Bijlage 1 - Onderzoek ruimte voor bijzondere doelgroepen
Tekst van het document
Onderzocht wordt onder meer of capaciteit die aanvankelijk voor asielzoekers is voorzien bij vertraging in de ontwikkeling tijdelijk anders kan worden ingezet en daarna aan statushouders kan toevallen; of het Rugbyveld zich leent voor doorontwikkeling tot een gemengde wooncampus; en of op de Verlengde Lageweg een combinatie van statushouders, economisch daklozen en uitstromers mogelijk is om de acute nood te verlichten. Deze verkenningen dienen per locatie systematisch te worden uitgewerkt, binnen de combinatieregels uit paragraaf 5.4. Die regels sluiten menging niet uit, zij verbieden uitsluitend het stapelen van zorgintensiteit en het botsen van leefritmes. Buiten die twee grenzen is de combinatieruimte aanzienlijk groter dan de huidige toedeling suggereert. Advies: doelgroepbrede huisvesting Het beeld uit paragraaf 5.5 leidt tot één samenhangend advies: organiseer de huisvesting zodanig dat locaties en eenheden binnen bandbreedtes geschikt zijn voor meerdere doelgroepen, in plaats van elke locatie exclusief aan één doelgroep te koppelen.
Concreet betekent dit dat locaties worden ontwikkeld met een programma van eisen dat bewust ruimte laat: eenheden met een neutrale plattegrond, een beheerconcept dat op- en afgeschaald kan worden, en een toewijzingskader dat in bandbreedtes is geformuleerd, een locatie met een minimum- en maximumaandeel voor wettelijk verplichte groepen en een vrij toewijsbaar deel, in plaats van in vaste aantallen per doelgroep. Dat vraagt iets van de organisatie én van de omgeving. Menging van doelgroepen ligt bij veel betrokkenen gevoelig: bij omwonenden die duidelijkheid willen over wie er komt wonen, bij zorgpartijen die hun doelgroep het liefst in een eigen, herkenbare setting huisvesten, en bij bestuurders die een eenduidig verhaal willen kunnen vertellen. Die weerstand is invoelbaar en moet serieus worden geadresseerd in het participatie- en beheertraject. Zij weegt echter niet op tegen wat de alternatieve route oplevert. Gegeven de beperkte fysieke ruimte en de beperkte capaciteit leidt sturing binnen bandbreedtes namelijk tot drie voordelen die op geen andere manier te realiseren zijn. Het maakt ten eerste een optimale aansturing van het tekort mogelijk. Ruimte die bij de ene groep vrijvalt, kan dan direct worden ingezet waar een tekort bestaat, in plaats van ongebruikt in de boeken te blijven staan terwijl 480 personen onbediend zijn.
Het tekort wordt daarmee een stuurbaar totaal in plaats van negen losse tekorten van doelgroepen opgeteld. Het maakt ten tweede snel schakelen bij wijzigende omstandigheden mogelijk. De opgave fluctueert: taakstellingen worden bijgesteld, particuliere opvang loopt af, opleveringen verschuiven. Een portefeuille die alleen in vaste bestemmingen denkt, moet bij elke wijziging opnieuw door besluitvorming; een portefeuille met bandbreedtes vangt die wijziging binnen het bestaande kader op. Het legt ten derde, en dat is bestuurlijk het zwaarstwegende argument, geen extra beslag op de reguliere woningvoorraad. Wanneer statushouders, uitstromers en economisch daklozen geen plek krijgen binnen de opvangportefeuille, verschuift hun huisvestingsvraag automatisch naar de sociale huurvoorraad en daarmee naar de wachtlijsten van reguliere woningzoekenden. Dat is precies het verdringingseffect uit paragraaf 5.3, maar dan één niveau dieper: niet tussen doelgroepen van dit onderzoek onderling, maar vooral ook tussen de opgave en de gewone inwoner. Flexibele inzetbaarheid van de opvanglocaties is het enige instrument dat dat effect binnen de planperiode substantieel kan beperken.
Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 43 - Geadviseerd wordt daarom om bij de besluitvorming over de Middelweg/Venneweg, het Rugbyveld en de George Marshallweg niet alleen de omvang vast te stellen, maar ook expliciet vast te leggen dat deze locaties multifunctioneel en binnen bandbreedtes worden ontwikkeld, met een periodieke herijking van de doelgroepverdeling. 5.7 Kernkader doelgroepen BEANTWOORDING DEELVRAAG 2 Totale opgave: 1.580 personen (1.110 opvang, 470 regulier); de gemeente moet fysiek 1.477 plekken realiseren (103 Oekraïners zitten bij particulieren). Sturend onderscheid: Bijzondere doelgroepen vragen geclusterde opvang met zorg/toezicht; Aandachtsgroepen zijn zelfredzaam en zoeken betaalbare woonruimte. Vier sturingsniveaus: Niveau 1: Harde Rijksplicht (850 pers. — asiel en Oekraïne, 100% Rijksgeld). Niveau 2: Wettelijke taakstelling (140 pers. — statushouders). Niveau 3: Zorgplicht met gemeentelijk risico (180 pers. — zorgvraag, beperking, uitstroom). Niveau 4: Geen wettelijke aanspraak (410 pers. — economisch daklozen, starters, studenten). Verdringingseffect: Bij schaarste drukken verplichte Niveaus 1 en 2 de onderliggende Niveaus 3 en 4 automatisch weg. Vier uitvoeringssporen: Spoor 1: Grootschalige flexlocaties (asiel, Oekraïne, daklozen, starters, studenten). Spoor 2: Kleinschalig geclusterde zorglocaties (beperking en complexe zorg).
Spoor 3: Bestaande sociale huur via omklapcontracten (statushouders en uitstroom). Spoor 4: Transitiemodules/satellietunits (zorg-overbrugging en buffer particuliere opvang). Capaciteit en tekort: Na een kritieke dip in Q3 2027 (−794 plekken) resteert in 2029 een structureel tekort van −306 plekken. Scheve verdeling: Capaciteit in 2029 gaat bijna volledig naar Niveau 1; voor 480 personen uit Niveau 2, 3 en 4 staat er 0 plekken gereserveerd. Onderzoekslocaties: De 370 plekken zijn rekenkundige aannames; vallen deze 3 locaties af, dan stijgt het tekort naar 676 plekken. Bestuurlijk advies: Stuur binnen bandbreedtes en ontwikkel flexibel/multifunctioneel voor meerdere doelgroepen op een locatie om het tekort integraal te beheersen en te verminderen en de sociale woningmarkt te beschermen. Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 44 - HOOFDSTUK 6 - HUISVESTING EN EXPLOITATIETERMIJN DEELVRAAG 3 Welke typen (semi-)permanente huisvesting zijn denkbaar, wat houden zij in en welke exploitatietermijn is passend? Dit hoofdstuk behandelt de fysieke typologieën van huisvesting, de verhouding tussen tijdelijkheid en permanentie, de opstelmethodiek op locatie, en de wisselwerking tussen de gewenste kwaliteit, de wettelijke bouwnormen, provinciale en landelijke subsidies en de financiële haalbaarheid over de totale levensduur van het vastgoed.
6.1 Typologieën van huisvesting Om te bepalen welke fysieke verschijningsvorm het beste aansluit bij de opgave van de gemeente Hoorn, is gekeken naar het landelijke spectrum van huisvestingsvormen voor opvang, zoals onder meer gehanteerd in het referentiekader van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) van oktober 2024. Binnen dit spectrum worden vijf fysieke typologieën onderscheiden: 1. Noodopvang (Gebruiksduur: < 3 jaar) Tenten, beurshallen, pontons of uiterst sobere, acute tijdelijke voorzieningen die primair zijn ingericht op hele korte termijnen. 2. Tijdelijke unitbouw (Gebruiksduur: tot 10 jaar) Standaard woonunits opgebouwd uit lichte sandwichpanelen met een functionele bouwkeetuitstraling. 3. Transformatie van vastgoed (Gebruiksduur: > 5 jaar) Het geschikt maken en verbouwen van bestaand maatschappelijk, commercieel of residentieel vastgoed. 4. Circulaire flexibele woonoplossingen (Gebruiksduur: 5 tot 10+ jaar) Industriële, modulaire units van permanente nieuwbouwkwaliteit (voldoend aan het Besluit bouwwerken leefomgeving), die volledig demontabel en verplaatsbaar zijn. 5. Meerjarige integrale projecten / MJIP (Gebruiksduur: 20 tot 50 jaar) Permanente nieuwbouw van complete, traditionele woongebouwen of een gehele woonwijk.
6.2 Tijdelijkheid versus permanentie Typologieafweging en voorkeursmodel Uit de gesprekken met omwonenden, maatschappelijke adviseurs en het college komt een eenduidig beeld naar voren: permanente huisvesting op de specifieke onderzoekslocaties wordt op dit moment door geen van de betrokkenen als wenselijk beschouwd. Tegelijkertijd geeft een grote meerderheid aan dat een hoge leefbaarheid essentieel is en dat verpaupering van de wijk of het ontstaan van een barakkenkampuitstraling koste wat kost moet worden voorkomen. Aangezien de beoogde locaties in Hoorn dicht op bestaande woonwijken en op beeldbepalende zichtlocaties liggen, stellen deze randvoorwaarden hoge eisen aan de omgevingskwaliteit en de uitstraling van de voorziening. Uit de vergelijkende analyse door het onderzoeksteam komt categorie 4 (circulaire flexibele woonoplossingen / semi-permanente modulaire bouw) als de meest passende en haalbare optie naar voren voor de gemeente Hoorn. Deze voorkeur is gebaseerd op een integrale afweging van ruimtelijke, financiële en maatschappelijke randvoorwaarden: § Noodopvang valt af: Noodopvang is primair bedoeld voor acute crisisopvang korter dan drie jaar. Bij een beoogde exploitatietermijn van vijf tot tien jaar voldoet zij niet aan de wettelijke eisen voor langdurig gebruik.
Daarnaast biedt zij onvoldoende leefkwaliteit, is zij verhoudingsgewijs extreem duur en sluit zij het verantwoord mengen van doelgroepen uit. Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 45 - § Tijdelijke unitbouw schiet kwalitatief tekort: Deze optie biedt puur technisch onderdak, maar heeft door het gebruik van sobere sandwichpanelen een uitstraling die snel leidt tot verrommeling en weerstand in de buurt. Zij biedt daarnaast te weinig akoestische en thermische kwaliteit en is ongeschikt voor verantwoorde herinzet op latere vervolglocaties. § Transformatie van vastgoed is fysiek niet toepasbaar: De onderzochte percelen in Hoorn zijn onbebouwd; er staan op deze locaties geen gebouwen die getransformeerd kunnen worden. § Permanente nieuwbouw past niet bij de tijdelijkheidsambitie: Permanente bouw claimt de schaarse gronden onherroepelijk voor twintig tot vijftig jaar. Dat staat haaks op de expliciete randvoorwaarde van raad, college en omwonenden om deze locaties strikt tijdelijk in te zetten. Motivering voorkeurstypologie 4 (Modulaire en circulaire bouw) In vergelijking met de overige vier typologieën vormt categorie 4 het optimale evenwicht tussen tijdelijkheid en hoogwaardige kwaliteit. De doorslaggevende argumenten hiervoor zijn: 1.
Behoud van leefbaarheid op zicht- en woonlocaties: Door de hoogwaardige architectonische uitstraling en representatieve afwerking past deze uitvoering goed in de omgeving. Dit voorkomt een 'barakkenuitstraling', borgt de leefbaarheid en versterkt het veiligheidsgevoel in de buurt. 2. Geluidstechnische inpasbaarheid: De hoge bouwkundige kwaliteit biedt uitstekende geluidsisolatie, waardoor aanzienlijk beter wordt voldaan aan de strengere geluidstechnische normen nabij drukke infrastructuur zoals snelwegen en het spoor. 3. Multi-inzetbaarheid voor bredere doelgroepen: De kwalitatieve woonstandaard maakt het mogelijk om de units flexibel in te zetten voor bredere doelgroepen (zoals spoedzoekers en jongeren), wat het maatschappelijk draagvlak en de maatschappelijke mix ten goede komt. 4. Duurzaamheid in de tijd: Het circulaire en modulaire karakter maakt deze investering toekomstbestendig. De elementen kunnen op termijn eenvoudig worden aangepast, hergebruikt of verplaatst naar vervolglocaties. Het principe van semi-permanent Semi-permanent betekent in dit onderzoek: permanent in bouw- en woonkwaliteit, maar strikt tijdelijk op de specifieke onderzoekslocatie. De units worden geconditioneerd in de fabriek geproduceerd, voldoen aan de eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en zijn zowel horizontaal te koppelen als verticaal te stapelen.
Het uitgangspunt voor alle onderzoekslocaties is dat de grondinzet strikt tijdelijk blijft (vijf tot tien jaar). De modulaire units landen uitdrukkelijk niet permanent op de geselecteerde onderzoekslocaties. 6.3 Kwaliteit als randvoorwaarde en wettelijke bouwnormen Tijdelijke woningen moeten aan strikte kwaliteitseisen voldoen om leefbaarheid en veiligheid te garanderen. Welke normen gelden, hangt af van de beoogde instandhoudingstermijn. § Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl): Bij tijdelijke inzet tot vijftien jaar gelden wettelijk versoepelde eisen voor tijdelijke bouw, zoals aangepaste isolatiewaarden. In dit onderzoek wordt echter gekozen voor modulaire units die standaard voldoen aan de reguliere nieuwbouweisen van het Bbl. Dat garandeert een hoog wooncomfort op het gebied van akoestiek, isolatie en daglicht, en maakt dat de units na afloop van de termijn probleemloos op vervolglocaties herplaatst kunnen worden. § Kwaliteits- en leefbaarheidsnormen: Landelijk geldt voor opvang en flexwonen een ondergrens van 10 tot 12 m² gebruiksoppervlak per persoon volgens de SNF-norm (Stichting Normering Flexwonen), of 15 m² volgens de aangescherpte AKF-norm. In reguliere asielopvang hanteert het COA doorgaans een vuistregel van circa 18 m² bruto vloeroppervlak (BVO) per persoon.
Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 46 - Doelgroepflexibiliteit en de rekenregel van 25 m² BVO Om de huisvestingsvoorziening maximale maatschappelijke en functionele waarde te geven, dienen de units geschikt te zijn voor meerdere doelgroepen, zoals asielzoekers, statushouders, spoedzoekers en jongeren. Zo kan de inzet op elk moment worden afgestemd op de doelgroep die op dat moment de sterkste behoefte heeft aan toegang tot de woonvoorziening. Binnen de fabrieksstandaarden levert de industrie units in verschillende afmetingen die flexibel horizontaal gekoppeld en verticaal gestapeld kunnen worden. Om deze doelgroepflexibiliteit en de benodigde nevenfuncties ruimtelijk te borgen, hanteert dit onderzoek een rekenregel van 25 m² BVO per persoon. Dit is een ruimtelijke rekenregel om scenario's en stedenbouwkundige massamodellen te moduleren; het is nadrukkelijk geen finale uitwerking van een bouwkundig plattegrondplan. In deze norm is naast de netto leef- en slaapruimte van de bewoner ook de ruimte opgenomen voor functies die bij opvang en meervoudig gebruik verplicht zijn: § School- en trainingsruimten; § Kantoor- en spreekkamers voor COA, beheer, beveiliging en maatschappelijke partners; § Gemeenschappelijke voorzieningen, dagbestedingsruimten, speelruimten voor kinderen en opslag.
6.4 Opstelmogelijkheden modulaire huisvesting Uitgangspunten huisvesting en opstelmethodiek Voor de huisvesting van bijzondere en reguliere doelgroepen wordt in dit onderzoek gekozen voor semi-permanente huisvesting. Dit wordt gerealiseerd met behulp van kwalitatieve, modulaire units die zowel horizontaal (gekoppeld) als verticaal (gestapeld) opgebouwd kunnen worden. Afhankelijk van de transportmogelijkheden en de gewenste maatvoering zijn modulaire units in diverse afmetingen leverbaar. Binnen dit haalbaarheidsonderzoek is gekozen voor een standaard unitgrootte van circa 25 m² BVO. Deze afmeting maakt de units uitermate flexibel en geschikt voor uiteenlopende specifieke doelgroepen, evenals voor reguliere (spoed)zoekers. Opstelmethoden op locatie Om optimaal in te spelen op de locatiespecifieke kenmerken en eisen (zoals terreingesteldheid, waterberging en parkeerdruk), zijn er drie opstelmethoden conform figuur 1 uitgewerkt: § Plaatsing op maaiveld: Units worden in één of meerdere bouwlagen direct op de vloer/fundering op het maaiveld geplaatst. § Verhoogde plaatsing (ca. 1 meter boven maaiveld): Units worden verhoogd opgesteld op een ondersteunende constructie of paalfundering. Dit biedt uitkomst bij terreinverschillen, kabel- en leidingenzones of waterretentie op maaiveld.
Doordat het maaiveld vrij blijft onder de units, ontstaat er bovendien meer ruimte voor de ontwikkeling van flora en fauna (biodiversiteit en natuurinclusiviteit). § Plaatsing op een parkeerconstructie: Units worden gestapeld op een zwevende/dragerconstructie waaronder parkeergelegenheid op maaiveldniveau wordt gerealiseerd. Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 47 - Figuur 1: Opstelmogelijkheden voor modulaire huisvesting
Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 48 - 6.5 Subsidies en financiële regelingen Het realiseren van hoogwaardige tijdelijke huisvesting wordt financieel ondersteund door landelijke en provinciale stimuleringsregelingen die de onrendabele top van flexprojecten helpen afdekken: § Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen (SFT): Stelt via de RVO subsidies beschikbaar van maximaal € 14.000 tot € 20.000 per woonruimte, aangevuld met een eventuele bonus van € 6.000 per woonruimte voor sociaal beheer. § Regeling Huisvesting Aandachtsgroepen (RHA): Biedt specifieke bijdragen tot € 9.000 per gerealiseerde woonruimte voor het versneld huisvesten van kwetsbare doelgroepen en spoedzoekers. § Provinciale bijdragen: De provincie Noord-Holland kent aanvullende uitvoerings- en stimuleringsbudgetten voor tijdelijke woningbouw en opvanginitiatieven. 6.6 Financiële haalbaarheid via doorexploitatie Een hoge initiële kwaliteit vraagt om een hogere stichtingsinvestering dan sobere unitbouw. Om deze investering verantwoord en financieel haalbaar te maken, wordt ingezet op meervoudige doorexploitatie: § Verplaatsbaarheid en hergebruik: De units kunnen na afloop van de eerste termijn van vijf tot tien jaar schadevrij worden gedemonteerd en verplaatst naar een tweede of derde locatie binnen of buiten de gemeente Hoorn.
§ Afschrijving over de totale levensduur: Door de kapitaallasten af te schrijven over de totale technische en economische levensduur van het modulaire systeem (vijftien tot twintig jaar of meer), blijven de jaarlijkse exploitatiekosten voor de exploitant beheersbaar. § Definitieve herbestemming: Na meerdere tijdelijke inzetcycli kunnen de units op een nader aan te wijzen definitieve locatie permanent worden geplaatst en worden uitgepond of ingezet als reguliere sociale huur- of starterswoningen of blijvende inzet voor bijzondere doelgroepen. Belangrijke randvoorwaarde: Het definitief laten staan of uitponden van woningen vindt uitdrukkelijk op een nader te bepalen vervolglocatie plaats en vormt géén onderdeel van de drie huidige onderzoekslocaties in Hoorn. Voor de onderzoekslocaties geldt uitsluitend het semi- permanente principe van tijdelijke grondinzet van vijf tot tien jaar. Samenhang van het model De samenhang van de gekozen strategie laat zich in drie stappen lezen: § Investering: De kwaliteitsambitie — Bbl-bouwkwaliteit op akoestiek, isolatie en daglicht, met een hoge esthetische afwerking zonder keetuitstraling — bepaalt de initiële investering. § Financiële haalbaarheid: Deze volgt uit de combinatie van subsidies en hergebruik op een tweede en derde locatie, waarmee de totale levensduur op vijftien tot twintig jaar of meer komt.
§ Maatschappelijke waarde: Deze ligt in de borging van leefbaarheid en rust voor buurt en bewoners, juist doordat de units niet permanent op de onderzoekslocaties landen. Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 49 - 6.7 Kernkader huisvesting BEANTWOORDING DEELVRAAG 3 Passende typologie: Circulaire, semi-permanente modulaire nieuwbouw (Categorie 4) is als enige geschikt; noodopvang en keetbouw bieden onvoldoende kwaliteit, transformatie is onmogelijk, en permanente nieuwbouw strijdt met tijdelijke grondinzet. Semi-permanent principe: Woningen hebben reguliere nieuwbouwkwaliteit (Bbl-normen op isolatie, daglicht en akoestiek), maar staan strikt tijdelijk (5 tot 10 jaar) op de locatie. Rekenregel 25 m² BVO: Deze norm per persoon borgt flexibele inzet voor meerdere doelgroepen én biedt ruimte voor noodzakelijke functies (school, COA-kantoren, dagbesteding). Drie opstelmethoden: Plaatsing direct op het maaiveld, verhoogd op paalfundering (voor water/kabels/natuur), of zwevend boven een parkeerconstructie. Financiële haalbaarheid: Hoge stichtingskosten worden afgedekt door subsidies (SFT tot € 26.000, RHA tot € 9.000, provinciaal geld) én verplaatsing/doorexploitatie over 2 tot 3 locaties (totale levensduur 15 tot 20+ jaar).
Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 50 - HOOFDSTUK 7 - DE ONDERZOEKLOCATIES: RUIMTELIJKE EN FYSIEKE VERKENNING DEELVRAAG 4 Welke locaties zijn in beeld en wat zijn hun ruimtelijke, fysieke en technische kenmerken? Dit hoofdstuk behandelt de ruimtelijke, fysieke en technische verkenning van de locaties die in het kader van dit onderzoek in beeld zijn gebracht voor de tijdelijke opvang en huisvesting van bijzondere en reguliere doelgroepen. 7.1 Locatieoverzicht Vanuit de integrale verkenning zijn er drie primaire locatiegebieden onderscheiden (zie figuur 2). Ter ondersteuning van de ruimtelijke analyse is in de praktijk gebruikgemaakt van een overzichtelijke luchtfoto van de stad Hoorn waarop de drie hoofdlocaties zijn gemarkeerd, aangevuld met specifieke locatiekaarten per gebied. De drie hoofdonderzoekslocaties betreffen: 1. Locatie 1: Rugbyveld Blauwe Berg (inclusief omliggende deelgebieden), Hoorn 2. Locatie 2: Middelweg/Venneweg ook wel Paardenweide, Hoorn 3. Locatie 3: George Marshallweg (Zwaag) Figuur 2: Luchtfoto van Hoorn met de drie onderzochte locaties: Rugbyveld Blauwe Berg, Paardenweide / Middelweg en George Marshallweg Hierna worden per locatie de huidige situatie, de ruimtelijke randvoorwaarden, de fysieke kenmerken en de relatie tot de omliggende woonwijken in het kort uiteengezet.
Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 51 - 7.2. Locatie 1: Rugbyveld Blauwe Berg (inclusief sub -locaties) Het voormalige rugbyveld is gemeentelijk eigendom en ligt aan de stedelijke rand, direct nabij sportvoorzieningen en een groene bufferzone. Ruimtelijk bevindt de locatie zich in een sportgebiedzone, ingeklemd tussen de woonwijk Grote Waal / Risdam-Zuid, sportvoorzieningen (zoals tennisbanen) en aanwezige infrastructuur (zie figuur 3). Figuur 3: Luchtfoto van Rugbyveld Blauwe Berg en de aangrenzende sub-locaties in Hoorn Locatiekenmerken § Planologische status & beleidsinpassing: Een rechtstreekse opvangbestemming ontbreekt; een BOPA-procedure met een grondige ruimtelijke onderbouwing is noodzakelijk. De locatie is bovendien opgenomen in de Sportparkennota 2035van de gemeente Hoorn. Vanuit het sportbeleid geldt als randvoorwaarde dat tijdelijke huisvesting geen permanente claim op de grond legt en sportontwikkeling niet blokkeert. Dit vraagt om heldere afspraken over het resterend sportgebruik en een onomkeerbare terugvaloptie na 5 tot 10 jaar. § Ruimtelijke kwaliteit, milieuzonering & geluid: De ligging nabij de snelweg en infrastructuur vereist gerichte akoestische maatregelen, waaronder een zorgvuldige positionering van de units, geluidsisolerende gevels, een geluidluwe buitenruimte en eventueel afschermende voorzieningen.
§ Ecologie, bodem & groenstructuur: De locatie ligt nabij een groene bufferzone. Uit een Klic- melding volgt dat er een kabels- en leidingentracé door het veld zelf loopt; in het definitieve stedenbouwkundig ontwerp dient hier nadrukkelijk rekening mee te worden gehouden. § Verkeersveiligheid, infrastructuur & ontsluiting: De huidige wegontsluiting voor de Blauwe Berg 13 verlengt via een pad met erfdienstbaarheid, wat bij omwonenden van het park en het Missiehuis zorgen oproept over verkeersdruk, parkeeroverlast en sluipverkeer. Een alternatieve ontsluitingsroute langs de Disnierats (richting de Blauwe Berg) is denkbaar, maar vergt tijdige afstemming met de sportclub ter borging van de verkeersveiligheid. § Sociale leefbaarheid, wijk & openbare orde: De directe grensligging aan omliggende woonbuurten (Risdam-Zuid en Grote Waal) vraagt om aandacht voor de cumulatieve druk op de buurt, met name bij intensievere opvangvormen. Dit onderstreept de noodzaak van een zorgvuldige doelgroepkeuze en een sluitend Leefomgevingsplan (LOP).
Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 52 - § Eigendom, onderzoekstatus & lange termijn: Het terrein is gemeentelijk eigendom. Inzet vindt plaats op basis van een semi-permanente termijn van 5 tot 10 jaar. § Sub-locaties & Participatiestatus: o Locatie naast Van der Valk-hotel: Eigendom van het hotel, uitsluitend in beeld voor lichtere doelgroepen (spoedzoekers, starters, studenten) en uitdrukkelijk niet voor asielopvang. o Locatie achter het geluidsscherm: Kleinschalige verkenning voor een zeer beperkte opvang van bijzondere zorgdoelgroepen. o Gebouw Vonk: Leegstaand pand op gemeentelijke grond dat via opstalverwerving ingezet kan worden om de druk op het rugbyveld te verlagen. o Participatie: Op deze specifieke sub-locaties heeft tot op heden geen participatie plaatsgevonden; bij vervolgstappen dient hier eerst een participatieproces te worden opgestart. 7.3 Locatie 2: Middelweg/Venneweg De Middelweg/Venneweg (ook wel Paardenweide genoemd) is een langgerekte, smalle en waterrijke groene zone aan de rand van de stad, die stedenbouwkundig direct is gesitueerd ten opzichte van de woonwijk Grote Waal. Het terrein is gemeentelijk eigendom en is momenteel in bruikleen uitgegeven (zie figuur 4).
Figuur 4: Luchtfoto van Paardenweide / Middelweg (Venneweg) in Hoorn Locatiekenmerken § Planologische status & beleidsinpassing: Een rechtstreekse opvangbestemming ontbreekt; een BOPA-procedure is vereist. Semi-permanente inzet (5 tot 10 jaar) mag toekomstige stedelijke ontwikkelingen of woningbouwplannen niet doorkruisen. De locatie heeft bovendien geen historische en ook niet langer een beoogde functie als rayonpost. § Ruimtelijke kwaliteit, milieuzonering & geluid: De locatie ligt nabij de A7 en direct langs het spoor. Hoewel de omliggende watergang als natuurlijke buffer fungeert, eisen de geluidsnormen strenge akoestische voorzieningen aan de gevels en het terrein. Hoogbouw is ongewenst; het stedenbouwkundig uitgangspunt is maximaal twee tot drie bouwlagen.
Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 53 - § Ecologie, bodem & groenstructuur: Als schaarse groene zone nabij de Grote Waal vereist transformatie een ecologische quickscan (flora en fauna) en een landschappelijke inpassing. Omdat de grond ter plaatse drassig is, is voorbelasting van de bodem of een verhoogde opstelmogelijkheid (circa 1 meter boven maaiveld) een technische voorwaarde voor realisatie. § Verkeersveiligheid, infrastructuur & ontsluiting: De nabijgelegen, drukke rotonde bij de Berkhouterweg kent complexe verkeersstromen; een verkeerskundige audit van deze rotonde geldt als harde randvoorwaarde. § Sociale leefbaarheid, wijk & openbare orde: De wijk Grote Waal kent een verhoogde maatschappelijke druk. In de nabijheid van de carpoolstrook signaleren omwonenden problematiek rond drugshandel en -gebruik. Dit stelt strenge eisen aan het beheer, toezicht en de uitsluiting van doelgroepen met zware verslavingsproblematiek. Tevens dient voor zorgintensieve doelgroepen sociaal-ruimtelijke isolatie te worden voorkomen. § Eigendom, onderzoekstatus & lange termijn: Het terrein is gemeentelijk eigendom en momenteel in bruikleen uitgegeven. § Sub-locaties & Participatiestatus: Er zijn voor deze locatie geen afzonderlijke sub-locaties aangewezen. Omwonenden zijn geconsulteerd tijdens het doorlopen participatietraject.
7.4 Locatie 3: George Marshallweg (Zwaag) De locatie aan de George Marshallweg ligt ten noorden van de N307 op een privaat terrein, gesitueerd in de nabijheid van de wijk De Bangert en Oosterpolder, en grenst direct aan een bestaand bedrijventerrein (zie figuur 5). Figuur 5: Luchtfoto van de locatie aan de George Marshallweg in Zwaag Locatiekenmerken § Planologische status & beleidsinpassing: Een rechtstreekse opvangbestemming ontbreekt; een BOPA-procedure onder de Omgevingswet is noodzakelijk. De locatie bevindt zich in een industriële/bedrijfsmatige omgeving, wat afstemming vraagt op milieuzoneringen van omliggende bedrijven. § Ruimtelijke kwaliteit, milieuzonering & geluid: Het betreft een beeldbepalende zichtlocatie direct langs de doorgaande weg binnen de structuur van het bedrijventerrein en nabij de
Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 54 - aanpalende woonomgeving. Dit stelt specifieke eisen aan de stedenbouwkundige en kwalitatieve representativiteit van de bebouwing. § Ecologie, bodem & groenstructuur: De kavel is gelegen binnen een ontwikkeld bedrijventerrein; verkennende milieukundige en bodemonderzoeken dienen als onderdeel van de BOPA-aanvraag te worden uitgevoerd. § Verkeersveiligheid, infrastructuur & ontsluiting: Het projectgebied ligt gunstig ten noorden van de N307. De bestaande infrastructuur van het industrieterrein waarborgt een robuuste en goed bereikbare verkeersontsluiting die geschikt is voor het opvangen van zwaardere verkeers- en logistieke vervoersstromen. § Sociale leefbaarheid, wijk & openbare orde: Door de grotere afstand tot sociale basisvoorzieningen (zoals winkels, scholen en zorg) is de locatie minder geschikt voor niet- zelfredzame doelgroepen, maar uitermate geschikt voor de opvang van zelfredzamere groepen (zoals starters, economisch daklozen en studenten). § Eigendom, onderzoekstatus & lange termijn: Deze locatie is in een latere fase ingebracht door het COA en staat op een meer globaal onderzoeksniveau. Het grondeigendom berust niet bij de gemeente of het COA, maar is privaat. § Sub-locaties & Participatiestatus: Op deze specifieke locatie heeft door het toevoegingsmoment tot op heden nog geen participatie plaatsgevonden.
Het is noodzakelijk om voorafgaand aan besluitvorming eerst een specifiek participatietraject op te starten met omliggende ondernemers en vastgoedeigenaren. 7.5 Kernkader locaties BEANTWOORDING DEELVRAAG 4 Drie primaire locaties in beeld: De verkenning richt zich op twee locaties met elk een eigen ruimtelijke context: het Rugbyveld Blauwe Berg (ingeklemd tussen sport en de wijken Grote Waal / Risdam-Zuid), de Middelweg/Venneweg, ook wel Paardenweide (nabij de Grote Waal en het spoor/snelweg) en een nieuwe locatie aan de George Marshallweg in Zwaag (gelegen op een bedrijventerrein nabij De Bangert en Oosterpolder). Rugbyveld Blauwe Berg (inclusief sub-locaties): Biedt potentie maar vraagt om strenge inpassing en verdere uitwerking in verband met de Sportparkennota 2035, kabels- en leidingentracés in het veld, ontsluitingsvraagstukken via de Blauwe Berg 13 en naburige sub-locaties (zoals het Van der Valk- terrein en gebouw Vonk). Middelweg/Venneweg: Vraagt om technische voorbelasting vanwege drassige grond o.g., strenge akoestische maatregelen (nabij snelweg en spoor) en een verkeerskundige audit van de drukke rotonde en nabijgelegen carpoolstrook en een verhoogde opstelconstructie, rekening houdend met flora en fauna.
George Marshallweg (Zwaag): Een recent door het COA ingebrachte optie op privaat terrein met een goede logistieke ontsluiting via het industrieterrein ten noorden van de N307, zij het dat de verkenning hierop op een meer globaal niveau staat en waarop nog geen participatie heeft plaatsgevonden. Gedeelde ruimtelijke randvoorwaarden: Alle locaties vereisen een zorgvuldige BOPA-onderbouwing (ETFAL) waarin aspecten als milieuzonering, verkeersdruk, wijkleefbaarheid en de tijdelijke aard (5 tot 10 jaar) expliciet zijn geborgd. Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 55 - HOOFDSTUK 8 - JURIDISCHE EN PLANOLOGISCHE HAALBAARHEID DEELVRAAG 5 Welke juridische en planologische randvoorwaarden bepalen de haalbaarheid per locatie, en welke procedurele route hoort daarbij? Dit hoofdstuk behandelt de juridische en planologische haalbaarheid van tijdelijke opvang- en huisvestingslocaties via de Omgevingswet en de BOPA-route. Hierbij worden per locatie de vereiste vervolgonderzoeken, de BOPA-uitvoeringsroute, de bestuurlijke besluitvormingsstructuur en de beheersing van risico's zoals overregulering en nadeelcompensatie op hoofdlijn uiteengezet.
8.1 Wettelijk kader op hoofdlijnen De Omgevingswet en BOPA De realisatie van opvang en huisvesting voor bijzondere en reguliere doelgroepen (zoals asielzoekers, statushouders, Oekraïense ontheemden en spoedzoekers) past op de geselecteerde onderzoekslocaties niet binnen de rechtstreekse bestemmingen van de geldende omgevingsplannen (veelal Groen, Sport of Bedrijventerrein). Onder de Omgevingswet staan het bestuur twee ruimtelijke instrumenten ter beschikking: 1. Permanente herziening van het Omgevingsplan: Een omvangrijk en tijdrovend traject dat primair geschikt is voor gebiedsdekkende langetermijnvisies. 2. Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA): De geëigende en meest wendbare juridische route om gerichte afwijkingen van het omgevingsplan mogelijk te maken via een omgevingsvergunning. Onderzoeksadvies: Gezien de beoogde tijdelijke locatie-inzet (5 tot 10 jaar) en de acute capaciteitsdruk wordt geadviseerd om voor alle onderzoekslocaties consistent de BOPA-route te hanteren. Dit waarborgt de vereiste snelheid zonder dat gronden onherroepelijk vastgelegd worden. Tijdelijkheid, herstelbaarheid en termijnen Voor de juridische houdbaarheid en de fysieke uitwerking van de BOPA gelden de volgende kaders: § Instandhoudingstermijn van 5 tot 10 jaar (Tijdelijk): De wettelijke eis tot fysieke herstelbaarheid wordt bij deze termijn versoepeld toegepast.
Het BOPA-besluit bevat een expliciete einddatum, waarna de locatie in oorspronkelijke staat wordt hersteld óf alsnog permanent wordt ingepast via een reguliere herziening. Voor deze periode kan bovendien formeel gebruik worden gemaakt van het versoepelde toetsingskader voor tijdelijke bouw uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). § Termijn langer dan 10 jaar of permanent: Indien een BOPA wordt ingezet voor een periode langer dan 10 jaar, vervalt het versoepelde Bbl-toetsingskader voor tijdelijke bouw en dient het bouwwerk vanaf de eerste dag volledig te voldoen aan de reguliere normen voor permanente nieuwbouw. Voorkomen van overregulering en benutten van tijdelijkheid (DAEB-, Bbl- en maatwerkkader) Om te voorkomen dat de realisatie stagneert door een cumulatie van reguliere nieuwbouweisen, administratieve procedures en versnipperde financieringsstromen, wordt geadviseerd om binnen de geldende wettelijke kaders actief maatwerk toe te passen.
Het betreft hier een indicatieve opsomming van de meest voor de hand liggende instrumenten; de Omgevingswet biedt in de praktijk nog diverse andere mogelijkheden en afwijkingsbevoegdheden die per locatie nader verkend kunnen worden: Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 56 - § Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl): Benut bij een instandhoudingstermijn tot 10 jaar het versoepelde Bbl-toetsingskader voor tijdelijke bouw om procesvertraging te vermijden. N.B. Uit kwaliteits- en doorexploitatie-overwegingen wordt geadviseerd te bouwen conform reguliere nieuwbouwkwaliteit, maar het toetsingskader juridisch pragmatisch in te richten. § DAEB-aanwijzingsbesluit: Het formeel aanwijzen van de opvang- en huisvestingsopgave als Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB) vormt de juridische grondslag om overheidscompensatie rechtmatig te verstrekken en te voldoen aan de toepasselijke staatssteun- en marktconforme kaders. § Parkeernormen, mobiliteit en milieuzonering: Zet in op tijdelijke derogatie en maatwerkbesluiten binnen de BOPA-procedure, geborgd door actief mobiliteitsmanagement en beheerafspraken in het Leefomgevingsplan (LOP).
§ Aanvullende flexibiliseringsinstrumenten: Afhankelijk van de definitieve locatiekeuze en de specifieke fysieke knelpunten (zoals bodemgesteldheid, ecologie of externe veiligheid), kunnen in de BOPA ook andere flexibiliseringsbepalingen of lokaal maatwerk worden opgenomen die de wet- en regelgeving optimaal laten aansluiten bij de tijdelijke opgave. Adviesinzicht Geadviseerd wordt om overregulering te voorkomen door gericht gebruik te maken van de wettelijke instrumenten voor tijdelijke ruimtelijke initiatieven. Het hanteren van eisen voor permanente nieuwbouw creëert in ruimtelijke procedures een verhoogd risico op vertragende bezwaar- en beroepstrajecten, een procesrisico dat zich moeilijk verhoudt tot de urgente gemeentelijke capaciteitsopgave. Door de tijdelijke status van de opvanglocaties expliciet te verankeren in het besluit, kan formeel toepassing worden gegeven aan het versoepelde toetsingskader. Deze benadering maakt het mogelijk om binnen de wettelijke randvoorwaarden een pragmatische en juridisch houdbare regeling te treffen, waarmee zowel de kwaliteit als de voortgang van de besluitvorming worden geborgd. 8.2 Planologische status per locatie De ruimtelijke onderbouwing van een BOPA vereist een zorgvuldige belangenafweging op basis van een Evenwichtige Toedeling van Functies aan Locaties (ETFAL) (art. 5.18 Omgevingswet).
Onderstaande tabel (tabel 8) geeft het indicatieve kader van de primaire planologische uitdagingen en de geadviseerde vervolgonderzoeken per onderzoekslocatie: Tabel 8: Huidige bestemming / functie, primaire planologische uitdaging en geadviseerd aanvullend onderzoek per onderzoekslocatie Onderzoekslocatie Huidige bestemming / Functie Primaire planologische uitdaging Geadviseerde aanvullende onderzoeken (ETFAL) Middelweg / Venneweg Agrarisch / Groen / Overig Stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing, geluidzones, verkeersafwikkeling. Akoestisch onderzoek, milieuzonering, verkeer & parkeren, bodemkwaliteit, ecologische quickscan. Voormalig Rugbyveld / Blauwe Berg Sport / Recreatie / Groen Verlies van maatschappelijke/sportfunctie, bezonning/zicht omwonenden, maatschappelijk draagvlak. Stedenbouwkundige effectanalyse, parkeerdrukmeting, flora & fauna-onderzoek, nadeelcompensatierisico. George Marshallweg Bedrijventerrein Verlies van bedrijfsfunctie, inpassing in industriële milieuzones en verkeersstromen. Akoestisch onderzoek (gevelbelasting), milieuzonering (bedrijven en milieuzones), verkeer & parkeren, bodemonderzoek. Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 57 - Ruimtelijke en planologische verdieping In hoofdstuk 7 is een eerste ruimtelijke en fysieke verkenning van de onderzochte locaties gepresenteerd.
Dit hoofdstuk schetst vervolgens de juridische en planologische haalbaarheid op hoofdlijnen. Geadviseerd wordt om de diepgang van deze onderzoeken in de vervolgfase nader uit te werken en direct af te stemmen op de gekozen scenariovarianten en de bijbehorende bebouwingsdichtheid. Daarbij dienen de plannen verder te worden verrijkt en getoetst aan de concrete doelen en ambities uit de Omgevingsvisie Hoorn en de ambitie Meer stad worden. Hierbij wordt niet enkel gestuurd op het toevoegen van fysieke woonruimte, maar nadrukkelijk ook op een verantwoorde ruimtelijke inpassing, sport- en recreatieve functies, een goede bereikbaarheid, passende voorzieningen, voldoende groen en een hoogwaardige kwaliteit van de leefomgeving. Dit uitgewerkte plan dient zowel de kansen als de randvoorwaarden en beperkingen helder in beeld te brengen, inclusief de concrete beheersmaatregelen om hiermee om te gaan. 8.3 De BOPA-route, besluitvormingsstructuur en de vereiste onderbouwing Bestuurlijke doorstroming en het bindend adviesrecht Vanuit het oogpunt van procesefficiëntie is geanalyseerd hoe een dubbele adviesgang langs de gemeenteraad kan worden voorkomen. Onder de Omgevingswet fungeert het college van B&W reeds als het primaire bevoegd gezag voor een BOPA.
Juridisch gezien is er in dit verband daarom geen sprake van een klassieke 'delegatie' van de bevoegdheid zelf, maar van een gerichte sturing via het lokaal vastgestelde bindend adviesrecht. Om te voorkomen dat de BOPA-aanvragen na de definitieve locatieselectie alsnog een langdurig adviestraject doorlopen, wordt de volgende bestuurlijke besluitvormingsstructuur geadviseerd: 1. Kaderstelling en scenariokeuze: De raad stelt bij de definitieve selectie van de vastgestelde locaties het ruimtelijk en functioneel kader vast, waarbij wordt uitgegaan van een maximale instandhoudingstermijn van 10 jaar en het gekozen inhoudelijke scenario. 2. Uitsluiting bindend adviesrecht: De raad legt in het raadsbesluit vast dat het bindend adviesrecht voor de BOPA-aanvragen van de geselecteerde opvanglocaties niet van toepassing is vanwege het tijdelijke karakter en mits de aanvragen binnen het vastgestelde kader passen. 3. Opschortende voorwaarde: Aan deze bevoegdheid wordt de uitdrukkelijke voorwaarde verbonden dat het college hier pas gebruik van mag maken nadat de benodigde onderzoeken voor de BOPA volledig zijn afgerond en de raad vooraf expliciet heeft ingestemd met het voorgenomen besluit over de definitieve scenariokeuze. Bestuurlijke opbrengst: Deze constructie borgt een optimale balans tussen snelheid en democratische controle.
Het uitsluiten van de wettelijke adviesronde achteraf verkort de procedure tijd met 8 tot 14 weken. Dit voorkomt dat de realisatieplanning stagneert, dat de opvangcapaciteit tussentijds onder druk komt te staan, en dat beoogde doorstromingstrajecten (zoals de uitstroom vanuit de Johannes Poststraat) vertraging oplopen. De raad behoudt hiermee volledige regie op de strategische hoofdlijnen. Ruimte voor bijzondere doelgroepen Het vervolg in vijf stappen Zonder elk detail te benoemen, doorloopt het proces vanaf de besluitvorming in eind 2026 tot de ingebruikname in 2027/2028 achtereenvolgens de planvorming, de onderzoeks- en participatiefase, en tot slot de vergunningverlening en realisatie (zie figuur 6). 11 | Stap 1 (Q4 2026) Bestuurlijke en raadsbesluitvorming over het voorkeursscenario en de locatiescope. 22 | Stap 2 (Q1 2027) Formele intake via de gemeentelijke intaketafel en het parallel uitvoeren van de geadviseerde ETFAL-onderzoeken. 33 | Stap 3 (Q1 2027) Doorlopen van het participatietraject, advisering door de Adviesgroep Participatie Hoorn en het vaststellen van het Leefomgevingsplan (LOP). 44 | Stap 4 (Eind Q2 2027) Indienen van de BOPA-aanvraag door de beheerder/exploitant (Stichting Huisvesting en Beheer Hoorn) en vergunningverlening door het College van B&W.
5 | Stap 5 (Q3–Q4 2027) Terreininrichting, plaatsing modulaire units en ingebruikname vóór het kritieke capaciteitsdal van eind 2027. Figuur 6: Planning van de besluitvorming, onderzoeken, participatie, BOPA-aanvraag en ingebruikname (Q4 2026–Q4 2027) Onderbouwing: Basiseisen, leefbaarheid en nadeelcompensatie 1. | Basiseisen (ETFAL): Waarborg een sluitende motivatie op het gebied van milieu (geluid, bodem, lucht, externe veiligheid), verkeersafwikkeling en ruimtelijke kwaliteit. 2. | Leefbaarheid, Veiligheid en Participatie: o | Participatieborging: Hoewel bij een tijdelijke BOPA geen bindend raadsadvies wettelijk verplicht is, wordt geadviseerd de Adviesgroep Participatie Hoorn en omwonenden actief te betrekken bij het LOP. Dit verhoogt de maatschappelijke acceptatie en verkleint het risico op schorsingsverzoeken bij de Raad van State. o | Veiligheid: Borg afspraken over 24/7 bereikbaarheid, huisregels en wijkbeheer expliciet als randvoorwaarde in het vergunningsdossier. 3. | Beheersing van Nadeelcompensatie (Planschade): o | Wettelijke drempel: Onder de Omgevingswet geldt voor indirecte schade een vast maatschappelijk eigen risico van 4% (Normaal Maatschappelijk Risico / NMR) op de woningwaarde, waarvoor verzoekers wettelijk leges verschuldigd zijn.
o | Laag schade-effect: Uit onderzoek blijkt dat tijdelijke, kwalitatieve en kleinschalige/gemengde opvangconcepten in de praktijk zelden tot aanwijsbare waardedalingen leiden. Eventuele frictie valt ruimschoots binnen de 4%-drempel. o | Contractuele risico-afwenteling: Geadviseerd wordt om in de Anterieure Overeenkomst / Samenwerkingsovereenkomst (SOK) met de initiatiefnemer/exploitant (COA, corporatie of stichting) een nadeelcompensatie-overeenkomst op te nemen. Hiermee worden eventuele claims en proceskosten 1-op-1 contractueel doorgelegd, wat het financiële risico voor de gemeentelijke begroting volledig uitsluit. - 58 - Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 59 - 8.4 Kernkader juridisch-planologische haalbaarheid BEANTWOORDING DEELVRAAG 5 BOPA als voorkeursroute: BOPA vormt de meest geëigende en snelle juridische route onder de Omgevingswet om af te wijken van geldende omgevingsplannen voor een tijdelijke periode van 5 tot 10 jaar. Bestuurlijke doorstroming: Door het bindend adviesrecht van de raad onder een opschortende voorwaarde (voltooiing onderzoeken en instemming scenariokeuze) te ontlasten voor de geselecteerde locaties, kan het college direct handelen, waarmee proceduretijd aanzienlijk wordt bekort.
Voorkomen van overregulering: Versoepelde Bbl-eisen en maatwerkbesluiten via de BOPA (zoals aangepaste parkeernormen, geluidsderogatie en de DAEB-status) voorkomen dat het project vastloopt in overregulering. Onderzoekseisen per locatie: ETFAL-onderbouwing is verplicht voor alle locaties, waarbij specifieke onderzoeken nodig zijn naar milieu, geluid, verkeersafwikkeling, ecologie en het compenseren van functieverlies (sport op het Rugbyveld, bedrijvigheid aan de George Marshallweg). Procesketen en planning: Strakke procesplanning vereist scenariobesluitvorming in 2026, intake en participatie/LOP in Q1 2027 en vergunningverlening in Q2 2027 om het capaciteitsdal van eind 2027 tijdig voor te zijn. Beheersing van nadeelcompensatie: Nadeelcompensatierisico is minimaal door het wettelijke eigen risico van 4% en wordt voor de gemeente volledig afgedekt door eventuele schadeclaims via overeenkomsten (SOK) 1-op-1 door te leggen aan de initiatiefnemer/exploitant. Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 60 - HOOFDSTUK 9 - ZORG, BEHEER, LEEFBAARHEID EN VEILIGHEID DEELVRAAG 6 Welke maatregelen rondom zorg, beheer, leefbaarheid en veiligheid zijn essentieel bij de huisvesting van deze doelgroepen? Dit hoofdstuk adviseert over de essentiële randvoorwaarden en maatregelen op het gebied van zorg, beheer, leefbaarheid en sociale veiligheid.
Aan de hand van een voorgestelde hoofd- en nevenlocatiestructuur, een overkoepelend Leefomgevingsplan (LOP), een centrale DAEB- beheerstructuur en actieve dagbesteding kan de sociale draagkracht in de wijken optimaal worden gewaarborgd. 9.1 Sociale draagkracht en druk op de omliggende wijken De opvang en huisvesting van bijzondere en reguliere doelgroepen stelt specifieke eisen aan de veerkracht van de omliggende buurten. Om overbelasting van de sociale structuur te voorkomen, wordt geadviseerd een gedifferentieerde spreiding over de stad te hanteren: § Afstemming met COA en spreidingsgedachte: Hoewel de operationele voorkeur van het COA primair uitgaat naar één grote centrale opvanglocatie, leert de praktijk en de bestuurlijke dynamiek in Hoorn dat er vanuit participatietrajecten en de gemeenteraad een sterke voorkeur bestaat voor meerdere kleinere, verspreide locaties. Geadviseerd wordt deze spreidingsgedachte als uitgangspunt te nemen. § Adviesscenario Rugbyveld als hoofdlocatie: Geadviseerd wordt het Rugbyveld (Blauwe Berg) aan te wijzen als de meest geschikte hoofdlocatie. Deze locatie beschikt over voldoende ruimtelijke capaciteit en een centrale ligging. Voorgesteld wordt om hier de overkoepelende en zwaardere voorzieningen te concentreren, zoals taallessen, inburgering, centrale trainingen en een 24/7 beheer post.
§ Afstemming op de specifieke wijkdraagkracht en buurtprofielen: Spreiding biedt doorslaggevende voordelen voor het behoud van de lokale draagkracht. De directe omgeving rondom de Middelweg kent een hogere maatschappelijke druk en specifieke leefbaarheids- en veiligheidsvraagstukken in vergelijking met de omgeving van het Rugbyveld, waar het buurtprofiel meer gekenmerkt wordt door een ouder wordende populatie. Door de opvangopgave te spreiden, kunnen de omvang, capaciteit en doelgroepenmix per locatie nauwkeurig worden afgestemd op de specifieke draagkracht en de eigenheid van de wijk. Dit voorkomt een eenzijdige cumulatie van maatschappelijke druk en vergroot het duurzame draagvlak onder omwonenden. Door deze aanpak blijven de gevolgen voor bestaande buurtbewoners beheersbaar en wordt geborgd dat cruciale wijkvoorzieningen, zoals zorg, welzijn, onderwijs, de openbare ruimte en sportaccommodaties, voldoende toegankelijk, kwalitatief en passend blijven bij de totale omvang en samenstelling van het gebied. § Profiel en doelgroepenverdeling per locatie: Bij de toewijzing van specifieke doelgroepen per locatie dient nauwgezet rekening te worden gehouden met de beleidsmatige combinatieregels (zie paragraaf 5.4).
Er wordt geadviseerd om meer zelfredzame en mobiele doelgroepen (zoals werkende statushouders of spoedzoekers) en zelfredzame asielzoekers te huisvesten op de nevenlocaties (Middelweg en vooral George Marshallweg). Op de Middelweg en George Marshallweg kan dan worden volstaan worden met soberder voorzieningen door voor centrale faciliteiten gebruik te maken van de hoofdlocatie, wat ruimtelijke en sociale isolatie helpt voorkomen. Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 61 - 9.2 Toezicht, beveiliging en fysieke veiligheid Een veilige leefomgeving vraagt om een gelaagd veiligheids- en toezichtsconcept waarin maatwerk per locatie centraal staat: § Gedifferentieerde beveiligingsstructuur: Geadviseerd wordt een centrale regiepositie in te richten vanaf de hoofdlocatie. Op locaties waar doelgroepen verblijven die extra begeleiding of toezicht vragen, wordt aanbevolen preventief fysieke 24/7 beveiliging en beheer in te zetten. Voor nevenlocaties wordt geadviseerd te werken met hoogwaardig cameratoezicht, een strak beveiligingsprotocol dat wordt aangestuurd vanaf de hoofdlocatie, en heldere bereikbaarheidsafspraken binnen de veiligheidsdriehoek (gemeente, COA en politie). § Locatiespecifieke verkeers- en terreinveiligheid: o Rugbyveld: Inzet op actieve mobiliteit (OV, fiets) wordt geadviseerd om parkeerdruk in Risdam-Zuid te voorkomen.
o Middelweg: Een voorafgaande verkeerskundige toets op de nabijgelegen rotonde is randvoorwaardelijk. Vanwege de omgevingsgevoeligheid nabij de carpoolstrook (drugsoverlast) wordt geadviseerd voor deze locatie een strikte uitsluiting te hanteren van doelgroepen met specifieke verslavingsproblematiek. o George Marshallweg: Deze locatie verwerkt autogebonden vervoersbewegingen en logistiek naar verwachting probleemloos via de infrastructuur van het bedrijventerrein. § Nabijheid van voorzieningen en de stad: Aangezien bewoners in opvangvoorzieningen over een beperkt leefbudget beschikken, wordt geadviseerd locaties goed te ontsluiten op centrum- en winkelvoorzieningen. Locaties in of nabij goed ontsloten zones werken aantoonbaar positief op de leefbaarheid, omdat dit de kans op rondslingeren en als storend ervaren 'hanggedrag' in de openbare ruimte effectief vermindert. 9.3 Gebouwenbeheer, exploitatie en rolverdeling (DAEB) Om te voorkomen dat de exploitatie en het beheer van de huisvesting versnipperd raken over meerdere partners, wordt dringend geadviseerd een eenduidige regiestructuur in te richten. Het verdelen van beheertaken over verschillende partijen leidt in de praktijk tot onduidelijkheid over verantwoordelijkheden en verhoogt het risico op verwarring bij omwonenden over het juiste aanspreekpunt.
Geadviseerd wordt om het fysieke beheer en de exploitatie te centraliseren binnen één transparant kader: § Centrale beheerstichting via DAEB-constructie: Via een DAEB-aanwijzingsbesluit (Dienst van Algemeen Economisch Belang) wordt geadviseerd de exploitatie en het vastgoedbeheer van de opvang- en huisvestingslocaties te centraliseren bij één entiteit (bijvoorbeeld een gemeentelijke of regionale Huisvestingsstichting). Deze stichting dient te fungeren als het centrale aanspreekpunt voor onderhoud, doorexploitatie en fysieke facilitering van alle locaties. § Helder gescheiden rolverdeling: o Gemeente: Blijft strikt in haar publiekrechtelijke rol als vergunningverlener, toezichthouder en handhaver van de openbare orde en veiligheid. Door het operationele beheer extern te beleggen, behoudt de gemeente een onafhankelijke sturings- en handhavingspositie. o Beheerstichting (Exploitant): Draagt zorg voor de exploitatie, het gebouwbeheer en de locatieoverstijgende facilitaire randvoorwaarden. o Gebruikers (o.a. COA, corporaties, zorgpartners): Richt zich uitsluitend op de primaire taak: de dagelijkse begeleiding, opvang, zorg en het bewonersbeheer binnen de gefaciliteerde ruimtes.
§ Eenduidige communicatie richting omwonenden: Deze voorgestelde structuur voorkomt dat meldingen of klachten tussen wal en schip vallen en biedt bewoners en omwonenden één helder aanspreekpunt voor beheervragen. Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 62 - 9.4 Inrichting van de sociale structuur en het Leefomgevingsplan (LOP) Om alle afspraken juridisch en operationeel vast te leggen, wordt geadviseerd één overkoepelend Leefomgevingsplan (LOP) vast te stellen. Dit LOP vormt het gezamenlijke kader over alle locaties heen, met ruimte voor locatiespecifiek maatwerk. § Toepassen van de praktijklessen (Locatie Johannes Poststraat): Er wordt geadviseerd de beproefde methodiek van de tijdelijke opvang aan de Johannes Poststraat als referentiekader te hanteren. In dat traject is gebleken dat het verwerken van specifieke bewoners- en buurtwensen in het LOP zeer effectief is voor het maatschappelijk draagvlak. Aanbevolen wordt concrete afspraken op te nemen zoals: o Het inrichten van een specifieke, afgeschermde rookplek buiten directe zicht- of overlastlijnen. o Het tijdig sluiten van het buitenterrein/plein gedurende de avond- en nachturen ter bescherming van de nachtrust van omwonenden. o Het vastleggen van heldere parkeerafspraken voor personeel en bezoekers op eigen terrein of in de omgeving.
§ Borging van dagbesteding, participatie en vrijwilligers: Een actieve daginvulling vormt een cruciale maatregel tegen verveling en overlast. Geadviseerd wordt sterk in te zetten op dagbesteding, (taal)onderwijs, vrijwilligerswerk en wijkparticipatie. Dit vereist nadere uitwerking en nauwe samenwerking met maatschappelijke en sociale partners (zoals WerkSaam, 1.Hoorn, Stichting Netwerk en lokale netwerken). § Aanbevolen instrumenten voor goed nabuurschap: In het LOP dienen tevens de praktische communicatie- en escalatiekanalen te worden verankerd: o Leefomgevingsplan Overleg (LPO): Periodiek overleg met gemeente, COA, politie en buurtvertegenwoordigers om de gang van zaken te monitoren. o Incidentenregistratie (Registratiekaart): Eenduidige en snelle afhandeling volgens een vast omschreven lik-op-stuk beleid. o Meld- & Goede Buurkaart: Een laagdrempelige contactkaart voor buurtbewoners met directe 24/7 bereikbaarheidsnummers, evenals voor de registratie van positieve buurtinitiatieven en ontmoetingen. 9.5 Gebruiksfase De gebruiksfase vormt de lakmoesproef voor het welslagen van de opvang- en huisvestingslocaties. Om te borgen dat de strategische uitgangspunten en het Leefomgevingsplan (LOP) in de dagelijkse praktijk duurzaam functioneren, wordt geadviseerd de maatschappelijke aanknopingspunten te vertalen naar concrete, resultaatgerichte afspraken.
Hierbij staan zowel de ontwikkeling van de nieuwe bewoners als de leefbaarheids- en veiligheidsbeleving van omwonenden centraal: § Afspraken over zorg, onderwijs, werk en dagbesteding: Geadviseerd wordt om samen met zorg- en welzijnspartners, onderwijsinstellingen en WerkSaam een bindend Programma Meedoen & Ontwikkeling op te stellen. Dit omvat concrete afspraken over: o Toegang tot zorg en welzijn: Snelle, laagdrempelige triage en aansluiting op de lokale zorginfrastructuur (1.Hoorn) ter voorkoming van escalatie of zorgmijding. o Onderwijs en taalverwerving: Directe plaatsing in het (taal)onderwijs en inburgeringstrajecten vanaf dag één, met de hoofdlocatie (Rugbyveld) als centraal voorzieningenpunt. o Werk en actieve dagbesteding: Verplichte, gestructureerde dagbesteding voor bewoners zonder werk, gecombineerd met snelle toeleiding naar (vrijwilligers)werk en lokale maatschappelijke projecten. Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 63 - § Monitoring van leefbaarheid en veiligheidsbeleving: Het borgingsconcept richt zich niet alleen op objectieve veiligheid, maar nadrukkelijk ook op de subjectieve veiligheid van bewoners én omwonenden. Geadviseerd wordt: o Systeematische effectmeting: Het periodiek uitvoeren van een maatschappelijke nul- en vervolgmeting (leefbaarheids- en veiligheidsmonitor) om trends, kwaliteitsbeleving en mogelijke knelpunten vroegtijdig te signaleren.
o Resultaatgerichte indicatoren: Sturing op harde en zachte resultaten, zoals het percentage bewoners in dagbesteding/werk, de afhandelsnelheid van buurtmeldingen en de ervaren wijkveerkracht. § Continuüm van inwoners- en buurtbetrokkenheid: Om het draagvlak na de initiële participatiefase vast te houden, wordt aanbevolen om bewoners en omwonenden actief betrokken te houden bij de dagelijkse gang van zaken: o Samenlevingsopbouw en buurtinitiatieven: Het stimuleren van gezamenlijke buurtactiviteiten,ontmoetingsmomenten en de inzet van buurtambassadeurs (onder meer via de 'Goede Buurkaart'). o Structurele terugkoppeling via het LPO: Transparante, openbare terugkoppeling vanuit het Leefomgevingsplan Overleg (LPO) over de incidentenregistratie, genomen beheermaatregelen en behaalde maatschappelijke resultaten. 9.6 Kernkader zorg, beheer, leefbaarheid en veiligheid BEANTWOORDING DEELVRAAG 6 Hoofd- en nevenlocatiestructuur: Geadviseerd wordt het Rugbyveld in te zetten als centrale hoofdlocatie voor zwaardere voorzieningen (taal, training, 24/7 beheer), waarbij meer zelfredzamere doelgroepen worden gehuisvest op de nevenlocaties (Middelweg en George Marshallweg) conform de combinatieregels uit paragraaf 5.4.
Gedifferentieerde veiligheid: Aanbevolen wordt te kiezen voor preventieve 24/7 fysieke beveiliging op locaties die dat vereisen, gecombineerd met cameratoezicht, eenduidige veiligheidsprotocollen en regie vanaf de hoofdlocatie voor de nevenlocaties. Centrale DAEB-exploitatiestructuur: Centralisatie van het gebouwbeheer en de exploitatie bij één stichting wordt geadviseerd om versnippering te voorkomen en omwonenden één duidelijk aanspreekpunt te bieden, terwijl de gemeente haar onafhankelijke rol als handhaver behoudt. Overkoepelend Leefomgevingsplan (LOP): Voorgesteld wordt één centraal LOP-kader met maatwerk per locatie vast te stellen, waarin afspraken over terreinsluiting, rookplekken en beheersmaatregelen (naar voorbeeld van de Johannes Poststraat) worden verankerd. Activering en dagbesteding: Geadviseerd wordt proactief in te zetten op taal, participatie, vrijwilligerswerk en intensieve samenwerking met maatschappelijke partners om verveling en overlast te voorkomen. Voorzieningenstructuur en bereikbaarheid: Het borgen van een goede bereikbaarheid van winkels en centrumvoorzieningen wordt aanbevolen om langdurig 'hangen' in de openbare ruimte te voorkomen.
Ruimte voor bijzondere doelgroepen - 64 - HOOFDSTUK 10 - PARTICIPATIE EN MAATSCHAPPELIJKE INBRENG DEELVRAAG 7 Hoe is het participatieproces doorlopen, wat is opgehaald uit de omgeving en hoe is dat verwerkt? 10.1 Inleiding en context participatie In het kader van het locatieonderzoek naar de geschiktheid van de locaties Middelweg/Paardenweide, Blauwe Berg (voormalig rugbyveld) en de latere toevoeging George Marshallweg voor de tijdelijke huisvesting van bijzondere doelgroepen (beoogde duur van vijf tot maximaal tien jaar), is een gestructureerd participatietraject doorlopen. Het primaire doel van dit traject was het ophalen van lokale kennis, maatschappelijke effecten, kansen, zorgen en randvoorwaarden uit zowel de directe omgeving als uit de gehele stad Hoorn. De participatie is opgebouwd uit drie pijlers: § Vijf digitale vragenlijsten (stadsbreed en gezoneerd per locatie); § Informatie- en consultatiebijeenkomsten per locatie (drie sessies per locatie); § Schriftelijke reacties en bezwaren ingediend via de gemeente en de griffie. In totaal zijn 410 enquêteresponses geteld, zijn zes bijeenkomsten gehouden met 27 geregistreerde aanwezigen en zijn 28 schriftelijke inzendingen ontvangen. Dit verslag vormt de gedetailleerde verslaglegging en verantwoording van het doorlopen participatieproces en dient als onderbouwing voor Hoofdstuk 10 van de hoofdrapportage.
De cijfers in dit verslag zijn geteld uit de aangeleverde antwoordbestanden van de vijf vragenlijsten. De volledige vragenlijsten met de uitkomsten per vraag zijn opgenomen in Bijlage B van het participatieverslag (zie bijlage 3); de cijferverantwoording staat in Bijlage A van dit verslag. Waar een gegeven niet tegen een brondocument kon worden gecontroleerd, de bijeenkomsten en de schriftelijke reacties, is dat in de betreffende tabel vermeld. 10.2 Reikwijdte, status en methodologie Reikwijdte en status van het traject Voor een juiste lezing van de uitkomsten is het nodig de reikwijdte van de participatie scherp te stellen op drie punten: Raadplegend en informerend karakter Het participatietraject was uitdrukkelijk raadplegend en informerend ingestoken. De uitkomsten vormen geen referendum, geen politieke draagvlakmeting en geen stemming. De enquêtes waren vrijwillig en kennen zelfselectie; er is niet gewogen naar bevolkingsomvang per wijk, leeftijd of huishoudsamenstelling. Focus op het hoe, niet op het waar De participatie richtte zich primair op de vraag onder welke voorwaarden en op welke wijze tijdelijke huisvesting op de aangewezen onderzoekslocaties vorm zou kunnen krijgen. Het traject was niet ingericht om alternatieve locaties in de stad integraal te vergelijken.