Document · PDF

Bijlage 1 - Rapport Toekomstscenario’s bedrijventerrein Gildenweg

Algemene Raadscommissie - Raadzaal 2 februari 2021, gemeente HoornBij agendapunt: Meningvormende bespreking Toekomstscenario’s bedrijventerrein Gildenweg (wethouder A. Helling)31.559 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Bedrijventerrein Gildenweg Hoorn Vijf toekomstscenario's Opdrachtgever: Gemeente Hoorn Rotterdam, 9 oktober 2020

Bedrijventerrein Gildenweg Hoorn

Vijf toekomstscenario's

Opdrachtgever: Gemeente Hoorn

Rotterdam, 9 oktober 2020

Inhoudsopgave

Samenvatting

Inleiding 1.1

Aanleiding

1.2

Vijf toekomstscenario’s

1.3

Leeswijzer

Methodiek

2.1

Ecorys Maatschappelijk AfwegingsKader (EMAK)

2.2

Opzet EMAK

2.3

Duiding effecten

2.4

Invulling EMAK

Situatiebeschrijving

3.1

Ligging en bereikbaarheid

3.2

Bedrijven en werkgelegenheid

3.3

Recente ontwikkelingen

3.4

Bestemmingsplanregels

3.5

Lokale en regionale ambities

Bevindingen

4.1

Leefomgeving en omgevingsfactoren

4.2

Economische impact

4.3

Bereikbaarheid en mobiliteit

4.4

Duurzaamheid

4.5

Financiële haalbaarheid

4.6

De visie van omwonenden en ondernemers

4.7

Conclusie

Toekomstscenario’s

5.1

Autonome ontwikkeling: verkeersplan gemeente Drechterland

5.2

Scenario 0: Niets doen

5.3

Scenario A: Behoud bedrijventerrein en beperken van de overlast

5.4

Scenario B: Gedeeltelijke transformatie van Gildenweg

5.5

Scenario C: Volledige transformatie

5.6

Scenario D: Volledige transformatie door middel van een uitsterfconstructie

5.7

Financiële haalbaarheid

5.8

Verschil in aanpak per scenario

5.9

Conclusie

Advies

6.1

Maak een gegronde keuze

6.2

Betrek belanghebbenden bij de planvorming

6.3

Bied perspectief en duidelijkheid

Bijlagen

Bedrijventerrein Gildenweg Hoorn

Inhoudsopgave Bijlage 1: Toelichting afwegingskader

Bijlage 2: Geluidzone industrie

Bijlage 3: Compensatie bij bedrijfsverplaatsingen

Bedrijventerrein Gildenweg Hoorn

Samenvatting

Aanleiding Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hoorn heeft in maart 2020 een collegevoorstel aangenomen, waarin gevraagd wordt om een onderzoek naar de toekomst van bedrijventerrein Gildenweg. In het collegevoorstel wordt aangegeven dat omwonenden van het bedrijventerrein al gedurende langere tijd overlast ondervinden van de activiteiten op en verkeer van en naar het bedrijventerrein. Vanuit de gemeenteraad wordt daarom aangedrongen op een passende oplossing. Daar tegenover staat het belang van de werkgelegenheid en het feit dat enkele bedrijven voor een aanzienlijke investeringsbeslissing staan. Vijf toekomstscenario’s voor Gildenweg De gemeente Hoorn heeft Ecorys daarom opdracht gegeven om in overleg met omwonenden, ondernemers en de gemeente drie toekomstscenario’s op te stellen voor Gildenweg. Na bespreking van de eerste resultaten is geconstateerd dat een keuze uit drie scenario’s te weinig recht doet aan de verschillende manieren om aan de toekomst van het gebied te werken. Daarom worden niet drie, maar vijf scenario’s nader uitgewerkt, met daarbinnen ruimte voor enkele opties. Het gaat om de volgende ontwikkelingsrichtingen, waarbij scenario A, B en C de oorspronkelijk drie scenario’s zijn. Scenario 0 en D zijn hieraan na bespreking van de eerste resultaten toegevoegd: •

Scenario 0: Niets doen;

•

Scenario A: Behoud bedrijventerrein en beperken van de overlast;

•

Scenario B: Gedeeltelijke transformatie;

•

Scenario C: Volledige transformatie;

•

Scenario D: Uitsterfconstructie.

Naast de vijf scenario’s beschrijven we nog een autonome ontwikkeling. Deze ontwikkeling betreft een verkeerskundige aanpak van de gemeente Drechterland. Dit verkeersplan voorziet in een afsluiting van de Zuiderdracht tussen de in-/uitrit van de Gildenweg en de Veilingweg, waardoor bestemmingsverkeer gedwongen wordt de noordelijke dan wel de zuidelijke toegangswegen te gebruiken en doorgaand vrachtverkeer een andere route dient te nemen. We gaan ervan uit dat dit verkeersplan autonoom, dus ongeacht de uitkomst van de besluitvorming naar aanleiding van dit onderzoek, doorgang vindt en een rol speelt in alle scenario’s. Ecorys maatschappelijk afwegingskader (EMAK) Om de afwegingen over gebiedsontwikkelingen inzichtelijk te maken heeft Ecorys een tool ontwikkeld, waarmee Ecorys de sociaaleconomische effecten van toekomstscenario’s in kaart brengt en meet. Het EMAK brengt in een oogopslag het effect van de scenario’s op de relevante beleidsthema’s in beeld. De relevante beleidsthema’s voor Gildenweg zijn middels de enquête en gesprekken met omwonenden, ondernemers en de gemeente afgestemd: •

Leefomgeving en omgevingsfactoren

•

Economische impact

•

Bereikbaarheid en mobiliteit

•

Duurzaamheid

•

Financiële haalbaarheid

Leefomgeving en omgevingsfactoren Het thema leefomgeving en omgevingsfactoren draait voornamelijk om de wijze waarop omwonenden overlast ervaren van het bedrijventerrein. De overlast varieert daarbij van

NL5400-35879

geluidsoverlast en trillingen door zwaar verkeer, slapeloosheid doordat deze activiteiten ’s nachts doorgaan, verkeersdrukte en beperkte verkeersveiligheid. Uit het onderzoek blijkt dat de grenswaarden van de langetijdgemiddelde geluidsniveaus niet worden overschreden. Ditzelfde geldt voor de geur-emissiegrenzen. Het maximale geluidsniveau is tijdens een onderzoek van de Omgevingsdienst NHN echter wel tenminste eenmaal overschreden. Uit deze onderzoeken kan dus worden vastgesteld dat de grenswaarde van het maximale geluidsniveau tenminste eenmaal is overschreden, maar niet dat dit structureel het geval is. Ondanks dat ondernemers, ongeacht of wettelijke normen wel of niet worden overschreden, aangeven al inspanningen te verrichten om de overlast te beperken, ervaren omwonenden wel degelijk een nadelige impact van het bedrijventerrein op hun leefomgeving Economische impact Eventuele (gedeeltelijke) transformatie van het bedrijventerrein heeft mogelijk een economische impact op de regio, bijvoorbeeld door bedrijfsverplaatsingen en verplaatsing van de werkgelegenheid. Voor een aantal bedrijven op Gildenweg is de locatie van belang vanwege de nabijheid van klanten en partners. Andere bedrijven hebben minder lokale binding.

De meerderheid van de ondernemers geeft evenwel aan dat zij zich bij een mogelijke verhuizing bij voorkeur in de gemeente of regio vestigen, mits er voldoende geschikt ruimte beschikbaar is en zij voldoende gecompenseerd worden voor de kosten van de bedrijfsverplaatsing. Bereikbaarheid en mobiliteit Analyse huidige verkeerssituatie Om de effecten van de scenario’s op de bereikbaarheid en mobiliteit in kaart te brengen analyseerde Ecorys allereerst de bestaande verkeerssituatie. Met ca. 8.200 motorvoertuigen per etmaal op een gemiddelde werkdag komt de Boekert naar voren als locatie met het meeste verkeer. De verklaring is dat hier veel verkeer van de gebiedsontsluitingswegen samenkomt. Afhankelijke van de gehanteerde grenswaarde voor de maximale wegcapaciteit valt dit binnen de bandbreedte van de door de gemeente Drechterland gehanteerde maximale acceptabele wegvakcapaciteit van 5.000 motorvoertuigen per dag en de werkelijk berekende wegcapaciteit van minimaal 10.000 motorvoertuigen per dag. Verder onderscheid naar typen verkeer (licht, middelzwaar, zwaar) laat zien dat circa 67% van het zware vrachtverkeer een herkomst of bestemming op bedrijventerrein Gildenweg heeft. Daarvan heeft circa 60% van het herkomst/bestemmingsvrachtverkeer Pyxis. Plukon neemt 25-30% van het herkomst/bestemmingsvrachtverkeer voor zijn rekening.

Uit een vergelijking van de verkeersintensiteiten tussen 2017, 2018 en 2019 blijkt dat de hoeveelheid middelzwaar verkeer in deze periode is toegenomen. De hoeveelheid zwaar verkeer is licht afgenomen. Verkeersplan gemeente Drechterland Het verkeersplan van de gemeente Drechterland bestaat uit een tweetal ingrepen: 1. Ten aanzien van bestemmingsverkeer: Een geslotenverklaring voor vrachtverkeer op de Zuiderdracht tussen de Gildenweg en de in/uitrit behorende bij het pand Veilingweg; 2. Ten aanzien van doorgaan verkeer: Een geslotenverklaring van de Zuiderdracht voor doorgaand vrachtverkeer.

NL5400-35879

Een verspreiding van het herkomst- en bestemmingsverkeer en afsluiting voor doorgaand verkeer zorgt voor een afname van het zware vrachtverkeer op de ontsluitingswegen van 40-50%. De afsluiting van de Zuiderdracht voor doorgaand vrachtverkeer door de gemeente Drechterland betekent dat vrachtverkeer binnen de gemeente Hoorn op zoek gaat naar alternatieve routes. Hiervoor zijn drie alternatieve routes in kaart gebracht, waarvan er twee geschikt zijn voor vrachtverkeer. Het is aan de gemeente Hoorn ervoor te zorgen dat het vrachtverkeer de daarvoor geschikte alternatieve routes kiest. Duurzaamheid Verduurzaming van bedrijventerreinen krijgt landelijk steeds meer aandacht. Ook vanuit de Provincie Noord-Holland is dit een belangrijke doelstelling in haar werklocatiebeleid. Het merendeel van de ondernemers ziet echter beperkte mogelijkheden voor grootschalige verduurzaming van Gildenweg. Redenen hiervoor zijn onder andere de beperkte omvang van het terrein, onvoldoende draagkracht van dakconstructies en de onzekerheid over de toekomst van Gildenweg als bedrijventerrein. Voedselverwerker Plukon is daarentegen wel voornemens om een investering in het pand te doen, waarvan een deel bestemd is voor energiebesparende maatregelen. Parkmanagement Hoorn geeft aan dat duurzaamheid een belangrijke katalysator kan zijn om het terrein aan te pakken.

Uit onderzoeken naar de kwetsbaarheid voor hittestress en wateroverlast blijkt bovendien dat een aanpak noodzakelijk is. Daarnaast kan eerder aanspraak gemaakt worden op Provinciale subsidiëring in het kader van Herstructurering en Intelligent Ruimtegebruik Bedrijventerreinen (HIRB) indien duurzaamheidsmaatregelen centraal staan in de voorgestelde aanpak. Financiële haalbaarheid De financiële haalbaarheid is een belangrijke voorwaarde bij de uitwerking van de toekomstscenario’s. Uit de enquête en gesprekken blijkt de respondenten hier rekening mee houden bij hun voorkeursscenario. Er is begrip voor de financiële afweging die de gemeente maakt in de besluitvorming. Ondernemers en omwonenden realiseren zich zodoende dat volledige transformatie voor de gemeente een kostbare aangelegenheid is. Het belang van een vervangende functie met terugverdienpotentie wordt daarom onderstreept. Zij zien woningbouw als oplossing om de businesscase rond te krijgen. Woningbouw wordt echter niet door alle respondenten als gewenst ervaren, doordat dit ook weer extra verkeersbewegingen en drukte met zich meebrengt. Deze effecten, alsmede de kosten en opbrengsten van de scenario’s zijn per scenario beschreven. In Figuur 1 zijn de hier beschreven effecten van de scenario’s op de beleidsthema’s in een oogopslag af te lezen.

NL5400-35879

Figuur 1 Effect van de scenario's op de relevante beleidsthema's.

Ecorys Maatschappelijk Afwegingskader (EMAK)

Opdrachtgever: Gemeente Hoorn Locatie: Bedrijventerrein Gildenweg

Effecten van de scenario's Scenario 0 'Niets doen'

Scenario A Beperken overlast

Scenario B Gedeeltelijke transformatie

Scenario C Volledige transformatie

Scenario D Uitsterfconstructie

1. Leefomgeving en omgevingsfactoren Geuroverlast

+++

Geluidsoverlast

+++

Groenkwaliteit

Trillingen

+++

Verkeersveiligheid

+++

Externe veiligheid

+++

Gezondheid

+++

Werkgelegenheid

Bedrijfsverplaatsingen

Bedrijfsbeëindigingen

Verkeerssituatie

Reistijd bestemmings- en doorgaand vrachtverkeer

Verduurzamingsopgave bedrijventerreinen

Duurzaamheidsambities

Investeringsniveau

+++

---

Terugverdienpotentie

Medefinanciering en subsidies

2. Economische impact

3. Bereikbaarheid en mobiliteit

4. Duurzaamheid en energietransitie

5. Financiële haalbaarheid

Scenario 0: Niets doen Dit scenario houdt in dat de gemeente Hoorn geen extra inspanningen onderneemt ten aanzien van bedrijventerrein Gildenweg en de directe omgeving. Meer specifiek houdt het in dat de reguliere geplande acties van de gemeente doorgang vinden, oftewel business as usual. De impact van dit scenario op de beleidsthema’s is beperkt. Het verkeersplan van de gemeente Drechterland vindt doorgang, waardoor naar verwachting een verlichting van de ervaren overlast door vrachtverkeer optreedt. De gemeente Hoorn zorgt ervoor dat vrachtverkeer de gewenste alternatieve routes kiest. Er is geen sprake van bedrijfsverplaatsingen of een verlies van werkgelegenheid en eventuele verduurzaming is een keuze van de ondernemers. In dit scenario onderneemt de gemeente geen additionele acties ten aanzien van het bedrijventerrein. In dit scenario wordt het meerjarenonderhoudsprogramma voortgezet. Er zijn in dit scenario zodoende geen extra kosten. Scenario A: Behoud bedrijventerrein en beperken van de overlast In scenario A is behoud van het bedrijventerrein en beperken van de overlast het streven. Revitalisering met het oog op de toekomstbestendigheid van het bedrijventerrein is eveneens onderdeel van dit scenario. Daarnaast wordt ook de optie om omwonenden tegemoet te komen door hen te ondersteunen bij de zoektocht naar een andere woning in overweging genomen.

Aanvullende snelheidsbeperkende maatregelen op de ontsluitingswegen zijn niet wenselijk vanwege de gevaarlijke situaties en extra overlast door geluid en trillingen die hierdoor ontstaan

NL5400-35879

zolang vrachtverkeer er gebruik van maakt. Wel zijn er niet-fysieke maatregelen, zoals snelheidsdisplays, denkbaar die inspelen op het gedrag van weggebruikers. Daarnaast kunnen bedrijven gestimuleerd worden om over te schakelen op schonere en stillere voertuigen en hun rijtijden aan te passen. Op het bedrijventerrein zelf is verplaatsing van Meilink een oplossing die mogelijk leidt tot minder overlast. Het naastgelegen Pyxis heeft op haar terrein twee ingangen met laad- en losdocks die niet met elkaar in verbinding staan, doordat Meilink gebruik maakt van de tussenliggende ruimte. Een vervangende locatie voor Meilink op Gildenweg leidt ertoe dat Pyxis de interne transportbewegingen op eigen terrein te laten uitvoeren en daarmee dat het aantal verkeersbewegingen op de openbare weg afneemt. Een andere optie voor verlichting van de overlast die door omwonenden wordt ervaren, is bewoners binnen de directe invloedssfeer van het bedrijventerrein ondersteuning te bieden bij de zoektocht naar een andere woning. Dit houdt in dat woningen binnen de geluidzone industrie vallen te koop kunnen worden aangeboden aan de gemeente(n) en dat de bewoners gecompenseerd worden voor het prijsverschil met een gelijkwaardige woning op een andere locatie (in de regio).

Belangrijke kanttekeningen bij deze oplossing zijn dat het mogelijk is dat ook bewoners die net buiten de geluidszone industrie wonen overlast ondervinden, bijvoorbeeld van het verkeer, en dat de woonhuizen niet in de gemeente Hoorn liggen, maar in de gemeente Drechterland. De effecten van scenario A op de relevante beleidsthema’s is vooral afhankelijk van de ingreep waarvoor de gemeente kiest. Alle voorgestelde ingrepen leiden in meer of mindere mate tot een vermindering van de ervaren overlast. De economische impact is beperkt, omdat er geen sprake is van bedrijfsverplaatsingen en het verlies van werkgelegenheid. Bij behoud van het bedrijventerrein ontstaat met het oog op de toekomstbestendigheid behoefte aan revitalisering en verduurzaming. Hiervoor kan aanspraak gemaakt worden op het HIRB-fonds van de Provincie Noord-Holland. De kosten in dit scenario zijn eveneens afhankelijk van de ingreep waarvoor de gemeente kiest en hoe vergaand de ingreep is. De kosten zijn als volgt ingeschat: •

Additionele verkeerskundige ingrepen - Beperkt

•

(Interne) verplaatsing Meilink - € 0,5 mln. - € 1 mln.

•

Revitalisering (afhankelijk van de mate van herstructurering) - € 1,5 mln. tot € 28 mln.

•

Ondersteuning bij verhuizing omwonenden (o.b.v. alle woonadressen) - € 16,5 mln. tot € 21 mln.

Aan de opbrengstenkant kan aanspraak gemaakt worden op het HIRB-fonds, waarvan de gemiddelde 10-15% van de totale kosten van de herstructureringsopgave bedraagt. Indien gekozen wordt voor verhuizing van omwonenden, bieden de vrijkomende kavels eveneens een bepaalde terugverdienpotentie. Naar inschatting kan een deel van, maar niet het gehele kostenplaatje, hiermee gedekt kan worden. Scenario B: Gedeeltelijke transformatie van Gildenweg Scenario B omvat een gedeeltelijke transformatie van Gildenweg. Vanwege de verhouding tussen de kosten en de vermindering van de ervaren overlast die de ingreep oplevert, komt het noordelijk deel van het bedrijventerrein primair in aanmerking voor transformatie naar woningbouw. Het zuidelijk gedeelte behoudt de bestemming bedrijvigheid en er ontstaat een nieuwe ontsluitingsweg door doortrekking van de Gildenweg vanaf VV Blokkers naar de Zuiderdracht. De gedeeltelijke transformatie resulteert in een verplaatsing van Pyxis en De Ooijevaar. Dit geldt ook voor Eurosun, Stabo Bouw en Onneweer Electrotechniek en enkele bedrijfsverzamelpanden aan de Gildenweg 22, Gildenweg 22 N, Veilingweg 10-20 en Veilingweg 22-24. Binnen dit gebied

NL5400-35879

kunnen ca. 90 tot 100 woningen worden gerealiseerd, waarbij rekening gehouden moet worden met de status van de voormalige veiling Op Hoop van Zegen als gemeentelijk monument. Een alternatieve oplossing binnen dit scenario is een verplaatsing van alle bedrijvigheid, behoudens Plukon. Op die manier kan binnen gedeeltelijke transformatie de hoogste opbrengstpotentie behaald worden, terwijl de meest kostbare bedrijfsverplaatsing voorkomen wordt. Voor Plukon dient, onder andere vanwege de risicocontouren, dan een passende landschappelijke inpassing gerealiseerd te worden. Een combinatie van transformatie en het verkeersplan van de gemeente Drechterland zorgt voor een significante afname van het vrachtverkeer op en rondom het bedrijventerrein, waarbij met name de route vanaf de Gildenweg over de Zuiderdracht richting Boekert en Noorderdracht wordt ontzien. Dit leidt uiteindelijk tot een afname van de ervaren overlast ten aanzien van geluid, trillingen en een verbetering van de verkeersveiligheid. Houd wel rekening met een tijdelijke toename van bouwverkeer en op de lange termijn met een toename van personenverkeer met de nieuwe woonwijk als bestemming. Een mogelijke beperking van dit scenario is de bestaande zonering en de risicocontouren op het bedrijventerrein.

Binnen plaatsgebonden milieucontouren voor geur en geluid en externe veiligheid mogen geen kwetsbare objecten, zoals woningen, gerealiseerd worden. Er zijn enkele mogelijkheden benoemd, waarmee op termijn toch woningen ontwikkeld kunnen worden. Denk daarbij aan het bewaren van voldoende afstand, het ontwikkelen van een gemengd gebied als buffer tussen woningen en bedrijvigheid en interne verplaatsing van grote lawaaimakers. Dit scenario kent mogelijk een economische impact. Zo betekent transformatie een mogelijk verlies aan werkgelegenheid wanneer geen alternatieve geschikte locaties in de regio worden gevonden. Wat betreft duurzaamheid kunnen in scenario B dezelfde ingrepen toegepast worden op het resterende bedrijventerrein als in scenario A. Bovendien is er behoefte aan een verbeterde uitstraling van de openbare ruimte en de stedenbouwkundige kwaliteit van met name de bedrijfspanden die aan de overzijde van de woningbouwlocaties komen te liggen. De kosten voor transformatie van het noordelijk gedeelte van Gildenweg naar woningbouw zijn ingeschat op ca. € 40 mln. De opbrengsten uit woningbouw zijn ingeschat op ca. € 15 mln. Dit resulteert in een negatief resultaat van ca. € 25 mln. De optie om enkel Plukon te behouden voor het bedrijventerrein leidt tot een hogere opbrengstpotentie, omdat een groter gebied benut kan worden voor woningbouw.

Daarnaast levert het ten opzichte van de scenario’s voor volledige transformatie (scenario C) een kostenbesparing van tenminste € 10 mln. (excl. de compensatie voor de verplaatsing naar een alternatieve locatie). Scenario C: Volledige transformatie Volledige transformatie van het bedrijventerrein houdt in dat de gemeente besluit dat op deze locatie in de toekomst geen ruimte meer is voor bedrijvigheid. De gemeente gaat in gesprek met gevestigde bedrijven om een geschikte vervangende locatie te vinden. Bij voorkeur worden de bedrijven en de werkgelegenheid behouden voor de gemeente Hoorn en omgeving. Volledige transformatie van het bedrijventerrein betekent verplaatsing van alle bedrijven die op dit moment op Gildenweg gevestigd zijn. Binnen dit gebied kunnen ca. 180 woningen worden gerealiseerd, waarbij rekening gehouden moet worden met de status van de voormalige veiling Op Hoop van Zegen als gemeentelijk monument.

NL5400-35879

In aanvulling op de bestaande wegenstructuur voorziet ook scenario C in een extra aansluiting van de Gildenweg op de Zuiderdracht. In scenario C wordt een woonwijk van omvang ontwikkeld, met de bijbehorende vraag naar maatschappelijke en commerciële voorzieningen. De omvang van de woonwijk moet echter wel passen binnen het omliggende gebied, zowel wat betreft het voorzieningenniveau als het infrastructurele aanbod. Een alternatieve oplossing binnen dit scenario is het betrekken of volledig verplaatsen van het sportcomplex van VV Blokkers, waar door een grootschaligere woonwijk ontwikkeld kan worden in aansluiting op Kersenboogerd. Voor het sportcomplex moet echter wel in de directe nabijheid een alternatieve locatie gevonden worden. Scenario C sorteert meer effect dan de scenario’s 0, A en B. Naar verwachting verdwijnt het bestemmings- en doorgaand vrachtverkeer op termijn nagenoeg. Gedurende de transformatie moet wel rekening gehouden worden met bouwverkeer. Bovendien neemt na afronding van de transformatie het personenverkeer toe. Een volledige transformatie van het bedrijventerrein betekent dat er geen risicocontouren meer aanwezig zijn in en rondom het bedrijventerrein. De economische impact is daarentegen in potentie groter, met name wanneer in de regio geen geschikte locaties voor de bedrijven gevonden kunnen worden of bedrijven zelf besluiten verder te verhuizen.

In dat geval betekent het vertrek van bedrijven een verlies aan werkgelegenheid in de regio. Verplaatsing binnen de regio biedt bedrijven juist de mogelijkheid uit te breiden, wat zelfs een toename van de werkgelegenheid in de regio kan opleveren. De verduurzamingsopgave van het bedrijventerrein speelt in dit scenario geen rol meer. De gemeente heef echter de mogelijkheid om het gebied duurzaam te ontwikkelen. Daarnaast kunnen de nieuwe panden van verplaatste bedrijven mogelijk elders binnen de gemeente duurzamer worden (her)ontwikkeld, wat bijdraagt aan de regionale verduurzamingsopgave. De kosten voor volledige transformatie van Gildenweg naar woningbouw zijn ingeschat op € 70 mln. tot € 75 mln. De opbrengsten uit woningbouw zijn ingeschat op ca. € 28 mln. Dit resulteert in een negatief resultaat van ca. € 45 mln. Zoals in scenario B benoemd, leidt eventueel behoud en inpassing van Plukon in het gebied tot een kostenbesparing. Eventueel betrekken van het sportcomplex bij de gebiedsontwikkeling leidt tot een toename van de opbrengstpotentie. Verplaatsing van het sportcomplex brengt echter ook een extra ruimteclaim en aanvullende kosten met zich mee. Scenario D: Volledige transformatie door middel van een uitsterfconstructie In scenario D is eveneens sprake van een volledige transformatie van Gildenweg.

Het verschil met scenario C is dat de gemeente niet actief gronden gaat verwerven, maar dat een uitsterfregeling wordt opgenomen in het bestemmingsplan. Dit betekent dat de gemeente een lange termijn ontwikkelvisie opstelt, waarbij stap voor stap verwevingen gedaan worden. Uitsterfregelingen of -constructies worden in een bestemmingsplan opgenomen met het doel een bestaande situatie (bijvoorbeeld een bedrijf) legaal te laten voortbestaan zolang het gebruik daadwerkelijk wordt benut. Voorwaarde daarbij is dat het gebruik niet mag worden hervat als het gebruik gedurende een bepaalde periode (bijvoorbeeld een jaar) wordt stopgezet. Dit betekent dat de bestemming gehandhaafd blijft totdat het gebruik volgens de uitsterfregeling niet meer mag worden hervat. Daarna kan de gemeente overgaan tot een bestemmingswijziging Een uitsterfconstructie is daarmee niet kosteloos. Verwervingen moeten immers nog steeds gedaan worden, net als sloop, sanering en bouwrijp maken. Bovendien betekent een lange

NL5400-35879

termijnvisie dat er gedurende lange tijd sprake is van een beheer situatie. Dit vraagt eveneens om de inzet van de gemeente en brengt beheers- en onderhoudskosten met zich mee. De effecten van scenario D zijn op termijn vergelijkbaar met de verwachte effecten van scenario C. Enkel de financiële haalbaarheid wijkt in beide scenario’s af. Doordat er geen sprake is van gedwongen bedrijfsverplaatsingen, de gemeente enkel over gaat tot verwervingen indien er geen sprake meer is van structurele activiteiten en er na een bepaalde periode van inactiviteit geen zicht is op continuering van de bedrijfsbestemming, daalt de marktwaarde van de grond en opstallen. Bovendien is de kans op planschade beperkt. De kosten voor volledige transformatie van Gildenweg door middel van een uitsterfconstructie zijn ingeschat op € 45 mln. tot € 50 mln. De opbrengsten uit woningbouw zijn ingeschat op ca. € 28 mln. Zoals in scenario B benoemd, leidt eventueel behoud en inpassing van Plukon in het gebied tot een kostenbesparing. Eventueel betrekken van het sportcomplex bij de gebiedsontwikkeling leidt tot een toename van de opbrengstpotentie. Verplaatsing van het sportcomplex brengt echter ook een extra ruimteclaim en aanvullende kosten met zich mee. Eventuele opbrengsten uit het toestaan van tijdelijk gebruik zijn hierin niet opgenomen.

We gaan ervan uit dat de opbrengsten uit tijdelijk gebruik de kosten die de beheer situatie met zich mee brengt compenseren. Een mogelijke oplossing is in gezamenlijkheid met de provincie en geïnteresseerde ontwikkelaars een beheers- of ontwikkelfonds oprichten, waaruit beheer en onderhoud en wellicht ook sanering en sloopkosten betaald kunnen worden en waarin toekomstige opbrengsten terugvloeien. Exclusief de bijdrage van derden leidt Scenario D tot een negatief resultaat van ca. € 20 miljoen. Financiële haalbaarheid De kosten, eventuele opbrengsten en het financieel resultaat van de scenario’s en bijbehorende opties zijn in Tabel 1 op een rij gezet. De beschrijving is terug te vinden in de samenvatting van de uitwerking per scenario. Tabel 1 Financiële haalbaarheid van de scenario’s Scenario’s

Aanpak

Kosten

Scenario 0

Niets doen

Kosten nihil

Verkeerstechnische opties

Kosten beperkt

Revitalisering terrein

€ 1,5 mln. tot € 28 mln.

Verplaatsing Meilink

€ 0,5 mln. tot € 1 mln.

Ondersteuning bij verhuizing

€ 16,5 mln. tot € 21 mln.

Scenario A

Financieel resultaat

omwonenden Gedeeltelijke transformatie (incl.

ca. € -25 mln.

bedrijfsverplaatsingen) Scenario B

Transformatie gehele terrein behoudens

Ca. € -15 mln.

Plukon Volledige transformatie (incl. Scenario C

Scenario D

ca. € -45 mln.

bedrijfsverplaatsingen) Betrekken De Blokkers

Ntb

Uitsterfconstructie

ca. € -20 mln.

NL5400-35879

Overzicht van de verschillen in aanpak van de scenario’s De vijf scenario’s brengen niet alleen ieder verschillende effecten teweeg, maar er zijn ook verschillen in de aard van het scenario en de aanpak. De verschillen kunnen het beste worden uitgedrukt in vier punten: •

De wijze van faciliteren van bedrijvigheid;

•

De wijze van handelen

•

De ontwikkeltermijn

•

De inzet van financiële middelen

Tabel 2 geeft aan de hand van deze vier punten een overzicht van de verschillen in aard en aanpak per scenario. Tabel 2 Overzicht van de verschillen in aard en aanpak per scenario. Kenmerken

Scenario 0

Scenario A

Scenario B

Scenario C

Scenario D

Wijze van faciliteren

Faciliteren

Gedeeltelijk

Niet faciliteren

bedrijvigheid

faciliteren

Wijze van handelen

N.v.t.

Actief

Reactief

Ontwikkeltermijn

Kort

Gemiddeld

Lang

Lang tot zeer lang

Inzet financiële middelen

Laag

Laag tot

Gemiddeld

Hoog

Gemiddeld

gemiddeld

Advies Uit de bevindingen en conclusies die het resultaat zijn van dit onderzoek is een advies opgesteld voor de gemeente Hoorn. Het advies is stapsgewijs en chronologisch opgebouwd en heeft zowel betrekking op mogelijke afwegingen omtrent de toekomst van het bedrijventerrein als betrekking op het proces en communicatie met belanghebbenden. Maak een keuze op basis van een gegronde afweging Het is van groot belang dat de keuze voor een voorkeursscenario gemaakt wordt op basis van een gegronde en onderbouwde afweging. De belangrijkste afwegingen voor de gemeente daarin zijn: 1. Wil de gemeente het bedrijventerrein op deze locatie blijven faciliteren? 2. Welke handelswijze hanteert de gemeente? 3. Welke ontwikkeltermijn beoogt de gemeente? 4. Hoeveel financiële middelen zet de gemeente in? Denk in termijnen en zie de scenario’s niet als opzichzelfstaand maar als complementair De scenario’s die in dit onderzoek uitgewerkt zijn, staan niet per definitie op zichzelf. De verkeerskundige ingrepen en het beperken van de overlast in scenario A kunnen een eerste stap zijn naar (gedeeltelijke) transformatie in scenario B, C of D. Het combineren van scenario’s A en B kan de overlast dermate verminderen dat een volledige transformatie niet direct noodzakelijk is of wordt geacht.

Op deze wijze kan een gedeeltelijke transformatie een gewenst resultaat opleveren, waarbij de gemeente een handreiking doet naar de omwonenden, terwijl het investeringsniveau lager ligt dan bij een volledige transformatie. Houd echter wel in de gaten dat er geen investeringen gedaan worden in het bedrijventerrein die enkele jaren later teniet gedaan worden als overgegaan wordt tot transformatie.

NL5400-35879

Wees creatief bij het vinden van oplossingen Benut bestaande panden bij bedrijfsverplaatsingen om kosten te besparen. Daarnaast biedt de Provincie Noord-Holland via het HIRB-fonds subsidies voor revitalisering en verduurzaming van bedrijventerreinen. Een tweede optie om kosten te delen is het oprichten van een specifiek transformatiefonds voor Gildenweg. Dat biedt de gemeente de mogelijkheid om samen met de Provincie en ontwikkelaars een beheers- of ontwikkelfonds op te richten, waaruit beheer en onderhoud en wellicht ook sanering en sloopkosten betaald worden en waarin toekomstige opbrengsten terugvloeien. Voortbordurend daarop is het aan de gemeente een keuze te maken over de rol die zij wil spelen in de gebiedsontwikkeling. Het is bijvoorbeeld mogelijk eigenaren en ondernemers uit te nodigen woningbouw te realiseren op hun percelen. Op die manier ontstaat een meer organische ontwikkeling van een gemengd gebied. De gemeente neemt daarbij een faciliterende rol en stelt de planologische kaders. Kanttekeningen bij een dergelijke oplossing zijn het toevoegen van woningen in een gebied waar al overlastklachten spelen en de vraag of er voldoende dichtheid gerealiseerd kan worden op een locatie aan de rand van het stedelijk gebied.

Betrek belanghebbenden bij de planvorming en creëer wederzijds begrip tussen omwonenden en ondernemers Een belangrijk aspect in de plan- en besluitvorming over de toekomst van Gildenweg is een heldere communicatie tussen de gemeente, omwonenden en ondernemers. Dit bereikt de gemeente door belanghebbenden ook in het vervolgproces te betrekken bij de opgave. Heldere communicatie is bovendien een voorwaarde om wederzijds begrip te creëren tussen ondernemers en omwonenden. Een voorbeeld daarvan is dat ondernemers omwonenden uitnodigen voor open dagen. Daarnaast heeft een ondernemer aangeboden dienst te doen als meldpunt voor omwonenden bij overlast. Op deze wijze worden de lijnen tussen ondernemer en omwonenden veel korter en kunnen omwonenden direct aangeven wanneer zij overlast ervaren. De ondernemer communiceert dit vervolgens met het bedrijf waarover de melding is ontvangen. Bied perspectief en duidelijkheid over de korte en lange termijn Op korte termijn vragen omwonenden van de gemeente vooral begrip en bereidheid tot nadenken over de toekomst van het gebied. Dit onderzoek is daarin een eerste aanzet. Op de lange termijn is het voor zowel omwonenden als ondernemers dat de gemeente een duidelijk ontwikkelperspectief biedt.

Zo zitten omwonenden niet langer in onzekerheid over hun toekomstige leefomgeving, kunnen ondernemers beargumenteerde investeringsbeslissingen maken en stelt de gemeente zichzelf in staat beleid te ontwikkelen. Een stip op de horizon, oftewel een duidelijk lange termijn ontwikkelperspectief, waarin de gemeente aangeeft wat het beoogde einddoel is, stap voor stap beschrijft hoe het doel bereikt wordt en welke partij verantwoordelijk is voor de uitvoering, is waar zowel omwonenden, ondernemers als de gemeente zelf baat bij hebben.

NL5400-35879

Inleiding

In januari 2020 heeft het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) aangegeven te willen onderzoeken welke toekomstscenario’s voor bedrijventerrein Gildenweg in de gemeente Hoorn denkbaar en haalbaar zijn. Hier is in maart 2020 een collegevoorstel voor ingediend. Het college van B&W heeft dit voorstel aangenomen, waarna Ecorys is gevraagd in kaart te brengen welke toekomstscenario’s mogelijk zijn en welke gevolgen de keuze voor een bepaald scenario met zich meebrengt.

1.1

Aanleiding In het collegevoorstel wordt aangegeven dat omwonenden van het bedrijventerrein al gedurende langere tijd overlast ondervinden van zwaar vrachtverkeer, doorgaand verkeer en laad- en losactiviteiten. Deze omwonenden hebben hun ongenoegen geuit over de huidige situatie en zien het liefst maatregelen om de overlast te beperken. Vanwege de toegenomen overlast zijn in de gemeenteraad in Hoorn Raadsvragen gesteld en is de maatschappelijke druk om tot een passende oplossing te komen hoog. Daar tegenover staat dat enkele bedrijven voor een aanzienlijke investeringsbeslissing staan. De combinatie van deze signalen heeft ertoe geleid dat de gemeente Hoorn in april 2020 een voorbereidingsbesluit op het gebied heeft gevestigd, waarin is vastgesteld dat gedurende een jaar geen vergunningen worden afgegeven. Het is daarom zowel in het belang van de omwonenden, de bedrijven die op bedrijventerrein Gildenweg gevestigd zijn als de gemeente Hoorn en buurgemeente Drechterland, waar een groot gedeelte van de omwonenden woont, dat er duidelijkheid komt over de toekomst van het terrein.

1.2

Vijf toekomstscenario’s Bij aanvang van het onderzoek hebben de gemeente Hoorn en Ecorys ervoor gekozen om in samenwerking met omwonenden, ondernemers op het terrein en de gemeente Hoorn drie toekomstscenario’s op te stellen, waarin de volgende drie ontwikkelingsrichtingen van Gildenweg zijn uitgewerkt: A. Het verminderen van overlast met behoud van de bedrijvigheid aan de hand van verschillende (verkeerskundige) ingrepen. B. Gedeeltelijke transformatie van het bedrijventerrein, waarbij een gedeelte van het terrein een andere functie krijgt en mogelijk bedrijven worden verplaatst. C. Volledige transformatie van het bedrijventerrein. Dit betekent dat alle bedrijven uitgeplaatst dienen te worden. De uiteindelijke doelstelling is om invulling te geven aan de effecten van de drie scenario’s alsmede de financiële haalbaarheid per scenario. Op deze wijze worden handvatten geboden voor de gemeente Hoorn om tot een keuze over te gaan. Na bespreking van de eerste resultaten is geconstateerd dat een keuze uit drie scenario’s te weinig recht doet aan de verschillende manieren om aan de toekomst van het gebied te werken. Daarom worden vanaf hoofdstuk 5 niet drie, maar vijf scenario’s nader uitgewerkt, met daarbinnen ruimte voor enkele opties. De bevindingen uit de enquête en gesprekken met belanghebbende zijn gebaseerd op de originele drie scenario’s.

NL5400-35879

1.3

Leeswijzer In hoofdstuk twee wordt de toepassing van het EMAK, de methodiek die is gehanteerd voor dit onderzoek, toegelicht. Hiermee wordt duidelijk op welke manier invulling is gegeven aan de verschillende variabelen die onderdeel uitmaken van de besluitvorming over de toekomst van bedrijventerrein Gildenweg. In hoofdstuk 3 volgt de situatiebeschrijving, dat wil zeggen dat beschreven wordt wat de huidige situatie is qua locatiekenmerken, bedrijvigheid en bestemmingsplanregels en welke lokale en regionale ambities van invloed (kunnen) zijn op de toekomstige invulling van het gebied. In hoofdstuk 4 volgt dan de daadwerkelijke invulling van het EMAK, gevolgd door de uitwerking van de scenario’s in hoofdstuk 5. Het rapport wordt in hoofdstuk 6 afgesloten met een advies.

NL5400-35879

Methodiek

Om de effecten van elk toekomstscenario inzichtelijk te maken wordt gebruik gemaakt van het Ecorys Maatschappelijk Afwegingskader (EMAK). Dit afwegingskader wordt vervolgens gevoed aan de hand van een uitgezette enquête, diverse gesprekken met omwonenden en ondernemers en een verkeerskundige analyse.

2.1

Ecorys Maatschappelijk AfwegingsKader (EMAK) Om de afwegingen over gebiedsontwikkelingen inzichtelijk te maken heeft Ecorys een tool ontwikkeld, waarmee de sociaaleconomische effecten van toekomstscenario’s in kaart gebracht en gemeten worden. Daar waar voor grote (infrastructurele) opgaven de MKBA bestaat, gebruikt Ecorys voor lokale en regionale opgaven het Ecorys Maatschappelijk AfwegingsKader (EMAK). Het EMAK is een inzichtelijke en gestructureerde scan, die op basis van mogelijke functies voor het bedrijventerrein een overzicht geeft op welk vlak positieve en op welk vlak negatieve (maatschappelijke) effecten worden bereikt. Dit betekent dat aan de hand van het EMAK de effecten van de drie scenario’s ten opzichte van de mogelijke functies inzichtelijk worden gemaakt. Daarnaast wordt dankzij de overzichtelijke weergave duidelijk hoe de scenario’s zich ten opzichte van elkaar verhouden, zodat onderlinge verschillen eenvoudig af te lezen zijn. Het afwegingskader verschaft zodoende het noodzakelijk inzicht in de effecten die door elk scenario worden veroorzaakt. Het gaat daarbij niet alleen om het bedrijventerrein zelf en de ontwikkeling die daar plaatsvindt, maar ook wat deze ontwikkeling betekent voor het omliggende gebied. Denk hierbij onder andere aan effecten op gebied van de werkgelegenheid, de woningmarkt, de omgevingskwaliteit, bereikbaarheid en duurzaamheid.

2.2

Opzet EMAK Het afwegingskader bestaat uit twee assen met de scenario’s op de horizontale as en de thema’s waaraan de scenario’s worden getoetst op de verticale as. Scenario’s op horizontale as Op de horizontale as van het EMAK worden de drie scenario’s geplaatst: A. Het verminderen van overlast met behoud van de bedrijvigheid aan de hand van verschillende (verkeerskundige) ingrepen. B. Gedeeltelijke transformatie van het bedrijventerrein, waarbij een gedeelte van het terrein een andere functie krijgt. C. Volledige transformatie van het bedrijventerrein. Dit bekent dat alle bedrijven uitgeplaatst dienen te worden. Beleidsthema’s op verticale as Op de verticale as zijn thema’s geplaatst waaraan de effecten van de scenario’s worden getoetst. De effecten van een toekomstscenario op deze thema’s worden belicht vanuit het perspectief van alle belanghebbenden. De uiteindelijke invulling van het EMAK aan de hand van de thema’s is

NL5400-35879

daarom mede voortgekomen uit gesprekken met de omwonenden, ondernemers en de gemeente, zodat het EMAK de belangen van alle belanghebbenden omvat. De beleidsthema’s zijn: •

Leefomgeving en omgevingsfactoren;

•

Economische impact;

•

Bereikbaarheid en mobiliteit;

•

Financiële haalbaarheid;

•

Duurzaamheid en energietransitie.

Dit resulteert in het volgende afwegingskader: Figuur 2.1: opzet van het Ecorys Maatschappelijk Afwegingskader met de drie oorspronkelijke scenario’s.

Ecorys Maatschappelijk Afwegingskader (EMAK)

Opdrachtgever: Gemeente Hoorn Locatie: Bedrijventerrein Gildenweg Datum: 8 mei 2020 Effecten van de scenario's Scenario A (Beperken overlast)

Scenario B (Gedeeltelijke transformatie)

Scenario C (Volledige transformatie)

1. Leefomgeving en omgevingsfactoren Geuroverlast Geluidsoverlast Groenkwaliteit Trillingen Verkeersveiligheid Externe veiligheid Gezondheid 2. Economische impact Werkgelegenheid Bedrijfsverplaatsingen Bedrijfsbeëindigingen 3. Bereikbaarheid en mobiliteit Verkeerssituatie Reistijd 4. Duurzaamheid en energietransitie Verduurzamingsopgave bedrijventerreinen Duurzaamheidsambities 5. Financiële haalbaarheid Investeringsniveau Terugverdienpotentie Medefinanciering en subsidies

NL5400-35879

2.3

Duiding effecten De effecten die de verschillende scenario’s teweegbrengen op de benoemde thema’s op de verticale as worden gevisualiseerd en inzichtelijk gemaakt in de witte vlakken in het afwegingskader. Dit wordt gedaan aan de hand van een rangschikkingssysteem. Dit systeem is in onderstaand figuur weergegeven. Door middel van de plussen en minnen en bijbehorende kleuren worden negatieve en positieve effecten van de scenario’s zichtbaar. Daarbij geldt een oplopende schaal, dus hoe positiever een effect hoe meer plusjes worden toegekend. Dit geldt vice versa voor de minscores. Op deze wijze wordt tevens duidelijk hoe de verschillende scenario’s zich ten opzichte van elkaar verhouden. In een additionele bijlage vindt een toelichting plaats op de argumentatie van de scores.

2.4

Negatief effect

Positief effect

---

+++

Invulling EMAK Om het EMAK te voeden, effecten in kaart te brengen en lokaal relevante input bij diverse belanghebbenden op te halen zijn verschillende methoden toegepast. Deze methoden betreffen het raadplegen van diverse documentatie, een enquête onder ondernemers en omwonenden en het voeren van gesprekken bij diverse belanghebbenden. Deskresearch Naast de empirische data die uit de enquête verkregen is en de gevoerde gesprekken zijn diverse bronnen en data van de gemeente Hoorn en de omgevingsdienst Noord-Holland Noord essentieel voor het invullen van het EMAK. Zo levert de verkeerskundige analyse, waarmee de huidige verkeerssituatie in kaart gebracht is, verschillende inzichten op. Ook zijn gegevens over geur- en geluidsoverlast van het bedrijventerrein geraadpleegd om een beeld te vormen ten aanzien van de impact daarvan op de leefomgeving. Tot slot wordt het EMAK gevoed met verschillende beleidsdocumenten van de gemeente Hoorn. Enquête onder bewoners en ondernemers Ter aanvulling op de beschikbare documentatie en om een algeheel beeld te verkrijgen van de ervaringen met het bedrijventerrein is een enquête uitgezet onder omwonenden en ondernemers. In deze enquête vormen de thema’s uit het EMAK de leidraad.

Zo is aan de respondenten gevraagd naar de effecten van het terrein op de leefomgeving, de economische impact van mogelijke transformatie, de verkeerssituatie, mogelijkheden ter verduurzaming en de financiële haalbaarheid. Uiteindelijk is gevraagd naar een gewenst toekomstscenario en gewenste functies voor het terrein. De enquête is online uitgezet via de website van de gemeente. De gemeente heeft de omwonenden en ondernemers middels een brief uitgenodigd voor deelname aan de enquête. Deze brief is verstuurd naar 400 omwonenden en 38 ondernemers. Zij hadden vervolgens van 8 juni

NL5400-35879

2020 tot 4 juli 2020 om de enquête in te vullen. Uiteindelijk hebben 136 omwonenden (34%) en 20 ondernemers (53%) hieraan gehoor gegeven. Gesprekken met bewoners en ondernemers Ter verdieping van de uitkomsten van de enquête zijn diverse interviews gehouden met omwonenden, ondernemers en overige belanghebbenden. Hen is onder andere gevraagd naar de huidige situatie van het bedrijventerrein en de gewenste toekomstige situatie. Daarnaast is procesmatig gevraagd naar de beste manier om tot een gewenst scenario of eindresultaat voor het terrein te komen. Om vanuit de omwonenden ervaringen en meningen op te halen is gesproken met bewonersgroepen van de Zuiderdracht, Boekert en Noorderdracht. Voor input vanuit de ondernemers zijn gesprekken gevoerd met Parkmanagement Hoorn en de volgende bedrijven: •

Pyxis Logistics Transmission (hierna te noemen Pyxis);

•

Plukon Food Group (hierna te noemen Plukon);

•

Autodemontagebedrijf De Ooyevaar (hierna te noemen De Ooyevaar);

•

Meilink Transport BV (hierna te noemen Meilink).

Daarnaast is gesproken met de wethouder Economische Zaken van de gemeente Hoorn, Dhr. Helling.

NL5400-35879

Situatiebeschrijving De situatiebeschrijving geeft een beeld van de huidige situatie op bedrijventerrein Gildenweg. Het beeld ontstaat aan de hand van een beschrijving van de locatiekenmerken, de gevestigde bedrijvigheid, een overzicht van vigerende en (ontwerp)bestemmingsplanregels die van toepassing zijn en lokale en regionale ambities die van invloed (kunnen) zijn op de toekomstige invulling van het gebied.

3.1

Ligging en bereikbaarheid Bedrijventerrein Gildenweg ligt op de grens van gemeente Hoorn en gemeente Drechterland. Het oostelijk deel van bedrijventerrein Gildenweg viel voorheen onder de gemeente Drechterland, maar maakt na de laatste grenscorrectie onderdeel uit van de gemeente Hoorn. Enkel een smalle strook aan de uiterste oostzijde van het bedrijventerrein behoort nog tot de gemeente Drechterland (zie Figuur 3.11). Mede daardoor is de gemeente Drechterland nog het bevoegd gezag voor bedrijven die (grotendeels) in de gemeente Hoorn liggen. De toe- en afvoerwegen (Oosterblokker, Noorderdracht, Zuiderdracht en een deel van de Westerblokker) van het bedrijventerrein vallen ook onder de bevoegdheid (wegbeheer) van de gemeente Drechterland. Het bedrijventerrein wordt aan de noordzijde begrenst door een spoorlijn en aan de

Figuur 3.1 Gemeentegrenzen tussen de gemeenten Hoorn (scherp) en Drechterland (vervaagd).

noordoostzijde door bebouwing behorend bij het dorp Oosterblokker in de gemeente Drechterland. De aan- en afvoerwegen van Oosterblokker worden gekenmerkt door lintbebouwing. De resterende oostzijde betreft met name agrarische ondernemingen aan de Zuiderdracht. Aan de westen zuidzijde bevindt zich voornamelijk groenvoorziening en een sportvereniging. Het bedrijventerrein is vanuit het zuiden bereikbaar via de Zuiderdracht die aansluit op de N506 autoweg richting Hoorn of Enkhuizen (zie Figuur 3.2). Aan de noordzijde loopt de ontsluiting via de Boekert en de Noorderdracht en/of de Strip naar de Westfrisiaweg (N307). Naast bestemmingsverkeer voor bedrijventerrein Gildenweg wordt de noordzuidontsluiting ook door doorgaand verkeer tussen beide provinciale wegen en vervoersbewegingen tussen de bedrijventerrein Zevenhuis, Gildenweg en Hoorn 80 gebruikt.

Bron: Gemeenteatlas.nl

NL5400-35879

Figuur 3.2: Ligging en bereikbaarheid van het bedrijventerrein aan de Gildenweg.

3.2

Bedrijven en werkgelegenheid Bedrijventerrein Gildenweg heeft een bruto oppervlakte van 20 hectare. De netto oppervlakte bedraagt 16 hectare, wat wil zeggen dat circa 4 hectare ingevuld wordt door openbare ruimte. De bedrijvigheid op het terrein biedt werk aan 680 personen verdeeld over 38 bedrijven. Het bedrijventerrein heeft een functionele uitstraling waarbij de banen zijn verdeeld over 61% industrie, 24% bouwsector, 10% in handel en logistiek en 5% in de dienstverlening2. Dit betreft voornamelijk de grotere bedrijven. Het is aannemelijk dat er nog meerdere eenmansbedrijven en bv’s op het terrein gevestigd zijn en dat het daadwerkelijk aantal ingeschreven bedrijven daarmee hoger ligt. De cijfers geven echter wel een goed beeld van de werkgelegenheid die Gildenweg biedt en de verdeling daarvan over de sectoren. Grote bedrijven op Gildenweg zijn Pyxis, De Ooyevaar en Plukon (zie Figuur 3.3). Deze bedrijven bieden veel werkgelegenheid aan lokale en regionale werknemers. Daarnaast worden er ook arbeidsmigranten ingezet. Dit zijn tegelijkertijd de bedrijven die met veel en grootschalige transportbewegingen impact hebben op de omgeving. Het bebouwingspercentage van ca. 80% is hoog in vergelijking met meer moderne bedrijventerreinen (ca. 60-70%).

Ook is er zowel in de openbare ruimte als op eigen terrein sprake van veel verharding en weinig ruimte voor (openbaar) groen en water(opvang).

Stec (2018) Analyse Gildenweg op Next Economy potentie

NL5400-35879

Figuur 3.3: Bedrijvigheid en bebouwing op het terrein aan de Gildenweg met de drie grootste bedrijven.

3.3

Recente ontwikkelingen Op het terrein aan de Gildenweg hebben recent enkele ontwikkelingen plaatsgehad, die van belang zijn als achtergrondinformatie en situatieomschrijving. Het betreft: •

De vestiging van Pyxis op de locatie waar voorheen Karsten Foodservice gevestigd was. Dit bedrijf is in 2014 wegens een faillissement verdwenen van de Gildenweg. Pyxis heeft zich in 2017 op de locatie gevestigd. De panden hebben zodoende gedurende enkele jaren leegstand gekend.

•

Een omgevingsvergunning, onderdeel milieu, die in 2017 aan Plukon is verleend.

•

Het voornemen van Plukon om een investering te doen ter vernieuwing en verduurzaming van de bedrijfsvoering.

•

Begin 2020 heeft de gemeente Hoorn een omgevingsvergunning bouw afgegeven voor de ontwikkeling van een bedrijfsverzamelgebouw.

•

Het inwerking treden van het voorbereidingsbesluit, waarmee aanvragen voor bouwvergunning per 29 april 2020 gedurende een jaar worden aangehouden om ongewenste ontwikkelingen gedurende de besluitvorming aangaande de toekomst van Gildenweg te voorkomen.

3.4

Bestemmingsplanregels In Figuur 3.4 zijn twee bestemmingsplannen die gelden voor bedrijventerrein Gildenweg weergegeven. Aan de westzijde bestemmingsplan Bedrijventerrein Gildenweg en de oostzijde Drechterland Noord 2011 (herziening 2014). De paarse vlakken hebben elk de bestemming bedrijf.

NL5400-35879

De maximale milieucategorie op het bedrijventerreinen is 3.2 3. De maximale bouwhoogte voor bedrijfsgebouwen op het terrein varieert van 5 meter aan de oostzijde tot 14 meter op de percelen van Plukon4. Gildenweg is een geluidgezoneerd bedrijventerrein. Geluidszonering Een geluidgezoneerd bedrijventerrein houdt in dat op de grens van de daarvoor aangeduide zone rondom het bedrijventerrein (die dus niet gelijk is aan de grens van het gezoneerde terrein zelf) de geluidbelasting van alle bedrijven die gevestigd zijn op het industrieterrein (overdag) gezamenlijk niet meer mag zijn dan 50 dB(A). Ten behoeve van het beheer en de controle van de zone gelden een zonegrens en zonebewakingspunten. Daarnaast zijn binnen de genoemde zonegrens een aantal woningen aanwezig waarvoor een hogere ‘maximale toelaatbare geluidbelasting’ is vastgesteld. De geluidzone van bedrijventerrein Gildenweg is te vinden in bijlage 2. Op de zonegrens mag het langetijdgemiddelde geluidsniveau vanwege alle bedrijven op het gezoneerde industrieterrein tezamen niet hoger zijn dan: •

50 dB(A) tussen 07.00 en 19.00 uur;

•

45 dB(A) tussen 19.00 en 23.00 uur;

•

40 dB(A) tussen 23.00 en 07.00 uur.

In de geluidzone van het industrieterrein bevinden zich diverse woningen. Bij deze woningen mag het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau vanwege alle bedrijven op het gezoneerde industrieterrein tezamen niet hoger zijn dan de vastgestelde hogere grenswaarde. Het voor een individuele inrichting maximaal toelaatbare niveau is afhankelijk van het reeds vergunde geluidsniveau en de nog binnen de zone en geldende grenswaarden beschikbare geluidruimte. Op grond van de ‘Handreiking industrielawaai en vergunningverlening’ wordt voor de individuele inrichtingen gestreefd naar maximale geluidniveaus LAmax die ter plaatse van woningen niet meer dan 10 dB(A) hoger zijn dan de langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus. De grenswaarden voor het maximale geluidsniveau zijn in principe: •

70 dB(A) in de dagperiode;

•

65 dB(A) in de avondperiode;

•

60 dB(A) in de nachtperiode.

In uitzonderlijke gevallen kunnen voor de dag- en nachtperiode nog tot 5 dB(A) hogere niveaus worden toegestaan5.

Op dit moment geldt voor de oostzijde van het bedrijventerrein nog het bestemmingsplan Drechterland Noord 2011 (herziening 2014). Hierin wordt bedrijvigheid tot en met categorie 5.2 toegestaan. De gemeente Hoorn werkt aan een wijziging van het bestemmingsplan met een max. milieucategorie 3.2. De exacte maatvoering is te raadplegen via ruimtelijkeplannen.nl, identificatienummer: NL.IMRO.0405.BPGildenweg-oh01 & NL.IMRO.0498.BPDrNoordHerz2014-VG01 Arcadis (2019) Akoestisch onderzoek

NL5400-35879

Figuur 3.4: Bestemmingsplanregels op het terrein aan de Gildenweg

Veiligheidszone Ter plaatse van Plukon is, vanwege opslag van ammoniak, sprake van een veiligheidszone onder bepaling van artikel 1 van het besluit externe veiligheid inrichtingen. Binnen de veiligheidscontouren mogen geen kwetsbare of beperkt kwetsbare objecten worden gebouwd. Hierbij wordt een uitzondering gemaakt voor reeds bestaande bouwwerken en bestaand gebruik. Overige (ontwerp)bestemmingsplannen Aanvullend op de bestemmingsplannen bedrijventerrein Gildenweg en Drechterland Noord 2011 zijn tevens het paraplubestemmingsplan parkeren & laden en lossen6 én het paraplubestemmingsplan archeologie7 van toepassing op het gebied. Tevens ligt het ontwerp Veegplan 1 ter visie. Het veegplan is een bestemmingsplan dat kleine zaken voor de gehele gemeente Hoorn herstelt8. Daarnaast moet bestemmingsplannen in het kader van de overgang naar de Omgevingswet in een omgevingsplan voor de hele gemeente gebundeld worden. Tussen 2021 en 2029 is er sprake van een overgangsfase waarin de gemeente nieuwe regels in het omgevingsplan moet opnemen ter vervanging van de oude ruimtelijke plannen en verordeningen.

6 7 8

NL.IMRO.0405.BPParkeren-va01 NL.IMRO.0405.BPArcheologie-va01 NL.IMRO.0405.BPVeegplan-ON01

NL5400-35879

Voorbereidingsbesluit Vooruitlopend op de resultaten van dit onderzoek en de besluitvorming naar aanleiding daarvan, is op woensdag 29 april 2020 het voorbereidingsbesluit voor bedrijventerrein Gildenweg in werking getreden. Met dit voorbereidingsbesluit wordt voorkomen dat ongewenste ontwikkelingen plaatsvinden. Aanvragen om een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen die worden ingediend na de inwerkingtreding van het voorbereidingsbesluit worden aangehouden. Ook is het verboden om het gebruik van gronden en bouwwerken of een deel daarvan te wijzigen. Het voorbereidingsbesluit is voor een jaar geldig en loopt dus af op 29 april 2021 9. Maatwerkvoorschrift vanuit milieuwetgeving In tegenstelling tot andere bedrijven op Gildenweg is de gemeente Drechterland het bevoegd gezag voor de locatie van Pyxis. Voor Pyxis gelden naast het reguliere bestemmingsplan maatwerkvoorschriften ten aanzien van geluid afkomstig van onder andere parkeren, laden en lossen en verkeersbewegingen.

3.5

Lokale en regionale ambities Op lokaal en regionaal niveau bestaan er voor bedrijventerrein in de gemeente Hoorn verschillende ambities. Dit betreffen zowel ambities ten aanzien van woningbouw als regionale verduurzamingsambities. Deze ambities kunnen met het oog op de toekomst van belang zijn. Motie ‘wonen op bedrijventerreinen’ en raadsstandpunt ‘Meer Stad Worden’ In januari 2019 is de motie ‘Wonen op bedrijventerreinen’ door de Raad van Hoorn aangenomen. In deze motie wordt opgeroepen om met bedrijven, bewoners en andere relevante partijen een stadsbrede visie te ontwikkelen op de gezonde toekomst van bedrijventerreinen in Hoorn, waarbij ruimte wordt geboden voor een combinatie van wonen, werken en vermaak. Ook wordt ingegaan op de groeiende vraag naar woningen en de mogelijkheid om bedrijventerrein te transformeren om aan deze vraag te voldoen. Met het opstellen van deze visie moet nog worden begonnen. De uitkomsten van dit onderzoek kunnen hiervoor een onderlegger vormen. In juni 2019 heeft de Raad het uitgangspunt van het ‘Meer Stad Worden’ behandeld. Hierin wordt vastgesteld dat de gemeente Hoorn streeft naar het transformeren van bedrijventerreinen in of tegen het stedelijk gebied naar gebieden waarin wonen, werken en verblijven samenkomen, zodat deze gebieden aansluiten bij de rest van de stad en aantrekkelijk blijven voor inwoners, bedrijven en bezoekers.

In praktijk betreft dit met name de ambitie tot het realiseren van woningbouwprojecten voor jongeren tot en met 28 jaar, bij voorkeur rondom stationsgebied(en), zodat Hoorn een vitale stad kan blijven. Om deze ambitie waar te maken dient de gemeente volgens de gemeenteraad een sprong te maken van beheergemeente naar ontwikkelgemeente. Verduurzaming van bedrijventerreinen in Noord-Holland De Provincie Noord-Holland zet zich in het kader van Herstructurering en Intelligent Ruimtegebruik Bedrijventerreinen (HIRB) al geruime tijd in voor kwaliteitsverbetering van bedrijventerreinen. Binnen het HIRB-programma worden subsidies verleend, die iedere drie jaar worden herzien om te blijven aansluiten bij de behoefte van de ontvangers en ondernemers. Voor de periode 2020-2023 is 10 miljoen euro beschikbaar gesteld om verbeteringen aan (de omgeving van) bedrijventerreinen 9

NL.IMRO.0405.VBGildenweg-va01

NL5400-35879

te realiseren. Er kan subsidie worden aangevraagd voor bijvoorbeeld verbetering van de bereikbaarheid en veiligheid van een terrein, het aanpassen van gevels en de afscherming van opslaglocaties. Ook aanpassingen die de aantrekkelijkheid van de omgeving verbeteren zoals het opknappen en aanleggen van groenstroken en parkjes en verbeteren van fiets- en wandelpaden komen in aanmerking. Projectaanvragen waarin de nadruk ligt op duurzaamheid maken een grotere kans op een subsidie. Denk aan substantiële vermindering van uitstoot van CO2 en/of stikstof, maatregelen om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen zoals waterberging en initiatieven voor hergebruik van afval en restproducten10. Regionale energiestrategie Noord-Holland Noord In de regionale energiestrategie (RES) Noord-Holland Noord worden bedrijventerreinen genoemd als kansrijke locatie voor de opwek van duurzame energie. Bedrijventerreinen bieden vanuit landschappelijk oogpunt de kans om opwek te integreren in de bestaande stedelijke omgeving. Op die manier worden de locaties waar duurzame energie wordt opgewekt daar geplaatst waar reeds energie-infrastructuur aanwezig is en waar bovendien een grote vraag naar energie is. In de RES Noord-Holland Noord worden zon en wind op bedrijventerreinen gezien als een waardevolle verkenningsmogelijkheid.

Er worden in de RES echter wel vraagtekens geplaatst bij de wenselijkheid om agrarische gronden rondom bedrijventerreinen hiervoor te benutten11.

10 11

Provincie Noord-Holland (2020) 10 miljoen voor verbetering bedrijventerreinen en winkelgebieden. Noord-Hollandse energieregio (2020) Concept-RES, 15 april 2020.

NL5400-35879

Bevindingen

In dit hoofdstuk wordt het EMAK (zie Figuur 2.1, p.6) ingevuld met de input uit de verkregen documentatie van de gemeente en omgevingsdienst en de overige empirische data. Hierdoor wordt duidelijk welke effecten de scenario’s hebben op de belangrijke beleidsthema’s en hoe de scenario’s zich ten opzichte van elkaar verhouden. In de conclusie van dit hoofdstuk is het afwegingskader, met uitzondering van de financiële haalbaarheid, volledig ingevuld. De financiële haalbaarheid is onderdeel van de uitwerking van de scenario’s in het hierop volgende hoofdstuk.

4.1

Leefomgeving en omgevingsfactoren Een voorname aanleiding voor de gemeente Hoorn om na te denken over een andere invulling voor het gebied zijn de negatieve effecten op de leefomgeving en omgevingskwaliteit die, als gevolg van de activiteiten op het bedrijventerrein, door omwonenden worden ervaren. Uit de gesprekken met de omwonenden en ondernemers, de enquête en overige documentatie is een algeheel beeld ontstaan van de effecten van het bedrijventerrein op de leefomgeving. Omwonenden ervaren overlast op meerdere aspecten Hieruit is een beeld gevormd van de herkomst van klachten vanuit de omwonenden over de bedrijvigheid aan de Gildenweg (zie Figuur 4.1). De omwonenden ondervinden: •

Geluidsoverlast vanwege zwaar (vracht)verkeer;

•

Overlast van trillingen door zwaar vrachtverkeer;

•

Verkeersoverlast op aangrenzende wegen;

•

Gezondheidsoverlast vanwege de uitstoot van fijnstof en slaapgebrek door trillingen en geluidsoverlast;

•

Beperkte verkeersveiligheid;

•

Overlast door de beperkte bergingscapaciteit van het rioleringsstelsel;

In de gesprekken met omwonenden uitten zij met name hun zorgen over de verkeersveiligheid, de ervaren overlast en de gezondheid. Omwonenden gaven onder andere aan ’s nachts niet te kunnen slapen vanwege trillingen, scheuren in hun woningen te hebben door het zware vrachtverkeer en de verkeerssituatie op de aan- en afvoervegen erg onveilig te vinden. In de enquête is aan de omwonenden tevens gevraagd op welk moment van de dag zij overlast ervaren van een bepaalde situatie. Onderstaand figuur laat deze ervaring zien. Het was voor de respondenten mogelijk om zowel meerdere overlastsituaties als meerdere tijdsvlakken te selecteren. Zo geven bijvoorbeeld ongeveer 50 respondenten aan overlast te ervaren bij ‘geluidsoverlast door verkeer van 00:00 – 06:00’ (zie Figuur 4.1). Uit het figuur blijkt dat in totaliteit de meeste overlast wordt ervaren van geluidsoverlast door verkeersbewegingen en onveilige verkeersituaties tussen 06:00 –12:00 en 12:00 – 18:00. Dit zijn ook de twee overlastsituaties die in totaliteit het meest zijn geselecteerd door de respondenten. Wat daarnaast opvalt is dat de overlast bij verschillende overlastsituaties redelijk evenredig verspreid ervaren wordt over alle dagdelen. Alleen bij geuroverlast en onveilige verkeerssituaties neemt de overlast met name in de nachtperiode aanzienlijk af. Daarentegen wijkt de ervaren

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hoorn&id=15984219-2df3-414d-abfc-40ffbc4d1e46