Bijlage 1 - Uitvoeringsnota lokaal gezondheidsbeleid 2024-2028

0 van 30

Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Vastgestelde kaders en invulling van de kaders 2.1 Vastgestelde kaders 2.2 Invulling kaders 3. Aanpak Speerpunten: 3.1 Gezonde, veilige en kansrijke jeugd 3.2 Vitale en gezonde leefstijl 3.3 Gezond ouder worden 3.4 Mentale gezondheid 3.5 Bescherming tegen infectieziekten 3.6 Gezonde stad 3.7 Bestaanszekerheid als basis van gezondheid 4. Monitoring en beleidsevaluatie 5. Financiën

1 van 30

1. Inleiding Op de algemene raadsvergadering van 16 mei zijn de kaders van de nieuwe nota lokaal gezondheidsbeleid vastgesteld. In die kadernota staat beschreven welke hoofdambitie wij in Hoorn hebben voor de gezondheid van onze inwoners, op welke speerpunten wij inzetten om deze hoofdambitie te bereiken en wat onze ambities per speerpunt zijn. Daarnaast beschrijft het de leidende principes en de werkwijze die we gaan hanteren bij de uitvoering van onze gezondheidsnota. Na het vaststellen van de kaders is het invullingsproces van de kaders gestart in samenwerking met de stad. De opbrengsten van dit invullingsproces zijn verwerkt in deze uitvoeringsnota. De vastgestelde kaders worden kort herhaald en daarna wordt, aan de hand van de opbrengsten van het invullingsproces van de kaders, per speerpunt aangegeven waar wij de komende jaren op in gaan zetten. Deze uitvoeringsagenda zal de beleidsbasis zijn voor het gezondheidsbeleid van gemeente Hoorn voor de komende vier jaar. We gaan eraan werken dat het systeem dat we als gemeente met onze partners hebben gecreëerd beter aansluit bij de behoeften van al onze inwoners. Dat is onze wettelijke taak vanuit de Wet publieke gezondheid en die nemen we graag op ons. Hiermee bouwen we voort op de eerdere Hoornse nota gezondheidsbeleid en maken we een lokale doorvertaling van de meest recente Landelijke Nota Gezondheidsbeleid (2020-2024).

2. Vastgestelde kaders en invulling van de kaders 2.1 Vastgestelde kaders De kaders die op 16 mei zijn vastgesteld, bestaan uit: - Hoofdambitie - Speerpunten inclusief ambitie per speerpunt - Leidende principes - Werkwijze Hieronder volgt een korte herhaling van de vastgestelde kaders.

Hoofdambitie “Alle inwoners van Hoorn hebben een eerlijke kans om veerkrachtig en gezond op te groeien, te leven en in goede gezondheid ouder te worden. Daarbij is het noodzakelijk om de kloof te dichten in het aantal gezonde levensjaren tussen verschillende groepen.”

Speerpunten 1. Gezonde, veilige en kansrijke jeugd 2. Vitale en gezonde leefstijl 3. Gezond ouder worden 4. Mentale gezondheid 5. Bescherming tegen infectieziekten 6. Gezonde stad 7. Bestaanszekerheid als basis van gezondheid

2 van 30

Leidende principes - We stellen het perspectief van de inwoner centraal: In de uitvoering van het (gezondheids)beleid wordt primair gekeken naar welk effect het heeft op de inwoner. - We hanteren het perspectief van positieve gezondheid: We bekijken niet alleen naar lichaamsfuncties, maar ook naar mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. - We werken preventief: We zetten in op preventieve activiteiten om (grotere) problematiek later te voorkomen. Hiermee verminderen we de druk op de 1e- en 2e-lijns zorg. - We werken samen, ook over domeinen heen: We benaderen gezondheidsproblemen integraal en werken hierin samen vanuit verschillende beleidsdisciplines. - Equity in all Policies: We geven extra aandacht aan kwetsbare inwoners, zoals de jeugd en inwoners met een lage sociaaleconomische positie. Daar valt de grootste gezondheidswinst te behalen.

Werkwijze - Gebiedsgerichte aanpak: Per wijk analyseren we hoe we de gezondheid kunnen verbeteren. - Lerende aanpak: We verbeteren het gezondheidsbeleid continu op basis van nieuwe (wetenschappelijke) inzichten en kennis uit onderzoek en de praktijk. - Digitaal innoverende aanpak: Bij de uitvoering van gezondheidsbevorderende activiteiten benutten we de kansen die digitalisering met zich meebrengt. Uiteraard is daarbij wel oog voor inwoners die niet mee kunnen komen in de digitale wereld. - Inclusieve aanpak: We houden in de uitvoering van ons gezondheidsbeleid rekening met de taal, cultuur, waarden, vaardigheden en belevingswereld van alle Hoornse inwoners.

2.2 Invulling kaders Na vaststelling van de kaders is het invullingsproces begonnen. In dit proces hebben wij de wensen van de inwoners m.b.t. het gezondheidsbeleid in Hoorn geïnventariseerd met behulp van een enquête en gesprekken met inwoners in de stad. Enquête De enquête is opgesteld in samenwerking met stichting Voor Een Mooie Stad en de verspreiding vond plaats via social media en fysiek in de vorm van gedrukte flyers inclusief QR-code. De flyers zijn in heel de stad uitgedeeld: op straat, bij (sport)verenigingen, bij bibliotheken, in alle wijkcentra, in het Wijklab, bij huisartsenposten, bij fysiotherapeuten, etc. In de enquête werd aan inwoners gevraagd wat zij belangrijk vinden op gezondheidsgebied en waar zij extra aandacht voor zouden willen hebben. In totaal is de enquête 518 keer ingevuld. Gesprekken met inwoners Parallel aan de enquête vonden gesprekken met inwoners plaats. Net als bij de enquête werd in de gesprekken met inwoners gevraagd wat zij belangrijk vinden en waar zij extra aandacht voor willen hebben. De gesprekken vonden plaats op velerlei plekken in de stad: op straat, in de wijkcentra, op (sport)verenigingen, tijdens supermarkttours, bij bibliotheken, bij fysiotherapeuten, bij huisartsenposten, etc. In totaal zijn 234 verschillende mensen geïnterviewd.

Opbrengsten enquête en gesprekken In de resultaten van zowel de enquête als de gesprekken viel een aantal algemene zaken op. Ten eerste viel het op dat het merendeel van de inwoners dat participeerde erg tevreden is over het wonen en leven in 3 van 30

Hoorn. Daarnaast waren er veel positieve opmerkingen over het feit dat er een enquête was opgesteld en dat er gesprekken met de stad plaatsvonden om de wensen van de inwoners te horen. Tot slot viel het op dat er veel overlap zat in de gegeven antwoorden. Dezelfde soort wensen en dezelfde soort antwoorden kwamen steeds terug. Zo kwamen in de enquêteresultaten van iedere Hoornse wijk steeds vier thema’s naar boven als onderwerpen waar inwoners graag extra aandacht voor zouden willen hebben. Het gaat om de thema’s Veilige & schone leefomgeving, Mogelijkheden tot sport & beweging, Ondersteuning bij gezond eten & drinken en Toegang tot mentale zorg. Deze vier thema’s komen duidelijk overeen met drie van de zeven speerpunten uit onze gezondheidsnota: Gezonde stad, Vitale en gezonde leefstijl en Mentale gezondheid. (Zie hieronder schematisch weergegeven). Veilige & schone leefomgeving

Gezonde stad

Mogelijkheid tot sport & bewegen

Vitale en gezonde leefstijl

Ondersteuning bij gezond eten & drinken Toegang tot mentale zorg

Mentale gezondheid

Ook in de gesprekken met de verschillende inwoners werden dezelfde onderwerpen genoemd om extra aandacht aan te besteden. Uiteraard zaten hier soms kleine nuances in, maar na afloop van alle gesprekken viel er een duidelijke top 10 te maken van onderwerpen die het meest werden genoemd. Opvallend genoeg komen in deze top 10 wederom de bovengenoemde drie speerpunten naar voren als onderwerpen om exta aandacht aan te besteden. (Zie hieronder schematisch weergegeven). 1. Meer aandacht aan bestaand aanbod aan gezondheidgerelateerde activiteiten 2. Meer sporttoestellen in buitenomgeving 3. Meer advies en voorlichting over gezond voedsel binnen bestaand aanbod 4. Meer supermarkttours met een diëtiste 5. Meer veiligheid op straat 6. Zitbankjes met leuningen voor ouderen 7. Meer wandelroutes 8. Meer aandacht voor eenzaamheid 9. Meer aandacht voor aanpak van mentale problematiek bij jongeren en volwassenen (stress, somberheid, depressie) 10. Waar mogelijk meer groen in stad

Groen = Gezonde stad Rood = Mentale gezondheid Bruin = Vitale en gezonde leefstijl

Zowel in de enquêteresultaten als in de gespreksopbrengsten is dus duidelijk terug te zien dat er in Hoorn behoefte is aan meer aandacht voor de speerpunten Gezonde stad, Vitale en gezonde leefstijl en Mentale gezondheid. Dit is in lijn met andere lokale, (boven)regionale en landelijke gezondheidsonderzoeken. Zo sluit de wens voor een verbetering van de fysieke leefomgeving aan bij de data uit bijvoorbeeld de GGD-

4 van 30

gezondheidsmonitoren en het Regiobeeld Noord Holland Noord 2023.1 Ook de wens voor een verbetering in de vitale en gezonde leefstijl sluit aan bij de onderzoeksgegevens uit bovengenoemde rapportages.2 Tot sluit komt eveneens de wens voor een verbetering in de mentale gezondheid duidelijk naar voren in deze onderzoeken.3 Zodoende worden de constateringen uit de enquêteresultaten en de gesprekken onderstreept en ondersteunt door verschillende publicaties binnen de onderzoeksliteratuur. Aangezien de wens voor extra aandacht voor de drie bovengenoemde speerpunten zowel naar voren komt uit ons invullingsproces als uit de onderzoeksliteratuur, zal hier in de uitvoering van onze gezondheidsnota rekening mee worden gehouden. Dit betekent echter niet dat de overige vier speerpunten geen aandacht zullen krijgen; op alle speerpunten zet gemeente Hoorn in en alle speerpunten krijgen ieder jaar continu aandacht gedurende de volledige looptijd van deze nota (tot en met 2028). De extra inzet op de speerpunten Gezonde stad, Vitale en gezonde leefstijl en Mentale gezondheid zal dus niet ten koste gaan van de inzet op de overige speerpunten.

3. Aanpak speerpunten 3.1 Speerpunt 1: Gezonde, veilige en kansrijke jeugd Wat is onze ambitie? “Alle Hoornse kinderen en jongeren hebben gelijke kansen om veilig, gelukkig en gezond op te groeien.” Deze ambitie vertalen we naar de volgende doelen: A. Meer Hoornse kinderen en jongeren hebben een gezonde leefstijl, gezonde leefgewoonten en weten zelf gezonde keuzes te maken. B. Meer Hoornse kinderen en jongeren voelen zich veilig om volledig zichzelf te zijn. C. Minder Hoornse kinderen en jongeren roken. D. Meer kinderen en jongeren worden op school geënthousiasmeerd en geïnformeerd over gezond leven. E. Het aantal jongeren dat overmatig alchol en/of drugs gebruikt, is afgenomen en meer ouders zijn bekend met de gevaren van alcohol- en drugsgebruik door hun (minderjarige) kinderen. F. Meer (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie beginnen goed voorbereid aan hun zwangerschap en zijn beter toegerust op het ouderschap en op de opvoeding.

Realisatie doelen Hieronder staat beschreven met welke interventies en onderliggende activiteiten we bovengenoemde doelen gaan realiseren in de uitvoering:

1 GGD- Jeugdmonitor 2021: Blz. 14, GGD-Jongvolwassenenmonitor 2021: Blz. 18-20, GGD-Volwassenen- en

Ouderenmonitor 2022: Blz. 17-20 en Regiobeeld NHN 2023: Blz. 53-55 (indicatoren: leefbaarheid, beweegvriendelijke omgeving en hittestress). 2 GGD- Jeugdmonitor 2021: Blz. 10 en 11, GGD-Jongvolwassenenmonitor 2021: Blz. 5, 6 en 11-15, GGDVolwassenen- en Ouderenmonitor 2022: Blz. 13-16 en Regiobeeld NHN 2023: Blz. 32-36 (leefstijlindicatoren: bewegen, overgewicht, roken en alcohol). 3 GGD- Jeugdmonitor 2021: Blz. 9, 12 en 13, GGD- Jongvolwassenenmonitor 2021: Blz. 7-10, GGD-Volwassenen- en Ouderenmonitor 2022: Blz. 9-12 en Regiobeeld NHN 2023. Blz. 45-46 (indicatoren: stress, angststoornis of depressie). 5 van 30

A: Meer Hoornse kinderen en jongeren hebben een gezonde leefstijl, gezonde leefgewoonten en weten zelf gezonde keuzes te maken. Interventie

Gezonde leefstijl bij kinderen en jongeren

Omschrijving

Preventieve acties om meer kinderen en jongeren te helpen bij het verkrijgen van een gezondere leefstijl en gezondere leefgewoonten.

Beoogde resultaat

Een gezondere leefstijl en gezondere leefgewoonten voor zoveel mogelijk Hoornse kinderen en jongeren.

Doelgroep

Alle Hoornse kinderen en jongeren en in het bijzonder de kinderen en jongeren in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- Meer kinderen/jongeren en diens ouders/opvoeders informeren over het reeds bestaande aanbod aan gezondheidsbevorderende activiteiten in Hoorn. Er is immers veel aanbod en een brede Sociale Basis in Hoorn, maar niet alle kinderen/jongeren weten hiervan of weten dit goed te vinden. - Het stimuleren van gezonde voeding bij kwestbare inwoners door te experimenteren met pilots hoe deze inwoners gezonde voeding kunnen krijgen. - We organiseren verschillende beweegprogramma’s en activiteiten voor inactieve kinderen om te zorgen dat zij (weer) met plezier gaan bewegen. - We zetten in op het verhogen van de vaccinatiegraad bij kinderen door ouders van kinderen en jeugdigen goed te informeren over gevaren van niet vaccineren. (Zie nadere uitwerking hiervan bij het speerpunt Bescherming tegen infectieziekten).

B: Meer Hoornse kinderen en jongeren voelen zich veilig om volledig zichzelf te zijn. Interventie

Veilige jeugd

Omschrijving

Preventieve activiteiten om meer kinderen en jongeren zich veilig te laten voelen om volledig zichzelf te zijn in Hoorn.

Beoogde resultaat

Meer kinderen/jongeren voelen zich veilig om volledig zichzelf te zijn.

Doelgroep

Alle Hoornse kinderen en jongeren en in het bijzonder de kinderen en jongeren in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

We helpen jongeren zich zekerder over zichzelf te voelen en versterken hun mentale weerbaarheid en veerkracht met onder meer de volgende acties: • Rots- en watertrainingen op scholen. • Voorlichting over de gevaren van social media, sexting en grooming. • We helpen professionals om signalen van kindermishandeling en huiselijk geweld te herkennen en ernaar te handelen. Bij speerpunt Mentale gezondheid gaan we nader in op alle activiteiten omtrent de mentale weerbaarheid bij onze inwoners.

6 van 30

C. Minder Hoornse kinderen en jongeren roken. Interventie

Minder jonge rokers

Omschrijving

Activiteiten en campagnes om te voorkomen dat kinderen/jongeren gaan roken en/of vapen (e-sigaret) en om rokende kinderen/jongeren te enthousiasmeren om te stoppen met roken.

Beoogde resultaat

Het aantal kinderen/jongeren dat rookt en/of vapet (e-sigaret gebruikt), is afgenomen met 1,5% (van 11,9% naar 10,4%).

Doelgroep

Alle Hoornse kinderen en jongeren en in het bijzonder de kinderen en jongeren in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- Door middel van voorlichting en campagnes (zowel online als fysiek) in samenwerking met GGD Hollands Noorden informeren we kinderen/jongeren en diens ouders/opvoeders over de gevaren van roken voor zowel de roker als de sociale omgeving van de roker.

D: Meer kinderen en jongeren worden op school geënthousiasmeerd en geïnformeerd over gezond leven. Interventie

Gezond en veilig op school

Omschrijving

(Preventieve) activiteiten op Hoornse PO-, VO- en MBO-scholen over gezond leven.

Beoogde resultaat

Meer kinderen/jongeren worden op school geënthousiasmeerd en geïnformeerd over gezond leven.

Doelgroep

Alle Hoornse kinderen en jongeren en in het bijzonder de kinderen en jongeren in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- We stimuleren PO-, VO- en MBO-scholen om binnen hun onderwijstaken oog te hebben voor gezondheidsthema’s als sociaal welbevinden, relaties, seksualiteit, bewegen, sport, voeding, slapen, roken, alcohol, drugs en mediawijsheid. Samen met samenwerkingspartners als St. Netwerk, Stichting Brijder Jeugd, GGD Hollands Noorden en GGZ NHN assisteren wij scholen hierin door campagnes en inzet van (zorg)professionals aan te reiken, zoals bijvoorbeeld: • Inzet van Brijder Jeugd met voorlichting over alcohol en drugs. • Het lespakket Charge your Brainzzz 2.0 om jongeren te informeren over het belang van slaap voor gezonde hersenen en hen te stimuleren hun eigen slaapgedrag te verbeteren. - We moedigen scholen aan om mee te doen aan het landelijke programa Gezonde School. Dit programma heeft als doel: een gezonde leefstijl in het DNA van elke school. Deze scholen kunnen dan een kwaliteitskeurmerk krijgen. - Bij scholen die binnen de ‘Gezonde School’-aanpak werken zal de gezonde-schooladviseur samen met Hoornse basisscholen een aanpak vormgeven om het vieren van verjaardagen gezond en leuk te laten zijn voor ieder kind, ongeacht (culturele) achtergrond en financiële situatie thuis.

7 van 30

E: Het aantal jongeren dat overmatig alchol en/of drugs gebruikt, is afgenomen en meer ouders zijn bekend met de gevaren van alcohol- en drugsgebruik door hun (minderjarige) kinderen. Interventie

Aanpak (overmatig) alcohol- en drugsgebruik

Omschrijving

Het (boven)regionale programma In Control of Alcohol & Drugs (ICOAD) dat sinds 2013 bestaat en waarin 16 gemeenten uit Noord-Holland Noord, GGD HN, Brijder, Veiligheidsregio NHN en GGZ NHN samenwerken om het (overmatig) alcohol- en drugsgebruik onder jongeren verder terug te dringen en te voorkomen.

Beoogde resultaat

Het aantal jongeren dat overmatig alchol en/of drugs gebruikt, is afgenomen met 1,5% (van 7,5% naar 6%) en meer ouders zijn bekend met de gevaren van alcohol- en drugsgebruik door hun (minderjarige) kinderen.

Doelgroep

Alle Hoornse jongeren en diens ouders/opvoeders en in het bijzonder de jongeren en ouders/opvoeders in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- Het uitvoeren van webinars en voorlichting waarin ouders/opvoeders worden geïnformeerd over: • De effecten en risico’s van alcohol en drugs. • Hoe ouders het gesprek met hun kind aan kunnen gaan. • Waar ouders terecht kunnen met hulpvragen omtrent alcohol en drugs. • Nieuwe soorten drugs en welke effecten deze hebben. - Het uitvoeren van nalevingsonderzoeken bij horecagelegenheden of andere alcoholverkopende kanalen of zij de NIX18-wetgeving hanteren. - Het uitvoeren van voorlichtings- en bewustzijnscampagnes voor jongeren en diens ouders/opvoeders over de gevaren en valkuilen van alcohol en drugs.

F: Meer (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie beginnen goed voorbereid aan hun zwangerschap en zijn beter toegerust op het ouderschap en op de opvoeding. Interventie

Kansrijke Start

Omschrijving

Realiseert extra ondersteuning voor kwetsbare gezinnen rondom zwangerschap en richt zich daarbij op de eerste 1000 dagen van een kinderleven.

Beoogde resultaat

Het begeleiden van kwetsbare gezinnen rondom de zwangerschap.

Doelgroep

Kwetsbare gezinnen rondom de zwangerschap.

Onderliggende acties

- Kinderwens bespreekbaar maken in gesprekken met kwetsbare inwoners en bewustzijn creëren over of de komst van een kind in de huidige situatie verstandig is. - Zorgdragen dat (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie tijdig de juiste zorg en ondersteuning ontvangen die aansluit bij de behoeftes (bijvoorbeeld met het Tienermoederproject van Stichting Netwerk). - Regie en ketensamenwerking binnen Kansrijke Start versterken met heldere rollen, taken (instroom, doorstroom en uitstroom) en verantwoordlijkheden. - Signaleren van inwoners in een kwetsbare positie met een kinderwens.

8 van 30

Totale bekostiging doelen speerpunt 1: € 89.000 per jaar. De bekostiging hiervan vindt plaats uit de Brede SPUK-middelen of uit hiervoor bestemde budgetten binnen de begroting. Hierdoor heeft het geen effect op het begrotingsresultaat (budgettair neutraal). Zie een nadere specificatie van de financiën bij hoofdstuk 5.

3.2 Speerpunt 2: Vitale en gezonde leefstijl Wat is onze ambitie? “In Hoorn heeft iedereen de kans om zo gezond mogelijk te leven en de best mogelijke gezondheid te ervaren.” Deze ambitie vertalen we naar de volgende doelen: A. We verkleinen de gezondheidsverschillen in Hoorn. B. Het aantal inwoners met overgewicht is afgenomen. C. Het aantal inwoners dat voldoende beweegt, is toegenomen. D. Het aantal volwassen rokers is afgenomen. E. Het aantal zware of overmatige drinkers bij de 55+’ers is afgenomen.

Realisatie doelen Hieronder staat beschreven met welke interventies en onderliggende activiteiten we bovengenoemde doelen gaan realiseren in de uitvoering: A: We verkleinen de gezondheidsverschillen in Hoorn. Interventie

Verkleinen gezondheidsverschillen

Omschrijving

Activiteiten om de gezondheidsverschillen tussen verschillende bevolkingsgroepen in Hoorn kleiner te maken.

Beoogde resultaat

De gezondheidsverschillen tussen verschillende bevolkingsgroepen in Hoorn worden kleiner.

Doelgroep

Alle Hoornse inwoners en in het bijzonder de inwoners in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- We creëren meer bewustzijn over het bestaande activiteitenaanbod. Hierbij kijken we per wijk wat nodig is. Uit de gesprekken met inwoners is immers gebleken dat er weliswaar veel tevredenheid is over het huidige aanbod, maar dat niet alle inwoners weten wat er in hun wijk te doen is. Daarom zetten we m.b.v. bekendheidscampagnes 9 van 30

en publiciteit in op meer bewustzijn over het aanbod om zodoende meer inwoners te bereiken. - Binnen ons bestaande activiteitenaanbod hebben we tijdens de uitvoering van activiteiten extra aandacht voor inwoners met een chronisch zieke of chronische aandoening. Zo nodig vindt er tijdens de uitvoering zelfs individueel maatwerk plaats, zodat inwoners met een chronische ziekte/aandoening altijd optimaal kunnen meedoen met de activiteit. - We voeren informatievoorziening over een gezonde leefstijl door in de uitvoeringsactiviteiten binnen het reeds bestaande aanbod vanuit de wijkcentra. Zo vullen we activiteiten waarbij eten wordt gemaakt en geconsumeerd aan met informatie over gezonde voeding, vullen we bewegingsactiviteiten aan met tips over laagdrempelige dagelijkse bewegingsoefeningen, etc. - We zorgen m.b.v. voorlichting en advies bij formele en informele partners in de wijk voor meer kennis over gezond gedrag en over zorgbehoeften van specifieke minderheden (zoals laaggeletterden). Ook informeren we over gezondheidsverschillen in Hoorn en vergroten we de kennis over risicogroepen en risicofactoren voor chronische ziekten. Hierbij richten we ons met name op de wijken waar de gezondheidsproblematiek het grootst is.

- We voeren het samenwerkingsproject Welzijn op Recept uit met als doel mensen die met psychosociale klachten bij de huisarts komen door te verwijzen naar welzijnsactiviteiten in de buurt. - We organiseren jaarlijks meerdere edities van de Gezondheidscheck 55+, waarbij inwoners een check kunnen doen van hun algemene gezondheid. Dit wordt samen met verschillende samenwerkingspartners georganiseerd, zoals sportaanbieders, leefstijlcoaches, diëtisten en fysiotherapeuten. Vanuit de check kan een leefstijladvies voortkomen en kunnen er zelfs eventuele doorverwijzingen naar andere professionals plaatsvinden als dat nodig is. - We laten onderzoek doen naar onverklaarbare lichamelijke klachten en bijwerkingen van medicatie en we vragen aandacht voor het afbouwen van medicatie.

B: Het aantal inwoners met overgewicht is afgenomen. Interventie

Bestrijding overgewicht

Omschrijving

Activiteiten ter bestrijding van overgewicht en obesitas.

Beoogde resultaat

Afname van het aantal inwoners met overgewicht en/of obesitas met 1,5% (van 49,3% naar 47,8%).

Doelgroep

Alle Hoornse inwoners en in het bijzonder de inwoners in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- Met ons bestaande activiteitenaanbod in de wijken stimuleren we een gezond gewicht, voldoende beweging, gezonde voeding en voldoende rust en ontspanning. We letten daarbij ook op de rol van volwassenen met kinderen gezien hun bepalende rol voor gezond bedrag bij hun kinderen (de jeugd). Ook hebben we oog voor de eventuele achterliggende problematiek waar overgewicht en een ongezonde leefstijl uit voortkomen. - Met behulp van aandachtfunctionarissen binnen de gemeentelijke lokale toegang creëren we bewustzijn over de gecombineerde leefstijlinterventies (GLI) in Hoorn. Het doel van de GLI is een gezondere leefstijl en gewichtsvermindering door aandacht te besteden aan de voeding, beweging, slaap en ontspanning van de betreffende cliënt. - Per jaar voeren we meerdere supermarktsafari’s uit waarbij de aanwezige inwoners met een diëtist door de supermarkt gaan en voorlichting krijgen over gezonde voeding, 10 van 30

waar je op moet letten tijdens het boodschappen doen en hoe je de aangegeven voedingswaarden op verpakkingen moet interpreteren. - Vanuit één van de periodieke gezondheidschecks in Hoorn vindt jaarlijks voor geïnteresseerde inwoners met een lage gezondheidsscore een vervolg-ketenaanpak plaats in samenwerking met verschillende professionals (sportaanbieders, leefstijlcoaches, fysiotherapeuten, etc.). De gezondheidscheck functioneert in dit geval dus als toegangspoort tot een latere ketenaanpak voor inwoners met een slechte gezondheid. C: Het aantal inwoners dat voldoende beweegt, is toegenomen. Interventie

Hoorn in beweging

Omschrijving

Activiteiten om inwoners meer te laten bewegen.

Beoogde resultaat

Een toename van het aantal inwoners dat voldoende beweegt met 1,5% (van 51,5% naar 53%).

Doelgroep

Alle Hoornse inwoners en in het bijzonder de inwoners in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- Door middel van bekendheidscampagnes en publiciteit werken we aan het zo uitnodigend, herkenbaar en vindbaar maken van onze Sociale Basis, zodat inwoners goed weten welk beweegaanbod er in Hoorn is en hoe zij daar gebruik van kunnen maken. Websites als www.hoornbeweegt.nl en de daarop geplaatste sociale kaart zijn voorbeelden van manieren waarop wij werken aan de herkenbaarheid en vindbaarheid. Ook is hierbij aandacht voor mensen met een fysieke of mentale beperking. Zo delen we met www.unieksporten.nl/noord-holland/hoorn informatie en nieuws over de sportmogelijkheden voor inwoners met een beperking. - We maken het huidig sportaanbod in Hoorn zo toegankelijk mogelijk door te werken aan een veilig en inclusief sportklimaat waar iedere inwoner met plezier kan sporten en zich welkom voelt, ongeacht afkomst, overtuigingen, seksuele geaardheid of inkomen. - We voeren activiteiten, projecten en programma’s uit die sport en bewegen stimuleren, zoals bijvoorbeeld de terugkerende wandelprogramma’s. Bij de uitvoering van deze activiteiten is voornamelijk oog voor inwoners uit de meest kwetsbare wijken. - Vanuit het Sportakkoord ondersteunen we jaarlijks meerdere initiatieven die bijdragen aan de bevordering van het aantal sporters in Hoorn.

- We stimuleren onze inwoners om te fietsen en te wandelen met voorlichting en evenementen, zoals de wandelprogramma’s in de wijken en zoals het jaarlijkse Fietsival voor al het gemeentepersoneel. Daarnaast werken we continue aan het verbeteren van de verkeersveiligheid om fietsen in Hoorn nog aantrekkelijker te maken.

11 van 30

D: Het aantal volwassen rokers is afgenomen. Interventie

Aanpak volwassen rokers

Omschrijving

Activiteiten en campagnes om te voorkomen dat inwoners gaan roken en om rokende inwoners te enthousiasmeren om te stoppen met roken.

Beoogde resultaat

Een afname in het aantal volwassen rokers met 1,5% (van 17,9% naar 16,4%).

Doelgroep

Alle volwassen Hoornse inwoners en in het bijzonder de inwoners in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- Met campagnes en activiteiten creëren we bewustwording over de gevaren van roken en moedigen we rokers aan om te stoppen. Een voorbeeld hiervan is de Stoptobercampagne. Daarnaast dragen alle (zorg)professionals, hulpverleners en preventiemedewerkers de boodschap van rookvrij leven uit aan inwoners en nemen zij dat mee in hun werkzaamheden. - We zorgen voor de juiste communicatieboodschappen en communicatiemiddelen om specifieke groepen te bereiken. Hierbij haken we ook aan bij de digitale mogelijkheden voor zelfhulp bij gedragsverandering en een gezonde leefstijl die de afgelopen jaren landelijk zijn ontwikkeld, zoals smartphone-apps voor hulp bij stoppen met roken en zelfhulpwebsite met informatie over leefstijl. We onderzoeken daarbij ook hoe we deze effectieve digitale middelen toegankelijk maken voor zo veel mogelijk inwoners.

E: Het aantal zware of overmatige drinkers bij de 55+’ers is afgenomen. Interventie

Vroegsignalering alcoholproblematiek

Omschrijving

Preventieve activiteiten om zwaar en overmatig drinken bij 55+’ers aan te pakken.

Beoogde resultaat

Een afname in het aantal zware of overmatige drinkers bij de 55+’ers met 1% (van 5,8% naar 4,8%).

Doelgroep

Zware of overmatige drinkers van 55 jaar of ouder

Onderliggende acties

- In samenwerking met stichting Brijder Jeugd vergroten we de deskundigheid en de handelingsperspectieven van professionals om alcoholproblematiek tijdig te signaleren d.m.v. een jaarlijkse webinar/bijeenkomst waarin professionals worden getraind in het signaleren van alcoholproblematiek. - We realiseren een bewustwordingscampagne voor professionals van lokale maatschappelijke partners over waar zij in geval van alcoholproblematiek naar kunnen doorverwijzen en hoe zij dat het beste kunnen doen. Deze campagne krijgt de vorm van een webinar, informatieflyers die worden verspreid en de training van aandachtfunctionarissen bij de maatschappelijke partners. - We ontwikkelen een handzaam, kort en vooral praktisch screeningsinstrument waarin professionals gesprekstips krijgen aangereikt over hoe zij het gesprek met hun cliënt of patiënt kunnen aangaan als het gaat om alcoholgebruik. Afhankelijk van de beroepsgroep zullen er verschillende screeningsinstrumenten worden gebruikt. In ieder geval zal de Audit-C (een erkend screeningsinstrument) worden verwerkt in het document. - We maken het thema vroegsignalering alcoholproblematiek 55+’ers een terugkerend 12 van 30

agendapunt in de periodieke overleggen met de lokale maatschappelijke partners (professionals en vrijwilligers die werkzaam zijn in zorg, het sociale domein, onderwijs, de werksetting en professionals in opleiding). Ook willen we dit regionaal aan gaan pakken door afspraken te maken met andere gemeenten in onze regio. Totale bekostiging doelen speerpunt 2: € 155.000 per jaar. De bekostiging hiervan vindt plaats uit de Brede SPUK-middelen of uit hiervoor bestemde budgetten binnen de begroting. Hierdoor heeft het geen effect op het begrotingsresultaat (budgettair neutraal). Zie een nadere specificatie van de financiën bij hoofdstuk 5.

3.3 Speerpunt 3: Gezond ouder worden Wat is onze ambitie? “Alle inwoners van Hoorn kunnen gezond ouder worden en een betekenisvol leven leiden in een voor hen vertrouwde omgeving ongeacht hun achtergrond, inkomen en behoefte aan ondersteuning.” Deze ambitie vertalen we naar de volgende doelen: A. Het aantal ouderen tussen de 65 en 80 jaar dat voldoende beweegt, is toegenomen. B. Vermindering van het aantal valincidenten bij ouderen. C. Minder ouderen zijn eenzaam. D. Betere ondersteuning van mantelzorgers. E. Het voorkomen en vertragen van dementie bij meer Hoornse inwoners.

Realisatie doelen Hieronder staat beschreven met welke interventies en onderliggende activiteiten we bovengenoemde doelen gaan realiseren in de uitvoering: A. Het aantal ouderen tussen de 65 en 80 jaar dat voldoende beweegt, is toegenomen. Interventie

Ouderen in beweging

Omschrijving

Activiteiten om ouderen tussen de 65 en 80 jaar meer te laten bewegen.

Beoogde resultaat

Een toename in het aantal ouderen tussen de 65 en 80 jaar dat voldoende beweegt met 1,5% (van 44,7% naar 46,2%).

Doelgroep

Alle Hoornse ouderen tussen de 65 en 80 jaar en in het bijzonder de ouderen in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- In wijken waar ouderen volgens de gezondheidscijfers niet voldoende bewegen, creëren we meer bewustzijn over het bestaande beweegaanbod. Uit de gesprekken met inwoners is namelijk gebleken dat, hoewel er veel tevredenheid is over het huidige beweegaanbod, niet alle ouderen weten wat er in hun wijk te doen is. Er werd aangegeven dat vaak dezelfde mensen gebruik maken van het beweegaanbod en dat niet alle ouderen in de omgeving zich bewust zijn van het aanbod. Om meer ouderen te bereiken, zetten we daarom hier extra op in. - We voeren laagdrempelige beweegactiviteiten uit die toegankelijk zijn voor ouderen, zoals de wekelijkse sport- en spelinstuif en de terugkerende wandelprogramma’s. 13 van 30

Hierbij wordt ook vooral gekeken naar de wijken waar de ouderen volgens de gezondheidscijfers het minste bewegen. - We realiseren eenvoudige en toegankelijke sporttoestellen op plekken waar relatief veel ouderen wonen, zoals bijvoorbeeld het Olga Commandeurplein bij Betsy Perk, om ouderen te stimuleren en te helpen om meer te bewegen. - We stimuleren aanbieders van sport- en beweegactiviteiten voor ouderen om hun aanbod te vergroten om zo voldoende aanbod te realiseren voor de toenemende hoeveelheid ouderen in Hoorn als gevolg van de vergrijzing. Deze sport- en beweegactiviteiten dragen immers bij aan de vitaliteit, zelfstandigheid en gezondheid van ouderen.

B. Vermindering van het aantal valincidenten bij ouderen. Interventie

Valpreventie

Omschrijving

Activiteiten ter voorkoming dat ouderen vallen.

Beoogde resultaat

Een afname in het aantal ouderen dat valt.

Doelgroep

Alle Hoornse ouderen en in het bijzonder ouderen die slecht ter been zijn of anderszins in een kwetsbare situatie zitten.

Onderliggende acties

- We realiseren de komende jaren samen met de uitvoerende samenwerkingspartners een ketenaanpak om het aantal valincidenten bij ouderen te verminderen. - In navolging van het initiatief ‘Lekker blijven wonen’ doen we in Hoorn mee aan de campagne ‘Woongemak is kinderspel’ dat zich richt op het veiliger maken van de woonomgeving m.b.v. tips en een woningcheck voor elke ruimte in huis. Hierbij wordt naast valveiligheid ook gekeken naar brandveiligheid. - In samenwerking met Omring worden voor ouderen trainingen, bijeenkomsten en voorlichtingen georganiseerd gericht op steviger staan, conditieverbetering, spierkrachtverbetering én een veiligere woonomgeving. Dit om vallen te voorkomen en om ervoor te zorgen dat ouderen steviger in hun schoenen staan. - Gecertificeede fysiotherapeuten geven binnen hun werkzaamheden met ouderen tips voor valpreventie aan cliënten. - Gemeente Hoorn biedt wekelijks een sport- en spelinstuif in de Kersenboogerd, Risdam en de Grote Waal dat zich richt op zowel ouderen met een chronische aandoening als ouderen die extra ondersteuning bij het bewegen willen. Eén van de doelen van deze activiteit is om ouderen steviger in hun schoenen te laten staan.

- Vanuit het Westfries Woonzorgpact, een samenwerking tussen onder meer zorg- en welzijnsorganisaties, gemeenten en woningcorporaties, onderzoeken we hoe we langer thuiswonen voor ouderen mogelijk kunnen maken. Hierbij worden afspraken gemaakt over hoe mensen hun woning veiliger kunnen maken en hoe we nieuwe woonvormen kunnen realiseren waarbij inwoners elkaar kunnen ondersteunen.

14 van 30

C. Minder ouderen zijn eenzaam. Interventie

Aanpak eenzaamheid

Omschrijving

Activiteiten ter bestrijding van eenzaamheid.

Beoogde resultaat

Een afname in het aantal eenzame ouderen.

Doelgroep

Alle Hoornse ouderen en in het bijzonder de ouderen in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- We creëren meer bewustzijn over het bestaande gezelligheidsaanbod. Er zijn in Hoorn immers velerlei soorten gezelligheidsactiviteiten in de verschillende wijken die ontmoeting en gezelschap faciliteren. Uit de gesprekken met inwoners is echter gebleken dat vaak dezelfde mensen naar deze activiteiten gaan. Daarom zetten we met bekendheidscampagnes en publiciteit in op het realiseren van meer bekendheid van dit aanbod. - Om eenzame geïsoleerde inwoners te enthousiasmeren ook naar de gezelligheidsactiviteiten te komen, zetten we via onze samenwerkingsorganisaties vrijwilligers en andere sleutelfiguren in de wijk in om andere inwoners actief benaderen om langs te komen bij een activiteit. - Met het initiatief ‘Een tegen eenzaamheid’ geven we inwoners voorlichting en advies over hoe zij eenzaamheid bij anderen kunnen herkennen. Hier zitten ook gesprekstips in verwerkt om eenzaamheid bespreekbaar te maken. Verder geven we inwoners tips om eventuele eenzaamheid bij zichzelf te verhelpen en enthousiasmeren wij hen om het heft in eigen handen te nemen om hun eenzaamheid op te lossen. Uiteraard is hierbij extra aandacht voor inwoners in een kwetsbare situatie en wordt rekening gehouden met de culturele achtergrond van inwoners.

- Met het eerdergenoemde samenwerkingsproject Welzijn op Recept dragen we ook bij aan de bestrijding van eenzaamheid door mensen via de huisarts door te verwijzen naar welzijnsactiviteiten in de buurt. Hierdoor doen zij immers nieuwe contacten op en wonen zij sociale activiteiten bij.

D. Betere ondersteuning van mantelzorgers. Interventie

Mantelzorgondersteuning

Omschrijving

Onderzoek versterking mantelzorgers.

Beoogde resultaat

Het vergroten van het aantal mantelzorgers dat wij bereiken en een betere ondersteuning van de mantelzorgers in Hoorn.

Doelgroep

Alle Hoornse inwoners die mantelzorg verlenen.

Onderliggende acties

- Om inwoners te inspireren en mantelzorgers aan te moedigen, organsiseren we bijeenkomsten voor mantelzorgers, zoals het mantelzorgcafé, en kunnen mantelzorgers ieder jaar een waardering ter waarde van € 100 aanvragen voor hun geleverde zorg. - Met Welzijn op Recept werken we aan het beter in beeld brengen van de Hoornse mantelzorgers. De inwoners met psychosociale klachten waar dat project zich op richt, hebben immers regelmatig mensen in hun omgeving die voor hen zorgen. Door Welzijn op Recept komen deze mantelzorgers beter in beeld. - Door de vergrijzing zal het aantal ouderen dat langer zelfstandig moet blijven wonen 15 van 30

toenemen. Hierdoor zullen er waarschijnlijk meer mantelzorgers nodig zijn. Omdat het geven van mantelzorg invloed heeft op zowel de gezondheid van de zorgontvanger als de zorgverlener, is het in het belang van ieders gezondheid om hier aandacht aan te besteden. Daarom zal de komende jaren worden onderzocht hoe we meer Hoornse mantelzorgers kunnen bereiken en hoe wij hen het beste kunnen ondersteunen in hun taken. E. Het voorkomen en vertragen van dementie bij meer Hoornse inwoners. Interventie

Dementievriendelijke gemeente

Omschrijving

Voorkomen en vertragen van dementie bij meer Hoornse inwoners.

Beoogde resultaat

Bij meer Hoornse inwoners dementie voorkomen en/of vertragen.

Doelgroep

Alle Hoornse volwassenen en in het bijzonder de ouderen in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- Als dementievriendelijke gemeente zet gemeente Hoorn zich actief in om mensen met dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee te laten doen in de samenleving. We hanteren een beleid- en uitvoeringsplan gericht op het vergroten van kennis over en omgaan met dementie onder inwoners en op het realiseren van dementievriendelijke buurten en wijken. - Met gezondheid- en bewegingsbevorderende interventies stimuleren en faciliteren wij inwoners een gezonde en actieve leefstijl aan te nemen om zo eventuele dementie op latere leeftijd zoveel mogelijk te voorkomen en/of te vertragen. Voorbeelden van dergelijke interventies staan bij het speerpunt Vitale en gezonde leefstijl. - We zetten in op het behoud van initiatieven die dementie voorkomen en/of bestrijden en die eenzaamheid onder ouderen doen afnemen. Goede voorbeelden hiervan zijn zangkoren en muziekverenigingen gezien de gezondheidsbevorderende aspecten van zingen en muziek maken voor het brein en gezien het potentieel om daarmee nieuwe mensen te leren kennen. - Alzheimer Nederland biedt in Hoorn hulp, advies, tips en informatie aan over Alzheimer en dementie. Daarnaast maken zij huisartsen bewust over de mogelijkheden m.b.t. doorverwijzen. Verder faciliteren zij lotgenotencontact via bijeenkomsten van onder meer het Alzheimer Café en de Onvergetelijke Kookclub.

Laatstgenoemde is een nieuwe kookclub van kookvereniging de Eenhoorn gericht op mensen met dementie en hun mantelzorgers.

Totale bekostiging doelen speerpunt 3: € 257.000 per jaar. De bekostiging hiervan vindt plaats uit de Brede SPUK-middelen of uit hiervoor bestemde budgetten binnen de begroting. Hierdoor heeft het geen effect op het begrotingsresultaat (budgettair neutraal). Zie een nadere specificatie van de financiën bij hoofdstuk 5.

16 van 30

3.4 Speerpunt 4: Mentale gezondheid Wat is onze ambitie? “In Hoorn heeft iedereen de kans om mentaal zo gezond mogelijk op te groeien, te wonen en te werken.” Deze ambitie vertalen we naar de volgende doelen: A. Het aantal inwoners met mentale problemen (jong én oud) is afgenomen en de verschillen in mentale gezondheid tussen groepen in de stad zijn minder groot. B. We brengen mentale gezondheid in de sociale omgeving structureel onder de aandacht en stimuleren inwoners om bij mentale problemen steun te zoeken en erover te praten. C. Versterken vroegsignalering en vergroten bewustwording rondom suïcide.

Realisatie doelen Hieronder staat beschreven met welke interventies en onderliggende activiteiten we bovengenoemde doelen gaan realiseren in de uitvoering: A. Het aantal inwoners met mentale problemen (jong én oud) is afgenomen en de verschillen in mentale gezondheid tussen groepen in de stad zijn minder groot. Interventie

Bestrijding mentale problematiek

Omschrijving

De bestrijding van mentale problemen bij inwoners.

Beoogde resultaat

Een afname in het aantal inwoners met mentale problemen inclusief een verkleining van de verschillen in mentale gezondheid tussen verschillende bevolkingsgroepen.

Doelgroep

Alle Hoornse inwoners en in het bijzonder de inwoners in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- Binnen het bestaande preventieve activiteitenaanbod en vanuit verschillende lopende projecten en programma’s werken we samen met GGD HN, GGZ NHN, Stichting Brijder Jeugd, Stichting Netwerk, MEE & de Wering om mentale problematiek bij jongeren, ouderen en volwassenen aan te pakken, om kennis over mentale gezondheid te vergroten en activiteiten te monitoren en evalueren. Voorbeelden hiervan zijn de periodieke consultatie- en adviesuren vanuit In Control of Alcohol & Drugs (ICOAD). Bij de uitvoering van deze activiteiten hebben we extra aandacht voor veelvoorkomende psychische klachten en aandoeningen zoals depressie, angst en verslaving. - De Westfriese gemeenten zijn voornemens om met ingang van 2024 de ‘piramide van ondersteuning’ op alle Westfriese VO-scholen te implementeren. Doel van de ‘piramide’ is om te komen tot een optimaal dekkend ondersteuningsaanbod ter bevordering van de mentale gezondheid van leerlingen. - We helpen jongeren zich zekerder over zichzelf te voelen en versterken hun mentale weerbaarheid en veerkracht met bijvoorbeeld rots- en watertrainingen op scholen en met voorlichting over de gevaren van social media, sexting en grooming. - Voor mensen met ernstig psychische klachten maken we de Sociale Basis zo toegankelijk en veilig mogelijk.

Daarnaast bieden we passende ondersteuning die aansluit bij de vraag en de beleving van deze groep, met specifieke aandacht voor biculturele jongeren. - Er is extra aandacht voor het inlopen van zorgachterstanden, zonder daarbij het mentale welzijn van ggz- en andere zorgprofessionals uit het oog te verliezen. - We stimuleren inwoners, stichtingen, verenigingen en andere organisaties om initiatieven op te zetten ter verbetering van de (mentale) gezondheid en onderzoeken 17 van 30

welke rol de gemeente hierbij kan spelen. Goed voorbeeld hiervan is de Soroptimistclub Hoorn, de Hoornse tak van ‘Soroptimist International’: een wereldwijde organisatie van vrouwelijke professionals die zich inzetten voor de positieverbetering van vrouwen en meisjes. Leden werken samen in projecten op het gebied van onder meer educatie, het elimineren van geweld tegen vrouwen (zowel fysiek als verbaal) en (mentale) gezondheidszorg. B. We brengen mentale gezondheid in de sociale omgeving structureel onder de aandacht en stimuleren inwoners om bij mentale problemen steun te zoeken en erover te praten. Interventie

Mentale gezondheid in de sociale omgeving

Omschrijving

Mentale gezondheid meer geaccepteerd en bespreekbaar maken in de sociale omgeving van inwoners.

Beoogde resultaat

Mentale gezondheid is meer geaccepteerd en bespreekbaarder in de sociale omgeving en inwoners durven zo nodig steun te zoeken.

Doelgroep

Alle Hoornse inwoners en in het bijzonder de inwoners in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- We stimuleren inwoners om met anderen over hun mentale (on)gezondheid te praten en dat normaal te vinden. Zelf dragen wij hieraan bij met publiekscampagnes zoals de buitententoonstelling ‘Open over depressiviteit’ en het initiatief ‘Hey, het is oké’. Via dergelijke initiatieven brengen we inwoners bij dat het goed is om open te zijn over mentale problematiek, zoals depressiviteit, stress en somberheid. Naast informeren en inspireren bieden we met ‘Hey, het is oké’ ook concrete gesprekstips en adviezen aan over hoe je het gesprek over mentale problematiek aan kan gaan. - Om inwoners met mentale problemen beter te bereiken, zetten we via onze samenwerkingsorganisaties vrijwilligers en andere sleutelfiguren in de wijk in om inwoners met mentale problemen actief te benaderen en te enthousiasmeren om mee te doen aan een activiteit in hun lokale wijkcentrum. Zodoende halen we deze inwoners uit hun bubbel, leren zij nieuwe mensen kennen en leidt dit zeer waarschijnlijk tot een verbetering van hun mentale gezondheid. - We hebben sinds de komst van Covid-19 extra jeugd- en gezinswerkers aangesteld die gezinnen ondersteunen op alle levensgebieden en daarbij ook aandacht hebben voor de mentale gezondheid.

- We enthousiasmeren scholen om een gezonde sociale omgeving te zijn voor jongeren en we moedigen scholen aan om het onderwerp van mentale (on)gezondheid bespreekbaar te maken en te houden bij zowel leerlingen als onderwijsprofessionals. - Wie bieden in samenwerking met Stichting Inloophuis Pisa laagdrempelige psychosociale steun aan mensen (volwassenen, jongeren en kinderen) die direct of indirect te maken hebben met kanker. Er wordt een luisterend oor geboden en er worden activiteiten aangeboden die inwoners kunnen helpen. Dit om te voorkomen dat zij vastlopen en later aanspraak moeten doen op professionele zorg.

C. Versterken vroegsignalering en vergroten bewustwording rondom suïcide. Interventie

Aanpak suïcide

Omschrijving

Het bestrijden van suïcide.

18 van 30

Beoogde resultaat

Een sterkere vroegsignalering en een grotere bewustwording rondom suïcide.

Doelgroep

Alle Hoornse inwoners en in het bijzonder de inwoners in een kwetsbare situatie inclusief hun sociale omgeving.

Onderliggende acties

- Met onze inzet op suïcidepreventie (113 Zelfmoordpreventie) bestrijden we actief het aantal suïcides en suïcidepogingen in Hoorn. Dit doen we door middel van een goede samenwerkingsstructuur rondom mensen met suïcidale gedachten, goede vroegsignalering en door suïcidale gedachten bespreekbaar te maken. Voorbeelden hiervan zijn publiekscampagnes als de Roadtrip van 113, de ‘Yellow-Ribbon-actie’ en de plaatsing van de ‘1K Z1E J3-plaque’ met QR-code op onder meer een zitbankje in het Wilhelminaplantsoen om zodoende het gesprek over suïcide en suïcideneigingen aan te gaan en op gang te houden. - Naast onze inzet gericht op mensen met suïcidale gedachten richten wij ons in Hoorn ook op hun sociale omgeving. Gemeente Hoorn is focusgemeente binnen de suïcideaanpak en besteedt met het initiatief ‘Vraag, Praat, Luister’ extra aandacht aan de sociale omgeving van mensen met een slechte mentale gezondheid of inwoners die suïcide hebben gepleegd. Vanuit dit initiatief organiseren we bijeenkomsten en kunnen inwoners een training volgen en de ‘VraagmaarApp’ van 113 gebruiken met oefeningen en tips.

Totale bekostiging doelen speerpunt 4: € 145.000 per jaar. De bekostiging hiervan vindt plaats uit de Brede SPUK-middelen of uit hiervoor bestemde budgetten binnen de begroting. Hierdoor heeft het geen effect op het begrotingsresultaat (budgettair neutraal). Zie een nadere specificatie van de financiën bij hoofdstuk 5.

3.5 Speerpunt 5: Bescherming tegen infectieziekten Wat is onze ambitie? “Alle inwoners van Hoorn zijn goed beschermd tegen infectieziekten. We streven naar een zo laag mogelijk aantal infectieziekten.” Deze ambitie vertalen we in de volgende doelstellingen: A. We beschermen inwoners beter tegen infectieziekten en zorgen hiermee voor een betere (seksuele) gezondheid. B. We verhogen de vaccinatiegraad bij inwoners.

Realisatie doelen Hieronder staat beschreven met welke interventies en onderliggende activiteiten we bovengenoemde doelen gaan realiseren in de uitvoering: 19 van 30

A. We beschermen inwoners beter tegen infectieziekten en zorgen hiermee voor een betere (seksuele) gezondheid. Interventie

Bescherming tegen infectieziekten

Omschrijving

Het realiseren van een betere bescherming tegen infectieziekten.

Beoogde resultaat

Meer inwoners zijn beter beschermd tegen infectieziekten.

Doelgroep

Alle Hoornse inwoners en in het bijzonder de inwoners in een kwetsbare situatie.

Onderliggende acties

- Binnen het bestaande activiteitenaanbod hebben we tijdens de uitvoering van activiteiten oog voor de noodzaak van het opvolgen van preventieve (hygiëne)maatregelen tegen de verspreiding van infectieziekten. • Hierbij hebben we extra aandacht voor inwoners in een (extreme) kwetsbare situatie, zoals dak- en thuislozen, laaggeletterden en inwoners met een fysieke of verstandelijke beperking. • Binnen het jongerenwerk en tijdens activiteiten met jongeren is er aandacht voor het creëren van meer bewustzijn over infectieziekten als soa en tbc. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de meest recente beschikbare informatie en gezondheidscijfers.

B. We verhogen de vaccinatiegraad bij inwoners. Interventie

Verhogen vaccinatiegraad

Omschrijving

Het realiseren van een verhoogde vaccinatiegraad bij onze inwoners.

Beoogde resultaat

De vaccinatiegraad in Hoorn is verhoogd.

Doelgroep

Alle Hoornse inwoners en in het bijzonder inwoners in een kwetsbare situatie, kinderen en jongeren.

Onderliggende acties

- Binnen het bestaande aanbod informeren we inwoners tijdens algemene gezondheidsvoorlichtingen/webinars over het belang van vaccineren en over de gevaren van het niet vaccineren bij kinderen en jeugdigen. - Het actieplan Verhogen Vaccincatiegraad wordt uitgevoerd met onder meer inzet op voorlichting en advies. Hierbij is voornamelijk veel aandacht voor het verhogen van de vaccinatiegraad bij kinderen en jeugdigen.

Totale bekostiging doelen speerpunt 5: € 25.000 per jaar. De bekostiging hiervan vindt plaats uit de Brede SPUK-middelen of uit hiervoor bestemde budgetten binnen de begroting. Hierdoor heeft het geen effect op het begrotingsresultaat (budgettair neutraal). Zie een nadere specificatie van de financiën bij hoofdstuk 5.

20 van 30

3.6 Speerpunt 6: Gezonde stad Wat is onze ambitie? “De leef- en woonomgeving in Hoorn is zo ingericht dat die de gezondheid beschermt en gezond gedrag stimuleert.” Deze ambitie vertalen we in de volgende doelstellingen: A. Een gezondere fysieke buitenomgeving voor alle inwoners. B. Een gezondere fysieke binnenomgeving voor alle inwoners. C. Een gezondere voedselomgeving voor alle inwoners. D. Een gezondere sociale woon- en leefomgeving voor alle inwoners.

Realisatie doelen Hieronder staat beschreven met welke interventies en onderliggende activiteiten we bovengenoemde doelen gaan realiseren in de uitvoering: A. Een gezondere fysieke buitenomgeving voor alle inwoners. Interventie

Een groen, veilig, schoon buiten

Omschrijving

Het realiseren van een groenere, veiligere en schonere buitenomgeving.

Beoogde resultaat

Een groenere, veiligere en schonere buitenomgeving.

Doelgroep

Alle inwoners van Hoorn en in het bijzonder de inwoners van kwetsbare wijken.

Onderliggende acties

- We realiseren zonnebranddispensers en zonnebrandpalen in onze gemeente door exemplaren te verstrekken aan geïnteresseerde horecaondernemers en sportverenigingen en door dispensers te plaatsen op het Stadstrand, festivals en kermissen. Zodoende geven wij onze inwoners voldoende gelegenheid zichzelf goed te beschermen tegen verbranden in de zon. - We zetten in op het tijdig vervangen en realiseren van nieuwe zitbankjes met leuningen in de gemeente. Uit de enquêteresultaten en de gesprekken is gebleken dat inwoners veel behoefte hebben aan zitbankjes met leuningen. Zitbankjes geven namelijk niet alleen de mogelijkheid om even uit te rusten tijdens een (lange) wandeling, maar faciliteren ook sociaal contact tussen mensen die op het zitbankje plaatsnemen en geven mensen de mogelijkheid even te ontsnappen aan de waan van de dag. Bovendien verlengen ze het wandelbereik van inwoners die slecht ter been zijn en af en toe moeten zitten. Zitbankjes zorgen er in die gevallen voor dat hun leefwereld groter wordt. Het aanvullende verzoek voor de leuningen kwam voornamelijk vanuit de ouderen, omdat het hen in staat stelt om beter op te staan van de bankjes. - We onderzoeken hoe de bestaande sporttoestellen in de publieke ruimte beter kunnen worden benut en of eventuele aanvullende sporttoestellen van toegevoegde waarde zouden zijn.

Uit de enquêteresultaten en de gesprekken is immers gebleken dat inwoners graag meer sporttoestellen zouden willen hebben. Redenen hiervoor zijn dat sporten op sporttoestellen laagdrempelig, toegankelijk, goedkoop en op ieder gewenst tijdstip mogelijk is. Sportscholen worden erg duur bevonden en over het bestaande sportaanbod vanuit de samenwerkingspartners is weliswaar veel tevredenheid, maar vinden de activiteiten op vaste tijdstippen plaats waardoor ze niet voor iedereen goed uitkomen. Een betere benutting van de sporttoestellen en het eventueel plaatsen van extra sporttoestellen is daarom een manier om meer inwoners 21 van 30

te laten bewegen. - Waar het kan vervangen we verharding door groen voor een prettige, gezonde en natuurlijke leefomgeving met ruimte voor ontmoeting. Groen in de stad levert immers een essentiële bijdrage aan de gezondheid en het sociale welzijn van onze inwoners. Een prettige, groene leefomgeving is van en voor iedereen en nodigt uit tot bewegen, ontmoeting en initiatief. - We zetten in op het realiseren van gezondheidsbevorderende aanpassingen bij het skatepark met het aanbrengen van watertappunten en meer groen. - We zetten ons samen met de uitvoerende samenwerkingspartners in om alle Hoornse scholen, speeltuinen, zorgomgevingen en sportplekken zoveel mogelijk rookvrij te maken. - Omdat onveiligheid een negatieve impact kan hebben op de gezondheid onderzoeken we hoe we de veiligheid in kwetsbare wijken kunnen verbeteren, zodat inwoners zich veiliger en gezonder voelen in hun woonwijk. Daarbij is ook oog voor het bestrijden van de toegenomen polarisatie tussen verschillende bevolkingsgroepen (op basis van afkomst, religie, geaardheid, etc.). We onderzoeken hoe we deze polarisatie en kloof tussen bevolkingsgroepen kunnen verkleinen. - We brengen waar mogelijk het belang van een beweegvriendelijke werkomgeving onder de aandacht van Hoornse werkgevers en stimuleren aanpassingen van de werkomgeving. Ditzelfde doen wij voor de Hoornse VO-scholen.

Ook daar brengen wij waar mogelijk het belang van een beweegvriendelijke omgeving onder de aandacht en stimuleren we aanpassingen in de schoolomgeving om beweging aan te moedigen en te faciliteren. B. Een gezondere fysieke binnenomgeving voor alle inwoners. Interventie

Een gezonde binnenomgeving

Omschrijving

Het realiseren van een gezondere binnenomgeving.

Beoogde resultaat

Een gezondere binnenomgeving.

Doelgroep

Alle inwoners van Hoorn en in het bijzonder de inwoners van kwetsbare wijken.

Onderliggende acties

- Omdat meer groen in de leefomgeving een positieve invloed heeft op de ervaren gezondheid, maken we afspraken met woningbouwcorporatie Intermaris dat bij het overgaan van huurwoningen van oude huurders naar nieuwe huurders er meer groen in de tuin wordt gerealiseerd om zo een groenere woon- en leefomgeving in huurwoningen te creëren. Daarnaast moedigen we in samenwerking met Stichting Steenbreek en Stichting Deeltuinen inwoners van koopwoningen aan hun tuinen te vergroenen. - We sporen woningbouwcorporatie Intermaris aan om haar bestaande woningen zo gezond en leefbaar mogelijk te houden met oog voor hitte in huis, vocht- en schimmelproblemen, ventilatie en andere thema’s van gezond wonen. Hierbij is ook contact met Verenigde Huurdersorganisatie De Boog. - We dragen bij aan het veiliger maken van de woonomgeving m.b.v. tips en een woningcheck vanuit de campagne ‘Woongemak is kinderspel’ (valpreventie). (Zie nadere uitwerking hiervan bij het speerpunt Gezond ouder worden). - We informeren inwoners over het gevaar van loden waterleidingen. Loden waterleidingen zorgen er namelijk voor dat gezond drinkwater niet voor iedereen vanzelfsprekend is. We informeren daarom bewoners en gebruikers van gebouwen die 22 van 30

vóór 1960 zijn gebouwd over het feit dat deze gebouwen nog loden waterleidingen zouden kunnen hebben. C. Een gezondere voedselomgeving voor alle inwoners. Interventie

Een gezonde voedselomgeving

Omschrijving

Het realiseren van een gezondere voedselomgeving.

Beoogde resultaat

Een gezondere voedselomgeving.

Doelgroep

Alle inwoners van Hoorn en in het bijzonder de inwoners van kwetsbare wijken.

Onderliggende acties

- Gemeente Hoorn zet zich in om, op basis van de adviezen van het Voedingscentrum, een zo gezond mogelijke voedselomgeving te creëren op de locaties waar activiteiten en bijeenkomsten plaatsvinden die worden gesubsidieerd vanuit de gemeente. - Gemeente Hoorn maakt afspraken met samenwerkingspartners om het voedsel dat tijdens activiteiten in de wijkcentra wordt gemaakt of aangeboden zo gezond en divers mogelijk is. Verder moedigt gemeente Hoorn de verschillende Hoornse (sport)verenigingen aan om het voedselaanbod in hun horecavoorzieningen gezonder en meer divers te maken. - Met de ‘Gezonde School’-aanpak zetten we in op het realiseren van een gezonde leefstijl in het DNA van elke Hoornse school. Daarbij is onder meer aandacht voor een gezonde manier van verjaardagen met traktaties vieren voor ieder kind, ongeacht (culturele) achtergrond en financiële situatie thuis. (Zie nadere uitwerking hiervan bij het speerpunt Gezonde, veilige en kansrijke jeugd).

D. Een gezondere sociale woon- en leefomgeving voor alle inwoners. Interventie

Een gezonde sociale woon- en leefomgeving

Omschrijving

Het realiseren van een gezondere sociale woon- en leefomgeving.

Beoogde resultaat

Een gezondere sociale woon- en leefomgeving.

Doelgroep

Alle inwoners van Hoorn en in het bijzonder de inwoners van kwetsbare wijken.

Onderliggende acties

- Gemeente Hoorn blijft de komende jaren in samenwerking met haar uitvoerende samenwerkingspartners een zo breed en divers mogelijk aanbod aan sociale activiteiten organiseren om eenzaamheid bij alle leeftijden tegen te gaan en de verbinding tussen de Hoornse inwoners te bevorderen. De afgelopen jaren is hier erg in geïnvesteerd en deze lijn zal de komende jaren worden doorgezet. - Waar mogelijk richten we de stad zo in dat er genoeg ruimte is voor ontmoeting en verbinding, zoals het realiseren van voldoende zitbankjes met leuningen om sociaal contact te faciliteren en zoals het (waar mogelijk) vervangen van verharding door groen voor een gezondere en meer natuurlijke leefomgeving met ruimte voor ontmoetingen en inwonersinitiatieven. (Zie nadere uitwerking hiervan bij doel A van het speerpunt Gezonde stad). - Met het buurtbudget (een vergoeding van maximaal € 250 per activiteit) stimuleert gemeente Hoorn inwoners om buurtinitiatieven te organiseren ter bevordering van de sociale cohesie en om inwoners in staat te stellen hun buurtgenoten beter te leren 23 van 30

kennen. - We bieden inwoners de mogelijkheid om via www.hoorn.nl/wijkcoordinator contact op te nemen met hun betreffende wijkcoördinator om daar steun te vragen bij het uitwerken van hun ideeën of bewonersinitiatieven. Hiermee dragen we bij aan het realiseerbaarder maken van bewonersinitiatieven die de verbinding tussen inwoners versterken. Totale bekostiging doelen speerpunt 6: € 215.000 per jaar. De bekostiging hiervan vindt plaats uit de Brede SPUK-middelen of uit hiervoor bestemde budgetten binnen de begroting. Hierdoor heeft het geen effect op het begrotingsresultaat (budgettair neutraal). Zie een nadere specificatie van de financiën bij hoofdstuk 5.

3.7 Speerpunt 7: Bestaanszekerheid als basis van gezondheid Wat is onze ambitie? “Een betere bestaanszekerheid voor alle inwoners van Hoorn, vooral voor inwoners in een kwetsbare situatie, als basis van een goede gezondheid en een gezonde leefstijl.” Deze ambitie vertalen we in de volgende doelstellingen: A. Meer inwoners hebben eerlijke kansen om gezonde keuzes te maken en gezond te leven. B. Minder inwoners vallen uit op school, werk of in de maatschappij.