Stec Groep - Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Tekst van het document
Plintenstrategie binnenstad Hoorn 13 augustus 2024
2
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Inhoudsopgave 1.
Inleiding
3
2.
Aanbevelingen
6
3.
Hoe staat de Hoornse binnenstad ervoor?
11
4.
Kernprincipes plintenstrategie
13
5.
Gebiedsprofielen
16
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6
18 20 22 24 26 28
6.
Grote Noord Kleine Noord Veemarkt / Gedempte Turfhaven Hoornse Straatjes Havengebied Ruimtelijk-functioneel kader
Uitvoeringsparagraaf
Bijlage 1 Marktanalyse binnenstad 1.1 1.2 1.3
Samenvatting marktanalyse Trends & ontwikkelingen in de binnenstad Ruimtelijk-functionele ontwikkeling
Bijlage 2 Behoefte voorzieningen 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
Detailhandel Horeca Leisure en ontspanning Kantoren Diensten, ambachten en makers
29 35 35 36 37
44 44 53 61 66 73
Bijlage 3 Toelichting functiemengingsindex
80
Bijlage 4 Demografisch profiel
82
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
1. Inleiding
3
4
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Aanleiding De Hoornse binnenstad ondergaat veranderingen in het aanbod door trends en ontwikkelingen en veranderende behoeften van consumenten. Een gevolg daarvan is leegstand op diverse plekken in de binnenstad. Tegelijkertijd is er ontwikkelpotentie door geplande woningbouwontwikkelingen en de ambitie om ‘meer stad te worden’. In de Detailhandelsnota Hoorn 2020-2025 is uitgesproken om gebiedsprofielen uit te werken voor de binnenstad. Met de Actie-agenda binnenstad werkt de gemeente Hoorn aan het versterken, aantrekkelijker en bereikbaarder maken van de Hoornse binnenstad. Aan de hand van vier doelen (aantrekkelijk aanbod, bezoekers stimuleren, bedrijvigheid bevorderen en verblijfsklimaat verbeteren) wordt samen met belanghebbenden gewerkt aan concrete verbeteringen in de binnenstad. Voor de wens om gebiedsprofielen uit te werken en invulling te geven aan een ‘aantrekkelijk aanbod’ (één van de doelen uit de Actie-agenda) is Stec Groep is gevraagd een plintenstrategie uit te werken. Dit geeft bovendien nadere invulling aan de Hoornse leegstandsaanpak. Met de plintenstrategie wordt niet beoogd een nieuwe visie te maken op de binnenstad. Er wordt ingezet op een actiegerichte strategie.
Wat is een plintenstrategie? Een plintenstrategie is een wervende, actiegerichte en concrete meerjarige strategie gericht op het versterken en verbreden van het aanbod van commerciële voorzieningen (detailhandel, horeca, dienstverlening, cultuur en ontspanning) en werkfuncties. Het geeft inzicht in economische kansen op straat/gebiedsniveau vanuit een samenhangende typering, zowel te benutten voor (acquisitie door en acties voor) vastgoedpartijen, (culturele) ondernemers, (culturele) instellingen, als voor acties en beleid voor de gemeente. Voorbeelden van deze acties zijn: • Aanpassing omgevingsplan • Aanjagen nieuw en lokaal ondernemerschap • Acquisitie (winkel)formules • Benutten mogelijkheden subsidies, zoals Impulsaanpak Winkelgebieden Rijk • Vastgoedaanpak, zoals samenvoegen van panden en stimuleren wonen boven winkels • Tijdelijke winkels (pop-ups) • Grenzen binnenstad, kernwinkelgebied en winkelroutes bepalen • Stimuleringsmaatregelen verplaatsing winkels en transformatie
In nauwe samenwerking met belanghebbenden De plintenstrategie is in nauwe samenwerking met vastgoedeigenaren, ondernemers, culturele instellingen, inwoners en andere belanghebbenden uit verschillende delen van de stad gemaakt. Namelijk Kleine Noord, Grote Noord, Hoornse Straatjes, Havenkwartier, Gedempte Turfhaven en Veemarkt. Van begin tot eind zijn partijen betrokken. Onder andere in meerdere gebiedsateliers zijn per deelgebied gezamenlijk gebiedsprofielen opgesteld. De concept-plintenstrategie is voorgelegd aan de kopgroep vastgoed en het strategisch actieteam. In de gemeenteraad hebben twee informatieve sessies plaatsgevonden, namelijk (1) een toelichting op de marktanalyse en (2) op de gebiedsprofielen en opgehaalde input van belanghebbenden. In onderstaand schema geven we diverse stappen weer.
Start en kick-off belanghebbenden
Marktanalyse
Instellen kopgroep vastgoed
Gebiedsateliers
Plintenstrategie inclusief uitvoeringsparagraaf
Start uitvoering
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Leeswijzer De plintenstrategie begint met een aantal aanbevelingen. Deze aanbevelingen beogen een effectieve uitvoering van de strategie. Hoofdstuk drie geeft een beknopte samenvatting van de marktanalyse weer die in de bijlage uitgebreid is uitgewerkt. In hoofdstuk vier zijn de kernprincipes uiteengezet die ten grondslag liggen aan de plintenstrategie en gebiedsprofielen. In hoofdstuk vijf komen de gebiedsprofielen aan bod. Hoofdstuk zes geeft een ruimtelijk-functioneel kader voor de binnenstad dat als bouwsteen kan dienen voor het aanpassen van het omgevingsplan. Hierin onderscheiden we verschillende deelmilieus in de binnenstad met bijbehorende kenmerken en functies. Hoofdstuk zeven vormt de uitvoeringsparagraaf waarmee de ambities en uitgangspunten kunnen worden uitgevoerd. De plintenstrategie kent vier bijlagen: (1) een marktanalyse voor de binnenstad, (2) een behoefteonderzoek naar functies in de binnenstad, (3) een toelichting op de functiemengingsindex en (4) een korte schets van de demografie in Hoorn.
De provincie Noord-Holland heeft financieel bijgedragen in de totstandkoming van de plintenstrategie in de vorm van het verstrekken van een HIRB+ subsidie Toekomstbestendige winkelgebieden 2023.
5
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
2. Aanbevelingen
6
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Zes adviezen voor een effectieve uitvoering van de plintenstrategie In dit hoofdstuk geven we zes adviezen voor het effectief uitvoeren van de plintenstrategie. Per advies verwijzen we naar acties die nader uitgewerkt zijn in hoofdstukken 4 en 6. Advies 1: Vertaal de plintenstrategie in het Omgevingsplan Fundamenteel in de uitvoering van de plintenstrategie is dat de ontwikkelrichtingen per gebied en straat planologisch-juridisch worden vertaald in het omgevingsplan. Alleen dan is het mogelijk om te sturen op programma en ontwikkelingen in de binnenstad. Zo kunnen vernieuwing en innovatie worden gefaciliteerd. Denk aan blurring/mengvormen. En minstens zo belangrijk: zo kunnen ongewenste ontwikkelingen worden tegengaan. Een reëel risico is verschraling en/of afwaardering van een aantal winkelstraten naar woonstraten, terwijl deze straten een belangrijke routefunctie hebben met kwalitatief gewenst aanbod. De markt pakt transformatie naar wonen in de plint momenteel in hoog tempo op. De gemeente heeft momenteel nauwelijks middelen om dit te beperken. Op korte termijn geeft een voorbereidingsbesluit in aanloop van het opstellen van een Omgevingsplan de mogelijkheid ongewenste ontwikkelingen te voorkomen. Het aanpassen van het Omgevingsplan vraagt om een zorgvuldig proces waarin voorzienbaarheid wordt gecreëerd en nadeelcompensatie wordt voorkomen.
Bij vertaling van de plintenstrategie in het omgevingsplan worden de volgende keuzes voorgesteld: • Uitsluiten van extra woningen op de begane grond aan het Kleine Noord, Lange Kerkstraat, Nieuwstraat, Kerkstraat, oostzijde van de Veemarkt en zuidelijk deel van het Grote Noord. • Verruimen van mogelijkheden voor daghoreca in het Grote Noord en Kleine Noord verspreid over de straten (maximaal twee extra vestigingen per straat). • Onderzoeken van verruimen van mogelijkheden voor ondergeschikte horeca naar 20% van het vloeroppervlak en maximaal 50 m² verkoopvloeroppervlakte. • Verkennen en waar mogelijk beperken van dienstverleners in de binnenstad (zoals kappers) • Afwijkingsbevoegdheid voor vernieuwende concepten op het vlak van leisure, sport en cultuur. • Afwijkingsbevoegdheid voor kwalitatief onderscheidende horecaconcepten die sterk complementair zijn aan het huidige aanbod, cultuur-historisch vastgoed beleefbaar maken of een kwaliteitsimpuls betekenen voor het gebied. Zorgvuldige afweging is noodzakelijk. Bij actualisatie van het terrassenbeleid worden de volgende keuzes voorgesteld: • Verruiming van mogelijkheden voor kleinschalige terrassen aan het Grote Noord (bij daghoreca) en het Kleine Noord (bij daghoreca). Zo wordt een levendig straatbeeld bevorderd en worden er ‘stepping stones’ gecreëerd die de loop bevorderen.
Dit in nadere afstemming met de afdeling vergunningen. Waar mogelijk wordt de combinatie met vergroening en herinrichting gezocht voor een aantrekkelijke inpassing. • Maatwerk voor kleinschalige terrassen bij daghoreca op strategische plekken (‘ankers’) in de binnenstad. Denk aan hoekpanden en zichtpunten. Dit in nadere afstemming met de afdeling vergunningen. Advies 2: Voer een verleidende aanpak voor startende ondernemers en transformatie-initiatieven Om ondernemerschap en daarmee investeringen in de binnenstad optimaal tot uiting te laten komen is een verleidende aanpak bewezen effectief. Hoorn kan zich verder onderscheiden van andere binnensteden met vernieuwend en startend ondernemerschap. Ook kunnen zo initiatieven vanuit vastgoedpartijen (vergroten winkelpanden, wonen boven winkels, herstel/aanpak gevels en puien) vaker tot uitvoering komen. Ondernemers en vastgoedpartijen in Hoorn ervaren gemiddeld genomen te vaak een te toetsende overheid terwijl er goede plannen zijn. Het verschuiven van ‘toetsen’ naar ‘meedenken’ (‘ja mits’), binnen het geschetste perspectief van de plintenstrategie, is aan te bevelen. We pleiten daarbij niet voor een versoepeling van regelgeving die bedoeld is de kwaliteit van de binnenstad te behouden. Wel pleiten we voor een betere procesorganisatie die dichter bij ondernemers en vastgoedpartijen staat met meer maatwerk.
7
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Om dit uit te voeren bevelen we aan: • Introductie van een ondernemers/initiatievenloket om maatwerk te kunnen bieden en voor ondernemers een fysiek aanspreekpunt te hebben om mee te denken over een initiatief (zoals een nieuwe vestiging of vernieuwend concept). • Verbreding van interne beoordeling van initiatieven waarbij economie aan de voorkant integraal wordt afgewogen. • Instellen coaching/begeleiding van startende ondernemers met initiatief ‘Start je droom in Hoorn’, bij voorkeur in samenwerking met het Startersloket Westfriesland. • Adviesgroep van externe vooruitstrevende ondernemers (detailhandel, horeca, vastgoed, makelaars, experts) als ‘sparring’-club voor de initiatiefnemer. • Transformatieloket voor vastgoedpartijen om investeringsinitiatieven slagvaardiger en vanuit goede samenwerking te behandelen. Advies 3: Zet in op het aantrekken en verleiden van bedrijven De Hoornse binnenstad heeft alles in zich als aantrekkelijke vestigingslocatie. Het is het economisch hart van Hoorn, bedient 220.000 consumenten in Westfriesland, trekt toerisme en bovenregionaal publiek en barst van de historische kwaliteiten. Diverse gebiedsontwikkelingen rondom de binnenstad vergroten de komende periode de aantrekkingskracht verder. Door gerichter beleid te voeren en te stimuleren is het mogelijk om bedrijven aan te trekken.
Het gaat enerzijds om voorzieningen en lichte bedrijven die nu op bedrijventerreinen aanwezig zijn (zoals diensten, kleinschalige sportvoorzieningen, kantoren, ambachtelijke bedrijfsruimtes) en daar ruimte inperken voor andere bedrijven. Anderzijds gaat het om kansrijke concepten van buiten. Om dit uit te voeren bevelen we aan: • Herijking locatiebeleid voor specifieke bedrijven in milieucategorie 1 en 2 en kantoren op bedrijventerreinen. Gerichte instrumenten zijn een bedrijventerreinstrategie, kantorenstrategie, een selectiever uitgifteprotocol voor nieuwe bedrijventerreinen en het uitfaseren van milieucategorie 1 en 2 op sommige bedrijventerreinen. • Doorgaan met acquisitie van kansrijke en vernieuwende (winkel)concepten door matchmaking • Instellen van een stimuleringsregeling vernieuwend winkelaanbod • Opstellen van een pitch book om de propositie richting nieuwe formules te vergroten • Inzet op transitie van winkel- naar verblijfsgebied door vergroeningsaanpak straten, stimuleren van vergroenen van panden, terrassen en woningen, hoger kwaliteitsniveau in beheer van openbare ruimte en prioriteit geven aan de voetganger bij herinrichting van het openbaar gebied. Advies 4: Ga gericht met vastgoedpartijen aan de slag met samenvoegen winkelpanden Door de historische bebouwing kent Hoorn veel kleinschalige winkelpanden.
Dit is een kwaliteit omdat het bijdraagt aan de diversiteit van het winkelbestand en ondernemers de kans geeft tegen een lagere huurprijs (vanwege het lage aantal vierkante meters) een concept te starten. Tegelijkertijd is een goede balans tussen landelijke winkelformules (die groot publiek trekken) en lokale concepten van cruciaal belang. Ketens die panden met een grotere omvang zoeken kunnen regelmatig geen geschikte locatie in de Hoornse binnenstad vinden. Ze slaan daardoor Hoorn over, terwijl Hoorn wel past binnen de locatiestrategie van deze ketens. Door op enkele plekken winkelpanden samen te voegen kunnen ontbrekende formules wel een plek krijgen. Dit vraagt om veel maatwerk en een gerichte aanpak. Om dit uit te voeren bevelen we aan: • Actief samenwerken met pandeigenaren bij het samenvoegen van winkelpanden vanuit een ‘ja-mits’-principe waar dat kan. Informatievoorziening verbeteren over mogelijkheden en regels. Bij belemmerende factoren voorstellen aandienen die een plan haalbaar maken of een alternatief bieden. • Versoepeling regels voor binnenmuren die minimaal vijf meter moeten zijn vanaf de voorkant. Een alternatief voorstel is dat deze regel de bedrijfsvoering van een winkel niet in de weg mag staan, tenzij het dragende muren zijn of dat er sprake is van onherstelbare historische waarde. Na vertrek en bij splitsing moeten die muren hersteld kunnen worden.
8
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
•
•
Vastgoedsamenwerking (‘kopgroep vastgoed’) uitbouwen vanuit een meerwaarde voor de stad en vastgoedpartijen zelf. Idealiter wordt toegewerkt naar een structurele vorm inclusief collectieve financiering. De plintenstrategie in nauwe samenwerking met de ‘kopgroep vastgoed’ uitvoeren.
Advies 5: Bouw verspreide bewinkeling af Het winkelbestand in de hoofdwinkelstraat en ondersteunende winkelstraten is een belangrijke ‘motor’ voor de binnenstad. De helft van de bezoekers komt speciaal naar de binnenstad voor het winkelaanbod (bron: KSO, 2021). Als de winkels goed functioneren, er voldoende massa is en de mix van ketens en lokale winkelconcepten klopt, profiteren alle voorzieningen in de binnenstad daarvan. Dit vraagt om concentratie van winkels binnen de gemeente in de binnenstad en specifiek in de hoofdwinkelstraat en ondersteunende winkelstraten. In Hoorn ligt een aanzienlijk aantal winkels op een verspreide locatie buiten de gewenste winkelstructuur, zoals op een verspreide locatie in de binnenstad of buiten de aangewezen winkelgebieden (zoals in een woonwijk of op een bedrijventerrein). Verplaatsing van deze verspreide bewinkeling naar de hoofdwinkelstraat en ondersteunende winkelstraten in de binnenstad zorgt voor een volwaardiger winkelbestand en invulling van leegstand. Om dit uit te voeren bevelen we aan: • Onbenutte plancapaciteit voor detailhandel op verspreide locaties te inventariseren en vervolgens te verwijderen op een wijze waar voorzienbaarheid is gecreëerd en nadeelcompensatie niet aan de orde is. Dit om te voorkomen dat er nieuwe verspreide bewinkeling ontstaat.
• Via matchmaking in te zetten op verplaatsing van verspreide bewinkeling naar de hoofdwinkelstraat en ondersteunende winkelstraten • Pandeigenaren actief te wijzen op de mogelijkheid om winkelpanden op verspreide locaties te transformeren naar wonen. • Te overwegen een stimuleringsregeling ‘verplaatsing’ in te stellen voor een beperkte tegemoetkoming van kosten bij verplaatsing van een verspreide locatie naar de hoofdwinkelstraat of ondersteunende winkelstraten. Daarnaast te overwegen om parallel een stimuleringsregeling ‘transformatie’ in te stellen voor beperkte tegemoetkoming van kosten bij transformatie van een achterliggende locatie naar wonen inclusief een verplichting om de detailhandelsbestemming te verwijderen bij gebruik van de regeling. Advies 6: Kies bij gebiedsontwikkeling Poort van Hoorn voor complementair aanbod De Poort van Hoorn is een grote kans voor de Hoornse binnenstad. Naast extra inwoners, werknemers en structurele ingrepen (zoals herinrichting, routing, vergroening) biedt het ook een kans om het aanbod in de binnenstad te verrijken. Het is essentieel om de programmering van Poort van Hoorn in samenhang te zien met de historische binnenstad. We adviseren daarbij als uitgangpunt te nemen: niet verdringen maar verrijken. Het beoogde aanbod moet dus niet concurrerend maar complementair zijn.
Bovendien moet het geen bestaande voorzieningen uit de historische binnenstad wegtrekken. Ten zuiden van het spoor liggen wel kansen om publiekstrekkers zo te programmeren dat de bestaande winkelstraten daar direct van profiteren (door combinatiebezoeken). Het programmeren van detailhandel in de Poort van Hoorn is bekeken vanuit de plintenstrategie ongewenst, omdat juist wordt ingezet op concentratie. Wel zien we kansen op het vlak van leisure, sport, zorg en horeca gericht op werknemers en inwoners in het gebied en de omgeving. Ook liggen er kansen voor kantoren vanwege veranderende huisvestigingswensen met een voorkeur voor OV-knooppunten en kleinere kantoren. Er is enkel marktbehoefte wanneer kantoren elders worden getransformeerd (naar bijvoorbeeld wonen).
9
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Concreet aan de slag met de uitvoeringsparagraaf Het belangrijkste principe voor de plintenstrategie is dat bestuurders en gemeenteraad de ambitie hebben om er echt wat aan te doen. Instrumenten vormen zelden het probleem. Leidend is: er vol op inzetten, telkens de samenwerking zoeken, samenwerkingsverbanden vormen (die per situatie verschillen), pilots opstarten en acties uitvoeren en daardoor resultaten behalen. En dat werkt dan weer aanstekelijk. De uitvoeringsparagraaf (hoofdstuk 6) geeft een helder overzicht van acties om concreet mee aan de slag te gaan.
10
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
3. Hoe staat de Hoornse binnenstad ervoor?
11
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
12
Belangrijkste bevindingen marktanalyse Er is uitgebreid onderzoek gedaan naar de staat van de binnenstad, de ruimtelijk-functionele ontwikkeling en de marktpotentie voor diverse sectoren. In de bijlage zijn deze uitgewerkt. We lichten een aantal hoofdconclusies toe.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Hoorn heeft een levendige en historische binnenstad met een rijkdom aan winkels en monumentale panden. Er is een divers palet aan voorzieningen aanwezig, variërend van cultureel aanbod en horeca tot dienstverleners en modewinkels. Hoorn beschikt over een sterke mix van lokale ondernemers met unieke en onderscheidende concepten en bewezen landelijke winkelketens. Samen trekken ze bezoekers aan uit heel Nederland (en toeristen daarbuiten). De binnenstad is van groot (maatschappelijk) belang. Het fungeert als visitekaartje voor de stad met haar culturele en historische bebouwing. Daarnaast is het een belangrijke werklocatie met ruim 4.000 banen en draagt het met liefst 500 voorzieningen bij aan de leefbaarheid van Hoorn. De binnenstad vervult een belangrijke rol in de woonkwaliteit en ambities van Hoorn om meer woningen te bouwen en de werkgelegenheid te vergroten. De binnenstad kent een aantal sterke functieveranderingen. Veel panden hebben een andere invulling dan tien jaar geleden. Waar veel winkels zijn verdwenen zijn woningen, dienstverleners en horecazaken (met name fastservice) in de plaats gekomen. Vooral het aantal transformaties naar woningen op begane grond is hoog en regelmatig ook in het winkelcircuit (o.a. Nieuwsteeg, Kleine Noord, Breed). Qua dienstverleners kent Hoorn inmiddels bijna twee keer zoveel kappers en schoonheidssalons dan in vergelijkbare binnensteden.
De leegstand is boven een gewenst niveau maar lager dan elders. Met 8,5% leegstand (aantal panden) is de aanpak van leegstand van belang. De leegstand is lager dan in vergelijkbare binnensteden, maar wel boven een gewenst frictieniveau (circa 5%). De leegstand concentreert zich vooral in een aantal straten, het Grote Noord in het bijzonder. Door de concentratie is de leegstand relatief zichtbaar in de ogen van de consument en dit raakt het imago van Hoorn als winkelstad. Er liggen kansen voor concentratie van het winkelaanbod in de binnenstad. Een aanzienlijke hoeveelheid winkels ligt op een verspreide locatie. Het gaat vooral om recreatieve en dagelijkse winkels, die goed in de winkelstraten in de binnenstad passen. Door het verplaatsen van deze winkels profiteren deze en al aanwezige winkels van hogere bezoekersaantallen en daarmee gepaarde omzet. Behoefte aan grotere winkelunits. Er is vooral een kwalitatieve vraag naar winkelruimte in Hoorn van middelgrote (≥ 250 m²) en grotere panden (≥ 750 m²). Vanwege de historische bebouwing zijn de meeste panden relatief klein. Omdat vraag en aanbod niet altijd goed op elkaar aansluiten wordt een deel van de kansen niet benut. Het samenvoegen van enkele panden, in het bijzonder aan de Grote Noord, vormt een belangrijke oplossing in de leegstandsaanpak. Ruimte voor kwalitatieve (dag)horeca.
Door inwonersgroei ontstaat er extra behoefte aan extra horeca in de Hoornse binnenstad. Bij inspanning op verdere groei van toerisme neemt deze behoefte verder toe. Er is vooral behoefte aan extra lunchrooms en restaurants. Potentie voor verplaatsen lichte bedrijven naar de binnenstad. Er is een grote groep lichte bedrijven (190) op de Hoornse bedrijventerreinen die goed in de binnenstad passen. Het gaat om kleinschalige ambachtelijke bedrijven, kantoren, winkels en dienstverleners. Verdere functieverbreding mogelijk met leisure, sport en cultuur. In de overgang van ‘place to buy’ naar ‘place to be’ zijn kansen om meer in te zetten op deze functies. Specifiek kan het verplaatsen van de bibliotheek en vergroten van de maatschappelijke functie (workshops, studieruimtes, ontmoeting) op een centralere plek in de binnenstad (ten zuiden van het station) voor grote positieve effecten voor bestaande voorzieningen zorgen.
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
4. Kernprincipes plintenstrategie
13
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Vijf kernprincipes voor de Hoornse plintenstrategie In dit hoofdstuk zetten we de kernprincipes voor de plintenstrategie op een rij. Deze principes vormen de basis voor de gebiedsprofielen en uitvoeringsparagraaf die in volgende hoofdstukken worden uitgewerkt. Het realiseren van deze kernprincipes is een gezamenlijke opgave voor alle stakeholders in de binnenstad van Hoorn. 1. Brede mix aan voorzieningen met levendige plinten Hoorn onderscheidt zich door een sterke mix aan voorzieningen (detailhandel, horeca, cultuur, diensten, ambachten en bedrijvigheid) in een (cultuur-)historische binnenstad. Het krimpend winkelbestand maakt het noodzakelijk in te zetten op verdere functieverbreding. Om de binnenstad aantrekkelijk en bruisend te houden wordt daarom ingezet op levendige plinten en economische versterking. Publieksvoorzieningen die hieraan bijdragen, in de breedste zin van het woord, zijn welkom. Uiteraard op een passende plek in de binnenstad. Het gaat daarbij ook om lichte bedrijven die nu nog elders in Hoorn (zoals op bedrijventerreinen) aanwezig zijn. Een levendige plint is van groot belang omdat deze de loop bevordert, bezoekers prikkelt en zorgt voor reuring op straat. Dit betekent ook dat wonen in de plint in de hoofdwinkelstraat en ondersteunende winkelstraten niet als gewenste invulling wordt gezien.
Daarbuiten kan stedelijk wonen op de begane grond wel een passende invulling zijn. 2. Alle ruimte voor startend en lokaal ondernemerschap Hoorn kan zich onderscheiden in de regio door in te zetten op de kracht van het lokale ondernemerschap. De grote winkelketens bedienen een groot publiek; waar lokale ondernemingen diversiteit en kwaliteit toevoegen. Ze versterken elkaar, bestaan goed naast elkaar en bedienen diverse doelgroepen. Het is zichtbaar dat in de afgelopen jaren het aantal lokale ondernemers in de binnenstad is afgenomen. Een goede balans tussen ketens en lokale ondernemers is gewenst en dit betekent het stimuleren van startend en lokaal ondernemerschap. Het opstarten van diverse initiatieven om startende ondernemers te ondersteunen zich te vestigen of concepten door te ontwikkelen vormt een belangrijk uitgangpunt. In de gebiedsprofielen zijn nadere profileringen en kansen uitgewerkt. 3. Vastgoedinvesteringen verleiden voor doorontwikkeling van de binnenstad In de uitvoering van de plintenstrategie spelen vastgoedpartijen een centrale rol. Vastgoedpartijen verhuren immers de panden en hebben daarmee directe invloed op (de kwaliteit en de mix van) het aanbod in de binnenstad. Enkel vanuit een gezamenlijke profilering en strategie is het realiseren van een goede mix mogelijk. En daarmee een economische en maatschappelijke waardeontwikkeling.
De marktperspectieven voor aanbod zijn in beeld gebracht en vertaald naar de deelgebieden in de binnenstad. Vervolgens is het van belang vanuit een vastgoedsamenwerking hier gericht aan te werken. Van de gemeente vraagt dit een faciliterende (omgevingsplan, procesorganisatie) en verleidende aanpak. Het gaat daarbij om concrete mogelijkheden bieden zoals het vergroten van panden, regelgeving verruimen (bijvoorbeeld ten aanzien van ‘blurring’) en in matchmaking vastgoedpartijen ondersteunen. 4. Van winkel- naar verblijfsgebied: aantrekkelijke en groene openbare ruimte basisvoorwaarde De functie van de binnenstad verandert. Bezoekers komen niet alleen om te kopen, maar ook om te verblijven, ontmoeten en wandelen in een ongedwongen setting. De straten, pleinen, groenvoorzieningen, havens en openbare ruimte in bredere zin spelen hierin een cruciale rol. Mensen komen er elkaar tegen, van toevallige ontmoetingen tot grotere evenementen. Tegelijkertijd zijn er noodzakelijke stappen te zetten op het vlak van klimaatadaptie, hittestress, verduurzaming en biodiversiteit. Hier ontstaan volop koppelkansen. Zo leidt investeren in vergroening en waterpartijen één-op-één tot hogere verblijfskwaliteit. Dit leidt weer tot een versterkt economisch functioneren en attractiewaarde van de plinten.
Substantiële opwaardering (met het Grote Noord als belangrijk aandachtsgebied) kan een belangrijke bijdrage leveren in de leegstandsaanpak omdat er zo een beter perspectief ontstaat. Naast een aantrekkelijker openbaar gebied is ook het beheer ervan een belangrijk aandachtspunt. Zeker in een historische binnenstad doet ‘ruis’ direct af aan de belevingswaarde. Voorbeelden zijn kauwgom, onkruid, overmatige
14
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
bebording en bestickering. Voor een rustiger straatbeeld en aantrekkelijkere voetgangersbeleving ligt tot slot een handhavings- en capaciteitsvraagstuk op het vlak van mobiliteit. Denk aan fietsers, scooters en fatbikes in winkelstraten, ongewenste stalling in de winkelstraat en laden/lossen in winkelstraten tijdens drukke momenten. Gemeente Hoorn intensiveert de aanpak op deze opgaven. 5. Historische binnenstad, Poort van Hoorn en Stadsstrand als verbindende schakels Vanuit de ambitie van ‘meer stad worden’ en kansen die daar liggen is het van belang vanuit een breder perspectief naar de binnenstad te kijken. Met de ontwikkeling Poort van Hoorn krijgt de entree naar de historische binnenstad een substantiële kwaliteitsimpuls en wordt er programmatisch verdicht ten noorden en zuiden van het station. Zowel in het woonprogramma als in bedrijven en voorzieningen. Met het Stadsstrand is een ware trekker toegevoegd die een impuls geeft aan het recreatief bezoek van Hoorn en daarmee ook van de binnenstad. In de plintenstrategie is expliciet gekeken naar een goede routing vanaf zowel de Poort van Hoorn als het Stadsstrand. Voorbeelden zijn behoud van het Breed als route inclusief levendige plint (zonder woningen) en de routing vanaf het station met expliciete keuzes voor de oostzijde van de Veemarkt en het Kleine Noord (mede bekeken vanuit het Pelmolenpad).
Vanuit de plintenstrategie verdient het de aanbeveling om in de Poort van Hoorn complementair voorzieningen- en werkprogramma toe te voegen. Zo wordt eventuele extra leegstand (als gevolg van verplaatsing) in de historische binnenstad voorkomen. Of een kans gemist voor een trekker die ook in de historische binnenstad kan landen en daarmee een substantiële bijdrage levert in het economisch vitaal houden van de historische binnenstad.
15
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
5. Gebiedsprofielen
16
Vijf gebiedsprofielen In de plintenstrategie zijn voor vijf deelgebieden gebiedsprofielen uitgewerkt. In deze gebieden spelen ofwel de grootste opgaven of liggen er de meeste kansen. De deelgebieden zijn complementair, hebben een eigen karakter en versterken elkaar. Onderscheidende gebieden met een duidelijk en herkenbaar eigen profiel is het doel. Dit door verder etaleren van de kwaliteiten die al aanwezig zijn, het oppakken van belemmerende opgaven en het versterken van de voorzieningenmix. De gebiedsprofielen vormen het kader waarbinnen de komende jaren nieuwe initiatieven in de binnenstad afgewogen kunnen worden. Waar gewenst en mogelijk is het zaak om planologisch mogelijkheden te bieden om vernieuwende concepten te laten landen of functieverandering mogelijk te maken. Overkoepelend is een ruimtelijk-functioneel kader uitgewerkt in hoofdstuk 6. Hierin zijn ook overige straten en gebieden opgenomen. Bij het opstellen van deze profielen is brede input verwerkt. Zowel vanuit de verschillende beleidsvelden binnen de gemeente als vanuit stakeholders uit de binnenstad. Vaste structuur gebiedsprofielen met uitgangssituatie en sfeerbeeld van de toekomst De gebiedsprofielen kennen een vaste structuur. Op de eerste pagina staat de huidige situatie beschreven en wat er verbeterd kan worden.
Op de tweede pagina is een sfeerbeeld van de toekomstige situatie weergegeven, inclusief een toekomstige functiemix. Er staan telkens concrete maatregelen om mee aan de slag te gaan. In de uitvoeringsparagraaf zijn deze nader uitgewerkt.
Figuur 1: Afbakening hoofdgebieden plintenstrategie
Bron: Stec Groep, 2024.
5.1 Grote Noord Wat kenmerkt het Grote Noord?
Wat verstaan we onder het Grote Noord?
Het Grote Noord is dé winkelstraat van Hoorn met een groot aantal landelijke winkelketens en diverse lokale ondernemers. Het is de belangrijkste winkelstraat van de binnenstad. Ook behoort het Grote Noord tot de oudste straten van Hoorn. Dagelijks trekt het Grote Noord veel bezoekers uit alle doelgroepen. Het aanbod in de straat is grotendeels gericht op winkelen (funshoppen), aangevuld met een aantal horecazaken en dienstverleners. Door diverse ontwikkelingen in het winkellandschap is de leegstand hoog en zijn huurprijzen sterk gedaald. Een aantal grotere ketens heeft plaatsgemaakt voor lokaal ondernemerschap. Het zuidelijkste deel van het Grote Noord, de overgang naar de Roode Steen, heeft een iets ander profiel dan de rest van de straat. In dit gedeelte zitten bijvoorbeeld ook enkele woningen en dienstverleners (en de Koepelkerk).
Huidige functiemix 100% 90%
Detailhandel dagelijks
80% 70% 60% 50% 40% 30%
Detailhandel recreatief Detailhandel doelgericht Horeca
Dienstverlening
20% 10% 0%
Meetmoment: februari 2024
Leegstand (panden)
Wat kan er beter?
20
Het winkelbestand is de afgelopen tien jaar verschraald. Hierdoor is er nu relatief
18
veel leegstand. Doordat de leegstand zich concentreert (met name in het
16
dalende huurprijzen is de vraag naar winkelruimte beperkt. Deels komt dit door
noordelijk deel) wordt dit duidelijk ervaren door de bezoeker. Ondanks de
14
een mismatch tussen vraag en aanbod: er zijn weinig grotere panden terwijl hier vanuit ketens enige vraag naar is. Tegelijkertijd zijn de huren voor starters vaak te
12
hoog. Een ander issue is het verkeer in straat. De venstertijden worden niet
10
nageleefd. Er rijden de hele dag bestelbusjes door de straat. Met dynamische
8
palen wordt dit aangepakt. Ook wordt er gefietst in de straat terwijl het een
6
Handhaving is nodig. De straat heeft een versteende uitstraling en er zijn weinig
voetgangersgebied is. Dit heeft een negatief effect op de beleving van bezoekers. ontmoetingselementen (zoals bankjes). Er zijn een aantal leibomen, verder is er
4
geen groen aanwezig. Meer sfeer en uitstraling is noodzakelijk om de
2 Leegstand
0
toekomstbestendigheid te vergroten. Doordat de functiemix zich met name richt op detailhandel is de beleving beperkt. Meer daghoreca kan zorgen voor extra
2015
2018
2021
2024
reuring. Tot slot is de verbinding met het horecaplein De Roode Steen niet optimaal. Er zijn een aantal ‘blinde gevels’ in dit stuk.
19
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Sfeerbeeld Grote Noord
Het levendige winkelhart van Westfriesland met landelijke favorieten en lokale succesondernemers “Het Grote Noord is de winkel-hotspot van Westfriesland. De ruim 200.000 Westfriezen doen hier hun mode- en vrijetijdsaankopen. Het aanbod is divers: populaire ketens en Hoornse bewezen concepten die de stap weten te zetten naar de drukste winkelstraat wisselen elkaar af. Door substantiële vergroening en doordachte ingrepen in de openbare ruimte is de verblijfskwaliteit hoog. Met succes: het Grote Noord wordt een landelijk voorbeeldproject hoe een winkelstraat aantrekkelijk en toekomstgericht opgewaardeerd kan worden. De straat is groen, sfeervol en gezellig. Bij diverse rustpunten (bankjes, verblijfplekken) eten bezoekers een ijsje of rusten ze even uit. Er komt meer accent op winkel-ondersteunende functies. Een nieuwe koffiebar en een lunchroom met kleinschalige terrassen creëren een meer intieme setting. Door de gezelligheid verblijven de mensen langer in de winkelstraat. Ondernemers zetten de schouders eronder en innoveren met meer beleving in de winkel. Door actieve acquisitie en het stimuleren van startend ondernemerschap is de leegstand aanzienlijk gedaald. Voor consumenten zijn de openingstijden herkenbaar en eenduidig: elke winkel is tegelijk open. Een grote landelijke trekker heeft een winkel kunnen openen doordat twee lege panden zijn samengevoegd.
Door de verbeterde verbinding met de Roode Steen verkennen bezoekers nu de gehele straat. Doordat busjes na 11:00 worden geweerd en er niet meer wordt gefietst is het een aangenaam winkelmilieu. Het is fijn shoppen aan het Grote Noord!”
Sfeerbeeld AI
Toekomstige functiemix ++
Detailhandel: blijft de belangrijkste functie in het Grote Noord. Door gerichte inzet (verplaatsing, mengvormen, stimuleren, matchmaking) wordt leegstand ingevuld met winkels.
Aan de slag! Om bovenstaande ambities te verwezenlijken adviseren we in te zetten op: •
Substantiële vergroening in combinatie met opwaardering openbare ruimte
•
Actieve en gerichte acquisitie om het winkelaanbod te versterken (matchmaking)
•
Stimuleren startend ondernemerschap en mengconcepten met coaching/ondersteuning en loketfunctie
+
Horeca: beperkte uitbreiding van het horeca-aanbod (twee zaken) gericht op het winkelend publiek (daghoreca), goed verspreid over de straat.
=
Wonen: er komen geen woningen meer bij op het Grote Noord in de plint.
•
=
Dienstverlening: huidig aanbod wordt instand gehouden, geen verruiming. Wel meer ondersteunende dienstverlening in de winkel zelf.
Verruimen mogelijkheden tot samenvoegen van kleinschalige (leegstaande) winkelpanden en proactieve aanpak hierin
•
Meer rust in het straatbeeld (bebording, reclame-uitingen)
•
Prioriteit geven aan voetgangers (handhaven venstertijden en tegengaan fietsers)
•
Winkeliers maken duidelijke afspraken over openingstijden op koopavonden en -zondag
•
Verruimen mogelijkheden Omgevingsplan om blurring/belevingsconcepten mogelijk te maken
+
Leisure en Ontspanning: momenteel geen aanbod in deze categorie. Kansen voor een belevingsconcept (zoals virtual reality) of gamecenter.
20
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
5.2 Kleine Noord Wat kenmerkt het Kleine Noord?
Wat verstaan we onder het Kleine Noord?
Het Kleine Noord is een gemengde straat met winkels, dienstverleners, kantoren, horeca en woningen. Het zuidelijk deel trekt het meeste publiek. Van oorsprong was het Kleine Noord een winkelstraat voor winkels met name in het hogere segment. Ook zaten er veel fietszaken. Inmiddels hebben andere type functies (dienstverleners, kantoren, woningen) haar intrede gedaan. In de straat is met name lokaal, zelfstandig ondernemerschap aanwezig. Hier zit ook direct de grootste kracht van het Kleine Noord: de saamhorigheid tussen alle betrokkenen. De ondernemers kennen elkaar goed en werken veel samen. Regelmatig worden er acties opgepakt. Er zitten diverse speciaalzaken in het gebied wat een breed publiek aantrekt. Schutz mannenmode is een grote trekker met vijf panden. Dit zorgt voor een goede toestroom. Het Kleine Noord ligt in potentie centraal tussen het station, het Pelmolenpad en het Grote Noord. Ook zijn er diverse steegjes die uitkomen op de straat. Halverwege het Kleine Noord staat de Noorderkerk. Deze heeft aantrekkingskracht
Meetmoment: februari 2024
maar is wel een onderbreking in het straatbeeld.
Huidige functiemix 100% 90% 80% 70% 60% 50%
Detailhandel recreatief Detailhandel doelgericht Horeca
40% 30%
0%
Wat kan er beter?
7
De straat is in hoog tempo aan het verkleuren tot woonstraat. Dit heeft impact op het bestaansrecht van winkels: de aantrekkingskracht neemt af. Om het profiel te
6
behouden dient het aantal woningen in de plint niet verder te stijgen. De huidige functiemix in de straat is in orde en de leegstand is te overzien. Wel zijn er relatief
5
veel dienstverleners in het gebied. Hierbij is de diversiteit belangrijk. Daarnaast verdient de verblijfskwaliteit van het Kleine Noord een impuls. Het gebied is sterk
4
versteend en er zijn weinig rustpunten in de straat. Bovendien is de route naar het Kleine Noord op dit moment niet optimaal. Bezoekers vanaf het station en het
3
Pelmolenpad naderen de winkelstraat niet op een intuïtieve manier. De entree
Dienstverlening 2
20% 10%
Leegstand (panden)
Leegstand
van het Kleine Noord is momenteel weinig uitnodigend (geldt ook voor de zuidkant). Dit maakt dat het Kleine Noord minder makkelijk wordt gevonden door
1 0
bezoekers. Daarnaast worden de venstertijden in het gebied niet nageleefd. Hierdoor zijn er veel busjes in de straat. Ook zijn er veel fietsers en fatbikes in de
2015
2018
2021
2024
straat terwijl het een voetgangersgebied is. Tot slot zorgt de coffeeshop in de Dubbele Buurt regelmatig voor overlast op het Kleine Noord.
21
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Sfeerbeeld Kleine Noord
Hoornse specialiteiten in een hoogwaardige omgeving “Het Kleine Noord staat voor kwaliteit en er is voor ieder wat wils. Dat is waar het Kleine Noord groot in is. Een straat met trotse ondernemers die zich samen hebben aangepast aan de grootste uitdagingen van de huidige tijd. Een straat met saamhorigheid tussen specialisten, familiezaken en dienstverleners. Dat is en blijft de kracht van het gebied. De straat behoudt haar gemengde profiel. Her en der wordt er gewoond in de straat, maar niet meer dan nu al het geval is. De straat heeft een warme uitstraling. Ondernemers en gemeente slaan de handen ineen om de straat te vergroenen. Ondernemers zetten prachtige plantenbakken voor de etalages, de gemeente plant sierlijke bomen en bloemenhofjes. Wanneer alles tot bloei komt in de lente zitten de nieuwe bankjes in de straat vol. Het is er uitnodigend en aangenaam. Voor zowel bewoners als bezoekers. Door acties van ondernemers gedurende het jaar (promotie, aankleding) worden bezoekers telkens weer verrast. Het winkelend publiek struint vrij rond door actieve handhaving op fietsers en busjes en overlast wordt direct in de kiem gesmoord. Het Pelmolenpad en duidelijke routing vanaf het station (bij herinrichting Poort van Hoorn) zorgen voor meer toestroom vanuit het noorden van de straat. Het aantal passanten neemt gestaag toe.
Gezellige horeca en terras aan de kop nodigen uit de straat in te lopen. Meer inwoners in de buurt zorgen voor meer behoefte aan dagelijkse winkels. Door het prettige ondernemersklimaat zien ondernemers nieuwe kansen aan het Kleine Noord.”
Sfeerbeeld AI
Toekomstige functiemix +
+/-
= =
Detailhandel: blijft op niveau of stijgt licht. Het aanbod is specialistisch, je komt voor kwaliteit. Het dagelijks winkelaanbod neemt toe. Horeca: beperkte uitbreiding (1 á 2 zaken) gericht op het winkelend publiek. Mogelijkheden voor kleine terrassen. Uitnodigende horeca aan de entrees. Wonen: er komen geen extra woningen meer bij in de plint. Dienstverlening: blijft op niveau, geen verruiming, diversiteit borgen. Wel meer ondersteunende dienstverlening in de winkel zelf.
Aan de slag! Om bovenstaande ambities te verwezenlijken adviseren we in te zetten op: •
Beperken mogelijkheden voor wonen in de plint
•
Omarmen van acties door ondernemers, zorgen voor een slagvaardig proces
•
Creëren van intuïtieve route vanuit het station bij herinrichting Stationsplein
•
Faciliteren van (kleinschalige) terrassen aan de koppen en verspreid door de straat
•
Prioriteit geven aan voetgangers (handhaven venstertijden en tegengaan fietsers)
•
Actieve en gerichte acquisitie om het (winkel)aanbod te versterken (matchmaking)
•
Verruimen mogelijkheden Omgevingsplan om blurring/belevingsconcepten mogelijk te maken
•
Stimuleren startend ondernemerschap en mengconcepten met coaching/ondersteuning en loketfunctie
•
Inzetten op vergroening in combinatie met opwaardering openbare ruimte
22
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
5.3 Veemarkt / Gedempte Turfhaven Wat kenmerkt de Veemarkt / Gedempte Turfhaven?
Wat verstaan we onder de Veemarkt / Gedempte Turfhaven?
Dit gebied is de entree van treinreizigers en veel fietsers. Het gebied is onlosmakelijk verbonden met zijn verleden. De inmiddels gedempte grachten Turfhaven en Waaitje bepalen nog steeds het ontwerp van de straat. De groene afscheidingspalen met daarop het wapen van Hoorn geven het gebied signatuur. Het gebied kent een brede functiemix en dat maakt het gebied robuust. De leegstand is dan ook zeer beperkt en panden worden snel weer ingevuld. De Veemarkt en Gedempte Turfhaven hebben qua invulling een ander profiel. De Gedempte Turfhaven is onderdeel van het winkelrondje met een breed aantal winkelbranches. De Veemarkt heeft een zakelijk profiel met meer kantoren en dienstverleners. Door de bereikbaarheid is er ook relatief veel afhaal/bezorghoreca. De vele autoparkeerplaatsen voorzien in doelgericht bezoek voor de aanwezige voorzieningen en werknemers.
Leegstand (panden)
Huidige functiemix
80% 70% 60%
Detailhandel dagelijks Detailhandel recreatief Detailhandel doelgericht
50% Horeca
40%
Veemarkt trekt de hoeveelheid blik op straat direct de aandacht. Dit zorgt voor een rommelig en druk beeld. Daardoor wordt de potentie die het gebied heeft niet volledig benut. Een goede bereikbaarheid en parkeergelegenheid blijven
5
nodig, wel zijn hierin scherpere keuzes nodig. Door tweezijdige looproutes aan de Veemarkt verdeelt het publiek zich in enige mate. Een keuze voor één van beide
4
routes biedt mogelijkheden voor verdere kwalitatieve herinrichting. De (noord)oostzijde van de Veemarkt ligt (ook i.v.m. bezonning) het meest voor de
3
20%
1
0%
van de binnenstad. De auto is dominant aanwezig. Bij het aanlopen van de
6
Dienstverlening 2
Leegstand
Het gebied speelt op dit moment een belangrijke rol in de verkeersafwikkeling
7
30%
10%
Wat kan er beter?
8
100% 90%
Meetmoment: februari 2024
0
hand. De westzijde van de Veemarkt heeft qua programma een lagere kwaliteit. De bezorghoreca heeft impact op de openbare ruimte door gestalde scooters/elektrische fietsen en onveilige verkeersituaties. In het gebied zijn relatief veel dienstverleners zoals kappers en nagelstudio’s; gewaakt moet worden voor te monofunctioneel aanbod. Tot slot maakt de optelsom van vele
2015
2018
2021
2024
borden, paaltjes en prullenbakken, dat sommige delen er rommelig uitzien. Als entree van de binnenstad is dit onwenselijk.
23
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Sfeerbeeld Veemarkt / Gedempte Turfhaven
Groene boulevard en levendige entree van de binnenstad “Bezoekers en toeristen aan de binnenstad voelen zich welkom als zij de binnenstad in lopen. Ze voelen direct dat ze in een historische binnenstad zijn waar veel te beleven is. Er zijn minder auto’s en de parkeerplaatsen in het midden van de Veemarkt hebben plaats gemaakt voor een park. In deze groene parkachtige setting liggen jongeren te genieten van de zon en gezinnen zijn aan het picknicken. De Veemarkt en de Gedempte Turfhaven vormen samen een dynamisch stadsgebied voor bezoekers en het toenemend aantal inwoners in de stad. Doordat het gebied is heringericht met hoge verblijfskwaliteit ontstaan nieuwe kansen voor ondernemers en voor zakelijke activiteiten zoals kantoren. Zo heeft het parkeerterrein op het dal (deels) plaatsgemaakt voor een levendig pleintje aan het water. Door het onderscheidende karakter van het gebied blijft een brede functiemix mogelijk. Aan de Gedempte Turfhaven zijn nog steeds de meeste passanten vanwege het winkelend publiek. Doordat het bruist in dit gebied blijft de leegstand minimaal. Er zijn nog diverse parkeerplekken voor de snelle, doelgerichte aankoop of het ontvangen van klanten bij de aanwezige kantoren. De schoonheid van de binnenstad is letterlijk en figuurlijk een belangrijke kwaliteit. Samen met de gemeente houden ondernemers het gebied daarom schoon, heel en veilig.“
Sfeerbeeld AI
Toekomstige functiemix =/-
Detailhandel: het aantal winkels blijft op een stabiel niveau, of stijgt licht. De leegstaande panden worden gevuld.
=
Horeca: enkel kwalitatieve concepten als aanvulling of bij dynamiek. Bijvoorbeeld een kleinschalig terras voor extra levendigheid en interactie.
=/+
Wonen: mogelijkheden voor woningen aan westzijde Veemarkt, andere delen uitsluiten van extra woningen
=
Dienstverlening: Dit aanbod is al ruim vertegenwoordigd. Alleen kwalitatieve toevoegingen zijn gewenst.
+
Kantoren: kansen voor versterking vanwege sterke OV-bereikbaarheid en aantrekkelijke (werk)omgeving
Aan de slag! Om bovenstaande ambities te verwezenlijken adviseren we in te zetten op: •
Aanpakken mobiliteitsopgave(n) in het gebied
•
Versterken entreefunctie en routing stationsgebied en kiezen voor looproute via de oostkant van de Veemarkt (zonkant)
•
Versterken kleinschalige kantoorfunctie, mede door ontmoedigen kantoren bedrijventerreinen
•
Meer rust in het straatbeeld (bebording, reclame-uitingen)
•
Beperken planologische mogelijkheden wonen in de plint aan westzijde Veemarkt en Gedempte Turfhaven
•
Op termijn onderzoeken mogelijkheden terugbrengen gracht (Gedempte Turfhaven)
•
Verruimen mogelijkheden Omgevingsplan om blurring/belevingsconcepten mogelijk te maken
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
24
5.4 Hoornse Straatjes Wat kenmerkt de Hoornse Straatjes?
Wat verstaan we onder de Hoornse Straatjes?
Pittoresk, uniek, gezellig en kleinschalig. Daar doen de Hoornse Straatjes aan denken. Het zijn straatjes waar lokale ondernemers zich kunnen profileren. Waar creatieve ideeën hun plek vinden. Van ambachtelijke bedrijfjes tot modezaken en van een kidscafé tot platenwinkel. Er is veel sociale betrokkenheid in het gebied: ondernemers helpen elkaar. Het zijn dan ook de ondernemers die de profilering ‘De Hoornse Straatjes’ hebben opgezet. Met naambordjes is aangegeven welke straten er tot het gebied horen. Winkelen is de belangrijkste functie in het gebied. Kleinschalig en aan de Gouw/Nieuwstraat wat grootschaliger. De winkelbranchemix is zeer divers. Ook zijn er veel dienstverleners (kappers, schoonheidssalons, makelaars) actief. Ook horeca is goed vertegenwoordigd, verspreid door het gebied. Denk aan een koffiebar, ijssalon, cafés en restaurants. Naast winkelen is er dus ook ruimte voor ontmoeten en vertier. Het aanbod richt zich op jong en oud.
Huidige functiemix
Leegstand (panden)
100% 90% 80% 70% 60%
Detailhandel dagelijks Detailhandel recreatief Detailhandel doelgericht
50%
Cultuur & Ontspanning
40%
Horeca
Dienstverlening
20% 10% 0%
Leegstand
Wat kan er beter? Er zijn redelijk wat leegstaande panden (13%) in het gebied. Doordat de leegstand
14
verspreid is over het gebied wordt dit door de consument echter niet zo ervaren. In een aantal stegen (Lange Kerkstraat, Kruisstraat) neemt het aantal commerciële functies af
12
en het aantal woningen toe. Een gemengd profiel met wonen in deze straten wordt als
10
wenselijk gezien, ook door ondernemers. Wel is een goede balans commercieel/wonen
8
Wonen achter een winkelpui is bovendien niet gewenst om verpaupering van het
van belang, om te voorkomen dat de (winkel)beleving in deze straten te veel afneemt. straatbeeld te voorkomen. Ook het groeiend aantal dienstverleners (met name
6
kappers) zorgt voor een afname van de (winkel)beleving en attractiewaarde. Dit is een pijnpunt van diverse ondernemers. Meer sturing is mogelijk nodig. Daarnaast kent ook
4
30%
Meetmoment: februari 2024
dit gebied diverse mobiliteitsopgaven. Er staan veel fietsen op straat en vaak zijn deze geparkeerd op verkeerde plekken (zoals op de stoep). Ook rijden er veel bestelbusjes
2 0
en is er veel zoekverkeer. De uitstraling van de Hoornse Straatjes kan beter. Het oogt op sommige plekken rommelig door de vele fietsen, borden en het overige
2015 2018 2021 2024
straatmeubilair. Dit raakt de charme van het gebied. Tot slot zijn delen van de Hoornse Straatjes te versteend. Her en der vergroening is gewenst.
25
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Sfeerbeeld Hoornse Straatjes
Pittoreske Hoornse Straatjes: ambachtelijk ondernemen in een historische ambiance “De Hoornse Straatjes, een unieke bestemming in de binnenstad van Hoorn. Hier voel je de historie van de stad, waarin het ambacht prominent zichtbaar is. Een charmante omgeving met een ontspannen sfeer. De Hoornse Straatjes zitten vol verhalen: het is dan ook een gewilde plek voor toeristen om te ontdekken en rond te struinen. Persoonlijk contact en service staan bij de ondernemers voorop: klanten worden goed geholpen, cadeaus worden mooi verpakt en klanten krijgen een kop koffie aangeboden als ze even moeten wachten. Klanten worden verrast: ondernemers openen creatieve mengconcepten en conceptstores om een optimale klantervaring te bieden. Het nieuwe Omgevingsplan geeft ondernemers de ruimte om dit soort levendige, gemengde concepten te ontwikkelen. Een recente nieuwkomer is de zaak Van Hoorn Zeggen: bezoekers komen hier voor creatieve workshops, lekker lokaal gebak en de nieuwste Virtual Reality-beleving over het ontstaan van Hoorn. Winkels worden in de Hoornse Straatjes afgewisseld met horeca, dienstverleners, cultuur en leisure, en mengvormen daartussen. Allemaal nauwkeuring ingepast in de historische bebouwing. Het is de plek waar nieuwe ondernemers dromen kunnen najagen. Soms wordt er ook gewoond in de plint, zoals de Lange Kerkstraat en Kruisstraat.
Het gebied is autoluw en daarmee veilig, voor jong en oud. De openbare ruimte ziet er aantrekkelijk, groen en uitnodigend uit. Er zijn genoeg fietsparkeerplekken voor zowel inwoners als bezoekers. De Hoornse Straatjes worden omarmd!”
Sfeerbeeld AI
Toekomstige functiemix =/-
= =/+ =/++
Aan de slag!
Detailhandel: blijft in sommige straten de belangrijkste functie. In de Lange Kerkstraat en Kruisstraat schaalt de winkelfunctie af. Met mengvormen en creatief ondernemerschap vernieuwd de branche zich.
Om bovenstaande ambities te verwezenlijken adviseren we in te zetten op:
Horeca: beperkte uitbreiding van het horeca-aanbod met kwalitatief onderscheidende concepten, enkel op gerichte plekken.
•
Omarmen en uitdragen van de profilering Hoornse Straatjes, in alle uitingen
•
Verhaal van de Hoornse Straatjes verder uitwerken
•
Stimuleren en faciliteren van passende mengconcepten
•
Verruimen mogelijkheden Omgevingsplan om blurring/belevingsconcepten mogelijk te maken
Wonen: conform het huidige beleid stijgt het aantal woningen gestaag door in enkele straten. Kwaliteit en uitstraling zijn een belangrijk vereiste.
•
Actieve en gerichte acquisitie om het winkelaanbod te versterken (matchmaking)
•
Stimuleren startend ondernemerschap met coaching/ondersteuning en loketfunctie
Dienstverlening: al ruim vertegenwoordigd. Inzetten op minder monofunctionaliteit.
•
Autoluwer maken van het gebied en voetgangersvriendelijkheid verhogen
•
Zorgen voor voldoende fietsparkeerplekken in de Hoornse Straatjes
Cultuur, leisure en ontspanning: belevingsconcepten passend bij het profiel van de Hoornse Straatjes. Ruimte voor kwalitatieve toevoegingen.
•
Meer rust in het straatbeeld (bebording, reclame-uitingen)
•
Bij inrichting openbare ruimte inspelen op aanwezige type ondernemingen (zoals een kindvriendelijke kruising in Nieuwsteeg bij Ramen/Kruisstraat)
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
26
5.5 Havengebied Wat kenmerkt het Havengebied?
Wat verstaan we onder het Havengebied?
In het Havengebied ben je omringd door water, zeilschepen en oude pakhuizen. Je waant je in het verleden in dit prachtige stukje Hoorn. Enkele blikvangers in het gebied zijn de Hoofdtoren, de Grashaven en de Veermanskade. Bezoekers naderen het Havengebied vanaf het water of vanuit de binnenstad. Vooral in de zomer zijn er veel toeristen. Horeca is de belangrijkste en meest voorkomende functie in het gebied. Aan het water zitten verschillende restaurants en het aanbod is kwalitatief hoogwaardig. Ook zitten er her en der wat winkels, zoals in de Kleine Havensteeg en aan het Grote Oost. In de Grote Havensteeg en Appelsteeg zijn een aantal dienstverleners actief. Het Oostereiland is een publiekstrekker en kwalitatief hoogwaardig. Hier is ook cultureel aanbod te vinden met verschillende musea, monumenten en het Toeristisch Informatie Punt. In het voormalige gevangeniscomplex zit een hotel en brasserie. Cruiseschepen weten dit gebied te vinden en met de watertaxi
Meetmoment: februari 2024
is het bereikbaar.
Huidige functiemix 100% 90% 80% 70% 60%
Detailhandel dagelijks Detailhandel recreatief
Cultuur & Ontspanning
40%
Horeca
30%
10% 0%
Wat kan er beter?
4
Er is geen heldere, natuurlijke route vanaf de binnenstad naar het Havengebied. Voor winkelpubliek is het gebied niet echt zichtbaar. Hierdoor wordt het wel eens vergeten. En dat terwijl het er zo mooi is. Een goed systeem van bewegwijzering kan hierbij helpen. Daarbij verdienen de steegjes die uitkomen op het
3
Havengebied een impuls. Aantrekkelijke doorkijkjes zijn uitnodigend en verleiden
Detailhandel doelgericht
50%
20%
Leegstand (panden)
Dienstverlening
bezoekers om door te lopen. Het toevoegen van groen (zowel publiek als privaat) en sfeerelementen helpen hierbij. Net als een pleinfunctie met waterornament als
2
verleiding om door te lopen naar het havengebied. Er liggen kansen op de Vismarkt. Bezoekers vanaf de Roode Steen komen hier terecht door de Grote Havensteeg. Een levendig terras zou een aanvulling zijn. Ook de Wijdebrugsteeg
1
biedt kansen. Dit vergroot de vindbaarheid van het Havengebied. Er staan vier panden leeg die een nieuwe bestemming verdienen. In het Havengebied is de
Leegstand
0
auto dominant aanwezig. Er is veel (zoek)verkeer. Het is daardoor te beperkt
2015 2018 2021 2024
voetgangersvriendelijk. Tot slot is het havengebied sterk seizoensgebonden. In de winter is het hier erg rustig.
27
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
Sfeerbeeld Havengebied
Een ansichtkaart uit het verleden in het hier en nu “In het Havengebied komt de geschiedenis van Hoorn samen met de huidige tijd. Het is de culturele hotspot van Hoorn, waarin historische waarden worden gekoesterd. Door logische verbindingen vanaf de binnenstad is het drukker in het Havengebied. En vice versa weten toeristen die dit gebied bezoeken de winkels en horeca in Hoorn beter te vinden. De bewegwijzering, groene en historische verhalenroutes wekken nieuwsgierigheid. De Grote Havensteeg en Schoolsteeg zijn sfeervol en groen door enkele simpele ingrepen. Aan de andere kant van de steegjes komt men terecht in een prachtige omgeving. Omringd door historische panden en zeilschepen. Het Havengebied staat op veel Instagram-pagina’s van toeristen. De parkeerplaatsen op de Vismarkt hebben plaats gemaakt voor een aantrekkelijk terras aan het water. Met uitzicht op het groene park aan de overkant. Op het Oostereiland komt een mix van kunst, cultuur en horeca samen. De Veermanskade en Oude Doelenkade vormen een boulevard waar volop gewandeld wordt. Aan de Korenmarkt en bij/in de Hoofdtoren zijn levendige horecaconcepten met uitnodigende terrassen. Alle historische panden zijn in ere gehouden. Bij aankomst kijken de toeristen op cruiseschepen hun ogen uit. Eerst verkennen ze het Havengebied, daarna is de binnenstad aan de beurt.”
Toekomstige functiemix =/=/+
Detailhandel: winkels concentreren zich in de binnenstad. Beperkte ruimte voor winkels met een passend (maritiem) karakter. Horeca: geen uitbreiding bestaande clusters, eventueel kwalitatieve horecaconcept bij herinrichting/kwaliteitsimpuls (zoals Vismarkt)
+
Wonen: conform het beleid wordt de woonfunctie prominenter. Kwaliteit en uitstraling is een belangrijk vereiste.
=/-
Dienstverlening: dit aanbod is al ruim vertegenwoordigd in Hoorn. Alleen kwalitatieve toevoegingen zijn gewenst.
+
Cultuur, leisure en ontspanning: ruimte voor kwalitatieve (culturele) concepten passend bij het profiel van het Havengebied.
Aan de slag! Om bovenstaande ambities te verwezenlijken adviseren we in te zetten op: •
Aantrekkelijke, duidelijke verbinding tussen de binnenstad en het Havengebied, via KerkpleinSchoolsteeg-Wijdebrugsteeg- Korenmarkt en de Grote Havensteeg-Appelhaven-Korenmarkt
•
Verminderen van zoekverkeer door scherpere keuzes in autoroutes
•
Vergroten van Instagram-waarde van het gebied via branding, vergroening, historische iconen
•
Stimuleren van bewonersinitiatieven voor vergroening, zoals de Schoolsteeg
•
Autoluwer maken van het gebied (uitfaseren van enkele parkeerplekken) en voetgangersvriendelijkheid verhogen
•
Verleiden van cruise-toeristen naar de binnenstad
•
Een idee is om de markt te verplaatsen en te laten starten op de Gouw, naar het Grote Oost en richting de haven. Dit idee eerst nader verkend te worden.
5.6 Ruimtelijk-functioneel kader In onderstaand figuur is een ruimtelijk-functioneel kader geschetst voor de straten in de Hoornse binnenstad. Dit kader vormt een bouwsteen voor het aanpassen van het Omgevingsplan en geeft richting voor beleid en beoordeling van initiatieven. • Hoofdwinkelstraat: primair gericht op detailhandel, hoofdzakelijk (landelijke) winkelketens afgewisseld met lokale winkels. Uitbreiding van daghoreca (2 vestigingen) en mogelijk maken van leisure en ontspanning. Geen toename wonen begane grond. • Ondersteunende winkelstraat: mix van specialistische detailhandel, horeca, diensten, kantoren, maatschappelijke voorzieningen, ambachten en mengconcepten.. Per straat zijn accentverschillen (zie gebiedsprofielen). Voor horeca gelden huidige mogelijkheden, wel uitbreiding 1 á 2 daghoreca aan het Kleine Noord. Beperken van specifieke vormen van dienstverleners (zoals kappers). Geen toename van wonen op begane grond. • Zakelijke boulevard: nadruk op kantoren en diensten, afgewisseld met detailhandel (afbouwen), horeca (huidige mogelijkheden) en leisure. Geen toename wonen begane grond. • Verkleurend naar wonen: meer wonen op begane grond, faciliterend (geen verplichting). Bestaande ondernemingen kunnen blijven ondernemen. • Horeca cluster: in deze gebieden zijn de vestigingsmogelijkheden voor horeca het ruimst.
We onderscheiden: Kerkplein, Roode Steen, Dubbele Buurt, Oude Doelenkade en Hoofd. De gebieden kennen verschillende bezoekmotieven, accenten en planologische mogelijkheden. In het horecabeleid wordt nader ingegaan op het beleid per horecagebied. • Cultureel cluster: vooral accent op cultureel aanbod met ondersteunend horeca en leisure. Dit milieu geldt specifiek voor het Oostereiland. Hier zijn meerdere musea gevestigd. Naast bovenstaande kaders is van belang maatwerk te bieden (in de geest van de plintenstrategie). Versterking van culturele voorzieningen (niet expliciet uitgewerkt) is in de basis in de gehele binnenstad gewenst.
Figuur 2: Ruimtelijk-functioneel kader
Bron: Stec Groep, 2024.
Plintenstrategie binnenstad Hoorn
6. Uitvoeringsparagraaf
29
Uitvoeringsparagraaf als dynamische set van acties en maatregelen Aan de hand van de vijf kernprincipes (hoofdstuk vier) en gebiedsprofielen (hoofdstuk vijf) is de uitvoeringsparagraaf opgesteld. Dit is een dynamische set van acties en maatregelen die ingezet kan worden de komende jaren. In onderstaande tabellen is per kernprincipe weergegeven welke acties passend zijn, wie deze actie uitvoert en welk gebied(en) het betreft. 1 Een brede mix aan voorzieningen met levendige plinten