Bijlage 2.1 - Integraal beeldkwaliteitsplan buitenruimte en architectuur centrumgebied Kersenboogerd - deel 1

Volumina in het groen zijn daarom alzijdig en kopgevels van rijwoningen worden geopend naar de openbare ruimte door de voordeur in deze gevel te positioneren en deze gevel te voorzien van meerdere gevelopeningen; • Appartementengebouw zijn maximaal 4 lagen met een plat dak en doorgaande daklijn; • Gevels van appartementengebouwen verenigen een sterke horizontaliteit met verticaliteit, voortbordurend op de architectuur van de beneden-bovenwoningen aan de streng; • Gevels van grondgebonden woningen kennen een sterke horizontale belijning; • Het woonprogramma van grondgebonden woningen is ook op de straatzijde van de woningen georiënteerd; • Dakgoten zijn ononderbroken; • De kappen van grondgebonden woningen zijn dominant in het beeld; • Dakkapellen worden terughoudend ontworpen qua kleur en maatvoering en zijn horizontaal georiënteerd.

begane grond opent zich naar de openbare ruimte

horizontaal georienteerde en lichtvoetige architectuur

ononderbroken daklijn en verticale geleding

In de bouwenvelop van een inbreiding kunnen nadere, meer specifieke, bepalingen worden opgenomen.

kopgevel = voorgevel pagina 38/130

referen aan de arcade aan Pergola BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD

concept De hekwerken spelen een belangrijke rol in het meer identiteit geven van de afzonderlijke buurten. De buurten zijn gebouwd in een architectuur met weinig ornament. Het vervangen van balustrades en balkonhekken is een kans om de architectuur een verdiepingsslag te geven. Een hekwerk dat met zorg is ontworpen, met aandacht voor detail en waarbij is nagedacht over het gebruik, straalt dat uit en nodigt bewoners ook uit om er anders mee om te gaan.

een balkonhek met geïntegreerde oplossing voor plantenbakken

ontwerp De hekwerken worden altijd voor balkon of vloerranden gepositioneerd, daardoor ontstaat er een helder element en geen stapeling. Door gebruik te maken van een buurtspecifiek patroon en een buurtspecifieke accentkleur draagt het hekwerk bij aan de identiteit van de buurt. materiaal Hekwerken worden uitgevoerd in uitgesneden staal of glas met een zeefdruk.

mooi ontworpen balkonhekken die worden toegeëigend

hekwerk voor de gallerijvloer BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD

hekwerk niet op de vloer

hekwerken zijn een meerwaarde voor de beleving van gallerijen

hekwerk voor de vloerrand

buisprofiel op borstwering pagina 39/130

PERGOLA

hekwerken

PERGOLA

poorten & erfafscheidingen poorten Poorten worden gebruikt om brandgangen af te sluiten voor iedereen behalve de bewoners van een bouwblok. Dit resulteert erin dat de binnenruimte van een bouwblok meer van de bewoners wordt en niet meer functioneert als kruip-door-sluip-door route. spelregels • De poorten borduren voort op het thema van een buurt; • Thermisch verzinkte spijlenhekwerken zijn uitgesloten; • Poorten zijn ontworpen elementen die bijdragen aan de identiteit per buurt. Ze zijn gecoat in een kleur die ook per buurt verschillend kan zijn; • Poorten verrijken de architectuur en voelen daardoor niet aan als vervelende, functioneel noodzakelijke, obstakels.

diverse technieken om de hekwerken, poorten en balkonhekken te maken

erfafscheidingen Nieuwe erfafscheidingen die worden gerealiseerd, bijvoorbeeld op de plek van gesloopte en verplaatste bergingen, hebben een groen karakter of een bouwkundige uitstraling die aansluit op de architectuur van de woningen.

voortuinen met uniforme blokhagen

een hoog begroeid scherm pagina 40/130

poorten vormen een verrijking van het beeld

voortuinen

poort

erfafscheiding van achtertuin

voortuinen

BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD

concept De bestaande houten balustrades van de bruggen ogen gedateerd en versleten. Door een nieuwe vormentaal voor de leuningwerken ontstaat een ‘familie’ van bruggen, ook als vervanging van de constructie niet noodzakelijk is. Per buurt kan een verbijzondering worden aangebracht die bijdraagt aan de herkenbaarheid en oriëntatie in de wijk.

identiteit in detail

slim geïntegreerde verlichting

De leuningwerken zijn transparant en hebben een overwegend horizontaal karakter dat met name wordt bepaald voor een robuust gedimensioneerde houten bovenregel. De kleur van de hekwerken heeft een donkere toon, is terughoudend en past goed bij het bestaande metselwerk. Eventueel kan de bovenregel licht getoogd worden om een spannender beeld en meer continuïteit te realiseren. bruggen over de gracht Stevige gemetselde duikerbruggen met een getoogde waterdoorlaat. De gemetselde brug gaat over in gemetselde beschoeiing. De nieuwe hekwerken volgen de contour van het metselwerk tot ongeveer halverwege de overgang van brug naar beschoeiing. De hekwerken hebben een horizontaal en langgerekt beeld. bruggen over de singel De bruggen over de singel zijn ook gemetseld maar langgerekter van karakter. De leuningwerken lopen van begin tot eind van de het metselwerk.

het archetypische beeld van de een brug over een gracht

robuuste houten bovenregel

transparant leuningwerk

overige bruggen over de singel Naast de gemetselde bruggen zijn er ook eenvoudigere langzaamverkeersbruggen. Deze vormen een familie met de overige bruggen. Het leuningwerk van deze bruggen vormt een eenheid met het dek en de brugdekrand. Dit resulteert in een lichtvoetig, horizontaal en langgerekt beeld. nieuwe bruggen Nieuwe bruggen vallen ook in één van bovenstaande categorieën en dienen qua ontwerp dezelfde spelregels te volgen.

brug over de gracht BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD

brug over de singel

overige bruggen over de singel pagina 41/130

PERGOLA

bruggen

PERGOLA

nutsvoorzieningen nieuw Ten behoeve van het warmtenet zullen er in de wijk voorzieningen moeten worden gebouwd, daarnaast zullen er ook ingrepen plaatvinden aan het elektriciteitsnet. Deze en andere nieuwe nutsvoorzieningen kunnen behoorlijke afmetingen hebben en dus beeldbepalend zijn. Ze dienen daarom met aandacht ingepast te worden door ze zorgvuldig te detailleren en in vorm en materiaalen kleurgebruik aan te laten sluiten op de omliggende bebouwing. Ze kunnen ook een extra betekenis krijgen door ze te combineren met bijvoorbeeld een bankje of natuurinclusieve maatregelen. Indien er inbreidingen plaatsvinden geniet het de voorkeur om nutsvoorzieningen waar mogelijk op te nemen in dit nieuwe bouwvolume.

uitbouwen bestaand Bestaande nutsgebouwen worden waar mogelijk aangepakt om ze aan te laten sluiten op bovenstaande kwaliteit. Een andere strategie voor de bestaande gebouwen is camoufleren met groen.

•

in vormentaal en in kleur- en materiaalgebruik afgestemd op de omliggende woningen

aandacht voor details pagina 42/130

uitbreiding aan de voorzijde over de gehele breedte heeft een schuine kap en vormt in vormentaal meer een eenheid met de gehele woning

zichtbaar vanaf de openbare weg Voor een woninguitbreiding die zichtbaar is vanaf de openbare weg geldt dat ze geen afbreuk doet aan de oorspronkelijke architectuur van de woning en de eenheid in de buurtjes. Kleuren materiaalgebruik sluit aan op bestaand (zie ook de kleuren en materialen voor de buurt). Substantiële uitbreidingen aan de voorgevel hebben een schuine kap en vormen een vanzelfsprekende eenheid met de woning. Op de kopgevels worden uitbouwen ook voorzien van kappen. Uitbouwen die onmiskenbaar ondergeschikt zijn aan het hoofdvolume van de woning, zoals erkers, hebben een meer abstracte verschijning die zich laat lezen als kleine toevoegingen aan het hoofdvolume.

•

uitbouwen op de koppen zijn voorzien van een kap en doen mee in de architectuur van de woning

•

kleine, meer erkerachtige, aanbouwen, die door hun afmetingen duidelijk ondergeschikt zijn aan het hoofdvolume, zijn meer vormgegeven als abstract gedetailleerde toevoegingen

referentiebeelden van principes voor uitbouwen die grenzen aan de openbare ruimte BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD

verharding • Hergebruik betonmateriaal rij- en parkeervakken en banden; • Gebakken klinkers waalformaat in de voetpaden; • Waar van toepassing de paden tussen voetpad en voordeur in hetzelfde materiaal als de trottoirs realiseren.

hergebruik van beton straatstenen

Viburnum davidii

kleur van gevel overnemen op wandelpaden

spirea vanhouttei

Hypericum hidcote

variatie in groenblijvende heesters langs de gracht

kokosrol

bloemrijk grasland in buurtpark en grasstroken

Sparganium erectum BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD

typha latifolia

Iris pseudacorus

beplanting In het algemeen is het streven om ‘gras’ zoveel mogelijk te vervangen door bloemrijk grasland. Om een rustig beeld te kunnen geven aan de wijk zal dit als basisbeplanting doorgetrokken worden door de hele wijk. Door het maken van een bloemrijk grasland wordt het leefmilieu verrijkt van veel soorten insecten. Dit verrijkt vervolgens weer de fauna die daarvan afhankelijk is zoals diverse soorten vogels, reptielen en amfibieën. De beplanting langs de gracht zal meer variatie krijgen. Ook het uitdunnen van de bomen zal meer zonlicht toelaten langs de grachten. Om de grachten meer leven en kleur te geven wordt op verschillende plekken in grotere lengtes een kokosrol aangebracht net onder het laagste waterpeil. De rol is ingeplant met diverse waterplanten. Op de rol zullen na verloop van tijd naast de ingeplante soorten, meerdere plantensoorten zich vestigen. De oever wordt zo aantrekkelijk voor onder andere insecten die in deze begroeiing kunnen overwinteren. In de groene oevers naast de gemetselde kademuren wordt het bestaande assortiment uitgedund en vervangen door een grotere diversiteit aan vaste plantensoorten. De oever vormt de ‘gouden rand’ van de singel. De ondiepe en droge oeverzone langs de singel heeft een belangrijke betekenis voor het watersysteem: voor de waterkwaliteit, de landschappelijke waarde en de biodiversiteit.

Daarom is het van grote ecologische waarde om oeverbeplanting aan te brengen aan de singel. Diversiteit en kleur zullen de belevingswaarde van de singel sterk verbeteren.

Lythrum salicaria oeverbeplanting pagina 43/130

PERGOLA

beplanting en materialen buitenruimte

PERGOLA

kleuren en materialen architectuur De hier afgebeelde en opgesomde kleuren en materialen gelden voor alle ingrepen in deze buurt, voor grootonderhoud aan en renovatie van bestaande bebouwing, uitbreidingen en inbreidingen. patroon • Gebaseerd op natuurlijke motieven (blad of bloemmotieven); • In staal of als zeefdruk op glas. kleurgebruik • Terughoudend kleurgebruik (warm grijswit en rood aansluitend op het metselwerk) met één accentkleur (groen); • Warm grijswit: kozijnen, hekwerken, dakranden, voorkanten van dakkapellen; • Rood: lateien e.d. onderdelen die niet geaccentueerd hoeven te worden; • Groen: accenten in de gevel, draaiende delen, hekwerken en poorten. gevels • Nieuwe gevels worden uitgevoerd in rood-bruin metselwerk; • Voegen worden diepliggend (ca. 5mm) en in donkere tinten uitgevoerd (tenzij expliciet anders aangegeven); • Metselwerk sluit aan op bestaand maar met meer kleurnuances en textuur; • Metselwerk in wasserstrichtstenen; • Accenten kunnen worden gemaakt d.m.v. reliëfmetselwerk, architectonisch beton, licht metselwerk en/of tegelwerk.

daken • Dakpannen in rood-bruin tinten; • Zijwangen van dakkapellen zijn terughoudend van kleur, donkergrijs, en duurzaam gematerialiseerd in zink; • HWA’s uitvoeren in zink en mee laten doen in de architectuur; • PV-panelen sympathiek kleurend bij de dakpannen, het frame waarin de panelen zijn gemonteerd heeft de kleur van de PVpanelen; • PV-panelen worden in één aaneengesloten vlak geplaatst en houden afstand tot de nok en de rand van het dak (ca. 3 pannen); • Platte daken worden uitgevoerd als groendak. natuurinclusiviteit • Maatregelen zoals vleermuiskasten, vogelnestkasten, voorzieningen voor insecten, etc. dienen integraal onderdeel te zijn van de architectuur.

voorbeeldpatroon Pergola

kleurgebruik pergolabuurt

rood-bruin gemêleerde pannen

PV-panelen kleuren bij de dakpannen

zinken HWA’s

PV in aaneengesloten vlakken

zijwangen dakkapellen in zink

accenten van architectonisch beton, tegelwerk, contrasterend (wit/licht) metselwerk of reliëfmetselwerk

gevelbetimmering in onbehandelde of wit geschilderde houten delen pagina 44/130

één patroon op als stalen hek of als zeefdruk op glas

nieuwe baksteen passend bij bestaand maar rijker van kleur en structuur BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD

klimaatadaptatie Een urgent ontwerpcriterium bij de inrichting van de buitenruimte zijn de maatregelen die ingezet worden om mee te kunnen bewegen met klimaatverandering. Hiernaast zijn verschillende voorbeelden uitgewerkt die toepasbaar zijn.

bloktuin

Om het hemelwater uit de goot op de achtergevel af te kunnen koppelen is er de optie om in de achtertuin een mooi houten terrasvlonder neer te leggen met daaronder zogenaamde infiltratiekratjes. Het beetje water dat nog wegsijpelt in de overwegend kleiige bodem houdt de naastgelegen tuin wat vochtiger. Vanuit de kratjes kan een overstort plaatsvinden op een regenwaterriolering.

milieutuin

portiek portiektuin

S

Hetzelfde systeem op een wat grotere schaal kan worden toegepast onder de centrale parkeerplaatsen. Omdat de binnenhoven nu vaak lager liggen dan het omringende maaiveld kan met dit systeem de bestrating wat hoger aangelegd worden dan in de huidige situatie en wordt wateroverlast vermeden.

P

(poort)

voorbeelduitwerking parkeerhof

Groenaanleg speelt een belangrijke rol als het gaat om klimaatadaptatie. Waar geen tegels liggen wordt water immers langer vastgehouden. Beplanting en bomen zorgen bovendien voor het vertraagd wegvoeren van water, opname en verdamping. Ook spelen bomen een belangrijke rol in het creëren van schaduw op de relatief grote oppervlakten verharding en zo het tegengaan van ongewenste opwarming. Het is dan wel zaak boomsoorten te kiezen die goed in deze verharding kunnen gedijen en geen wortelopdruk veroorzaken.

verdamping d.m.v. groen

infiltratiekratten parkeren omringd door groen BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD

meer groen introduceren

straatzijde

hofzijde

overstort naar parkeerplaats

pagina 45/130

PERGOLA

parkeerhoven en binnenpleinen