Kadernota 2021 - werkversie definitief
Tekst van het document
Voor de periode vanaf 2023 is het vanuit de VNG een harde eis om met het volgende kabinet tot een oplossing te komen. Niet te realiseren en/of niet meetbare opbrengsten beheersmaatregelen sociaal domein Vanwege de tekorten in het sociaal domein zijn er diverse beheersmaatregelen genomen om de kosten terug te dringen. Deze maatregelen zijn verwerkt in het dekkingsplan van de Begroting 2021. De realiteit is dat de beheersmaatregelen positieve effecten hebben, maar dat de ingerekende opbrengsten maar deels worden behaald.
39/53
Dat komt doordat de opbrengsten aan de voorkant te optimistisch zijn ingeschat. Daarbij hebben diverse maatregelen een positief (kwalitatief) effect, maar zijn de opbrengsten hiervan niet meetbaar. Dit komt overeen met de conclusies uit het landelijke onderzoek naar de tekorten binnen de jeugdhulp. Hieruit blijkt dat gemeenten landelijk 1,7 miljard tekort komen om de huidige Jeugdwet uit te voeren. Daarbij komt ook uit dit onderzoek dat diverse maatregelen om de kosten te beperken ‘slechts’ 190 tot 240 miljoen euro zou opleveren en dat de financiële effecten van andere maatregelen moeilijk meetbaar zijn. Per saldo leidt de bijstelling van niet te realiseren en niet meetbare opbrengsten van de beheersmaatregelen tot een nadeel van 1,5 miljoen euro in 2021 tot 3,5 miljoen euro vanaf 2023. In de Begroting 2021 is dit als risico opgenomen in de paragraaf “weerstandsvermogen en risicobeheersing”. Tegenover dit nadeel staat hierdoor wel een verlaging van de financiële risico’s. Van detachering naar in dienst nemen medewerkers 1.Hoorn Er is onderzocht of er een groter deel van de ‘flexibele schil’ van 1.Hoorn in dienst kan worden genomen. Dit leidt er toe dat er per 1 januari 2021 nog eens 8,89 fte is omgezet van detachering naar formatie 1.Hoorn. De omzetting naar 8,89 fte formatie 1.Hoorn leidt tot een extra kostenbesparing van 315.000 euro per jaar.
De kostenbesparing niet leidt tot een voordeel in de begroting, maar wordt ingezet om het tekort bij het sociaal domein te verlagen met structureel 315.000 euro. BUIG De voorgaande jaren is er op de BUIG steeds een voordeel behaald. In het voorlopig BUIG-budget over 2021 ontvangt Hoorn 1,5 miljoen euro meer dan in 2020. Daarom wordt voorgesteld voor 2021 en 2022 een voordeel op de BUIG via de Kadernota te verwerken. Voor 2021 was al deels met een voordeel rekening gehouden. Het in deze Kadernota ingeboekte voordeel bedraagt voor dit jaar 1 miljoen euro. Voor 2022 bedraagt het verwachte voordeel 1,5 miljoen euro.
Kadernota 2021 | werkversie
Er kleven wel risico’s aan het inboeken van deze voordelen. Het BUIG budget wordt drie keer per jaar herijkt en kan dus ook voor 2021 nog naar beneden bijgesteld worden. Daarnaast is er een risico dat de kosten voor de BUIG toch fors gaan toenemen. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door een grotere instroom als gevolg van de coronacrisis. Wanneer deze risico’s zich voordoen zullen we daar bij de Najaarsbijstelling over berichten. Vanwege het onzekere verloop van zowel de baten als de lasten van de BUIG op lange termijn is het niet verantwoord om voor de jaren 2023 en verder een besparing in te boeken.
6.2
Voortgang beheersmaatregelen en tekort sociaal domein
Beheersmaatregelen hebben effect, maar lossen tekort sociaal domein niet op Vanwege de tekorten in het sociaal domein zijn er diverse beheersmaatregelen genomen om de kosten terug te dringen. Deze maatregelen zijn verwerkt in het dekkingsplan van de Begroting 2021. De realiteit is dat de beheersmaatregelen effect hebben en leiden tot ongeveer 3,5 miljoen euro aan opbrengsten, maar dat het tekort in het sociaal domein hiermee nauwelijks wordt teruggebracht. Er zijn grofweg twee redenen waarom de beheersmaatregelen het tekort sociaal domein niet oplossen: 1. De beheersmaatregelen leveren minder op dan verwacht, doordat de opbrengsten te optimistisch zijn ingeschat en/of niet meetbaar zijn. Dit wordt ondersteund door het onderzoek naar de landelijke tekorten binnen de jeugdhulp (AEF-rapport “Stelsel in groei”). Hieruit blijkt dat gemeenten structureel te weinig rijksmiddelen ontvangen om de Jeugdwet binnen budget uit te kunnen voeren. Daarbij kunnen gemeenten dit tekort niet dichten met eigen maatregelen en ‘doelmatigheidswinst’. 2. De Rijksmiddelen zijn niet meegegroeid met de (autonome) kostenontwikkelingen binnen de jeugdhulp en Wmo. Diverse maatregelen zijn erop gericht om de kosten voor jeugdhulp en Wmo te verlagen. Er zijn echter meerdere factoren van invloed op deze kosten, zoals de zorgvraag en zorgzwaarte. Per saldo nemen de kosten voor jeugdhulp en Wmo nog
40/53
steeds toe. Doordat hier onvoldoende compensatie vanuit het Rijk tegenover staat, blijft er sprake van een tekort in het sociaal domein. Beide risico’s zijn in de Begroting 2021 opgenomen in de paragraaf 'weerstandsvermogen en risicobeheersing' en doen zich nu werkelijk voor. Leeswijzer Onderstaand wordt eerst op hooflijnen toegelicht waarom de ingerekende opbrengsten van de beheersmaatregelen niet worden behaald. Daarbij wordt ook een link gelegd met het AEF-rapport over de landelijke financiële tekorten binnen de jeugdhulp. Vervolgens wordt weergegeven wat zowel de financiële als kwalitatieve opbrengsten van de door gemeente Hoorn ingevoerde maatregelen zijn. Tot slot is samengevat wat het niet halen van de ingerekende opbrengsten en de autonome kostenstijgingen voor gevolgen hebben voor het dekkingsplan en het tekort sociaal domein. Opbrengsten beheersmaatregelen zijn te optimistisch ingeschat en/of niet meetbaar In de Begroting 2021 is voor de beheersmaatregelen sociaal domein een opbrengst ingerekend van 4 miljoen euro in 2021 oplopend tot 8 miljoen euro op de langere termijn. Deze opbrengst is inclusief het structureel inrekenen van de tijdelijke compensatie vanuit het Rijk van 300 miljoen euro landelijk en 1,6 miljoen euro voor Hoorn.
In het dekkingsplan is vastgehouden aan de uitgangspunten dat het tekort binnen het sociaal domein zelf wordt opgelost ('we doen het voor het geld dat we ervoor krijgen') en dat de maatregelen inwoners zo min mogelijk raken. Vanuit Hoorn is ingezet op maatregelen die effectief blijken te zijn. De gerealiseerde opbrengsten zijn echter veel lager dan de opbrengsten die zijn ingerekend in het dekkingsplan. Daarbij zijn de opbrengsten van diverse maatregelen niet direct meetbaar. Dit leidt tot een gat in het dekkingsplan en een nadeel in de meerjarenbegroting oplopend van 1,5 miljoen euro in 2021 tot 3,5 miljoen euro vanaf 2023.
Kadernota 2021 | werkversie
Landelijk onderzoek naar tekorten in de jeugdhulp: gemeenten komen jaarlijks 1,7 miljard tekort Onderzoeksbureau Andersson Elffers Felix (AEF) heeft in opdracht van het ministerie van VWS en de VNG onderzoek gedaan naar de landelijke tekorten binnen de jeugdhulp. Een van de conclusies is dat gemeenten in 2019 circa 1,7 miljard tekort zijn gekomen voor de uitvoering van de Jeugdwet in 2019 en dat dit een structureel tekort betreft. Uit het onderzoek blijkt dat de kosten voor jeugdhulp zijn toegenomen van 3,6 miljard euro in 2015 tot 5,5 miljard euro in 2019. Dit komt door een toename van het aantal cliënten in de jeugdhulp én een stijging van de kosten per cliënt. Gemeenten zijn hier tijdelijk voor gecompenseerd – in afwachting van de uitkomsten van dit onderzoek – voor slechts 400 miljoen euro in 2019 en 300 miljoen euro in 2020, 2021 en 2022. Het landelijke tekort is gemiddeld ongeveer 30% ten opzichte van het rijksbudget inclusief de tijdelijke compensatie. Het tekort van Hoorn komt hier verhoudingsgewijs mee overeen. Gemeenten hebben wel een aantal mogelijkheden om doelmatigheidswinst te behalen. Volgens AEF kan er 190 tot 240 miljoen euro worden bespaard met vijf onderzochte maatregelen. Deze maatregelen komen overeen met de maatregelen waar Hoorn op heeft ingezet. Desondanks blijft er op basis van de huidige uitgangspunten in de Jeugdwet een stevig tekort over.
Uitgangspunten Jeugdwet leiden niet tot lagere kosten Een van de beleidsuitgangspunten in de Jeugdwet is dat de kosten na verloop van tijd zouden moeten dalen door de inzet van preventie en vroegsignalering. Vandaar dat de Jeugdwet naar gemeenten is overgeheveld met een korting op het budget. AEF heeft onderzocht of er inderdaad sprake is van dit zogenaamde ‘boeggolfeffect’. Uit het onderzoek blijkt dat een brede inzet op preventie en vroegsignalering weliswaar bij kan dragen aan meer kwaliteit van leven en aan besparingen in andere domeinen, maar niet leidt tot kostenbesparing binnen de Jeugdwet. In plaats van een boeggolf is dus eerder sprake van verhoging van het waterpeil. Daarmee zijn gemeenten onterecht gekort op het budget voor jeugdhulp.
41/53
Uitkomsten onderzoek zwaarwegend op formatietafel nieuw kabinet Dit onderzoek bevestigt de onhoudbare financiële situatie voor gemeenten en benadrukt de noodzaak dat er een structurele oplossing moet komen voor gemeenten. Deze conclusies worden ook erkend door het ministerie van VWS en de VNG. In het voorjaar 2021 volgen er 'contouren van mogelijke scenario’s van middelen en maatregelen'. Vanuit de VNG is het een harde eis om met het volgende kabinet tot een oplossing te komen voor de periode vanaf 2023. Ook vinden er onderhandelingen plaats over incidentele compensatie over de afgelopen jaren en de jaren 2021 en 2022. Doordat er vanuit het Rijk vooralsnog te weinig perspectief is geboden om tot een oplossing te komen, is er een 'commissie van wijzen' benoemd om tot een arbitrage advies te komen. De commissie van wijzen heeft uitspraak gedaan: het rijk moet meer geld betalen aan de gemeenten. Op 2 juni jl. hebben de VNG en het rijk gesproken over de uitspraak. Op basis van de afspraken in dit overleg stelt het rijk voor 2022 1,314 miljard euro extra beschikbaar aan gemeenten als compensatie voor de tekorten op het gebied van jeugdhulp. Hiermee volgt het kabinet de uitspraak van de Commissie.
In het overleg is ook vastgesteld dat het nieuwe kabinet een besluit moet nemen over de structurele financiële bekostiging van gemeenten vanaf 2023 op dit dossier en dat rijk en VNG zich committeren aan een Hervormingsagenda Jeugd. Deze agenda moet voor 1 januari 2022 worden opgesteld. Onderzoek AEF in perspectief van Hoorn: inzet op effectieve maatregelen, maar met lagere opbrengsten dan ingerekend De overschrijding op de jeugdhulp binnen Hoorn komt verhoudingsgewijs overeen met het landelijke tekort (ook ongeveer 30%). Daarbij zet Hoorn in op effectieve maatregelen, volgens dit onderzoek. De werkelijke opbrengsten van deze maatregelen zijn echter veel lager dan dat hiervoor in de begroting van Hoorn is ingerekend. Ook bevestigt het rapport dat veel van de in Hoorn ingezette maatregelen niet leiden tot een aantoonbare en/of kwantificeerbare besparing. Dit komt overeen met het beeld dat uit eigen analyses naar voren is gekomen. Ondanks dat de beheersmaatregelen effect hebben, leidt dit niet tot de oplossing van het tekort.
Kadernota 2021 | werkversie
Herbeoordeling beheersmaatregelen: financiële en kwalitatieve opbrengsten Alle beheersmaatregelen waarvoor een opbrengst is ingerekend, zijn zowel financieel als kwalitatief beoordeeld. Hierbij is de verwachte opbrengst geactualiseerd en afgezet tegen de opbrengst die is ingerekend in het dekkingsplan van de begroting. In de onderstaande tabellen zijn de uitkomsten van de herbeoordeling weergegeven. Realiteitscheck: beheersmaatregelen leveren minder op en/of opbrengsten zijn niet meetbaar Uit deze herbeoordeling is gekomen dat een deel van de opbrengsten niet gerealiseerd kan worden, omdat deze in een eerder stadium te optimistisch zijn ingeschat. Bovendien zijn de opbrengsten van bepaalde maatregelen niet meetbaar, wat ook een van de conclusies van het AEF-rapport is. Dit komt bijvoorbeeld doordat een maatregel moet leiden tot lagere kosten voor jeugdhulp, terwijl andere factoren er juist voor zorgen dat de kosten blijven toenemen. Per saldo blijkt dat de kosten voor jeugdhulp en Wmo toenemen, ondanks de financiële en kwalitatieve opbrengsten van diverse maatregelen. Niet te realiseren en/of niet meetbare opbrengst van 1,5 miljoen euro in 2021 tot 3,5 miljoen euro vanaf 2023 De actuele verwachting is dat de beheersmaatregelen in 2021 ongeveer 3,2 miljoen euro opleveren.
Dit loopt op tot ruim 5,1 miljoen euro vanaf 2023, inclusief het structureel inrekenen van 1,6 miljoen compensatie vanuit het Rijk vanaf 2022. Exclusief het inrekenen van deze compensatie leiden de maatregelen structureel tot een opbrengst van 3,5 miljoen euro. Daar tegenover staat dat er ook (autonome) ontwikkelingen zijn, wat heeft geleid tot extra kosten ter hoogte van 0,7 miljoen euro en een dempend effect heeft op het terugbrengen van het tekort. Per saldo leidt dit ertoe dat de maatregelen 1,5 miljoen euro minder opleveren dan waar rekening mee is gehouden in het dekkingsplan. Dit is een nadeel voor de begroting. Voor 2023 en verder gaat dit naar verwachting om een nadeel van 3,5 miljoen euro.
42/53
Tabel 22 ingerekende opbrengst versus meetbare opbrengst maatregelen sociaal domein (bedragen x 1.000 euro, - = nadeel) beheersmaatregelen sociaal domein (*) ingerekende ingerekende ingerekende meetbare meetbare opbrengst opbrengst opbrengst opbrengst opbrengst 2021 2022 2023 e.v. 2021 2022 1e tranche (bestuursopdracht najaar 2019 - raadsbesluit)
meetbare opbrengst 2023 e.v.
effect op 2021
effect op 2022
effect op 2023 e.v.
3.150
4.050
4.500
2.384
2.493
2.493
-766
-1.557
-2.007
904
1.760
3.464
854
960
2.664
-50
-800
-800
4.054
5.810
7.964
3.238
3.453
5.157
-816
-2.357
-2.807
1.Hoorn, WTCG en Veilig Thuis (**)
-692
-692
-692
-692
-692
-692
effect beheersmaatregelen sociaal domein
2.546
2.761
4.465
-1.508
-3.049
-3.499
extra maatregelen in dekkingsplan (besluit bij Begroting 2021) Totaal beheersmaatregelen sociaal domein Autonome effecten:
(*) In de tabel in de volgende paragrafen zijn de ingerekende en verwachte opbrengsten per maatregel weergegeven. ** Tegenover de opbrengsten van bepaalde maatregelen, staan ook een (autonome) kostenontwikkelingen. Hierdoor leiden de opbrengsten van de maatregelen voor 1.Hoorn, WTCG en Veilig Thuis niet een-op-een tot een voordeel voor de begroting. Bijvoorbeeld het aantal inwoners dat via de collectieve zorgverzekering een korting op de premiebijdrage ontvangt, is de laatste jaren toegenomen. Hierdoor nemen de kosten voor de WTCG-regeling nauwelijks af, terwijl er met de beheersmaatregel wel 170.000 euro aan kosten is bespaard. In de volgende paragraaf is nader toegelicht waarom tegenover de opbrengsten er ook autonome kostenontwikkelingen zijn voor 1.Hoorn, WTCG en Veilig Thuis.
echter rand voorwaardelijk voor de kostenbeheersing en te maken keuzes in het sociaal domein. Doordat steeds meer monitoringsgegevens in het dashboard beschikbaar zijn, ontstaat er steeds meer kostenbewustzijn en dit leidt tot aangescherpte werkprocessen. De aanname is dat dit indirect ook leidt tot een kostenbesparing.
Kwalitatieve opbrengsten beheersmaatregelen Van diverse maatregelen zijn de opbrengsten niet uit te drukken in geld, waardoor de ingerekende opbrengst is afgeraamd. Dit betekent niet dat deze maatregelen geen effect hebben. Diverse maatregelen hebben namelijk kwalitatieve opbrengsten. Daarbij is de verwachting dat deze maatregelen ook positief bijdragen aan het beheersen van de kosten, maar zijn deze opbrengsten indirect en niet meetbaar.
Een voorbeeld hiervan is dat triagemedewerkers bijhouden hoeveel hun bemiddeling bij het in te zetten zorgtraject heeft opgebracht. Dit gaat op als er door de inzet van triage een zorgtraject is ingezet dat minder kostbaar is. Deze opbrengsten zijn meetbaar, maar indirect brengt dit ook een leereffect en een toenemend kostenbewustzijn met zich mee. Deze opbrengsten zijn niet meetbaar, maar zouden tot uitdrukking moeten komen in lagere kosten jeugdhulp en Wmo.
Een voorbeeld hiervan is de maatregelen 'zorg voor juiste monitoringsgegevens'. Hiervan is de ingerekende opbrengst van 400.000 euro volledig afgeraamd. De monitoringsgegevens die nu beschikbaar zijn, zijn
Per saldo nemen de kosten voor jeugdhulp en Wmo dus niet af, maar toe. Dit betekent niet dat deze maatregelen niet werken of geen effect hebben. Sterker nog, er is wel degelijk een positief effect van deze maatregelen, zowel
Kadernota 2021 | werkversie
Daarbij zijn er diverse maatregelen die moeten bijdragen aan het verlagen en/of niet verder toenemen van de kosten voor jeugdhulp en Wmo. Dit gaat bijvoorbeeld om de maatregelen 'scherper toepassen wettelijke kaders (Wmo, Wlz, Zvw)', 'inzet triagemedewerker' en 'versterken relatie huisartsen'. Deze drie maatregelen leiden tot diverse meetbare opbrengsten. Een deel van de (indirecte) opbrengsten is echter niet meetbaar.
43/53
financieel als kwalitatief. Er zijn veel meer factoren die van invloed zijn op de kosten voor jeugdhulp en Wmo, zoals de zorgvraag, waar wij als gemeente maar deels invloed op hebben. Hierdoor kan het zijn dat de positieve effecten
van de maatregelen er niet toe leiden dat het tekort wordt teruggebracht, maar er wel voor zorgen dat het tekort niet verder toeneemt.
Ingerekende en verwachte opbrengsten per beheersmaatregel Tabel 23 ingerekende opbrengst versus meetbare opbrengst maatregelen sociaal domein (bedragen x 1.000 euro, - = nadeel) beheersmaatregelen sociaal domein (*) ingerekende ingerekende ingerekende meetbare meetbare opbrengst opbrengst opbrengst opbrengst opbrengst 2021 2022 2023 e.v. 2021 2022
meetbare opbrengst 2023 e.v.
effect op 2021
effect op 2022
effect op 2023 e.v.
-400
-400
-400
Zorg voor juiste monitoringsgegevens
400
400
400
-
-
-
Onderzoek naar "dure" cliënten en casussen
150
150
150
150
150
150
-
-
-
Eén systeem voor zorgregistratie, regie en declaraties/administratieve afhandeling
60
60
60
36
60
60
-24
-
-
Recht- en doelmatigheidsonderzoeken
250
250
250
-
-
-
-250
-250
-250
Scherper toepassen wettelijke kaders (Wmo, Wlz, Zvw)
300
300
300
25
25
25
-275
-275
-275
1.200
1.200
1.200
500
300
300
-700
-900
-900
110
110
110
765
765
765
655
655
655
-380
-380
-380
-380
-380
-380
Expertisefunctie in het onderwijs
300
300
300
50
200
200
-250
-100
-100
Versterken relatie huisartsen
850
850
850
200
200
200
-650
-650
-650
Overlap beperken in subsidies en aanbod/inkoop
50
50
50
-
-
-
-50
-50
-50
Triagemedewerker Als gemeente indicaties afgeven (in dienst nemen medewerkers 1.Hoorn) - autonome ontwikkeling budget 1.Hoorn
Afspraken maken met zorgverzekeraar/zorgkantoor
75
75
75
-
75
75
-75
-
-
Nieuwe verdeelsleutel en methodiek Veilig Thuis
575
575
575
488
488
488
-87
-87
-87
-142
-142
-142
-142
-142
-142
- autonome ontwikkeling kosten Veilig Thuis Aanpassen WTCG/CER regelingen
110
110
110
- autonome ontwikkeling WTCG/CER Inzetten op digitalisering
125
125
125
170
170
170
60
60
60
-170
-170
-170
-170
-170
-170
-
60
60
-125
-65
-65
Ingroei-effect beheersmaatregelen
-1.405
-505
-55
-
-
-
1.405
505
55
subtotaal
3.150
4.050
4.500
1.692
1.801
1.801
-1.458
-2.249
-2.699
aanvullende maatregelen in dekkingsplan Begroting 2021 Structureel inrekenen compensatie jeugdhulp (Rijk)
-
-
1.600
-
-
1.600
-
-
-
Budget- of volumeplafond instellen bij zorgaanbieders
-
750
750
-
-
-
-
-750
-750
Kadernota 2021 | werkversie
44/53
beheersmaatregelen sociaal domein (*)
ingerekende ingerekende ingerekende opbrengst opbrengst opbrengst 2021 2022 2023 e.v.
meetbare opbrengst 2021
meetbare opbrengst 2022
meetbare opbrengst 2023 e.v.
effect op 2021
effect op 2022
effect op 2023 e.v.
Couleur locale aframen
154
160
164
154
160
164
-
-
-
Versoberen woningaanpassingen – invoeren maximumbedrag
50
50
50
-
-
-
-50
-50
-50
Aframen innovatiebudget
600
600
600
600
600
600
-
-
-
Bewindvoeringskosten: Heroverwegen systeem (bestuursopdracht opstellen)
100
200
300
100
200
300
-
-
-
subtotaal
904
1.760
3.464
854
960
2.664
-50
-800
-800
4.054
5.810
7.964
2.546
2.761
4.465
-1.508
-3.049
-3.499
totaal
6.3
Kwalitatieve opbrengsten per beheersmaatregel
Tabel 24 overzicht beheersmaatregelen 1e tranche maatregel
omschrijving (kwalitatieve) effecten
Zorg voor juiste monitoringsgegevens
Juiste monitoringsinformatie is rand voorwaardelijk voor het krijgen van grip op de kosten en inzicht in gewenste beleidseffecten. Deze beheersmaatregel zorgt ervoor dat we op basis van de juiste informatie, zoveel mogelijk de meest passende (beleids)keuzes kunnen maken, dat we goed beslagen ten ijs komen in contractmanagementgesprekken met aanbieders en dat we inzicht krijgen in de trends en ontwikkelingen in het sociaal domein; zowel op de ontwikkeling van de zorgvraag als op de kosten die hiermee gepaard gaan. Door datagedreven te blijven werken kunnen we onze dienstverlening verbeteren en efficiënter inrichten.
Onderzoek naar "dure" cliënten en casussen
Dit onderzoek is afgerond. Van de 30 duurste dossiers is een analyse gemaakt. Uit de analyse komt dat er focus nodig is op de evaluatiemomenten en regievoering bij deze casussen. Het implementatieplan van de verbeterpunten die hieruit voort zijn gekomen is nu belegd bij 1.Hoorn. Er komt een nadere analyse om goed in beeld te brengen wat deze verbeterpunten opleveren. Hierbij worden zorgaanbieders betrokken. Er wordt nog nader onderzocht in hoeverre de opbrengsten concreet kunnen worden gemeten.
Kadernota 2021 | werkversie
45/53
maatregel
omschrijving (kwalitatieve) effecten
Eén systeem voor zorgregistratie, regie en declaraties/administratieve afhandeling
Deze beheersmaatregel moet ervoor zorgen dat de administratieve lasten in onze dienstverlening beperkt worden, dat er bespaard wordt op inzet van medewerkers en dat het interne werkproces efficiënter gaat verlopen. De besparingen in fte’s en licentiekosten vinden later plaats dan van tevoren was ingeschat. Zodra de applicatie is ingeregeld, vindt de reductie op het aantal fte’s plaats. Daarom is de verwachte opbrengst geschat op 36.000 euro in 2021, oplopend tot meer dan 60.000 euro vanaf 2022. Voor het meerjarenperspectief is geen aanpassing nodig.
Scherper toepassen wettelijke kaders (Wmo, Wlz, Zvw)
Deze maatregel moet voorkomen dat ten onrechte casussen doorlopen in de Wmo of Jeugdwet, terwijl deze in de Wlz horen. Er zijn steekproeven uitgevoerd op ons klantenbestand dat hier mogelijk voor in aanmerking komt. De directe opbrengst hiervan is tot nu toe geschat op 25.000 euro per jaar. Naast de directe opbrengsten is door deze beheersmaatregel de kennis van de Wlz verhoogd. Er zijn namelijk tools ingebouwd in MensCentraal (regiesysteem van 1.Hoorn) om medewerkers te trainen en te faciliteren. Ook is er aandacht voor het waarborgen van deze kennis onder de medewerkers en wordt dit opgenomen in het inwerkprogramma.
Triagemedewerker
Door de inzet van triage zijn er directe besparingen behaald. Daarnaast geven triagemedewerkers ook adviezen aan de werkers van 1.Hoorn en zorgaanbieders. Dit leidt tot indirecte besparingen, o.a. het leveren van passende zorg en duidelijkheid en kostbewustzijn. Triagemedewerkers kijken met meer afstand naar casuïstiek. Tenslotte hebben zij ook contact met de zorgaanbieder, waardoor de samenwerkingsrelatie met de zorgaanbieders wordt bevorderd: kijken naar structurele en brede oplossingen. Dit kan niet voor alle onderdelen worden gekoppeld aan een hard bedrag. Triage is gestart op 1 april 2020 en is een jaar overstijgend project. Aan het begin van dit traject is geïnvesteerd, zodat het na verloop van tijd zijn vruchten afwerpt.
Als gemeente indicaties afgeven (in dienst nemen medewerkers 1.Hoorn) Afgeronde beheersmaatregel. Incidenteel is het budget voor de inzet van 1.Hoorn in 2018 en 2019 verhoogd vanuit middelen Jeugdhulp en Wmo. De huidige inzet via 1.Hoorn - waar structureel de begroting niet voor is verhoogd - is ook de komende jaren nodig. Het in dienst nemen van ongeveer 39 fte formatie 1.Hoorn leidt op jaarbasis tot een kostenafname van ongeveer 765.000 euro. Ten opzichte van het huidige budget levert dit een structureel voordeel op van 385.000 euro, maar de verwachting is dat er extra budget
Kadernota 2021 | werkversie
46/53
maatregel
omschrijving (kwalitatieve) effecten nodig is voor 1.Hoorn om de huidige omvang te behouden. Op het eventueel ophogen van het budget 1.Hoorn (nadeel) vindt nadere afstemming plaats.
Expertisefunctie in het onderwijs
Deze beheersmaatregel heeft tot doel om te voorkomen dat er op scholen tweedelijns interventie wordt ingezet. De doelstelling was om voor 60% van de doelpopulatie een tweedelijns interventie te voorkomen. Hiermee wordt samengewerkt met de inzet van jeugd- en gezinswerker op de scholen. Het is lastig aantoonbaar wat deze maatregel zou opleveren als scholen open zouden zijn, omdat de scholen drie maanden dicht zijn geweest door corona. Er is een inschatting gemaakt dat er dit jaar 50.000 euro realistische opbrengst is, als we uitgaan dat het laatste kwartaal van 2021 verloopt zonder sluiting van scholen. Hierbij is Nijmegen aangehouden als referentieproject. Er wordt onderzocht wat de opbrengsten zijn van het Expertiseteam, nadat er zoveel mogelijk cijfers zijn verzameld en focusinterviews zijn gehouden. Aan de hand van deze analyse wordt de voortgang van deze beheersmaatregel bepaald.
Versterken relatie huisartsen
Deze beheersmaatregel heeft tot doel om de relatie met de huisartsen te versterken. Dit wordt gedaan via drie pilots: het Resultaat gestuurd werken (Grote Waal), het versterken van de samenwerking van 1.Hoorn via het plaatsen van een praktijkondersteuner huisarts (POH) Jeugd (Risdam) en het toevoegen van een GZ-psycholoog aan een huisartsenpraktijk (Kersenboogerd). De pilots worden geëvalueerd bij afronding om te onderzoeken welk effect deze maatregelen hebben gehad. Deze beheersmaatregel is een jaar overstijgend project van drie jaar. Voor nu zien wij een gewenste ontwikkeling, maar dit is nog niet goed in geld uit te drukken. Er wordt effectiever, passender en duurzaam zorg ingezet voor gezinnen/jeugdigen, waar en wanneer dit nodig is. Daarnaast is er een nauwe samenwerking ontstaan tussen 1.Hoorn, de huisartsen en de POH. Voor de Najaarsbijstelling 2021 wordt een nadere analyse gemaakt. Er is een aanname dat deze beheersmaatregel minimaal 200.000 euro per jaar zou moeten opleveren.
Overlap beperken in subsidies en aanbod/inkoop
Kadernota 2021 | werkversie
Afgeronde beheersmaatregel. Deze beheersmaatregel heeft onderzocht of er eenzelfde aanbod zowel wordt ingekocht als gesubsidieerd. Hieruit is een beperkt aantal acties naar voren gekomen. Er wordt nog onderzocht of het advies dat deze beheersmaatregel heeft opgeleverd, ook een kostenbesparing realiseert.
47/53
maatregel
omschrijving (kwalitatieve) effecten
Afspraken maken met zorgverzekeraar/zorgkantoor
Deze beheersmaatregel heeft tot doel om de samenwerking met de zorgverzekeraar/het zorgkantoor te versterken. Hiervoor is o.a. een samenwerkingsagenda opgesteld. Deze agenda geeft kaders om samen te investeren in preventie en het oplossen van knelpunten. Ook is er een kans om in gesprek te gaan over de diverse projecten die nu al lopen. Hierbij kijken wij naar ruimte om afspraken te maken over de verantwoordelijkheid voor financiering of de wens voor cofinanciering. Denk hierbij aan shared savings. Het is nog niet bekend wat deze projecten en investeringen de gemeente kunnen besparen en op welke termijn dit plaatsvindt. De kosten gaan voor de baat uit. Bovendien is het nog net bekend waar en bij wie de mogelijk besparingen landen en hoe groot deze zijn. Voor het jaar 2021 zijn de besparingen daarom volledig afgeraamd. Bij de Najaarsbijstelling 2021 wordt onderzocht wat bovenstaande projecten realistisch kunnen opleveren. Wel zijn er kwalitatieve effecten van deze beheersmaatregel. De samenwerking met VGZ heeft een impuls gekregen. We zijn van ‘geen contact’ naar een goede verstandhouding gegaan en er worden inhoudelijke en procesmatige gesprekken gevoerd over samenwerking, gedeelde opgaven en oplossingen/kansen. De verwachting is dat dit ruimte biedt om afspraken te maken voor gezamenlijke financiering van projecten en interventies wat kan leiden tot efficiëntie voordelen.
Nieuwe verdeelsleutel en methodiek Veilig Thuis
Afgeronde beheersmaatregel. Door het aanpassen van de verdeelsleutel voor Veilig Thuis is de bijdrage van Hoorn verlaagd. De kostenbesparing ten opzichte van 2019 is 575.000 euro, maar ten opzichte van de Begroting 2021 is het voordeel 346.000 euro. Dat komt doordat de totale begroting van Veilig Thuis ook is verhoogd, waardoor de bijdrage van Hoorn inmiddels ook hoger is geworden.
Aanpassen WTCG/CER regelingen
Afgeronde beheersmaatregel. Er is besloten om compensatie voor hoge ziektekosten via een vast bedrag vanaf 2021 af te schaffen. Dit leidt tot een besparing van ongeveer 170.000 euro. Vanaf 2021 is het nog wel mogelijk om via een premiebijdrage aan de collectieve ziektekostenverzekering een vergoeding te ontvangen voor hoge ziektekosten. Het aantal inwoners dat hiervan gebruik maakt, is wel toegenomen in de afgelopen jaren. Hierdoor
Kadernota 2021 | werkversie
48/53
maatregel
omschrijving (kwalitatieve) effecten wordt het huidige budget overschreden. Door deze autonome kostenontwikkeling worden besparingen ingehaald. Kortom, deze beheersmaatregel levert hetzelfde bedrag op als het bedrag waarmee het budget voor deze regeling wordt overschreden.
Inzetten op digitalisering
Het doel van deze beheersmaatregel was om te starten met een digitale snelbalie voor bijzondere bijstand. Door andere ontwikkelingen bleek dit doel niet langer relevant. Daarom is er ingezet op het efficiënter maken van onze digitale processen en te zorgen dat er een digitaal inwonerportaal komt. Dit zorgt ervoor dat aanmeldingen makkelijker en digitaal bij 1.Hoorn binnenkomen én dat dit voor alle wetten in het sociaal domein op één plek kan. Voor 2021 is het nog onduidelijk wat dit oplevert. Een nadere toelichting hierop volgt bij de Najaarsbijstelling. Wel is er de verwachting dat er op fte bespaard kan worden. We zien mogelijkheden voor een besparing. Het is alleen nog niet aantoonbaar hoe groot de besparing is.
Tabel 25 overzicht aanvullende beheersmaatregelen dekkingsplan Begroting 2021 maatregel omschrijving (kwalitatieve) effecten Budget- of volumeplafond instellen bij zorgaanbieders
Deze maatregel had tot doel om een budgetplafond in te stellen bij aanbieders. De opbrengsten zijn niet realistisch geschat en daarom is deze opbrengst verlaagd. Dit wordt ook bevestigd door het AEF rapport.
Couleur locale aframen
Met deze maatregel is de helft van de couleur locale middelen afgeraamd en ten gunste gebracht van het tekort sociaal domein. De raad ontvangt dit jaar nog aanvullende informatie over de gevolgen van de beheersmaatregel.
Versoberen woningaanpassingen
De insteek van deze maatregel is aangepast. De reden hiervoor is dat uit nader onderzoek blijkt dat de maatregel vooral effect heeft wanneer het primaat wordt gelegd bij eventuele verhuizing (aansluiten op vraag en aanbod) in plaats van het direct verstrekken van een woningaanpassing. Het is de verwachting dat er hierdoor minder kosten gemaakt zouden kunnen worden voor woningaanpassingen. De mogelijkheden hiervoor worden op dit moment onderzocht.
Aframen innovatiebudget
Deze maatregel is afgerond door in de begroting het innovatiebudget te verlagen.
Kadernota 2021 | werkversie
49/53
maatregel
omschrijving (kwalitatieve) effecten
Bewindvoeringskosten: Heroverwegen systeem (bestuursopdracht opstellen)
De bestuursopdracht is vastgesteld in het college medio maart. Voor dit jaar gaan we ervan uit dat de taakstelling wordt gerealiseerd. Dat geldt zowel voor 2021 (100.000 euro) als de jaren erna (oplopend tot 200.000 euro, 300.000 en 400.000 euro structureel).
Kadernota 2021 | werkversie
50/53
7
Bijlage gebruik reserves incidenteel
Tabel 26 dekkingsplan 2021 (bedragen x 1.000 euro, - = nadeel) onderwerp 2021 Diverse incidentele bestemmingen Parkeren
1.548 443
Riolering
142
Beschermd wonen en MO/VB/OGGz
602
Algemene Bedrijfsreserve Grondzaken
1.500
totaal
906
Dit is een egalisatiereserve: de netto opbrengsten van de parkeerexploitatie worden gestort om toekomstige exploitatielasten te kunnen dekken. Een saldo van 1 miljoen euro in deze reserve is toereikend voor dekking van toekomstige exploitatie- en vervanging, rekening houdend met de jaarlijkse stortingen en onttrekkingen. Daarmee kan er bijna 619.000 euro afgeroomd worden.
5.141
Reserve incidentele bestemmingen (vrijval 1.548.351 euro) De reserve heeft een saldo van 6,4 miljoen euro, waarbinnen diverse programma/projectgelden, resultaatbestemmingen uit voorgaande jaren en gelabelde gelden uit het gemeentefonds zijn gestald. Deze gaan soms terug tot 2015. Een uitgebreid overzicht is opgenomen in de bijlage. Er is getoetst of er sprake is van al opgenomen structurele dekking in de begroting voor het betreffende onderwerp. Daarnaast is gekeken in hoeverre een beroep is gedaan op de claim in de afgelopen jaren. Dat levert mogelijkheden op voor vrijval. Risico’s: gering. Voor de gereserveerde gelden blijken ook structurele budgetten aanwezig te zijn in de begroting. Voor decentralisatie-uitkeringen geldt het beleid “niet-labelen tenzij”: extra gelden die in het gemeentefonds worden gestort komen in principe ten goede aan de algemene middelen en zijn dus vrij besteedbaar. Toelichting revolverend fonds: het bedrag van 1 miljoen revolverend fonds (duurzaamheidsleningen) kan vervallen omdat het revolverend fonds geen
Kadernota 2021 | werkversie
Reserve parkeren In de commissie van 8 juni 2021 leek geen meerderheid voor deze optie. Reden voor het college om de opbrengst te schrappen.
0
Stimuleringsmaatregelen Duurzaamheid
Egalisatiereserve plankosten voor grondexploitaties
beslag legt op het eigen vermogen in de vorm van reserves. Het is een balanspost (schulden versus vorderingen (gelijk aan de systematiek startersleningen). De jaarlijkse beheerskosten komen daarnaast tlv het duurzaamheidsfonds.
Risico’s: geen. Parkeerbelastingen zijn algemene dekkingsmiddelen. In voorgaande jaren is vrijval uit de reserve vaker gebruikt voor het dekkingsplan. Dit is een incidentele afroming. N.B. het gaat hier niet om parkeren Poort van Hoorn, daarvoor is een aparte reserve gevormd. Reserve stimuleringsmaatregelen Duurzaamheid (vrijval 443.000 euro) Het gaat om niet uitgegeven gelden uit het programma Duurzame Stad uit 2019. Via de “Voorjaarsbijstelling 2020” zijn de budgetten voor duurzaamheid (organisatie, energietransitie, circulaire economie, klimaatadaptatie, communicatie, monitoring, kennis/innovatie en financiële regelingen) als autonome ontwikkeling meerjarig in de begroting verwerkt. In 2020 zijn geen uitgaven gedaan en is ook geen beroep gedaan op deze middelen. Risico’s: geen. Reserve riolering (vrijval 142.163 euro) Naast deze reserve is er een voorziening riolering van 9 miljoen euro voor toekomstige rioolinvesteringen. De voorziening is verplicht, een reserve
51/53
daarnaast is optioneel. De reserve wordt gebruikt uit efficiency en of om aanbestedingsvoordelen binnen de riolering op rekeningbasis te kunnen verrekenen. Argument om af te bouwen: van de opgebouwde gelden kan niet worden vastgesteld of de herkomst is ontstaan uit efficiency- of aanbestedingsvoordelen; de hoogte van de voorziening is berekend op de toekomstige vervangingsbehoefte in de afgelopen jaren is eerder sprake van onderbesteding dan tekorten op de rioolexploitatie. Risico’s: gering. Advies is om een reserve van 1 miljoen euro aan te houden om incidentele tegenvallers binnen het groot onderhoud en calamiteiten in enig jaar op te kunnen vangen. Reserve beschermd wonen en MO/VB/OGGz (vrijval minimaal 602.000 euro) De reserve BW heeft een saldo van 2,3 miljoen euro. Raadsbesluit is om de reserve af te bouwen naar 15% van de lasten na afloop van 2020, 10% na afloop van 2021 en 5% na afloop van 2022. De afbouw naar 10% leidt voor Hoorn tot een voordeel van ongeveer 390.000 in 2021. De afloop naar 5% in 2022 zou voor Hoorn een voordeel van 209.000 euro betekenen. Voorgaande jaren zijn er op Beschermd Wonen resultaten behaald van rond 2 miljoen euro. Als dat ook geldt voor 2021, dan wordt hiervan 1/3e uitgekeerd aan Hoorn.
In de begroting van de Algemene Dienst wordt met deze bijdrage ook geen rekening gehouden. Uit de geactualiseerde grex 2021 en de jaarrekening 2020 van de Exploitatie maatschappij Zevenhuis BV is gebleken dat het break-even-point van deze grex is bereikt. Dat is ook de reden om bij de gemeentelijke grex voor het Zevenhuis een tussentijdse winst te nemen in 2020. Uit de grex van de Exploitatie maatschappij Zevenhuis BV blijkt ook uit dat voor ruim 50% van de uitgeefbare meters inmiddels is verkocht en getransporteerd. Daarnaast is de looptijd van de grex met 2 jaar verkort. Dit betekent dat Hoorn al 1,5 miljoen euro van de bijdrage van het tientje heeft ontvangen. Het bedrag van 1,5 miljoen euro kan via de ABR Grondzaken vrijvallen ten gunste van het resultaat. Risico’s: geen. Egalisatiereserve plankosten voor grondexploitaties (vrijval 905.550 euro) Deze reserve is ingesteld om schommelingen in de plankosten te voorkomen. Het saldo in deze reserve is opgelopen naar 1,9 miljoen euro. Risico’s: gering. Er blijft nog 1 miljoen euro over om schommelingen binnen de plankosten op te vangen.
Algemene bedrijfsreserve Grondzaken (winstneming Zevenhuis 1.500.000 euro) De gemeentelijke grondexploitatie (grex) van het Zevenhuis heeft een positief resultaat van ruim 6,6 miljoen euro op eindwaarde. Bij de vaststelling van de gemeentelijke grondexploitatie van het Zevenhuis heeft het college besloten een maximaal bedrag van 10 euro per m2 uitgeefbare grond af te dragen aan de Algemene Dienst voor de dekking van de bijdrage aan de verbreding van de Westfrisiaweg. Dit bedrag wordt afgedragen bij afsluiting van de grondexploitatie.
Kadernota 2021 | werkversie
52/53
Gemeente Hoorn Nieuwe Steen 1 Postbus 603 1620 AR Hoorn T 0229 25 22 00 www.hoorn.nl