Bijlage 1 Rapport evaluatie Lokaal Ondernemersfonds Hoorn, CLOK

Evaluatie Lokaal Ondernemersfonds Hoorn (LOF)

Opdrachtgever: Gemeente Hoorn

31 augustus 2025 Uitgevoerd door: Herman Hoekstra | CLOK h.hoekstra@clok.nl

Leeswijzer voor het rapport over de evaluatie van het Lokaal Ondernemersfonds Hoorn Dit rapport is een evaluatie van het Lokaal Ondernemersfonds (LOF) in Hoorn, uitgevoerd door Stichting CLOK. Het doel van deze evaluatie is om inzicht te krijgen in de effectiviteit, doelmatigheid en rechtvaardigheid van het fonds, dat sinds 2009 bestaat en gefinancierd wordt door reclamebelasting. De evaluatie richt zich niet alleen op de huidige situatie maar vooral op de toekomstbestendigheid van het fonds.

Structuur van het rapport 1.

Inleiding (pagina 4) Introductie van het onderwerp en de doelstellingen van de evaluatie

2.

Inhoudsopgave (pagina 5 t/m 8) Overzicht van de verschillende secties in het rapport

3.

Samenvatting (pagina 9 t/m 13) Kernpunten en bevindingen van de evaluatie in een beknopte vorm

4. Historie (pagina 14) Achtergrondinformatie over de oprichting en ontwikkeling van het fonds 5. Governance (pagina 15 t/m 23) Bespreking van de statuten, jaarverslagen, convenanten en juridische aspecten zoals het Didam-arrest 6. Modellen van Ondernemersfondsen (pagina 24 t/m 37) Vergelijking van verschillende modellen voor ondernemersfondsen, waaronder het Hoorns, Veldhovens, Leids en BIZ-model 7.

Enquête en Uitslag (pagina 38 t/m 63) Resultaten van de enquête onder ondernemers en hun feedback op het fonds

8. Bijlagen (pagina 64 t/m 70) Extra informatie, zoals aanbevelingen, berekeningen en schema’s van organisaties in Hoorn

Pagina | 2

Tips voor het lezen van het rapport Begin met de samenvatting om een algemeen overzicht te krijgen van de belangrijkste bevindingen. Lees de historie sectie voor begrip van de context en de prestaties van het fonds. De sectie over governance biedt inzichten in de structuur en werking van het fonds, wat cruciaal is voor het begrijpen van de aanbevelingen. Vergelijk de verschillende modellen van ondernemersfondsen om te zien welke alternatieven er zijn voor de huidige financieringsstructuur. Bekijk de enquête resultaten om te begrijpen hoe ondernemers het fonds ervaren en welke verbeteringen zij voorstellen.

Slotopmerking Dit rapport biedt waardevolle inzichten in het functioneren van het Lokaal Ondernemersfonds Hoorn en de mogelijkheden voor verbetering. Het is een belangrijk document voor zowel ondernemers als beleidsmakers in Hoorn. Mocht je vragen hebben of meer informatie willen, aarzel dan niet om contact op te nemen!

Pagina | 3

Inleiding De Gemeente Hoorn heeft Stichting CLOK gevraagd een evaluatie te doen van het Lokaal Ondernemersfonds Hoorn. Dit Ondernemersfonds is van, voor en door de ondernemers van Hoorn en wordt gevoed met de exclusief daarvoor ingevoerde reclamebelasting. Specifiek wordt gevraagd om het fonds te beoordelen op haar systematiek, doelmatigheid, rechtvaardigheid, prestaties en governance. Waarnaast eveneens de wijze van financiering van het fonds, de verrichte bestedingen, behaalde resultaten en het functioneren van bestemmingsreserves voor de reserve stadsbrede initiatieven. Daarnaast is het belangrijk te kijken naar de financiering met de reclamebelasting, is dit de meest haalbare, optimale vorm? Of zijn er andere mogelijkheden denkbaar. Waarbij eveneens gekeken kan worden naar uitbreiding van de bijdrageplichtigen, zoals de vastgoedeigenaren. Duidelijk is, dat het gaat om een evaluatie om vooral zicht te krijgen op de huidige situatie en op de mogelijkheden voor de toekomst. Er is sinds de komst van het LOF in 2009, veel gebeurd en veranderd in onze maatschappij. En het ligt voor de hand dat dit de komende jaren niet anders zal zijn. Daarom moet worden gekeken naar toekomstbestendigheid van het LOF en haar wijze van financiering.

Pagina | 4

Inhoudsopgave

Leeswijzer voor het rapport over de evaluatie van het Lokaal Ondernemersfonds Hoorn ........2 Structuur van het rapport ........................................................................................................................................................2 Tips voor het lezen van het rapport ................................................................................................................................ 3 Slotopmerking ................................................................................................................................................................................. 3 Inleiding ..................................................................................................................................................................................................... 4 Inhoudsopgave ................................................................................................................................................................................... 5 1.

Samenvatting ..................................................................................................................................................................... 9

Evaluatie.................................................................................................................................................................................................... 9 Nieuwe mogelijkheden ............................................................................................................................................................. 9 Vastgoed sector............................................................................................................................................................................. 9 Aangepaste voortgang ...........................................................................................................................................................10 Doel Evaluatie.................................................................................................................................................................................. 10 Evaluatieproces ............................................................................................................................................................................. 10 Successen van het Fonds en haar bestaansrecht .............................................................................................

11 Stabiele Financiering .................................................................................................................................................................. 11 Ambitieontwikkeling ................................................................................................................................................................... 12 Free riders .......................................................................................................................................................................................... 12 Governance ...................................................................................................................................................................................... 12 Aanbeveling, Leids model, bredere basis onder de Hoornse economie ........................................... 12 Resumé ................................................................................................................................................................................................ 13 2.

Historie ..................................................................................................................................................................................... 14

3.

Governance ......................................................................................................................................................................... 15 De Statuten .......................................................................................................................................................................................15 De jaarverslagen ..........................................................................................................................................................................16 Jaarverslag 2020 (coronajaar) ....................................................................................................................................16 Jaarverslag 2023, concept ..............................................................................................................................................16 Jaarverslag 2024 ..................................................................................................................................................................... 17 Convenant Stimulering Economie Hoorn 2009-2021 ........................................................................................ 18 Uitvoeringsovereenkomst Lokaal Ondernemersfonds Hoorn 2022-2025.........................................

18 Enkele Uitgangspunten ............................................................................................................................................................ 18 Pagina | 5

Enkele Afspraken...........................................................................................................................................................................19 Didam-arrest..................................................................................................................................................................................22 Uit de notitie Houthoff Buruma 2008, advise invoering gemeentebelasting ................................23 Termijn van convenant ......................................................................................................................................................23 De eigen verantwoordelijkheid van de Raad....................................................................................................23 Subsidie en arrest van Didam ......................................................................................................................................23 4.

Ondernemersfondsen, verschillende modellen .................................................................................... 24 Hoorns model, Reclamebelasting ................................................................................................................................. 24 Perceptiekosten Hoorns model ....................................................................................................................................... 26 Reclamebelasting volgens Veldhovens model ................................................................................................... 27 Volgens Leids model ................................................................................................................................................................ 29 Resumé ...............................................................................................................................................................................................32 Volgens BIZ-model.....................................................................................................................................................................33 Ondernemersfondsen in combinatie .........................................................................................................................

36 Ondernemersfonds en de vastgoedeigenaren ................................................................................................... 37

5.

Enquête & Uitslag .......................................................................................................................................................... 38 Enquête t.b.v. evaluatie Lokaal Ondernemersfonds Hoorn (LOF) .......................................................... 38 Vragenlijst ........................................................................................................................................................................................ 38 Inleiding ............................................................................................................................................................................................. 39 Vragen ..................................................................................................................................................................................................41 1.

In welk gebied van Hoorn is uw onderneming of organisatie gevestigd? .................. 42

2.

In welke sector bent u actief? ........................................................................................................................ 43

3.

Hoeveel arbeidsplaatsen (Fte’s) telt uw onderneming of organisatie (inclusief

uzelf)? ............................................................................................................................................................................................. 44 4.

Bent u eigenaar of gebruiker? ....................................................................................................................... 44

5.

Bent u lid van één of meer van de onderstaande ondernemersverenigingen? .... 45

6.

Weet u van het bestaan van het Lokaal Ondernemersfonds (LOF)? .............................. 45

7.

Wordt ervoor zover u bekend, binnen uw vereniging gecommuniceerd over het

Lokaal Ondernemersfonds (LOF) en de inkomsten en bestedingen van haar gelden? 46 8.

Is het u bekend dat ondernemersverenigingen recht hebben om bij het Lokaal

Ondernemersfonds (LOF) financiën aan te vragen voor collectieve ideeën? ....................... 46 9.

Bent u tevreden over de informatievoorziening over/van het Lokaal

Ondernemersfonds (LOF)?..............................................................................................................................................47 10.

Bent u op de hoogte van het bestaan van reclamebelasting in Hoorn? ......................47 Pagina | 6

11.

Betaald u reclamebelasting? ......................................................................................................................... 48

12.

Weet u waar reclamebelasting voor wordt gebruikt? ................................................................ 48

13.

Bent u bekend met het feit dat de tarieven van de reclamebelasting

samenhangen met de activiteiten die een ondernemersvereniging uit het Lokaal Ondernemersfonds (LOF) financiert? .................................................................................................................... 48 14.

Vindt u dat er partijen zijn die onterecht zijn vrijgesteld van het betalen van

reclamebelasting? ............................................................................................................................................................... 49 15.

Zo ja, welke? ................................................................................................................................................................. 49

16.

Vindt u dat er partijen zijn die reclamebelasting onterecht moeten betalen? ....... 49

17.

Zo ja, welke? ................................................................................................................................................................. 50

18.

Bent u voorstander van het samen met andere ondernemers opzetten en

uitvoeren van activiteiten/projecten/voorzieningen in uw omgeving?...................................... 52 19.

Wat vindt u ervan dat ondernemersverenigingen zelf gezamenlijk

activiteiten/projecten/voorzieningen kunnen financieren vanuit het Lokaal Ondernemersfonds (LOF)?............................................................................................................................................. 52 20.

Bent u bereid daarvoor te betalen? .......................................................................................................... 52

21.

Bent u bekend met gezamenlijke activiteiten/projecten/voorzieningen die geld

van het Lokaal Ondernemersfonds (LOF) hebben ontvangen?........................................................ 53 22.

Wat vindt u van de uitvoering van de onderstaande activiteiten/projecten? ........ 53

23.

Noem maximaal drie activiteiten die volgens u ook vanuit het Lokaal

Ondernemersfonds (LOF) moeten of kunnen worden betaald? ...................................................... 54 24.

Draagt het Lokaal Ondernemersfonds (LOF) bij aan de onderlinge samenwerking

tussen ondernemers in uw gebied? ....................................................................................................................... 56 25.

Wat betekent in uw ogen het Lokaal Ondernemersfonds (LOF) voor de stad

Hoorn? ............................................................................................................................................................................................ 56 26.

Vindt u dat het Lokaal Ondernemersfonds (LOF) moet worden voortgezet? ............57

27.

Bent u bereid meer te gaan betalen? ......................................................................................................57

28.

Wilt u op de hoogte blijven van dit onderzoek? ............................................................................... 60

29.

Mogen wij u benaderen als uw antwoorden daartoe aanleiding geven? ....................61

Conclusie .......................................................................................................................................................................................... 62 Inzicht…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 63 Bijlagen, berekeningen en tabellen................................................................................................................................... 64 Aantal reclamebelastingplichtigen per heffingsjaar en gebied ........................................................... 64 Aantal reclamebelastingplichtigen in 2025 per courant, incourant .................................................. 64 en overig ........................................................................................................................................................................................... 64 Pagina | 7

Opbrengst OZB-niet-woning voor eigenaren en gebruikers in 2025................................................. 64 Schema van de organisaties in Hoorn ...................................................................................................................... 65 Vergelijkingsschema Ondernemersfondsen ........................................................................................................ 66 Aanbevelingen op een rij ..................................................................................................................................................... 69

Pagina | 8

1.

Samenvatting

Evaluatie Het Ondernemersfonds Hoorn is op 1 januari 2009 gestart met een looptijd van twaalf jaar. Met een allonge is die periode verlengd met een jaar. Het jaar 2021 werd gezien als een overgangsjaar waarin een evaluatie is uitgevoerd. Na die evaluatie besloot de gemeenteraad het fonds voort te zetten vanwege het belang en de impact ervan. Er is afgesproken het fonds in 2025 opnieuw te evalueren. De gemeente en het fondsbestuur kijken met vertrouwen naar de toekomst, maar zijn ook in gesprek om te komen tot verdere ontwikkeling van het fonds en de daarbij passende verbeteringen. Het Ondernemersfonds heeft wel degelijk haar nut, toegevoegde waarde en bestaansrecht bewezen. De omvang van het fonds mag stevig worden genoemd (circa 3,5 maal het gemiddelde) en is anderzijds voor verbetering vatbaar.

Nieuwe mogelijkheden Er is qua mogelijkheden in de afgelopen jaren rond Ondernemersfondsen veel veranderd. En er is durf voor nodig om de diverse varianten onder de loep te nemen, als je al succesvol bent. Bij elkaar betekent dit, dat het zinvol is te investeren in een evaluatie en daar waar mogelijk is verbeteringen door te voeren, zodat het fonds 2.0 klaar is om te continueren met “ravijnjaren” die op komst zijn. Volgens de afspraken vindt er een evaluatie van het LOF plaats in het laatste jaar van de afgesproken periode in de subsidie-overeenkomst. Omdat de uitkomst van die evaluatie niet per definitie een uitkomst geeft van doorgang op dezelfde voet, is dit moment van evaluatie te laat gekozen. Wanneer de evaluatie uitmondt in de wens aanpassingen door te voeren, dan kan dat niet meer in 2025 worden gerealiseerd. Het is namelijk de gemeenteraad die de beslissingen daarvoor neemt en dat proces verloopt volgens de planning van raadsvergaderingen gedurende het jaar. Het ligt dan voor de hand dat er geen wezenlijke veranderingen kunnen worden doorgevoerd en wordt op de oude voet het fonds voortgezet. In die situatie bevindt Hoorn zich nu. Op het moment dat dit rapport verschijnt, liggen er opties voor handen om de financiering van het fonds anders in te richten. En de uitwerking van die opties neemt veel tijd in beslag.

Vastgoed sector En vooral is het zinvol te kijken naar wat de vastgoedsector voor het fonds kan betekenen. Die vaart wel bij de waardestijging daar waar fondsen actief zijn, wat ook wetenschappelijk is aangetoond. (zie; "The Economic Impacts of Public Goods and Business Improvement Districts in the Netherlands", Author: N. Scheider, Vrije Universiteit Amsterdam).

Pagina | 9

Aangepaste voortgang Er wordt nu alvast voorgesorteerd op de optie het fonds in aangepaste vorm voort te zetten, met een nieuwe (tijdelijke) subsidie-overeenkomst voor een periode van twee jaar. Hiermee wordt alle partijen voldoende tijd gegund andere (financierings)constructies te ontwikkelen en in overweging te nemen.

Doel Evaluatie De evaluatie heeft tot doel inzicht te krijgen in de mate waarin het Ondernemersfonds Hoorn zijn gestelde doelen bereikt en om de effectiviteit, de (kost)efficiëntie en het (politieke)draagvlak te beoordelen en last but not least, de financieringsstrategie te verbeteren, zoals die met de eerdergenoemde bijdrage van de vastgoedeigenaren.

Evaluatieproces De input voor de evaluatie van het Ondernemersfonds werd verkregen uit; Deskresearch, waaronder vielen websites, jaarverslagen en gemeenteraadsverslagen Gesprekken die zijn gevoerd met; gemeente ambtenaren wethouder raadsleden bestuurders van ondernemersorganisaties (waaronder Parkmanagement Hoorn, LOF, HOF, HOC en OSH) leden van het strategisch actieteam externe adviseurs ondernemers met en zonder onroerend goed reclamebelasting betalende ondernemers onroerend goed investeerders en beheerders De enquête die werd gehouden onder 750 ondernemers in Hoorn. Deze ondernemers zijn per email aangeschreven met een bijgesloten QR-code. Hiermee kon het enquêteformulier worden opgevraagd. De enquête is niet doorslaggevend doch ter ondersteuning gebruikt bij de evaluatie. Tevens kan de enquête-uitslag daar waar nodig, gebruikt worden door de ondernemersverenigingen en het Ondernemersfonds zelf.

Pagina | 10

Successen van het Fonds en haar bestaansrecht Het in 2009 op basis van reclamebelasting geïnstalleerde Ondernemersfonds (LOF) in Hoorn heeft als doelstelling “Het stimuleren van de Hoornse economie in de meest brede zin”. In de praktijk mondde dit uit in een stabiele financiering van activiteiten/projecten zoals de Sinterklaasintocht, Kerstverlichting in de binnenstad, bloemenmanden in de binnenstad en diverse evenementen. Ook het Parkmanagement op de bedrijventerreinen werd er mee ingericht. (Camera)beveiliging werd opgepakt en criminaliteitscijfers daalden zienderogen. Dit zijn bereikte resultaten van de onderliggende financiering door het Ondernemersfonds. In de gehouden enquête werden de zichtbare resultaten positiever beoordeeld dan de minder zichtbare projecten. Belangbehartiging en promotie van Hoorn scoorden het minst. Uit de gesprekken en enquête blijkt dat voor de destijds beoogde doelen het Ondernemersfonds goed heeft gefunctioneerd. En het fonds kan ook niet meer worden weggedacht, het heeft haar bestaansrecht meer dan bewezen en heeft een grote toegevoegde waarde voor Hoorn. Gezien de enquête-uitslag wordt de wijze waarop de reclamebelasting wordt uitgevoerd, rechtvaardig geacht. Het aantal bezwaren is op één hand te tellen. De wijze waarop, zegt niets over de rechtvaardigheid van de reclamebelasting zelf.

Stabiele Financiering De stabiele financiering die in de afgelopen jaren nauwelijks is gegroeid, is mede ontstaan uit het feit dat de bestaande ondernemersorganisaties vóór het komende jaar het budget moeten indienen. Wat leidend is voor de omvang van de financiering in het komende jaar. Gedurende het jaar kunnen ad hoc aanvragen van anderen daardoor niet worden gefinancierd. Door onbegrip, wordt dit laatste gezien als een tekortkoming. Deze systematiek vormt geen vruchtbare basis voor de ontwikkeling van organisaties en verenigingen, hun ideeën en ambities. Uit de gehouden gesprekken blijkt dat organisaties meer ambitie willen ontwikkelen. Het fonds was onvoldoende zichtbaar, wat blijkt uit de enquête en gesprekken. Mede door de matige communicatie.

Pagina | 11

Ambitieontwikkeling De ondernemersverenigingen kunnen de krachten bundelen en met ruimere financiering meer bereiken. Het georganiseerde vermogen van de private sector in Hoorn moet worden ontwikkeld om de uitdagingen op het publiek-private snijvlak gezamenlijk aan te kunnen. Maar in de systematiek van het Ondernemersfonds moet verbetering worden gebracht. Door het toestaan en inplannen van onbestemde reserves gaat meer flexibiliteit en dynamiek ontstaan. En dat gaat hand in hand met de te ontwikkelen ambities. Uit de enquête en vooral ook uit de gesprekken blijkt dat men wil samenwerken. Die uitgesproken gedachte leeft ook bij de vastgoedeigenaren waar de waarde-creatie centraal staat. Uit de gesprekken blijkt dat voor de binnenstad inmiddels een strategisch actieteam is geïnstalleerd, waarbij eveneens vastgoedeigenaren zijn aangesloten. Voor midden 2026 is het doel een BIZ op te richten. Doch hier worden door diezelfde deelnemers vragen bij gezet. Slimmer wordt het door hen gevonden die initiatieven te integreren in de zoektocht naar een nieuwe bredere financiële basis voor het Ondernemersfonds op WOZbasis, het z.g. Leids model. Bedrijvenpark Zevenhuis betaalt geen reclamebelasting maar heeft een eigen financiële basis voor gezamenlijke activiteiten zoals Parkmanagement. Ook deze systematiek kan worden geïntegreerd in het te adviseren “Leids model”.

Free riders Vanwege free riders is er sprake van onrechtvaardigheid. Reclame-uitingen worden verkleind of zelfs verwijderd. Uit het gemeentelijk bestand blijkt (zie de tabel in de bijlage) dat het aantal reclame-uitingen vermindert. Om dit effect tegen te gaan, is in plaats van het gebruik van de huidige vierkante centimeters als basis, de invoering van een WOZbasis rechtvaardiger, zoals bij het Veldhovens model dat in veel gemeenten wordt toegepast. Van WOZ basis is ook sprake bij het hieronder aan te bevelen Leids model.

Governance Met respect voor de vrijwillige inzet van de betrokken bestuurders is ontwikkeling en professionalisering nodig als je de huidige governance van het Ondernemersfonds beoordeelt. De rapportage en verantwoording is matig. Afspraken en termijnen worden onvoldoende nagekomen. En communicatie laat te wensen over. De governance moet worden verbeterd.

Aanbeveling, Leids model, bredere basis onder de Hoornse economie De huidige uitvoeringsovereenkomst tussen de gemeente en het Ondernemersfonds loopt 31 december 2025 ten einde. Vanwege het aangetoonde bestaansrecht door het Ondernemersfonds ligt continuering voor de hand, voor een tijdelijke periode (twee jaar). Stap 1 Er kan worden gekozen het huidige Ondernemersfonds op basis van reclamebelasting met enkele aanpassingen ter verbetering, te continueren met een nieuwe (tijdelijke) subsidieovereenkomst, voor een periode van minstens twee jaar Pagina | 12

Stap 2 Gezien wenselijke ambitieontwikkeling is het nodig de financieringsstrategie te verbeteren. Aanbevolen wordt over te gaan naar een Ondernemersfonds op basis van het gemeentebrede Leids Model. Hiermee wordt een bredere basis gelegd onder de doelstelling “Het stimuleren van de Hoornse economie in de meest brede zin”. Het Leids model biedt hogere budgetten voor meer ambities en mogelijkheden en kan bij een goede inrichting veel flexibiliteit bieden. Bovendien komt het Leids model de toekomstbestendigheid van het LOF zeer ten goede. Het zal blijken dat de reclamebelasting uiteindelijk haar terrein zal gaan verliezen. Eerlijke en evenwichtige financieringsgrondslag zal worden nagestreefd Er is tijd nodig om plannen te maken en deze uit te werken. En draagvlak creëren voor het Leids model is een tijdrovende factor. Vanwege de benodigde belastingverordening kan dat Leids model op zijn vroegst ingaan per 1 januari 2028.

Resumé Om een soepele overgang naar het Leids model te garanderen, is de aanbeveling als volgt; Continueer met een nieuwe (tijdelijke) overeenkomst het huidige model tot op zijn minst 1 januari 2028 Verbeter de governance en overige afspraken zoals aangegeven in dit rapport Verbeter de communicatie van het LOF tijdens de overgangsperiode Introduceer per 2026 een budgetverruiming voor niet gebudgetteerde aanvragen Start direct met de voorbereidingen voor het Leids model en voer het in per 1 januari 2028 Voer het Veldhovens model per 1 januari 2027 in als niet wordt gekozen voor het toekomstige “Leids model” Met deze aanpak kan Hoorn een Ondernemersfonds realiseren dat zowel de korte- als lange termijnbehoeften van de ondernemers, stakeholders en de stad dient.

Pagina | 13

2.

Historie

Op 31 december 2008, werd bij notaris Moeskops de Stichting Lokaal Ondernemers Fonds opgericht, met als comparanten Wiljan Loomans, Stephan Stumpel en wijlen Gerard Fit. De stichting heeft ten doel het stimuleren van de Hoornse economie in de meest brede zin, met het ter beschikking stellen aan Hoornse ondernemersverenigingen van de door de gemeente Hoorn geïnde reclamebelasting en waarbij het tussen partijen* opgestelde Convenant Stimulering Economie Hoorn leidend is. Sinds 2022 is er geen sprake meer van een (verlengd) convenant maar van een subsidierelatie met een subsidieovereenkomst. Op basis daarvan kan een subsidie voor maximaal 4 jaar worden verleend. Het LOF bestaat nu zeventien jaar en heeft daarmee haar bestaansrecht dubbel en dwars bewezen. * Gemeente Hoorn, Hoornse Ondernemers Federatie (HOF) en Stichting Lokaal Ondernemers Fonds (LOF).

Pagina | 14

3.

Governance

De Statuten In de statuten van de stichting Lokaal Ondernemers Fonds Hoorn (LOF) staan o.a. de volgende zaken kort samengevat benoemd. 1.

Het bestuur van het LOF bestaat uit de personen en bestuursleden van de Hoornse Ondernemersfederatie (HOF) en vormen onderling een personele unie.

2.

Er wordt elk kwartaal een bestuursvergadering gehouden.

3.

Binnen zes maanden wordt de jaarrekening van het vorige boekjaar vastgesteld.

4. Het rooster van aftreden is als die van het HOF, de zittingstermijn is vier jaar en het bestuurslid is terstond herkiesbaar. Het aantal termijnen is niet gelimiteerd. Opmerking: Ad 1.

Bij de oprichting had het instellen van een personele unie ten doel te

voorkomen dat “anderen” konden beslissen over de gelden. En daarmee te voorkomen dat de “eigen voorzitters van de verenigingen” met hun budgetten financieringsrisico konden lopen. Een dichtgetimmerde financiering is niet bevorderlijk voor ontwikkeling en dynamiek. Dit blijkt uit de groei-loze budgetten van de afgelopen jaren. Overigens heeft de gemeenteraad te allen tijde het budgetrecht, de beschermingsconstructie wordt dus onterecht ingezet. Aanbeveling 1: Bij eventuele ontwikkeling van een nieuw Ondernemersfonds, is een onafhankelijk Ondernemersfondsbestuur beter passend. Bij een onafhankelijk bestuur spelen andere factoren een rol, met name die van een ambitieus budget en de daarbij behorende mogelijkheden, ambities en dynamiek. Ad 2. Van de elk kwartaal te houden bestuursvergaderingen worden op de website geen notulen gepresenteerd. Op 22 januari 2025 zijn wel de bestuursverslagen met terugwerkende kracht alsnog geplaatst voor de jaren 2021, 2022 en 2023. Wat veel te laat is. Ad 3. Met de jaarverslagen is idem dito gehandeld. Het jaarverslag over 2022 werd te laat op 28 november 2023, op de website geplaatst, waarna tot en met januari 2025 niets meer aan onderhoud van de site is gedaan. Naar dat verder blijkt, waren die jaarverslagen ook niet in behandeling bij de accountant, laat staan op tijd vastgesteld tijdens een bestuursvergadering.

Het lijkt er dus op dat er zelfs geen vergaderingen zijn gehouden. Ook uit de enquête blijkt dat de communicatie sterk te wensen overlaat. Conclusie: De eigen regels worden niet of te laat nageleefd.

Pagina | 15

De jaarverslagen Jaarverslag 2020 (coronajaar) De jaarrekening 2020 wordt anderhalf jaar te laat op 20 oktober 2022 vastgesteld (samen met die van 2019) en ondertekend op 21 oktober 2024. Voor de opvolgende jaren is de rapportage wanordelijk en missen er verslagen van de aanvragende verenigingen. Tussentijds worden verbeterpunten gesignaleerd zoals “Communicatie door verenigingen”. Volgens de uitgevoerde enquête heeft dit weinig soelaas geboden. Van het opstellen van een verbeterplan is het niet gekomen. Tot en met het verslagjaar 2022 lijkt op de website alles wel in orde. Toch wordt op 30 juli 2024 nog steeds vermeld dat het jaarverslag 2023 na afloop van het jaar zal worden gepresenteerd. Deze vermelding dateert van 28 november 2023, waarna tot op 22 januari 2025 toe, aan de website niets meer is gewijzigd.

Jaarverslag 2023, concept Het jaarverslag 2023 wordt uiteindelijk op 22 januari 2025 in conceptvorm gepresenteerd op de website. Het begint op pagina 3 met de volgende opmerking van de accountant; “2 Ontbreken van de verklaring; Aangezien de werkzaamheden in het kader van de door u verstrekte opdracht nog niet zijn afgerond mogen wij nog geen verklaring verstrekken”. Uit de overige tekst blijkt duidelijk dat het een conceptversie is. Op diverse plaatsen wordt nog het voorafgaande verslagjaar genoemd in plaats van het betreffende jaar 2023. Vermeldenswaardig is het ten dele geïntegreerde bestuursverslag over het jaar 2023, het vermeldt bijlagen die niet zijn geïntegreerd maar wel separaat te vinden zijn op de website. En er is sprake van sterke onderbesteding bij OSH en Hof van Hoorn. Ook wordt in dit verslag verwezen naar een “cultuuromslag in de verhouding tussen de gemeente en LOF” en personeelsmutaties. Zonder hier deze tekst te herhalen, is duidelijk dat men elkaar niet aansprak op verbetering. Overigens werd uit bronnen wel duidelijk dat de COVID-periode een periode inluidde van verminderde verantwoording. Door onderbesteding in enig jaar, werden “niet geoormerkte reserves” onderwerp van discussie over en weer, wat leidde tot vertraging in de communicatieprocessen.

In het bestuursverslag wordt gesproken over een nieuwe wind die is gaan waaien vanaf december 2023, met de komst van nieuwe ambtenaren. Aanbeveling 2: De verslaglegging van het jaar 2023, zal een afrekening moeten worden van de verslapte verantwoording.

Pagina | 16

Jaarverslag 2024 In 2025 zal het jaar 2024 zondermeer correct verslagen moeten worden. En in 2025 zal een start gemaakt moeten worden met een nieuwe toekomst. En ter overbrugging met een gecontinueerde overeenkomst, met aanpassingen voor een korte periode van twee jaar. Aanbeveling 3: Continueer de huidige subsidieovereenkomst met enkele aanpassingen voor een periode van twee jaar zodat gedurende die periode kan worden gewerkt aan een compleet nieuw toekomstbestendig Ondernemersfonds. Een fonds dat kan worden geïnstalleerd per 1 januari 2028, volgens een model waarmee nieuw te ontwikkelen ambities voor Hoorn kunnen worden gefinancierd. In de enquête zie je de onderwerpen nog niet terug, maar gedacht kan hierbij worden aan bijvoorbeeld belangenbehartiging, energietransitie, klimaatadaptie & vergroening, duurzaamheid & circulariteit, samenwerking & innovatie (regiodeal), werkgelegenheid & arbeidsmarkt. Uit de gehouden gesprekken blijkt, dat er bij de verenigingen de wens bestaat om meer ambities voor Hoorn te ontwikkelen. Aanbeveling 4: Geconstateerd kan worden dat verantwoording in de afgelopen jaren sterk te wensen heeft overgelaten en dat dit op orde moet worden gebracht. Volgens reacties was het coronajaar het startjaar ervan. Klaarblijkelijk deden er zich allerlei uitdagingen voor die niet voortvarend, door wie dan ook, zijn opgepakt.

Pagina | 17

Convenant Stimulering Economie Hoorn 2009-2021 Het opgestelde Convenant Stimulering Economie Hoorn kwam tot stand op 18 december 2008 voor een periode van twaalf jaar en werd met een allonge op 15 december 2020 verlengd voor de periode van één jaar, tot en met 31 december 2021.

Uitvoeringsovereenkomst Lokaal Ondernemersfonds Hoorn 2022-2025 Met de opbrengst van de reclamebelasting worden tal van voor de ondernemers belangrijke activiteiten gefinancierd. Wat de economie ten goede komt. En omdat de opzet succesvol is gebleken wenste men het fonds en de voorziening in stand te houden. Er werd per 1 januari 2022 wederom verlengd, maar nu middels een subsidieovereenkomst met een structurele subsidierelatie voor de periode van vier jaar. Eindigend op 31 december 2025. Diverse suggesties van de gemeenteraad werden in die overeenkomst verwerkt. In de kern kwamen partijen o.a. de onderstaande uitgangspunten en afspraken overeen.

Enkele Uitgangspunten De ondernemers wensen als private sector zelf extra middelen op te brengen en bij te dragen aan de economische ontwikkeling en versterking van Hoorn. Het betreft dan onder meer belangenbehartiging, promotie, vestigingsklimaat, stimuleren werkgelegenheid, beschikbaarheid, ontwikkeling en uitvoering van collectieve diensten, organisatie van evenementen etc. Opmerking: Niet iedereen realiseert het zich, maar het gaat hier in de basis echt om geld van, voor en door de ondernemers! De extra hiervoor benodigde middelen worden op exclusieve basis opgebracht met door de gemeente gefaciliteerde heffing van reclamebelasting die mede is gericht op voorkoming van free-rider-schap. Opmerking: De reclamebelasting wordt geheven van diegenen die reclame-uitingen voeren. Het gevolg is dat een “buurman” die geen reclame-uiting heeft, wel profiteert van activiteiten en niet daaraan meebetaalt. Free-rider-schap wordt daarom met het heffen van reclamebelasting niet voorkomen. Omdat het gaat om extra private middelen, is een non-substitutie beginsel overeengekomen. Hierin is vastgelegd, dat de Gemeente de opgehaalde reclamebelasting niet ten laste zal brengen van haar al bestaande uitgaven/inspanningen/investeringen.

Pagina | 18

Enkele Afspraken De gemeente voert reclamebelasting in. De inkomsten uit de reclamebelasting worden, na aftrek van de in het convenant genoemde kosten en inhoudingen, door de Gemeente gestort in de voorziening SEH (Stimulering Economie Hoorn). Als in enig jaar sprake is van lagere uitgaven van het jaarplan, dan resteert zodoende een batig saldo in de voorziening, hetwelk beschikbaar blijft voor de uitvoering van het jaarplan van het daaropvolgende jaar en waarover de gemeenteraad niet kan beschikken. Een negatief saldo van de voorziening is niet toegestaan. Aanbeveling 5: Zorg voor voldoende ruimte om een negatief saldo te voorkomen. Maak betere en heldere afspraken over reserveringmogelijkheden, niet-geoormerkt sparen, zonder bestemming. Bij het onderstaande punt wordt geadviseerd deze ruimte zelfs te budgetteren. De LOF stelt uiterlijk 1 oktober van elk jaar een jaarplan van activiteiten op. Na instemming door het college van B&W geeft de Gemeente de LOF opdracht om dit jaarplan uit te voeren. Op basis van dit jaarplan worden jaarlijks de tarieven bepaald. In verband met de plannen en bijbehorende besteding van de gelden wordt Hoorn opgedeeld in deelgebieden. Daarom worden er per gebied gedifferentieerde tarieven toegepast. Aanbeveling 6: Vanwege de wijze van budgettering, wordt er geen overmaat ingecalculeerd. En dit wordt als een grote bottleneck ervaren.

Het gevolg is, dat gedurende het jaar ad hoc aanvragen van anderen dan de aanvragende verenigingen, nul op het rekest krijgen. Terecht dat er dan reacties komen als “ik moet wel reclamebelasting betalen maar zie er niets van terug”. Zorg ervoor dat er een nader te bepalen overmaat ter beschikking komt. En adverteer hiermee. Daarnaast wordt gemeentebreed in “overige gebieden” reclamebelasting geheven waartegenover geen budget wordt aangevraagd. Ook dit leidt tot dezelfde reacties van onbegrip, zoals hierboven aangehaald. De LOF legt jaarlijks binnen vijf maanden na enig verstreken boekjaar met een accountantsverklaring verantwoording af aan de Gemeente. Aanbeveling 7: In de statuten van de LOF staat voor de verantwoording zes maanden. De verantwoording moet daarom in lijn met de vijf maanden van uitvoeringovereenkomst worden gebracht. Onder voorwaarden is het instellen van bestemmingsreserve mogelijk.

Pagina | 19

Aanbeveling 8: Maak dit zoals eerder vermeld, gewoon standaard, onvoorwaardelijk mogelijk. Het bestuur van de LOF wordt gevormd door het algemeen bestuur van de Hoornse Ondernemers Federatie met een personele unie. Aanbeveling 9: Zoals eerder vermeld bij "Statuten”, zou men bij eventuele ontwikkeling van een nieuw Ondernemersfonds kunnen kiezen voor een onafhankelijk Ondernemersfondsbestuur. Bij een onafhankelijk bestuur spelen andere factoren een rol, met name die van een ambitieuzer budget en de daarbij behorende mogelijkheden, ambities en dynamiek. Met name is dit zichtbaar in steden met een Ondernemersfonds volgens Leids model. In het convenant staan de onderstaande werkzaamheden en thema’s; o

Promotie, gericht op de versterking van de lokale economie in het algemeen

o

Verbetering vestigingsklimaat voor bedrijven

o

Ontplooien van collectieve initiatieven, stadsbreed, gebieds- en sectorgericht, ook gericht op niet ondernemersvereniging gebonden personen of organisaties

o

Verbetering bereikbaarheid en infrastructuur

o

Stimulering werkgelegenheid

o

Collectieve activiteiten waaronder Parkmanagement en Binnenstadsmanagement

o

Basis op orde,

o

Organisatie van evenementen die een impuls geven aan de lokale economie

o

Communicatie richting (nieuwe) ondernemers

o

Belangenbehartiging

o

Voorwaardelijke financiering strategisch marketingplan Hoorn

o

Ontwikkeling en uitvoering van collectieve diensten

o

Financiering van de kosten van de LOF

Als het aanbestedingsrecht van toepassing is dan zijn partijen gehouden hiernaar te handelen. De LOF stelt een reglement op waarbij de gemaakte afspraken leidend zijn en dienen te worden nagekomen. Aanbeveling 10: Het reglement staat niet op de website. Voor de duidelijkheid is het goed als dit wel gebeurt. Binnenstadsmanagement (BSM) in het centrum en Parkmanagement Hoorn (PMH) op de bedrijventerreinen, voeren deels private taken uit die in opdracht worden gegeven door de ondernemersverenigingen OSH, HOC en Koninklijke Horeca Nederland en worden privaat gefinancierd uit de opgebrachte reclamegelden. Pagina | 20

Opmerking: Hierbij kan gedacht worden aan "schoon, heel en veilig”, (camera)beveiliging, parkmanagement, sfeerverlichting en de sinterklaasintocht. Daarnaast zijn BSM en PMH actief met enkele publieke taken die onder verantwoordelijkheid van de Gemeente worden uitgevoerd en worden publiek gefinancierd. Jaarlijks vindt hierover afstemming plaats. Opmerking: Hierbij kan gedacht worden aan de groenvoorziening die op een hoger peil wordt gebracht, maar ook gezamenlijke activiteiten gericht tegen ondermijning.

Pagina | 21

Didam-arrest Met betrekking tot het Didam arrest zijn de volgende opmerking te plaatsen; Het Didam-arrest ziet vooral op grondtransactie gerelateerde overeenkomsten. De uitspraken kunnen leiden tot nieuwe zienswijzen op andere vormen van publiek-private overeenkomsten. Ook die van Ondernemersfondsen. Op het eerste gezicht is de vigerende subsidie-overeenkomst tussen de gemeente Hoorn en het Ondernemersfonds “Didam-arrest proof”. Het oude convenant (2009-2021) is per 2022 met de nieuwe subsidie-overeenkomst doorgeschoven naar het subsidie domein (max vier jaar). De recente uitspaken leiden niet tot de noodzaak de huidige overeenkomst met onmiddellijke ingang te wijzigen. Laat staan het reclamefonds te beëindigen. Aanbeveling 11: Gezien de recente ontwikkeling in de rechtspraak, (uitspraken rond november 2024) is het verstandig de nieuwe overeenkomst langs de juridische meetlat te leggen van een “Didam” gespecialiseerde jurist.

Pagina | 22

Uit de notitie Houthoff Buruma 2008, advies invoering gemeentebelasting Termijn van convenant De termijn van het convenant betrof in eerste instantie 12 jaar. Hiervoor werd gekozen in de gedachte dat dit zekerheid zou geven aan de inkomstenstroom van het Ondernemersfonds. Echter, het budgetrecht van de Gemeenteraad ondermijnt deze gedachtegang. Net zoals in andere Gemeenten zoals Leiden en Enkhuizen kan daarom gekozen worden voor onbepaalde tijd. Ten principale lopen telkens de convenanten ten einde, juist dat veroorzaakt onzekerheid.

De eigen verantwoordelijkheid van de Raad De gemeenteraad heeft te allen tijde de beschikking over haar budgetrecht. Mocht er om welke reden dan ook de reclamebelasting ten einde moeten komen of worden gewijzigd, dan heeft dat rechtstreekse gevolgen voor de inkomstenstroom van het Ondernemersfonds.

Subsidie en arrest van Didam Inmiddels is het convenant ten tijde van de oprichting van het Ondernemersfonds, gewijzigd in een subsidie-overeenkomst met een onderliggende begrotingssubsidie. De wettelijke grondslag hiervoor ligt in de gemeentelijke subsidieverordening.

Pagina | 23

4.

Ondernemersfondsen, verschillende modellen

Hoorns model, Reclamebelasting In veel gemeentes wordt daar waar van toepassing, de reclamebelasting gebaseerd op de oppervlakte van de reclame-uitingen, gemeten in vierkante centimeters. Zo ook in Hoorn. (In het Veldhovens model wordt op basis van de WOZ-waarde belast en niet op basis van vierkante centimeters, een vorm die inmiddels vaak wordt toegepast). Budgetten Door de ondernemersverenigingen wordt het budget van hun activiteiten elk jaar zelf bepaald, binnen de afgesproken bandbreedtes. In de binnenstad is dit Ondernemers Samenwerking Hoorn (OSH), op de bedrijventerreinen is dit Hoornse Ondernemers Compagnie (HOC) en daarnaast Winkelcentra Korenbloem en Hof van Hoorn. De basis is dat de ondernemers zelf bepalen hoeveel ze willen betalen en waaraan. En vervolgens ook zelf beschikken over de gelden. Het principe geldt, het Ondernemersfonds is van, voor en door de ondernemers. De jaarlijkse budgetten worden door de ondernemersverenigingen ingediend bij het Lokaal Ondernemersfonds (LOF), dat in samenwerking met de Gemeente de aanvragen beoordeelt. Omdat elk gebied in Hoorn zelf haar eigen budget samenstelt en op basis waarvan vervolgens de daarvoor benodigde reclamebelasting in dat gebied wordt bepaald, is het gevolg dat Hoorn in de gebieden verschillende tarieven hanteert, opgedeeld in klassen. 2025 Gebied

Minimum €

Maximum €

Budget/jr €

Inning/jr €

1 Centrum (OSH)

545

3.894

252.200

261.839

2 Bedrijventerreinen (HOC)

495

3.538

452.000

485.887

3 Korenbloem

897

6.410

8.100

9.378

4 Hof van Hoorn

681

7.494

187.000

209.688

5 Overig

74

503

Kosten LOF

43.210 8.100

Strategisch Marketing Plan

36.600

Perceptiekosten Gemeente

100.000

Totaal

1.044.000

1.010.002

Onevenwichtige verdeling: Uit de bovenstaande tabel voor het jaar 2025, kan worden opgemaakt, dat “Gebied 5 Overig” geen budget indient, maar er wel reclamebelasting wordt geïnd. Het gevolg is dat vanuit deze gebieden opmerkingen komen als “we betalen reclamebelasting maar we zien er niets van terug”. Terwijl dit wel de bedoeling is. Er ligt bij het LOF en de ondernemersverenigingen dan ook de taak de overige gebieden te stimuleren om aanvragen in te dienen. Uit de enquête blijkt dat dit nog onvoldoende gebeurt. Pagina | 24

Aanbeveling 12: Gebruik de opbrengst uit “Overig” inderdaad voor “Overig” en niet voor Kosten LOF en het Strategisch Marketingplan, zoals aangegeven in het budget. Dan heb je daarmee al in de eerste flexibiliteit voorzien. Daarnaast werd al eerder de aanbeveling opgetekend, een vrij onbestemd budget op te nemen. Creëer die ruimte zodat niet-gebudgetteerde aanvragen toch gehonoreerd kunnen worden. Deze bottleneck in het Ondernemersfonds moet echt worden geëlimineerd. Dit blijkt ook telkens weer tijdens de gevoerde gesprekken.

Stabiele financiering door de jaren heen (bedragen x 1.000 euro) Centrum

Bedrijven &

Korenbloem

Kantoren

Hof van

Overige

Totaal

Hoorn

2018

298

437

9

169

37

950

2019

297

448

9

194

38

986

2020

281

467

9

196

40

993

2021

256

467

9

189

41

962

2022

266

459

9

196

42

972

2023

261

490

9

196

42

998

2024

261

486

9

210

43

1.009

2025

262

486

9

210

43

1.010

Overige

Totaal

Aantal reclamebelastingplichtigen per jaar en gebied Centrum

Bedrijven &

Korenbloem

Kantoren

Hof van Hoorn

2018

494

517

6

34

266

1.288

2019

466

508

6

32

251

1.234

2020

448

514

7

32

259

1.228

2021

434

515

6

31

270

1.225

2022

409

501

6

31

269

1.191

2023

425

503

7

32

275

1.218

2024

400

481

6

33

278

1.177

2025

355

450

6

30

264

1.085

Pagina | 25

Perceptiekosten Hoorns model Uit de tabellen en haar systematiek, blijkt dat er voor de Gemeente erg veel werk zit in het vaststellen van de tarieven en het aanslaan van de belastingplichtigen met de juiste bedragen. Naast de omvang ervan, moet worden gekeken naar wie waar reclame voert. Dit arbeidsintensieve proces vindt elk jaar weer plaats. Deze methode is zeer bewerkelijk en brengt hoge inningskosten/perceptiekosten met zich mee. Momenteel wordt dit “erbij gedaan” door een ambtenaar. Personele capaciteit hiervoor moet geborgd worden voor de continuïteit. In Hoorn bedragen de kosten al gauw € 100.000,- per jaar, die niet ten goede komen van het Ondernemersfonds.

Pagina | 26

Reclamebelasting volgens Veldhovens model Systematiek in Hoorn: Bij de reclamebelasting in Hoorn is het zo, dat een groot pand met een kleine reclameuiting minder betaalt dan een klein pand met een grote reclame-uiting. Dat wordt als oneerlijk ervaren. Ook het opzettelijk verkleinen van de reclame-uiting vindt regelmatig plaats. Waarna bezwaar wordt aangetekend dat in behandeling moet worden genomen.

Systematiek in Veldhoven: De Gemeente Veldhoven was de eerste gemeente die een nieuwe basis voor reclamebelasting invoerde (Veldhoven Dorp). Ze ging niet meer uit van de vierkante centimeters, maar nam de waarde van het betreffende onroerend goed (WOZ) als basis. De WOZ is bij de gemeente een bekend gegeven, daarvoor hoeft niets extra's te worden gedaan, zoals het opmeten van reclame-uitingen. Bezwaar kan niet meer worden aangetekend. (Nog wel tegen de WOZ-waardebepaling, maar die staat los van de reclame-uiting). Het slechts vaststellen van de aanwezigheid van een reclame-uiting kan daarmee aanzienlijk goedkoper worden uitgevoerd. Ook een groot voordeel naast de kostenbesparing, is dat rechtvaardiger wordt belast. Het Veldhovens model is een verbetering van het huidige Hoorns model. Toch is de meerwaarde van beperkte aard. Slechts een deel van de problemen, zoals de onrechtvaardige belastingheffing bij alleen reclame-uiters, wordt opgelost. Het Veldhovens model blijft hangen in een smalle financieringsbasis, die van alleen reclameuiters. En het houdt free-rider-schap in stand, zij die niet reclame voeren maar wel profiteren. In het volgende hoofdstuk wordt het Leids model sterk aanbevolen. Dit Leids model biedt een structurele oplossing voor zowel free-riders als beperkte budgetten.

Staffel toepassing: Zoals nu in Hoorn gebeurt, kan per gebied worden gedifferentieerd om de juist passende budgetten te voeden. Het is mogelijk om een klassensysteem te hanteren waarbij voor elke reclame-uiting een vast (klein) basisbedrag wordt geheven en een extra bedrag dat WOZ gerelateerd is.

Eerdere beoordeling: Het Veldhovens model is in het verleden in Hoorn onder de aandacht geweest, maar daarvoor werd niet gekozen vanwege het ontbreken van voldoende juridische zekerheid. Inmiddels jaren verder is er voldoende ervaring opgebouwd en heeft dit systeem zich bewezen.

Pagina | 27

Opmerking: Overigens zij met klem opgemerkt, dat het bij het Veldhovens model gaat om reclamebelasting. En dat dit moet niet worden verward met een Ondernemersfonds volgens het Leids Model waarbij sprake is van OZB-belasting (waarbij eveneens WOZ als basis wordt gehanteerd, zie volgende hoofdstuk). Aanbeveling 13: Voer eventueel het Veldhovens model pas in, als niet wordt gekozen voor het Ondernemersfonds volgens Leids model, zoals dat hierna wordt beschreven en sterk wordt aanbevolen.

Om met het Veldhovens model dezelfde budgetten te voeden, betekent dit voor de Hoornse gebieden de onderstaande bedragen; Reclamebelasting per € 100.000 WOZ-waarde Centrum

€ 201

Bedrijven en kantoren

€ 170

Hof van Hoorn

€ 731

Korenbloem

€ 223

Overig

€ 26

Er kan ook een andere staffel worden gemaakt met een vast minimum bedrag per object en het overige deel WOZ gerelateerd. Bijvoorbeeld zoals onderstaand; Reclamebelasting per € 100.000 WOZ-waarde Met als voorbeeld een vast basis bedrag per object Vast basis

Variabel

bedrag Centrum

€ 500

€ 75

Bedrijven en kantoren

€ 800

€ 65

Hof van Hoorn

€ 1.000

€ 640

Korenbloem

€ 223

€ 107

Overig

€ 175

€0

En zo zijn diverse tabellen naar keuze te maken. In Veldhoven (dorp), wordt met een vast bedrag van € 240 per onroerende zaak belast, plus € 355 per € 100.000 WOZ waarde (vanaf € 68.000) met een maximum van € 840. Zo wordt er € 45.000 opgehaald. Voor 2025 willen de ondernemers in Veldhoven het budget met 20% verhogen.

Pagina | 28

Ondernemersfonds volgens Leids model Voeding vanuit de OZB: De stad Leiden was de eerste met een Ondernemersfonds volgens dit model. En sindsdien hebben er meer dan 50 steden, dit model geïnstalleerd. Het model houdt in dat er bij ondernemers, verenigingen en culturele en maatschappelijke instellingen geld wordt geïnd waarbij de heffing is gerelateerd aan de waarde van het onroerend goed zijnde niet-woning. Er is dus geen relatie met omzet, reclame of iets dergelijks. De gemeente brengt deze opslag in rekening, die heft immers al de OZB op basis van de WOZ. De opslag betreft al het onroerend goed, niet-woningen zijnde en is in te voeren voor de eigenaar en/of de gebruiker. Bestedingen: Van de opbrengst wordt, indien van toepassing, een klein deel (zeg zo’n 0,5%) voor de dekking van bezwaarprocedurekosten van de gemeente gebruikt en de rest van de opslag vloeit volledig in de kas van het Ondernemersfonds, die voor collectieve initiatieven en projecten ter beschikking staat van de ondernemers en stakeholders. Het Ondernemersfonds naar Leids model is er voor de ondernemers in winkelstraten en winkelcentra, bedrijventerreinen, buitengebied, agrarische sector maar ook voor verenigingen en maatschappelijke instellingen als zorg, cultuur, onderwijs en sport. Een Ondernemersfonds heeft als doel naast de lokale economie ook de leefbaarheid in de gemeente te versterken.

Door financiering van gezamenlijke activiteiten en projecten is een Ondernemersfonds naar Leids model een verbindende factor tussen de gemeente en ondernemers, organisaties en sectoren. Trekkingsrechten: Iedereen die via de OZB niet-woning opslag meebetaalt aan het Ondernemersfonds heeft trekkingsrechten. De individuele bijdrage aan het fonds is gerelateerd aan de vastgoedwaarde van het pand dat eigendom is en/of gebruikt wordt door de ondernemer, vereniging of cultureel-maatschappelijke instelling. De aanvraag moet namens een trekkingsgerechtigd collectief worden gedaan. De stad wordt onderverdeeld in trekkingsgebieden. Fondsomvang: Volgens het Ondernemersfonds naar Leids model, worden de lasten door heel veel meer schouders gedragen, gebruikers en eigenaren van onroerend goed niet woning zijnde. Dus ook diegenen die geen reclame uiten. Voor velen die nu reclamebelasting betalen leidt dit tot een verlaging van de huidige kosten voor het Ondernemersfonds. Zoals gebruikelijk zijn hierop uitzonderingen.

Pagina | 29

De huidige waarde van het Hoornse bestand onroerend goed Niet –Woningen bedraagt circa 1,3 miljard euro. In Nederland ligt de OZB-opslag voor een Ondernemersfonds tussen € 25,- en € 125,- per ton. Bij een maximum van € 125,- per ton en de genoemde 1,3 miljard, zou een fondsomvang passen van circa 1,6 miljoen euro. Bij de in de onderstaande tabel van €100,-/ton, komt dat neer op circa 1,2 miljoen euro. Overigens is uit de tabel op te maken dat van de “Niet woning OZB-plichtigen” in Hoorn als totaal, iets meer dan de helft reclamebelasting betaalt. Per gebied kan sprake zijn van onderlinge verschillen. In plaats van dat het fondsbudget wordt opgebracht door alleen gebruikers van reclamevoerende panden, komen daar nu ook de eigenaren bij en de gebruikers/eigenaren van panden die geen reclame voeren.

Als een Ondernemersfonds naar Leids model wordt ingevoerd, dan zijn hiervoor berekeningen nodig om maatwerk te leveren. En dat maatwerk is weer afhankelijk van de te ontwikkelen wensen en ambities en de keuzes die worden gemaakt. Benodigde budgetten gaan hiermee hand in hand. De bovenstaande tabel is indicatief. Voor Hof van Hoorn zal de OZB+ opslag ontoereikend zijn voor de voeding van haar huidig zeer hoge budget. Een BIZ zou hiervoor een oplossing kunnen bieden. Aanbeveling 14: Hoorn stevent af op een overgangsperiode (2026 + 2027) naar een geschikter toekomstbestendig Ondernemersfonds. Neem totdat het zover is, de tijd om ambities te ontwikkelen en een daarbij passende vorm van het Ondernemersfonds. Draagvlakcreatie hierbij is van evident belang. Aanbeveling 15: Voor de overgangsperiode kan gekozen worden om het huidige fonds zo te houden als het is of het aan te passen waar nodig.

Pagina | 30

Aanbeveling 16: Het advies luidt na de overgangsperiode het Ondernemersfonds naar Leids model te installeren, wat een veel eenvoudigere uitvoering is dan het huidige model van reclamebelasting. En een veel bredere financieringsbasis legt onder grotere structurele budgetten. Tijdens de overgangsperiode kan draagvlak worden gecreëerd en de implementatie zorgvuldig worden voorbereid. Opmerking: Zowel bij het Ondernemersfonds naar Leids model (OZB-belasting op basis WOZ) als wel het Veldhovens model (reclamebelasting op basis WOZ) is er sprake van substantieel lagere perceptiekosten dan nu het geval is in Hoorn (reclamebelasting op basis van vierkante centimeters). Opmerking: In een eerdere notitie van I.L. Wolking (in 2015 ambtenaar bij de gemeente Hoorn), werd al gewezen op het Leids model. Wellicht was toen de tijd er niet rijp voor. Nu tien jaar later wordt in die 50 andere steden met het Leids model het bewijs geleverd. Geen enkel opgericht fonds Leids model is tussentijds beëindigd. Navraag bij het Landelijk Platvorm Ondernemersfondsen leert dat zelfs de meeste zijn gegroeid in omvang en diverse na de proefperiode zijn ingesteld voor onbepaalde tijd.

Aanslagvergelijking bij € 100 euro/ton, willekeurige voorbeelden WOZ-

Reclamebelasting

waarden

OZB+

OZB+

Gebruiker

Eigenaar

155

241

396.000

495

88.000

1.133

35

53

387.000

168

152

235

1.061.000

242

416

645

971.000

1.133

381

590

148.000

495

58

90

1.331.000

1.133

522

809

1.146.000

495

450

696

244.000

12

96

148

382.000

1.133

150

232

341.000

495

134

207

613.000

1.792

241

372

612.000

644

240

372

88.000

495

35

53

295.000

74

116

179

287.000

494

113

174

1.340.000

1.424

526

814

186.000

545

73

113

Totaal

12.400

3.892

6.024

Pagina | 31

Resumé Het Ondernemersfonds naar Leids model biedt de volgende voor- en nadelen ten opzichte van de andere mogelijke modellen (zie voor een volledige opsomming vooral ook de vergelijkingstabel aan het eind van dit rapport): + Rechtvaardige en brede financieringsbasis Het Leids model heft een opslag op de OZB-niet woningen, waarbij een keuze gemaakt kan worden tussen gebruikers en/of eigenaren. In geval van beiden, wordt het huidige probleem van “free riders” geëlimineerd. Er wordt niet meer geprofiteerd zonder bij te dragen. Het zorgt voor een eerlijke verdeling van de lasten. Er is sprake van een veel grotere groep bijdragers wat leidt tot hogere budgetten die meer ambitieuze projecten kunnen dragen. Evenwel gaat de opslag ten koste van beschikbare belastingruimte. + Lagere perceptiekosten en verbeterde administratieve efficiëntie. De heffing is gebaseerd op de WOZ-waarde die reeds bekend is bij de gemeentelijke belastingafdeling. Dit vermindert aanzienlijk de huidige administratieve lasten, waarbij reclame-uitingen moeten worden opgemeten en gecontroleerd. Het Leids model kent een eenvoudiger en minder bezwaargevoelig systeem, wat in de meeste gevallen leidt tot lagere juridische- en uitvoeringskosten (perceptiekosten).