige ruimtevraag vanwege de economische ontwikkeling van Hoorn en ruimteclaims van bestaande bedrijven. Om een beeld te krijgen van deze toekomstige ruimtevraag baseren we ons op de Behoefteraming werklocaties Noord-Holland Noord 2021 (zie onderstaand kader). Deze behoefteraming geeft een beeld van het gemengd stedelijke segment. Dit segment wordt gekenmerkt door lichte, kleinschalige (stadsverzorgende) bedrijvigheid. Dit is het segment dat in aanmerking komt voor de binnenstad van Hoorn. Uit de vraag-aanbodverhouding blijkt dat er in Noord-Holland Noord een tekort is aan geschikt aanbod om het gemengd stedelijke segment op te vangen. We maken een doorvertaling voor Hoorn 12. Hieruit blijkt dat er 1.920 vierkante meter bvo aanvullende behoefte ontstaat tot 2030 voor een gemengd stedelijk werkmilieu. De binnenstad van Hoorn kan als potentieel gemengd centrum-werkmilieu een rol spelen in het opvangen van deze vraag.

12

De totale behoefte aan het gemengd stedelijk werkmilieu komt uit op 0,6 hectare. Een verdeelsleutel wijst uit dat het aandeel van Hoorn hierin 32% is. Dit is op basis van werkgelegenheid, de voorraad aan bedrijventerreinareaal en de uitgegeven voorraad.

78

Plintenstrategie binnenstad Hoorn

Aanvullende behoefte: doorvertaling Behoefteraming Noord-Holland Noord Voor de aanvullende behoefte baseren we ons op de Behoefteraming werklocaties Noord-Holland Noord. De gehanteerde methodiek voor het bepalen van de uitbreidingsvraag is een van onderop opgebouwde modelmatige benadering van de ruimtevraag. Dit gebeurt op basis van specifieke lokale en regionale data uit Noord-Hollandse regio’s. Belangrijk uitgangspunt daarbij is dat de ruimtevraag wordt afgeleid van de werkgelegenheidsontwikkeling. Het model kijkt naar het resultaat van drie parameters: • De ontwikkeling van het aantal banen (naar sector en naar regio) tussen het basisjaar van de prognose en een moment in de toekomst. • Waar deze banenontwikkeling plaatsvindt, de locatietypevoorkeur: vindt de groei plaats op bedrijventerreinen of bijvoorbeeld op kantoorlocaties en in centrumgebieden. • Hoeveel ruimte elke baan inneemt, de terreinquotiënt, en de verwachte ontwikkeling daarvan. Daarbij worden trends als digitalisering, circulaire economie en energie en klimaat meegewogen.

Conclusie: diensten, ambachten en makers als versterking voor de binnenstad Ondanks diverse uitdagingen (inpassing, geschikte bedrijfsruimtes, commerciële waarden) zien we in een levendig gemengd gebied zoals de binnenstad van Hoorn (extra) diensten, ambachten en makers een aanvulling zijn op de bestaande voorzieningenmix. De aanwezigheid van deze doelgroep draagt bij aan een levendige en dynamische omgeving. Kleinschalige werkruimten voor ambachtslieden kunnen de leegstand verminderen en verouderde gebouwen nieuw leven inblazen. De nadruk op lokaal vervaardigde goederen en ambachtelijke producten heeft de afgelopen jaren aan populariteit gewonnen (zie trends en ontwikkelingen). We zien kansen voor een werkplaats waar bezoekers ambachtslieden aan het werk kunnen zien, en eventueel een product kunnen kopen. Bovendien blijkt uit de behoefteraming dat er behoefte is aan extra vierkante meters werkruimte. De binnenstad kan een deel van deze vraag opvangen.

79

Plintenstrategie binnenstad Hoorn

Bijlage 3 Toelichting functiemengingsindex Functiemengingsindex (FMI) Aan de hand van de functiemengingsindex (FMI) bepalen we per bedrijf naar welk type vestigingsmilieu de potentiële voorkeur van een bedrijf uitgaat. De FMI drukt uit hoeveel banen in een bepaalde bedrijfstak in een gemengd milieu gevestigd zijn. We doen de aanname dat alle bedrijven in die bedrijfstak in een vergelijkbare omgeving gevestigd zouden kunnen zijn. De uitkomsten weerspiegelen niet de daadwerkelijke verhuisbereidheid of locatievoorkeur van een individueel bedrijf. Uit het onderzoek ‘Menging van wonen en werken’ (PBL, 2009) is de functiemengingsindex (FMI) afkomstig. De FMI is een index waarmee de mate van menging van wonen en werken in gebieden wordt uitgedrukt. De FMI is een index van 0 tot 100 waarbij 0 staat voor een monofunctioneel woongebied. Een score van 100 staat voor een monofunctioneel werkgebied. Logischerwijs staat een score van 50 voor een gebied waar wonen en werken 50/50 gemengd zijn. Het PBL berekende op deze manier voor heel Nederland de mengbaarheid in gridcellen van 100 bij 100 meter (één hectare). De FMI per gebied wordt berekend door het aantal banen in het gebied te delen door het aantal banen plus het aantal woningen in het gebied keer honderd 13. Werken wordt dus gevat in het aantal banen terwijl wonen wordt gevat in het aantal woningen.

PBL berekende een gemiddelde FMI per bedrijfstak én grootteklasse. Vraag naar gemengde vestigingsmilieus vanuit bedrijven op basis van de functiemengingsindex Het PBL (2009) berekende de gemiddelde FMI per BLM-bedrijfstak 14 en bedrijfsgrootteklasse (aantal werknemers bedrijf) voor heel Nederland. Bedrijven met een sterk industrieel karakter hebben vaker een hoge FMI (richting 100; weinig menging). Bedrijven in zakelijke dienstverlening kennen gemiddeld genomen een lage FMI (richting 50; veel menging). Daarnaast hebben grotere bedrijven gemiddeld een hoge FMI en kleinere bedrijven gemiddeld een lage FMI. Op deze manier heeft het PBL een matrix gemaakt met een gemiddelde FMI per bedrijfssector en bedrijfsgrootteklasse. Vraag naar potentiële voorkeursvestigingsmilieus Op basis van de FMI scores van het PBL per sector en de grootteklasse van bedrijven bepalen we per bedrijf welk type vestigingsmilieu de voorkeur krijgen.

We onderscheiden verschillende potentiële voorkeursvestigingsmilieus: Monofunctionele locaties: • Bedrijventerreinen (panden met een functioneel uiterlijk, relatief ruim opgezet) • Kantoorlandschap (middelgrote tot grote kantoren, relatief ruim opgezet en buiten of aan rand van stedelijk gebied) Verschillende gemengde woon-werkmilieus: • Productielandschap (vooral industrieel vastgoed, ruim opgezet met grootschaliger vastgoed) • Kantoorlandschap (middelgrote tot grote kantoren, relatief ruim opgezet en binnen stedelijk weefsel) 13 14

Aantal banen / (aantal banen + aantal woningen) x 100

De BLM (Bedrijfslocatiemonitor) bedrijfstakken zijn een vereenvoudiging van SBI-sectoren. De BLM werd (in het verleden) door PBL en CPB voornamelijk gebruikt voor het maken van behoefteprognoses.

80

Plintenstrategie binnenstad Hoorn

• • •

Ambachtelijk woonwerkterrein (vooral kleinschalige bedrijfsruimte in gemengd stedelijk gebied) Creatief woonwerkterrein (vooral kleinschalige kantoorruime in gemengd stedelijk gebied) Centrum woonwerkmilieu (zowel kleinschalige bedrijfsruimte als kleinschalige kantoorruimte gemengd met wonen en voorzieningen in een centrumgebied)

We onderscheiden de gemengde milieus op basis van de overheersende functie: of ze vooral bedrijfsruimtes of kantoorruimtes bevatten. Ook onderscheiden we op basis van de algemene omvang van het vastgoed in het gebied (kleinschalig of grootschalig). De binnenstad van Hoorn kenmerkt zich als gemengd centrum woonwerkmilieu.

81

82

Plintenstrategie binnenstad Hoorn

Bijlage 4 Demografisch profiel Voor een toekomstbestendig aanbod (detailhandel, horeca, leisure, cultuur, kantoren, diensten) in de binnenstad is het nodig deze aan te laten sluiten op de demografie van de bezoekers. We geven daarom in een aantal tabellen een de demografische opbouw weer van inwoners in de gemeente Hoorn en Westfriesland (waar een belangrijk deel van de bezoekers vandaan komt). We vergelijken dit met Nederland. Hieruit volgen de volgende conclusies: 1 Het aantal inwoners in de gemeente Hoorn ligt op ruim 75.200 (tabel 17). Het aantal inwoners groeit naar verwachting de komende jaren stevig. Tot en met 2030 komen er ongeveer 4.200 inwoners bij. In de periode daarna tot en met 2040 gaat het om 4.300 nieuwe inwoners. Ook in andere gemeenten in de regio Westfriesland regio stijgen de inwonertallen, wel in een lager tempo. Tot en met 2030 gaat het om ruim 1.000 extra inwoners. In de periode daarna tot 2040 gaat het om 1.900 nieuwe inwoners. 2 De leeftijdsopbouw van inwoners in de gemeente Hoorn in nagenoeg gelijk aan het Nederlandse gemiddelde (figuur 25). Hoorn heeft een iets jongere bevolking, met name door meer 0 tot 15-jarigen. De grootste groep inwoners is 45 tot 65 jaar. Een aanzienlijk deel van deze groep gaat in de komende tien jaar met pensioen, waardoor vergrijzing optreedt. In andere gemeenten van Westfriesland zijn inwoners gemiddeld iets ouder.

Het aantal 65plussers en inwoners in de groep 45 tot 65 jaar ligt hoger. 3 De grootste groep huishoudens in de gemeente Hoorn zijn alleenstaanden, net als landelijk (figuur 26). Het aandeel gezinnen is relatief groot. In andere gemeenten in Westfriesland zijn gezinnen nog iets dominanter aanwezig en blijft het aantal alleenstaanden duidelijk achter. 4 De gemeente Hoorn kent een relatief grote groep middelbaar opgeleiden (figuur 27). Deze groep vormt 45% van het totaal. Het aandeel hoger opgeleiden ligt 5%-punt lager dan landelijk. In de andere gemeenten in Westfriesland ligt ten opzichte van het landelijk gemiddelde het aandeel hoger opgeleiden nog lager, waar het aantal lager opgeleiden hoger ligt. 5 De besteedbare inkomens in de gemeente Hoorn blijven iets achter bij het landelijk gemiddelde (-2%). Vooral in de hoogste inkomensgroep is het aantal inwoners beperkter (figuur 28). Middeninkomens vormen de grootste groep in Hoorn. In andere gemeenten in Westfriesland ligt het besteedbaar inkomen juist gemiddeld hoger dan landelijk (+7%). Vooral in Drechterland, Koggenland en Opmeer zijn de inkomens relatief hoog.

Tabel 16: Prognose inwoners 2023

2030

2040

Hoorn

75.230

79.420

83.690

Westfriesland (excl. Hoorn)

143.140

144.200

146.100

Bron: Primos, 2023; Bewerking Stec Groep, 2023.

83

Plintenstrategie binnenstad Hoorn

Figuur 26: Opbouw leeftijden

Nederland

15%

12%

25%

West-Friesland

16%

12%

22%

Hoorn

16%

12%

0%

10%

20%

0 tot 15 jaar

40%

15 tot 25 jaar

22%

28%

20%

26%

25% 30%

20%

27%

50%

25 tot 45 jaar

60%

70%

80%

45 tot 65 jaar

90%

100%

65+

Bron: CBS, 2023; Bewerking Stec Groep, 2023. *Westfriesland exclusief Hoorn

Figuur 27: Samenstelling huishoudens

Hoorn West-Friesland

10%

20%

Alleenstaanden

32%

29%

39% 0%

36%

33%

31%

Nederland

35%

28%

37%

30%

40%

50%

Stellen zonder kinderen

60%

70%

80%

90%

100%

Gezinnen

Bron: CBS, 2023; Bewerking Stec Groep, 2023. *Westfriesland exclusief Hoorn

Figuur 28: Opleidingsniveaus

Hoorn

28%

West-Friesland

30%

Nederland

27% 0%

Laag

10%

27%

45%

23%

47%

32%

42% 20%

Middelbaar

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Hoog

Bron: CBS, 2023; Bewerking Stec Groep, 2023. *Westfriesland exclusief Hoorn

Figuur 29: Verdeling inkomens (per 10%-groep) 15% 10% 5% 0%

1e 10%groep Hoorn

2e 10%groep

3e 10%groep

West-Friesland

4e 10%groep

5e 10%groep

6e 10%groep

7e 10%groep

Nederland

Bron: CBS, 2023; Bewerking Stec Groep, 2023. *Westfriesland exclusief Hoorn

8e 10%groep

9e 10%- 10e 10%groep groep

Plintenstrategie binnenstad Hoorn

Colofon Datum: 12 augustus 2024 Projectnummer: 23.180 Opdrachtgever: Gemeente Hoorn Opdrachtnemer: Stec Groep Adviseurs: Mick Peters en Martijn Exterkate Stec Groep Onderzoek en advies over wonen, werken en leefomgeving Postbus 217, 6800 AE Arnhem Willemsplein 5, 6811 KA Arnhem 026 - 751 41 00 info@stec.nl www.stec.nl

84