Bijlage 1 - Detailhandelsnota Gemeente Hoorn 2020 - 2025
Tekst van het document
EindConcept
Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn
EINDConcept Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl
Opdrachtgever: Contactpersoon:
Gemeente Hoorn De heer G. Koolen
Projectteam DTNP: Projectnummer: Datum:
De heer K. Trommelen De heer T. Wissink 1854.0617 11 juni 2020
Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn
1
Context
1
Bijlagen
34
1.1
Aanleiding
2
Bijlage A - Aanbodontwikkeling binnenstad
35
1.2
Huidige positie
3
Bijlage B - Bezoekersonderzoek
36
1.3
Huidige winkelstructuur
4
Bijlage C - Verspreid aanbod
37
1.4
Beleid
11
Bijlage D - Ontwikkeling omvang supermarkten NL
37
Bijlage E - Combinatiebezoek
38
Bijlage F - Aanbodontwikkeling gemeente Hoorn
39
2 Trends en ontwikkelingen
13
2.1
De Nederlandse winkelmarkt
14
Bijlage G - Marktruimte supermarkten
40
2.2
Hoe zit dat in Hoorn?
18
Bijlage H - Marktruimte doe-het-zelfsector
42
3
Visie winkelstructuur
20
3.1
Uitgangspunten en ambities
21
3.2
Gewenste winkelstructuur
23
3.4
Hof van Hoorn
27
3.5
Boodschappenstructuur
28
3.6
Overige locaties
30
4
Beleidskader
31
4.1
Vasthouden aan ruimtelijke keuzes
32
4.3
Vertaling naar bestemmingsplannen
33
Inhoudsopgave
1 Context
1.1
Aanleiding
De gemeente heeft DTNP opdracht gegeven om een nieuwe detailhandelsnota op te stellen.
De detailhandelssector ondergaat grote veranderingen. Ondanks een aantrekkende econo-
Doel
mie hebben veel fysieke winkels en winkel
Deze nota dient als toetsingskader voor nieuwe
gebieden het moeilijk. Ook in Hoorn is dit
ontwikkelingen en als uitvoeringsprogramma
merkbaar en meetbaar. Uit het koopstromenon-
om de winkelstructuur te versterken. Met dit
derzoek Randstad* blijkt dat in heel Hoorn de
rapport worden de volgende hoofdvragen
lokale koopkrachtbinding in de niet-dagelijkse
beantwoord:
sector tussen 2011 en 2018 met 15% is afgeno-
•
men. De afvloeiing naar internet in deze sector is in Hoorn in diezelfde periode gegroeid van 11% naar 25%.
Is de detailhandel in Hoorn toekomstbestendig?
•
Welke (beleids)keuzes moeten in dat verband worden gemaakt?
Het visitekaartje van de gemeente Hoorn is de
In een op deze beleidsnota volgende losse
historische binnenstad. Juist hier nemen de
uitvoeringsnota worden concrete acties per
winkelbestedingen al jaren af. Alleen al in de
centrum benoemd.
Winkeltrends raken juist het hart van Hoorn
periode 2016-2018 is in de binnenstad de omzet in de niet-dagelijkse winkelsector met 15
Leeswijzer
miljoen euro afgenomen. Dat zet het functione-
In het vervolg van hoofdstuk 1 wordt de huidige
ren van het winkelaanbod onder druk.
detailhandelsstructuur in Hoorn beschreven. In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de landelijke
Het huidige detailhandelsbeleid van Hoorn
trends en hun lokale uitwerking op Hoorn.
dateert uit 2005. Omdat dit beleid verouderd is
Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 de visie op de
heeft de gemeente behoefte aan nieuw detail-
wenselijke detailhandelsstructuur van Hoorn
handelsbeleid. Ook de regionale detailhandels
uiteengezet. In hoofdstuk 4 wordt het beleidska-
visie Westfriesland vraagt om lokale uitwerking.
der opgenomen.
*
I&O Research/DTNP (2018), Koopstromenonderzoek Randstad 2018.
2 van 42
Ook elders in de gemeente veel ontwikkelingen 1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
1.2
Huidige positie
Hoofdwinkelgebieden in Noord-Holland Noord geschaald naar omvang in m2 winkelvloeroppervlak
Historische groeistad aan het Hoornsche Hop •
Hoorn heeft een rijke historie als een van de belangrijkste steden uit de VOC-tijd. In de binnenstad is dat terug te zien in de monumentale panden, de musea en het waterfront met verschillende (binnen)havens.
•
Hoorn is de grootste stad in Westfriesland. Dit en de schakelfunctie in de regionale ontsluiting (A7 en spoor) maakt Hoorn de hoofdkern van de regio.
•
Er wonen nu circa 72.800 mensen in de gemeente Hoorn*. Hoorn groeit: rond 2025 zijn er naar verwachting ongeveer 76.400 inwoners**. De woningbouw concentreert zich in de ‘stedelijke rand’ rond de binnenstad en de uitlegwijk Bangert & Oosterpolder.
Regionale verzorgingsfunctie •
De binnenstad van Hoorn en de woonboulevard Hof van Hoorn zijn de grootste winkelgebieden in Westfriesland. In Noord-Holland Noord heeft alleen Alkmaar grotere centra.
•
Door de omvang van het aanbod en de ligging hebben de binnenstad en Hof van Hoorn een verzorgingsfunctie voor de omliggende Westfriese gemeenten.
* Gemeente Hoorn (2019), Hoorn.nl. ** Gemeente Hoorn (2019), Rigo Prognose Hoorn.
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
3 van 42
•
•
In de binnenstad lopen de bestedingen terug.
dan 30% van het totale winkelvloeroppervlak). De
Divers aanbod binnenstad
Die krimp vindt vooral plaats in de ‘recreatieve’
gemiddelde winkelomvang in de binnenstad is met
•
winkelbranches: in 2018 is er € 9 miljoen
± 150 m² wvo relatief klein***. Het aantal grote
Hoorn de meest gevarieerde winkellocatie
minder besteed in Mode & luxe dan in 2016.
panden is beperkt. Veel van de grotere winkels
in de gemeente. Het meeste winkelaanbod
In het hoogseizoen heeft de binnenstad van
(waaronder sport en elektronica) zijn elders
valt binnen de branche Mode & luxe.
Hoorn ook een recreatief-toeristische aantrek-
gevestigd.
•
kingskracht. De winkels zijn een belangrijk
1.3
Met ruim 260 winkels is de binnenstad van
Andere publieksfuncties zijn o.a. de circa 120 vrijetijdsfuncties (horeca, theaters, etc.)
onderdeel van het toeristische product van de
Het winkeloppervlak van woonthemacentrum Hof
en circa 110 dienstverleners (kappers,
binnenstad.
van Hoorn is even groot als de binnenstad, terwijl
banken, etc.).
Huidige winkelstructuur
op Hof van Hoorn nog geen 30 winkels zijn geves-
•
In de binnenstad is een groot aantal winkels van zelfstandige ondernemers te vinden.
tigd (ruim 1.300 m² wvo per winkel).
Slechts 40% van de winkels is een filiaalbeIn de gemeente Hoorn zijn circa 460 winkels aanwezig, met samen bijna 140.000 m² winkel-
*** Locatus: in hoofdcentra van 30.000 tot 50.000 m wvo gemid2
deld 213 m2 wvo
drijf.
vloeroppervlak (wvo).* Per inwoner is dat een relatief groot winkelaanbod, vooral door het grote vloeroppervlak in de branches In en om het huis**.
Winkelaanbod in Hoorn naar branche en locatie (m2 wvo)
Er staan in de hele gemeente bijna 60 verkooppunten (winkels, horeca, diensten) leeg, van samen 11.500 m2 wvo. Het overgrote deel daarvan is te vinden in de binnenstad: ruim 40 lege verkooppunten van samen bijna 7.000 m2 wvo. In de binnenstad zijn ongeveer 260 winkels. Dit is meer dan de helft van het totale aantal winkels in de gemeente. Het winkeloppervlak in de binnenstad bedraagt ongeveer 40.000 m² wvo (minder * Locatus, Verkooppuntenbestand februari 2019. ** 1.920 m² wvo winkelaanbod per 1.000 inwoners t.o.v. gemiddeld 1.620 m² wvo per 1.000 inwoners.
4 van 42
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
•
•
Enkele veel voorkomende grote modische
zaterdag.* Van oudsher bestaat het ‘winkel-
winkeltrekkers (o.a. H&M, Zara en Sting)
rondje’ uit Grote Noord, Breed, Gedempte
ontbreken in Hoorn.
Turfhaven, Gouw en Nieuwsteeg. Publieks
Ook het supermarktaanbod is beperkt
trekkers, zoals Hema, Action en Costes
(kleine Deen), zeker na het verplaatsen van
liggen verspreid in dit gebied.
de Aldi (Vale Hen) naar de Grote Beer. •
•
monofunctionele ‘winkelstraten’.
De grote Albert Heijn maakt door haar ligging aan de noordzijde van het spoor
Het Grote Noord, Gouw en Nieuwsteeg zijn
•
Aan Gedempte Turfhaven en Breed zijn ook
geen deel uit van de binnenstad. Super
horeca en diensten gevestigd. Het Kleine
markten vervullen dan ook geen grote
Noord en Veemarkt zijn uitlopers van het
publiekstrekkersrol voor de binnenstad van
huidige kernwinkelgebied.
Hoorn.
•
Grote binnenstad met verschillende deelgebieden
De ‘Hoornse Straatjes’ vormen een kleinschalig ‘dwaalmilieu’ met bijzonder aanbod.
Functioneel-ruimtelijke opzet binnenstad •
De binnenstad ligt excentrisch in de ge-
De binnenstad is het gebied tussen treinsta-
meente. Hierdoor is de gemiddelde afstand
tion, Hoornsche Hop en Markermeer en
vanuit de woonwijken naar de binnenstad
kenmerkt zich door de historiciteit en
relatief groot. Het spoor vormt een extra
verblijfskwaliteit. Belangrijke plekken zijn
barrière voor auto- en fietsverkeer.
onder andere Roode Steen, Kerkplein en de
•
•
•
De nabijheid van het station (trein, bus)
havens. De ruimtelijke relatie tussen de
zorgt voor goede OV-bereikbaarheid.
verschillende deelgebieden van de binnen-
Openbaar vervoer wordt echter door minder
stad is matig (bijv. havengebied).
dan 10% van de bezoekers gebruikt om de
De detailhandel is voornamelijk gevestigd
binnenstad te bezoeken.**
tussen NS-station en Roode Steen. Andere
•
Grote Noord veruit drukste straat
Veel van de grotere P-locaties (Pelmolen
functies, zoals horeca, dienstverlening en
pad, P+R-terrein, Jeudje, het Park, etc.)
cultuur liggen verspreid over de hele bin-
liggen op enige afstand van het winkelrond-
nenstad. •
Het Grote Noord (tussen Breed en Lange Kerkstraat) is veruit het drukst, met in het midden circa 2.500 passanten per uur op
* Locatus (2018), Passantentelling binnenstad Hoorn. ** I&O Research/DTNP, Koopstromenonderzoek Randstad 2018. DTNP, Bezoekersonderzoek 2017, (zie bijlage B).
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
Ook leegstand in het winkelrondje
5 van 42
je (geen zichtrelatie). Deze zijn vooral
tattoo-shops) zijn beperkt in aantal toegeno-
geschikt voor lang- en middellangparkeer-
men*.
ders. •
passanten op de meeste locaties afgeno-
Veemarkt, Westerdijk, Vale Hen, Kerkplein
men**. •
Uit bezoekersonderzoek*** blijkt dat de
Gedempte Turfhaven) liggen nabij of zelfs in
meeste bezoekers (meer dan 50%) van de
de binnenstad en lenen zich bij uitstek voor
binnenstad een doelgericht bezoekmotief
middellang- en kortparkeerders.
heeft. Ze komen voor een boodschap of
Bezoekers kunnen fietsend dicht bij hun
een of enkele van te voren bedachte aanko-
bestemming komen. Alleen Grote Noord,
pen.
Kleine Noord, Nieuwsteeg, Lange
•
ongeveer een kwart van de bezoekers het
van Nieuwe Noord zijn voetgangersgebie-
belangrijkste bezoekmotief. •
Hoge dynamiek: starters, stoppers, verplaatsers
Horecabezoek of ‘zien en verblijven’ is voor
Kerkstraat, Kruisstraat en het zuidelijke deel den (verboden te fietsen tijdens winkeltijd). •
In de periode 2016-2018 is het aantal
De kleinere P-locaties Veemarkt, Noorder en de straatparkeerplaatsen (o.a. Breed en
•
•
Recreatief winkelen is slechts voor circa
De stallingscapaciteit voor fietsers dicht bij
15% van de bezoekers de reden om naar
het ‘rondje’ is gering; de fietsen staan
het centrum te komen. Dit komt overeen
overal.
met uitkomsten van bezoekersonderzoeken in andere middelgrote centra; door het
Consument en aanbod binnenstad veranderd
beperkte aandeel recreatieve winkelaars
•
De winkelbestedingen in de binnenstad van
verblijft tweederde van alle bezoekers korter
Hoorn nemen in snel tempo af. In de niet-
dan één uur in centra zoals dat van Hoorn.
dagelijkse sector verloor de binnenstad in twee jaar tijd 12% van de bestedingen, circa
•
Van publiek naar privé: transformatie naar wonen
De dynamiek in de binnenstad is hoog (verplaatsers, starters en stoppers).
15 miljoen euro (I&O Research/DTNP, 2018). Deze terugloop komt vooral doordat meer bestedingen worden gedaan via internet. •
Sinds 2015 is het aantal winkels afgenomen (-30). Alleen ambachten (o.a. kappers,
6 van 42
* Zie bijlage A - Aanbodontwikkeling binnenstad. ** Locatus (2018), Passantentelling Hoorn-Centrum. *** Zie bijlage B - Bezoekersonderzoek binnenstad.
Andere motieven dan winkelbezoek groeiende
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
Hof van Hoorn
stane branches* zijn enkele andere branches
Hof van Hoorn is een middelgrote ‘woonboule-
onder voorwaarden mogelijk, zoals sportarti-
vard’, gelegen aan de Provincialeweg, met
kelen, fietsen en dierenbenodigdheden.
winkels in het lage en middensegment. •
•
Hof van Hoorn huisvest 28 winkels van
Boodschappenaanbod in de wijken
samen 39.400 m² wvo. Circa 70% van het
Het dagelijkse winkelaanbod (supermarkten,
winkelaanbod bestaat uit typische branches
verszaken, drogisten) in Hoorn is vooral geves-
voor woonboulevards: bouwmarkten en
tigd in de wijk- en buurtcentra. Voor de primaire
woninginrichting (meubels, keukens, woon-
boodschappen is nabijheid een belangrijke factor.
warenhuizen, slaapkamer/bed, etc.).
Het dagelijkse winkelaanbod in Hoorn is met
In contrast met de binnenstad zijn hier de
circa 409 m² wvo per 1.000 inwoners ruim
bestedingen tussen 2016 en 2018 met circa
(landelijk 370 m² wvo). De dagelijkse winkels
10% toegenomen (I&O Research/DTNP,
hebben met name een lokale functie (circa 84%
2018). Ook is de leegstand afgenomen en het
van de omzet uit de eigen gemeente)**.
Hof van Hoorn toename bestedingen
aanbod in die periode toegenomen, vooral
•
door de ontwikkelingen in de woningmarkt
Supermarkten zijn de belangrijkste dagelijkse
(van stagnatie naar groei).
winkels. Er zijn in de gemeente Hoorn zestien
Overige branches op Hof van Hoorn zijn o.a.
grote supermarkten aanwezig, waarvan acht
elektronica, sport, fietsen, dierbenodigdhe-
Deen-supermarkten en vier discounters (Lidl,
den en tweedehands artikelen. Elektronica is
Aldi). Vier supermarkten zijn kleiner dan 1.000 m²
de grootste van deze branches met
wvo. Verder zijn er nog negen kleine (mini)
Mediamarkt, EP en BCC, van gezamenlijk
supermarkten van samen 2.100 m² wvo.
Boodschappen doen in wijk en buurt
6.300 m² wvo. De gemeente spreekt in haar •
beleid dan ook van een ‘woonthemacentrum’.
Risdam (17.700 inwoners)
Hof van Hoorn is lokaal en regionaal goed
De wijk Risdam ligt tussen de Oostergouw en de
(auto)bereikbaar door de ligging aan de
A7. Er zijn twee centrumgebieden: De Hues
Provincialeweg en de goede aansluiting op de A7. Parkeren kan direct voor de winkels. •
De minimale maat van winkels in het bestemmingsplan is 750 m² wvo. Buiten de toege-
*
Bouwmarkten, woninginrichting, tuininrichting en elektronica. ** I&O Research/DTNP, Koopstromenonderzoek Randstad 2018.
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
Specialistische supermarkt in Hoorn
7 van 42
molen en de Korenbloem. Het gezamenlijke
4.900 m2 wvo) in de hele wijk is relatief klein voor
dagelijkse aanbod (circa 6.700 m2 wvo) is ruim
het inwonertal. Bestedingen uit de wijk vloeien
voor het inwonertal van de wijk.
deels af naar de moderne Lidl aan de Holenweg.
•
•
De Huesmolen is het wijkwinkelcentrum van Risdam. Er zijn twee supermarkten (Lidl en
twee supermarkten (Deen en Vomar), deze
Deen). De Lidl-supermarkt is aan de kleine
zijn beide van beperkte omvang (≤ 1.000 m²
kant, maar verplaatst naar verwachting naar
wvo). Er is voor een wijkcentrum een relatief
de noordzijde. Deen vergroot tot circa 1.600
compleet overig aanbod, met o.a. verszaken,
m² wvo. Het niet-dagelijkse aanbod, zoals
twee drogisten, Zeeman, Shoeby, Blokker,
kleding, huishoudelijke artikelen, boeken en
dierbenodigdheden, etc. Het centrum is
schoenen bedraagt ruim 2.000 m² wvo. De
enigszins gedateerd en heeft een gesegmen-
Huesmolen heeft flink veel leegstand (ruim
teerde ruimtelijke structuur: twee winkelplei-
1.500 m ² wvo). Voor zowel het oude post-
nen met een weinig aansprekende verbin-
kantoor (reeds gesloopt) als de oude ‘vers-
ding. Tegenover het winkelcentrum ligt een
markt’ zijn ontwikkelplannen. Centraal in het
bibliotheek en een gezondheidscentrum. Het
winkelcentrum ligt het wijkcentrum, de
centrum ligt naast het treinstation.
bibliotheek en bowling Hoorn. •
Wijkwinkelcentrum de Kersenboogerd heeft
•
Deen (Stan Kentonhof): Deze solitaire
Korenbloem is het buurtcentrum voor
supermarkt is de grootste in de wijk (1.250 m2
Risdam-noord. Opvallend is hier de grote
wvo). De supermarkt heeft een groot eigen
Dekamarkt van circa 2.500 m² wvo, de
verzorgingsgebied (oosten van de wijk). De
grootste supermarkt van Hoorn. Het overige
supermarkt ligt bij een school en huisartsen-
aanbod is beperkt en bestaat vooral uit
praktijk.
overig dagelijks aanbod (versspeciaalzaken, drogist).
•
De Huesmolen grootste wijkcentrum
Grootste supermarkt van Hoorn in Korenbloem
Supermarkt Mleczko Delikatesy: Langs de Spaarneweg ligt een oude ‘voorzieningenstrip’ ter hoogte van de Rondeelstraat. In het
Kersenboogerd (20.900 inwoners)
pand van de voormalige Aldi zit nu een kleine
De grote wijk Kersenboogerd ligt tussen de
supermarkt (circa 700 m² wvo). In de rest van
IJsselweg en de Provincialeweg. De wijk heeft
de strip zitten horecabedrijven en diensten.
één wijkwinkelcentrum en twee solitaire supermarkten. Het dagelijkse winkelaanbod (circa
8 van 42
Kersenboogerd heeft compleet aanbod 1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
“Noord-oost” (12.700 inwoners)
Verzorgingsgebieden van de dagelijkse voorzieningen in Hoorn met winkelgebieden en solitaire supermarkten
Dit gebied bestaat uit twee dorpslinten (Blokker, Zwaag) en een nieuwbouwwijk (Bangert). Dit gebied heeft geen centraal gelegen, compleet
Wognum
wijkwinkelcentrum. Samen is er circa 5.300 m2 wvo dagelijks winkelaanbod in het hele gebied. Zwaagdijk-West
Dat is relatief veel voor het inwonertal. •
Blokker-Centrum: In het dorpscentrum van (Wester)Blokker vindt de consument, naast
Westfrisia
het basis dagelijkse aanbod met een (ver-
Korenbloem
Deen
nieuwde) Deen-supermarkt, ook een Action. Aldi Blokker: Naast een kleine Aldi (750 m2 wvo) is in hetzelfde pand een kapper en een
Oude Veiling
eg elw
IJss
nele relatie met Blokker-Centrum.
Zelfstandig
Deen Zwaag: Aan de Dorpsstraat van
Deen
Zwaag zijn verspreid voorzieningen geves-
Hof van Hoorn
tigd. Op de hoek met de Pastoor Nuijen straat liggen een Deen-supermarkt (± 900
•
Hollandse Cirkel: Dit nieuwe buurtcentrum voor Bangert & Oosterpolder is een com-
eg lew
cia
vin Pro
Deen
Kersenboogerd
Kersenboogerd 20.900 inwoners
Albert Heijn
m² wvo) en enkele overige voorzieningen (o.a. horeca).
Gildenweg
Aldi
De Huesmolen
afstand (200 meter) geen ruimtelijk-functio•
Centrum Blokker
w
Risdam 17.700 inwoners
juwelier gevestigd. Dit gebied heeft door de
Westerblokker, Zwaag en Bangert & Oosterpolder “Noord-oost” Oosterblokker 12.700 inwoners
ou terg Oos
•
Hollandse Cirkel
Dampten
Lidl
Centrum Hoorn
Oosteinde
Hoorn 80
Grote Beer
pact, modern centrum, met circa tien voorzieningen voor de frequente benodigdheden, waaronder een ruime Deen-supermarkt (1.500 m2 wvo).
Grote Waal, Binnenstad, Veenenlaan-kwartier en Hoorn-Noord “Zuid” 21.400 inwoners
Solitaire supermarkt Winkelgebied 0
250 m
Ondergrond: © OpenStreetMap Bewerking: DTNP
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
9 van 42
“Zuid” (21.400 inwoners)
supermarktaanbod is beperkt met een Deen
wvo) ligt nabij de binnenstad, het NS-station
Het gebied ten zuiden van de Provincialeweg
van circa 400 m wvo. Bewoners van de
en het P+R-terrein. Mede door de omvang en
bestaat uit drie verschillende gebieden: de histori-
binnenstad bezoeken daarom ook dagelijkse
ligging en doordat het de enige Albert Heijn-
sche binnenstad, de oude ‘stadswijken’ van Hoorn
winkels buiten het centrum.
supermarkt van Hoorn is, heeft deze super-
Grote Beer: Dit wijkcentrum is recent totaal
markt een verzorgingsfunctie voor de bewo-
‘70-wijk Grote Waal (west). “Zuid” heeft veruit het
vernieuwd. Het centrum heeft o.a. twee
ners van de binnenstad, overig Hoorn,
grootste dagelijkse winkelaanbod (12.600 m
moderne supermarkten (Aldi, Deka), versza-
forenzen en (binnenstads)bezoekers uit
wvo)*. Veel aanbod heeft een bovenlokale functie:
ken, een drogist en een bloemist, evenals een
Westfriesland.
•
De binnenstad: Het dagelijks winkelaanbod is
grote Bristol. Koopstromenonderzoek wijst uit
specialistisch en gericht op inwoners uit de
dat driekwart van de bestedingen uit de wijk
marktis de grootste discountsupermarkt
hele gemeente en zelfs daarbuiten (wijn,
Grote Waal komt, het overige deel komt zowel
(circa 1.500 m² wvo) van de gemeente. Deze
delicatessen, koffie/thee, taarten, toko, zoet-
van buiten de gemeente (Oosteinde,
supermarkt ligt solitair op de grens tussen de
waren, biologische supermarkt, etc.). Het
Scharwoude) als vanuit de binnenstad.
verzorgingsgebieden Zuid en Kersenboogerd,
Albert Heijn Van Dedemstraat: Deze solitaire
en is goed bereikbaar.
(tussen singel en Provincialeweg) en de jaren
*
2
•
2
Binnenstad 5.000 m2 wvo; Lidl / Deen en AH samen 4.700 m2 wvo / Grote Beer 3.000 m2 wvo dagelijks winkelaanbod.
•
•
Lidl Clausplein: Deze solitaire Lidl-super
grote Albert Heijn-supermarkt (± 1.800 m²
Boodschappencentra in Hoorn naar branche en omvang
Vernieuwd wijkcentrum Grote Beer
10 van 42
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
•
Deen Vredehofstraat: Deze solitaire super-
1.4 Beleid
markt (circa 1.300 m² wvo) ligt centraal in de buurt ‘Hoorn Noord’ en heeft daar een
Voor het toekomstige detailhandelsbeleid zijn een
belangrijke buurtverzorgende functie.
aantal beleidsstukken en besluiten van gemeente, regio en provincie relevant.
Verspreide niet-dagelijkse winkels Op een aantal locaties zijn winkels gevestigd
Gemeente Hoorn
buiten de normale winkelgebieden (zie grafiek
•
In de Poort van Hoorn (de entreezone van de
bijlage C). De belangrijkste zijn:
stad) wordt de komende jaren ingezet op de
•
Tuincentrum Overvecht, met een omvang
ontwikkeling van een aantrekkelijk stedelijk
van bijna 6.000 m² wvo. Dit tuincentrum is
milieu. De groeiambitie zal vooral in dit
goed ontsloten (bij afrit A7 aan de Berk
gebied worden gerealiseerd (minimaal +1.000
houterweg).
woningen). Om deze ambities te realiseren
Op bedrijventerrein Westfrisia liggen aan de
wordt de grote AH-supermarkt verplaatst
straten De Factorij, De Corantijn, De
naar een andere locatie in de stad en wordt
Compagnie en De Marowijne circa 20
een kleinere ‘binnenstadsformule’ ontwikkeld,
winkels van samen circa 10.800 m² wvo.
zonder extra parkeerbehoefte, gericht op
Driekwart van die winkels vallen binnen de
forensen en bewoners van de binnenstad en
woninginrichting (met name keukenwinkels).
de Poort van Hoorn*.
•
De grootste winkel is tweehandswinkel •
•
Ten noorden van het spoor is ruimte voor
Noppes van 3.000 m² wvo.
grote bouwvolumes (zoals ziekenhuis,
Op bedrijventerrein De Oude Veiling zijn
TOREN, etc.). Ten zuiden van het spoor, rond
circa tien winkels gevestigd, waaronder
de historische binnenstad, wordt meer aange-
bouwmarkt Karwei, van circa 3.500 m² wvo.
sloten bij de historische schaal en maat.* In
Verder betreft het o.a. fietsen, kringloop en
dit gebied is het versterken van de verblijfs-
parket.
kwaliteit door ingrepen in de openbare ruimte
Kleine Deen in de binnenstad
Verspreid gelegen winkelvestigingen
(o.a. herstel singelstructuur) een belangrijk *
Gemeente Hoorn (2019), Raadsbesluit Uitgangspunten Gebiedsontwikkeling Poort van Hoorn - 24-9-2019.
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
Belangrijke ontwikkelingen Poort van Hoorn
11 van 42
doel. Bij de Pelmolenpad-/Prisma-locatie
• •
•
Buurt- en wijkcentra: supermarktaanbod
wordt ruimte vrijgehouden voor een eventuele
passend bij de verzorgingsfunctie, met een
alternatieve ontsluiting naar de binnenstad.
moderne omvang.
Voor de Poort van Hoorn en de binnenstad
•
Buiten de hoofdstructuur wordt geen mede-
wordt een nieuwe parkeervisie ontwikkeld.*
werking verleend aan initiatieven voor
In de binnenstadsvisie (2016) wordt ingezet op
(nieuwe clusters van) detailhandel.
het principe van de gemengde binnenstad:
Versterking van de structuur vraagt om
een aantrekkelijke mix van wonen, werken,
reductie van verspreide meters.
voorzieningen en recreatie. Er is een concentratiegebied van winkels aangewezen (kern-
Provincie**
winkelgebied). In de aansluitende hoofd- en
In het detailhandelsbeleid van de provincie
zijstraten zijn ook winkelactiviteiten mogelijk
Noord-Holland staat het onderstaande centraal:
(‘gemengd, kleinschalig’).
•
Duiding Kernwinkelgebied Binnenstadsvisie 2016
Noord-Holland Noord, waaronder Westfriesland, heeft te veel winkelaanbod. ***
Regio
•
Centrum, voorkomen (extra) leegstand;
In de regionale detailhandelsvisie Westfriesland worden de binnenstad en Hof van Hoorn als dé
•
beleidskader is vastgesteld: •
Dagelijkse winkels bereikbaar op aanvaardbare afstand, met oog voor leefbare kernen;
twee regionaal-verzorgende winkelcentra van Westfriesland benoemd. Het onderstaande
Prioriteit bij hoofdwinkelgebieden als Hoorn-
•
Internet-afhaalpunten situeren in bestaande winkelcentra.
Parkeervisie: capaciteit op de juiste plek
Voor op recreatief gebruik gerichte winkels ligt het primaat bij de binnenstad van Hoorn.
•
Concentratie van winkels in volumineus aanbod zo veel mogelijk in Hof van Hoorn. (Verdere) brancheverruiming op deze locatie is niet gewenst.
*
Met Graumans (2019), Parkeervisie binnenstad en Poort van Hoorn (concept, 06-09-2019).
12 van 42
** Provincie Noord-Holland, Detailhandelsbeleid Noord-Holland 2015-2020 & Structuurvisie NoordHolland 2040 & Provinciale omgevingsvisie 2019. *** Provincie Noord-Holland (2019), Monitor Detailhandel.
Detailhandelsvisie Westfriesland 2016
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
2 Trends en ontwikkelingen
2.1
De Nederlandse winkelmarkt
Naar een vraaggestuurde winkelmarkt De winkelsector beweegt zich van een aanbod gestuurde markt naar een vraaggestuurde markt. Mede door de ontwikkeling van online winkelen zijn consumenten niet meer vanzelfsprekend gericht op het aanbod in hun omgeving. Dit is tot nu toe vooral het geval in de niet-dagelijkse winkelsector, waar online aankopen al goed zijn voor een kwart van de bestedingen. In reactie op deze ontwikkeling is de vestigingsstrategie van winkelketens aan het veranderen; minder winkels, alleen op de beste
Ontwikkeling online marktaandeel dagelijkse en niet-dagelijkse winkelsector
locaties. Nieuwe winkelconcepten worden ontwikkeld om specifieke doelgroepen aan te
*
spreken. Het grijze middensegment (winkelfilia-
*
*
* len) verliest de grip op de consument. Hierdoor
* *
verdwijnen winkels, die jaren als vanzelfspre-
*
kend aanwezig *waren, uit het straatbeeld. *
Levensstijl consument bepalend
*
*
*
*
*
* *
*
De keuzes van de Nederlanders (waar woon ik, hoe beweeg ik me?) zijn leidend in deze vraaggestuurde winkelmarkt. Zo is de * groei van het
*
*
aantal binnenstadsbewoners aanleiding voor
*
*
*
* *
*
*
*
*
kleinere ‘city’- en stationswinkels, specifiek gericht op mensen met een kleine woning, geen 2013 Jumbo-City, auto, en2012 weinig tijd (Praxis-City,
etc.).
14 van 42
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Faillissementen landelijke filialen in het middensegment (sommige met minder vestigingen doorgestart) 1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
Waar koopt de consument?
vanwege de nadruk op filiaalbedrijven in het
In de reguliere winkelgebieden (hoofd-, wijk-, en
Het nieuwe ‘reguliere winkelgebied’ waar
middensegment onvoldoende onderscheiden
buurtcentra) is ook de krimp in vloeroppervlak
Nederlanders dagelijks te vinden zijn is het
van internet en van de grote binnensteden. Op
groot (-8%). De ‘klappen’ in de winkelmarkt vallen
internet. De groeiende detailhandelsbestedin-
veel van deze locaties nemen passantenaantal-
juist op de plekken die er voor de leefbaarheid
gen (aantrekkende economie, meer mensen)
len af en neemt de leegstand toe, omdat er
toe doen.
landen voornamelijk online. Bestedingen in veel
weinig kansrijke alternatieve functies zijn.
fysieke winkelbranches dalen. In reactie daarop
Niet-dagelijks: schaalverkleining én -vergroting
is er in de fysieke winkelmarkt sprake van
Krimp juist in reguliere winkelcentra
Het aanbieden van een groot aantal artikelen in
polarisatie; kansrijk zijn de kleinere centra met
Al jaren neemt het aantal winkels in Nederland,
een winkel is in veel niet-dagelijkse branches niet
vooral een boodschappenfunctie en daarnaast
door een toename van online winkelen, maar
genoeg om onderscheidend te zijn van internet.
de grote binnensteden met veel aanbod en
bijvoorbeeld ook door gebrek aan opvolging, af.
Online is het aanbod altijd groter en makkelijker
vermaak. De middelgrote centra (waaronder
Dit geldt vooral voor de niet-dagelijkse sector,
te vergelijken (o.a. op prijs). Veel niet-dagelijkse
Hoorn) zien de niet-dagelijkse winkelbestedin-
daar zijn momenteel al bijna 10.000 winkels
winkelketens willen op de minder kansrijke
gen teruglopen. Deze centra kunnen zich
minder dan in 2013 (-13%).
locaties zelfs kleiner, of sluiten hun vestigingen daar (o.a. Mediamarkt, H&M, Hema, Blokker).
World Wide Web
20% minder winkels/inwoner in NL sinds 2008
Aankopen
Dagje stad
Boodschappen
? Dorp/wijkcentrum
Middelgroot centrum
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
Grote binnenstad
15 van 42
Binnen bepaalde branches is daarentegen een
aanbod in de branche In en om het huis is in m2
Supermarkt is grote publiekstrekker
schaalvergroting gaande, zoals bijvoorbeeld bij
wvo sinds 2013 nagenoeg gelijk gebleven.
Een gemiddelde supermarkt is tussen de
Intratuin, Hornbach, Decathlon, fietsenwinkels,
Elektronica wordt al lang veel op internet gekocht.
1.200 en 2.000 m² wvo groot. Een dergelijke
etc. Deze bedrijven proberen zich veelal buiten
In de overige branches is internet nog een relatief
winkel heeft wekelijks tussen de 8.000 en
reguliere winkelgebieden te vestigen, waarbij ze
beperkte factor, maar dat verandert snel.
15.000 betalende bezoekers. Van die grote
uitgaan van hun eigen aantrekkingskracht. Dit
aantrekkingskracht kunnen andere winkels
resulteert vaak in het verdrukken van de kleinere
profiteren. Supermarkten die goed ingepast
branchegenoten in centrumgebieden.
zijn in een winkelgebied zorgen voor veel toeloop in andere winkels. De mate waarin combinatiebezoek plaatsvindt, wordt bepaald
Vanaf circa 2013 trekken de bestedingen in de
Ontwikkeling online aandeel In en om het huis 2016 - 2018
woninginrichtingsbranche weer aan, maar ze zijn
Woninginrichting van 12% naar 15%
rijkste factoren afstand en zichtrelatie (zie
Woninginrichting, doe-het-zelf, tuin, elektronica
nog niet terug op het niveau van 2008. Deze
Doe-het-zelf van 3% naar 5%
sector is sterk afhankelijk van de conjuncturele
Tuinartikelen van 2% naar 3%.
ontwikkeling en woningmarkt. Het totale winkel-
Elektronica van 35% naar 42%
Ontwikkeling omzet in fysieke winkels binnen artikelgroepen In en om het huis
16 van 42
door de ruimtelijke inpassing, met als belang bijlage E).
+14% dagelijks m2 wvo/inwoner in NL sinds 2008
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
Heftige concurrentie onder supermarkten
den ontstaan meer city-supermarkten, ‘mand-
Online boodschappen
Waar in de niet-dagelijkse sector sprake is van
jeswinkels’, tot 1.000 m² wvo.
Het online marktaandeel in de dagelijkse sector
krimp is in de dagelijkse sector nog steeds
is nog beperkt (2018: 3%), maar groeit snel. De
sprake van groei van het winkelvloeroppervlak.
Supermarkten nemen een steeds groter ‘markt-
online boodschappenmarkt is een nieuwe
Dit wordt vooral veroorzaakt door de super-
aandeel levensmiddelen’ voor hun rekening,
‘arena’ waar de concurrentiestrijd wordt voort-
marktsector (circa 80% van de dagelijkse
waaronder zelfs thuisbezorging van warme
gezet. Vooral in de supermarktsector stijgt het
sector). De hevige concurrentie onder super-
maaltijden en consumptie ter plaatse (bijv. La
marktaandeel online snel. De mate waarin
markten wordt voornamelijk uitgevochten door
Place bij Jumbo). Door gebrek aan marktruimte
boodschappen online worden gedaan verschilt
schaalvergroting van winkels. Supermarkten
ontstaat een kannibaliserende markt voor
nog sterk per gebied. Vooral in de steden neemt
willen met de mooiste winkel op de beste locatie
levensmiddelen, zowel voor supermarkten als
de bezorgdekking snel toe, onder andere door
(bezoekgemak, omvang, etc.) de sterkste
voor andere aanbieders van dagelijkse artikelen
de komst van online supermarkt Picnic. In
positie innemen in de lokale markt. De groei in
(o.a. bakkers, slagers, etc.): groei van de één
gemeenten waar Picnic beschikbaar is, lag het
écht grote supermarkten (2.000+ m² wvo) is
gaat ten koste van de ander.
marktaandeel van de online dagelijkse beste-
beperkt (zie bijlage D). In groeiende binnenste-
De mandjeswinkel in hoogstedelijk gebied
dingen in 2018 al rond de 5%.
Trends zichtbaar: ooit zaten hier V&D en La Place..
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
Online boodschappen doen groeit snel
17 van 42
2.2 Hoe zit dat in Hoorn?
grote winkelaanbod in woninginrichting in Hof van Hoorn, terwijl in de mode grote
Verlies niet-dagelijkse bestedingen inwoners
trekkers ontbreken (o.a. H&M, Zara, Sting)
De binding van bestedingen aan het Hoornse
ontbreken.
niet-dagelijkse winkelaanbod neemt de afgelopen jaren af, door een grotere afvloeiing
Niet-dagelijkse bestedingen vanuit de omgeving
naar online:
Van de totale niet-dagelijkse bestedingen in
•
In de niet-dagelijkse sector was in 2018
Hoornse winkels kwam in 2018 50% van buiten
de koopkrachtbinding van de inwoners
de gemeente (toevloeiing). Deze bestedingen
van Hoorn aan de eigen winkels nog maar
zijn in absolute zin gelijk gebleven met 2016.
58%. In 2016 was dat nog 64%. Ondanks
Uitgesplitst naar locatie is er wel sprake van
de bevolkingsgroei zijn de bestedingen
een ontwikkeling: de toevloeiing vanuit de
in de eigen winkels ook in absolute zin
omgeving naar Hof van Hoorn is toegenomen,
afgenomen.
terwijl die naar de binnenstad is afgenomen. De
Vooral de afvloeiing naar internet groeit
toevloeiing van niet-dagelijkse bestedingen van
snel. Onder de inwoners van Hoorn waren
buiten Hoorn naar de binnenstad komt voorna-
online aankopen in 2018 al goed voor circa
melijk uit de gemeenten Medemblik (13%),
25% van alle niet-dagelijkse bestedingen. In
Drechterland (10%) en Koggenland (7%). De
2016 was dat nog 20%. Deze groei is verge-
regiofunctie van de Hoornse binnenstad be-
lijkbaar met de ontwikkeling in de overige
perkt zich derhalve tot de directe omgeving
Randstad*.
(aangrenzende gemeenten).
•
•
*
Gemak ook voor inwoners Hoorn belangrijk
Binnen branches zijn er verschillen in hoeveel bestedingen afvloeien naar inter-
Dagelijkse bestedingen
net. Zo is het online aandeel in Mode & luxe
Inwoners van Hoorn doen bijna al hun dage-
in Hoorn bovengemiddeld (32% t.o.v. 28% in
lijkse aankopen in de eigen gemeente (93%).
de Randstad) maar is het online aandeel
Circa 2% van de bestedingen in de dagelijkse
Woninginrichting in Hoorn ondergemiddeld
sector vloeide in 2018 af naar internet. Dat ligt
(11% t.o.v. 13%). Dit is verklaarbaar door het
iets onder het Randstedelijk gemiddelde.
I&O Research/DTNP (2018), Koopstromenonderzoek Randstad 2018.
18 van 42
Hof van Hoorn trekt meer bestedingen 1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
2015-2019: minder winkels in Hoorn
Verwachting ontwikkeling winkelaanbod
De landelijke trends zien we één op één terug in
•
In de reguliere niet-dagelijkse winkelbran-
de ontwikkeling van het winkelaanbod in Hoorn.
ches (mode, huishoudelijk, sport, etc.)
In totaal zijn er sinds 2015 circa 40 winkels
nemen bestedingen in winkels verder af,
minder en is het totale winkelvloeroppervlak zo
waardoor per saldo winkels verdwijnen (zie
goed als gelijk gebleven. Daarbinnen zijn de
Steps en Didi). De verwachte bevolkings-
ontwikkelingen zoals verwacht:*
groei in de gemeente heeft slechts een
•
Groei in m² wvo dagelijks aanbod door
beperkt dempende invloed op de verwachte
uitbreiding van supermarkten (+ 2.900 m²
krimp in deze markt. Vooral in de binnen-
wvo, o.a. in Grote Beer en Hollandse Cirkel).
stad is sprake van een krimpopgave.
•
•
Krimp in de ‘reguliere’ niet-dagelijkse winkel-
•
In de dagelijkse sector nemen winkelbeste-
branches, zoals mode, huishoudelijk, sport,
dingen vooralsnog niet af, maar is de lokale
etc. (-7.600 m² wvo). De krimp is vooral in de
markt van vraag (inwoners) en aanbod
binnenstad te zien, mede door landelijke
(dagelijkse winkels) verzadigd. In Hoorn is
faillissementen (V&D, Coolcat, etc.).
anno 2020 sprake van een negatieve
Groei in m² wvo in de niet-dagelijkse branche
marktruimte (zie bijlage G voor marktruimte-
In en om het huis (+4.900 m² wvo), voorna-
indicatie 2025).
melijk in woninginrichting op Hof van Hoorn.
•
Impact faillissementen landelijke winkelketens
De dagelijkse sector profiteert de komende jaren van de bevolkingsgroei in Hoorn, dit
De moeizame invulling van het voormalige
effect wordt echter gedempt door de snelle
V&D-pand is typerend voor de situatie in Hoorn.
ontwikkeling van online boodschappen
Uiteindelijk is deze gevuld door verplaatsingen
doen. Hierdoor blijft de marktruimte nega-
binnen het centrum van bestaande dagelijkse
tief.
winkels (Kruidvat, ICI Paris). De bovenliggende
•
Het aanbod in de sector In en om het huis
etages zijn uit de markt gehaald en getransfor-
(woninginrichting, etc.) in Hoorn is recent
meerd naar wonen. Ook in andere middelgrote
flink toegenomen. Vanwege de toekomstige
centra is de invulling van voormalige V&D-
groei van inwoners in Hoorn zijn de ver-
panden problematisch.
wachtingen positief. De sector is wel sterk conjunctuurgevoelig.
*
Zie bijlage F.
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
Nieuwbouw buurtcentrum Hollandse Cirkel
19 van 42
3 Visie winkelstructuur
3.1
Uitgangspunten en ambities
uitgegaan van een beperkte omvang aan
•
De Noorderveemarkt: Dit gebied heeft in de
detailhandel, passend bij het functioneel
toekomst geen parkeerfunctie meer. Hier
Bij het opstellen van de detailhandelsvisie
profiel van deze gebieden*. Voorwaarde is
wordt de singelstructuur teruggebracht.
houden we rekening met de onderstaande
daarnaast dat er geen onevenredige con-
ambities en uitgangspunten.
currentie mag zijn met de bestaande
kwaliteit en terrasmogelijkheden. Invulling
detailhandel in de binnenstad en dat de
van de kerk met een hotel. Het grootste deel
marktruimte kan worden aangetoond.
van de parkeercapaciteit blijft behouden.
Uitgangspunt: ontwikkeling Poort van Hoorn •
De gemeente Hoorn wil ‘meer stad’ worden.
•
•
In stationsgebied-noord wordt uitgegaan
Op grond van provinciaal en gemeentelijk
van een kleine binnenstadssupermarkt*
Uitgangspunt: bestaande plannen overig Hoorn
beleid wordt minstens 50% van de nieuwe
(500 à 700 m² bvo), vooral gericht op lokale
•
woningen gerealiseerd binnen 1.200 meter
bewoners en bus- en treinreizigers*.
Holenkwartier: Woningontwikkeling met ruimte voor maximaal 350 m² wvo winkels
rond OV-knooppunten, waarvan een groot
nabij de Lidl aan het Clausplein.
deel in De Poort van Hoorn. Om dit te
Uitgangspunt: kleinschalige binnenstad
realiseren is een verplaatsing van Albert
Binnen de historische binnenstad is gekozen
molen door ontwikkeling van de post
Heijn noodzakelijk*. Vooralsnog wordt
om de kleinschaligheid zoveel mogelijk te
kantoorlocatie en de noordelijk gelegen
daarbij gedacht aan een locatie in het
behouden en de verblijfskwaliteit te versterken.
‘versmarkt’-locatie. Onderzoek naar moge-
gebied Dampen-Berkhouterweg, en aan behoud van de huidige omvang. •
Kerkplein: Herinrichting met meer verblijfs-
In stationsgebied-noord, stationsgebied-
*
Gemeente Hoorn (2019), Raadsbesluit Uitgangspunten Gebiedsontwikkeling Poort van Hoorn - 24-09-2019.
•
Huesmolen: Revitalisering van de Hues
lijkheden van verplaatsing en vergroting Lidl, en van vergroting van Deen op huidige locatie.
zuid en Pelmolenpad/Prismalocatie wordt Bron: Hoorn.nl
Ontwikkeling in Poort van Hoorn aanstaande
Ontwerp nieuw Kerkplein met shared space
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
Investeringen voor de lange termijn
21 van 42
Ambities voor de winkelstructuur • •
•
•
Een leefbaar stedelijk milieu, waaronder een
Vanuit de winkelmarkt is er druk om op
goed, gevarieerd voorzieningenaanbod.
locaties buiten de reguliere winkelgebie-
Een dynamisch hoofdcentrum met een
den te vestigen (kosten, bezoekgemak).
onderscheidend, kleinschalig profiel, met
Gemeenten moeten daarom regelmatig
aantrekkingskracht op lokale bewoners,
hun detailhandelsbeleid verdedigen.
regiobezoekers en toeristen.
Een belangrijk principe in het handelen
Het bieden van een compleet winkelaanbod
van gemeente is het bewaken van de
voor dagelijkse benodigdheden in de
‘leefbaarheid’. Het voorzieningenniveau
nabijheid van de bewoners.
is daar een belangrijk onderdeel van. In
Het beschermen van de vitaliteit in centrum
de figuur hiernaast wordt aangetoond
gebieden door het beperken van leegstand.
dat clustering van detailhandel het voorzieningenniveau van een gebied
Concentratie in centrumgebieden
verhoogt. Bij een hogere mate van
De mate van concentratie van aanbod is een
clustering van verkooppunten in winkel-
belangrijke factor voor de hoogte van het
gebieden (x-as) neemt het totaal aantal
voorzieningenniveau. Het winkelaanbod wordt
verkooppunten (i.r.t. het aanwezige
daarom zoveel mogelijk geconcentreerd in de
draagvlak) in het verzorgingsgebied
reguliere winkelgebieden. Nieuwe winkelontwik-
(y-as) toe.
kelingen op overige locaties worden voorkomen.
Divers en uniek aanbod binnenstad
22 van 42
Boodschappencentra in wijk en buurt
Woonboulevard Hof van Hoorn
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
3.2 Gewenste winkelstructuur
Visie op de detailhandelsstructuur in de gemeente Hoorn
Gewenste winkelstructuur Rekening houdend met lokaal en regionaal beleid, de trends en ontwikkelingen in de winkelmarkt en de voorgaande ambities is er tot 2025 geen reden om in Hoorn aan grote winkeluitbreidingen of nieuwe winkellocaties te denken. Op de lange termijn kunnen andere keuzes wenselijk zijn, afhankelijk van de groei van Hoorn en ontwikkelingen in de winkelmarkt. De komende vijf jaar is de wenselijke ontwikkeling het versterken en toekomstbestendig maken van de winkelgebieden die deel uitmaken van de na te streven structuur: •
De binnenstad: het belangrijkste winkelgebied van de stad met het grootste en meest diverse winkelaanbod. De binnenstad van Hoorn heeft een onderscheidende positie binnen de regio (verblijfskwaliteit en aantrekkelijke aanbodmix winkels, horeca en cultuur).
•
Stationsgebied-noord: Ervan uitgaande dat de grote AH-supermarkt vertrekt uit dit gebied en passend bij de ambities voor Poort van Hoorn worden enkele winkels gerealiseerd gericht op trein- en busreizigers, aangevuld met een kleine binnenstadssupermarkt (500 à 700 m² bvo) in stationsgebied-noord voor forensen en bewoners van de binnenstad en de Poort van Hoorn.
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
23 van 42
•
Wijkcentra: Grote Beer, Kersenboogerd en
belangrijke rol in het dagelijkse voorzieningen-
Huesmolen zijn de drie grote boodschappen-
aanbod. Omdat de afstand in deze buurten tot
centra in de gemeente. Door deze centra
volwaardige buurt- of wijkwinkelcentra voor
kwalitatief te versterken heeft iedere bewoner
veel inwoners te groot is en het marktgebied te
binnen aanvaardbare afstand toegang tot een
klein is voor uitbreiding tot een volwaardig
complete boodschappenlocatie. De wjkcentra
buurtwinkelcentrum, maken deze solitaire
beschikken bij voorkeur over twee supermark-
supermarkten deel uit van de gewenste winkel-
ten van voldoende omvang. Dit zorgt voor
structuur.
voldoende bezoekersstromen voor het functi-
•
•
Hof van Hoorn: de Hof van Hoorn is de belang-
oneren van aanvullend dagelijks en niet-dage-
rijkste vestigingslocatie voor grootschalige
lijks aanbod.
winkels met volumineuze artikelen binnen het
Buurtcentra: Korenbloem, Hollandse Cirkel en
thema Wonen, zowel voor de gemeente als
Blokker-Centrum zijn de buurtcentra van
voor heel Westfriesland. Hier heeft de regio-
Hoorn. Deze buurtcentra beschikken over één
nale consument een compleet aanbod om te
moderne supermarkt en enig aanvullend
kijken en te vergelijken.
(vooral) dagelijks aanbod. De buurtcentra
•
hebben een boodschappenfunctie voor de omliggende buurten (Risdam-noord, Bangert
Wijkcentra bieden compleet boodschappenaanbod
Tuincentrum: een volwaardige tuincentrum op een goed (auto)bereikbare locatie.
•
Bouwmarkt Oude Veiling: vanwege het doelge-
& Oosterpolder, Blokker), waardoor alle (ook
richte bezoek van bouwmarkten is enige
minder mobiele) inwoners toegang hebben tot
spreiding gewenst. De Oude Veiling is een
de primaire voorzieningen in de directe
strategisch goede locatie door de centrale
woonomgeving. Het aanbod in deze buurtcen-
ligging en goede bereikbaarheid.
tra blijft ook in de toekomst ondergeschikt en
•
aanvullend aan de wijkcentra. Hierdoor
Terughoudend op overige locaties
kunnen de wijkcentra ook op termijn een
Om bovenstaande winkelstructuur niet te ondermij-
gevarieerder aanbod behouden.
nen adviseert DTNP terughoudend om te gaan met
Strategisch gelegen solitaire supermarkten:
winkelontwikkelingen (nieuwbouw, uitbreiding)
Op Stan Kentonplein en Vredehofstraat
buiten deze structuur. Zo kan een zo groot moge-
vervullen de solitaire supermarkten, mede
lijke variëteit aan aanbod worden behouden in de
door hun centrale ligging in de buurt, een
winkelgebieden die deel uitmaken van de gewens-
24 van 42
Vitale winkelstructuur voor de consument
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
te winkelstructuur en wordt leegstand tegenge-
In de binnenstad van Hoorn is al jaren sprake van
gaan*. Om dezelfde redenen is de uitbreiding van
fikse winkelleegstand (ruim 40 panden). Door het
bestaande solitaire winkels, die geen deel uitma-
veranderende koopgedrag (toename online
ken van de gewenste detailhandelsstructuur, en/of
bestedingen) zal de behoefte aan winkels in de
de verplaatsing van solitaire winkels naar andere
binnenstad naar verwachting verder afnemen en
solitaire locaties ongewenst.
worden winkels in de binnenstad steeds vaker
Wonen
Wonen Wonen
Cultuur
Cultuur
Horeca
Horeca
Diensten
Diensten
doelgericht bezocht. De binnenstad heeft echter naast de winkelfunctie in toenemende mate een
(bijvoorbeeld voor de verplaatsing van de AH-
ontmoetings- en verblijfsfunctie. Mensen bezoe-
supermarkt) hiervan afwijken op grond van zwaar-
ken de binnenstad steeds vaker vanwege de
wegende belangen. Het spreekt voor zich dat de
(historische) sfeer en beleving. Daardoor is het
gemeente een dergelijk besluit goed moet motive-
belangrijk om ook andere publieksfuncties (o.a.
ren, aangevuld met een afweging van de effecten.
horeca, cultuur, etc.) een meer centrale rol te
3.3
Binnenstad
geven. Door de menging met andere (publieks-) functies kan de binnenstad, ondanks de afnemen-
Horeca
Diensten
Non-food
Food
leegstand
Indien de gemeente dit beleid vaststelt, mag zij
Cultuur
Non-food Non-food
Food
Food
Grotere functiemix in de brede binnenstad
de winkelfunctie, haar relevantie en aantrekkings-
Transitie
kracht binnen en buiten Hoorn behouden.
Detailhandel blijft ook in de komende jaren een belangrijke economische factor in en een belang-
Kleiner ‘publiekshart
rijke reden voor bezoek aan de binnenstad. De
Door de verwachte verdere afname van de
binnenstad blijft daarmee het belangrijkste winkel-
winkelbehoefte dreigt de winkelleegstand op
gebied van de gemeente. Het is dan ook van
termijn toe te nemen. Op dit moment is de winkel-
belang dat ondernemers, eigenaren en gemeente
leegstand behoorlijk verspreid over alle winkel-
intensief samenwerken om de aantrekkingskracht
straten. Ook zien we dat de passantenaantallen in
ervan te behouden.
de meeste winkelstraten afnemen**. Vooral in de modische sector (kleding, schoenen, modeaccessoires) is een deel van de bezoekers gericht op
*
Dynamis (2019), Sprekende Cijfers winkelmarkt. In gemeente waar uitbreiding niet expliciet is uitgesloten, neemt de leegstand vaker toe.
,,De winkel is iets groter dan waar we nu zitten, maar dat gaf niet de doorslag. Het ging ons vooral om de plek en de passanten. Mede door de nieuwe invulling van V&D ligt de nadruk steeds meer op het midden van het Grote Noord.’’ Saskia Ziengs - vastgoedmanager Ziengs Bron: Noordhollandsdagblad.nl
** Locatus, Passantentelling 2016 en 2018: in 10 van de 13 straten waar is gemeten waren er per saldo minder passanten in 2018 dan in 2016.
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
25 van 42
kijken en vergelijken en zijn winkels deels afhan-
en Gouw lijken hun positie als onderdeel van het
kelijk van impulsaankopen. Een grote mate van
publiekshart te verliezen.
concentratie van dit type winkels zorgt voor hogere passantenaantallen en een grotere mate
Denken vanuit doelgroepen binnenstad
van levensvatbaarheid voor deze winkels. Om de
De binnenstad van Hoorn wordt dagelijks bezocht
concentratie te bevorderen, is het van belang toe
door mensen met een zeer verschillend bezoek-
te werken naar een kleiner ‘publiekshart’* (gebied
motief en bezoekgedrag. Voor de inwoners van
waar een aaneengesloten front van publieksge-
Hoorn is de binnenstad de plek om een enkele
richte voorzieningen wordt nagestreefd) dan het
aankoop te doen, soms uitgebreider te winkelen
huidige winkelrondje. In dat publiekshart zijn alle
en ook om regelmatig naar toe te gaan voor
publieksfuncties welkom (naast winkels en horeca
ontmoeting of verblijf. Voor de regiobezoeker is
ook culturele voorzieningen en diensten met een
vooral het uitgebreidere winkelaanbod een reden
publieksgericht karakter). Zonodig wordt in dit
om de binnenstad te bezoeken. Toeristen komen
gebied meegewerkt aan schaalvergroting met
vooral voor het totale pakket van historische
behoud van het historische karakter van gevels**.
kwaliteit, winkels, horeca, musea en havens.
Straten die dan niet langer tot het publiekshart
Op basis van allerlei onderzoek in middelgrote
behoren, kunnen een breder (gemengd) profiel
centra zoals Hoorn blijkt enerzijds dat het winkel-
krijgen met andere functies, waaronder ook
bezoek steeds doelgerichter en korter wordt
wonen en werken. Hiervoor is het van belang om
(bezoek aan één of enkele winkels per keer),
heldere gebiedsprofielen op te stellen, die aan-
terwijl anderzijds de behoefte aan ontmoeting en
sluiten bij de kwaliteiten en kansen in het gebied
horecabezoek in de binnenstad toeneemt.
Verschillende doelgroepen...
en het veranderende bezoekgedrag en bezoekmotief. Keuzes over de begrenzing van het
De eisen die bezoekers vanuit de verschillende
publiekshart en de profielen van de deelgebieden
bezoekmotieven stellen aan de binnenstad zijn
zullen in samenspraak met belanghebbenden
daarom zeer verschillend. De grote groep (lokale)
gemaakt moeten worden. Met name Nieuwsteeg
bezoekers die voor een doelgerichte aankoop naar de binnenstad komt, stelt hoge eisen aan
* In het verleden ‘kernwinkelgebied’ genoemd. ** Ook eventueel samenvoegingen groter dan 200 m2.
26 van 42
gemak in de vorm van goede bereikbaarheid en parkeergelegenheid op relatief korte afstand van
...met verschillende eisen aan de binnenstad
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
het bezoekdoel. Recreatief winkelpubliek en
nieuwe investeringen en nieuw perspectief
(o.a. doe-het-zelf, keukens, sanitair, tapijt,
toeristen hechten veel meer waarde aan het
Keuzes zullen mede daarom in nauwe samen-
meubels, elektronica). Ook in de toekomst is het
grote winkel-, horeca- en cultuuraanbod en een
spraak met belanghebbenden (ondernemers,
van groot belang om vast te houden aan de
goede verblijfskwaliteit. De (ruimtelijke) spanning
eigenaren) moeten worden gemaakt. Voor
minimum omvang van winkels van 1.000 m2
die bestaat tussen bezoekgemak en verblijfskwa-
ondernemers kunnen financiële bijdragen in de
bvo (750 m2 wvo)*. Hierdoor wordt het bijzon-
liteit zal moeten aansluiten aan de wensen van
verplaatsingskosten stimulerend werken. Ook
dere karakter van de Hof van Hoorn bestendigd
de verschillende doelgroepen.
een bijdrage aan de transformatie van (leeg-
en worden kleinere winkels gestimuleerd zich te
staand) winkelvastgoed naar wonen kan bevor-
(blijven) vestigen in reguliere winkelgebieden,
Nadere uitwerking binnenstadsvisie
derd werken. In de uitvoeringsparagraaf wordt
zodat daar (extra) leegstand wordt voorkomen.
Deze detailhandelsnota roept op tot een nadere
een aanzet voor dit proces opgesteld (actiepun-
uitwerking en concretisering van de binnenstads-
ten, organisatie, etc.).
visie. De nadere uitwerking dient om leegstand te verminderen/voorkomen door heldere keuzes te
3.4 Hof van Hoorn
maken op onder meer de volgende onderwerpen:
Geen brancheverruiming Hof van Hoorn heeft een sterke en onderscheidende positie in Westfriesland. Om deze positie in de dynamische winkelmarkt te behouden, is
•
Afbakening van een kleiner publiekshart;
Woonthemacentrum van Westfriesland
het regionale beleid gericht op de concentratie
•
Gebiedsprofiel van de overige straten en
De Hof van Hoorn is de ‘woonboulevard’ van de
van volumineus aanbod op Hof van Hoorn en
inpassing andere functies op basis van
regio. Hof van Hoorn is in Westfriesland veruit
op het tegengaan van nieuwe perifere winkel-
kansen en mogelijkheden;
het grootste winkelgebied gericht op de verkoop
ontwikkelingen. DTNP adviseert om het ge-
Mogelijke toevoegingen van nieuwe/andere
van volumineuze artikelen binnen het thema
meentelijk beleid hier op aan te laten sluiten.
publieksfuncties in het publiekshart, en
wonen. Door dit grote aanbod kan de consu-
Het verruimen van de mogelijkheden (branche
niet-publieksfuncties (waaronder wonen en
ment hier kijken en vergelijken.
en omvang) op Hof van Hoorn ondermijnt de
•
werken) in de straten met een gemengd •
ambities voor de gemeentelijke én regionale
profiel;
Hof van Hoorn geen regulier winkelgebied
winkelstructuur door:
Aanwijzen concrete locaties voor (ultra-)kort-,
Vanwege de aard en omvang van de artikelen
•
middellang- en langparkeren (op elkaar
(volumineus) hebben sommige winkels een
aansluiten van binnenstadsvisie en parkeer-
grote uitstallingsruimte nodig. Dergelijke winkels
visie).
zijn daardoor niet goed inpasbaar in reguliere
het verwateren van het woonthema en bijbehorende regionale aantrekkingskracht;
•
de beperking van de (fysieke) ruimte voor versterking van het woonthema;
winkelgebieden, zoals de historische binnenVoor ondernemers en eigenaren zijn heldere
stad. Hof van Hoorn is primair voor winkels met
keuzes van belang om vertrouwen te krijgen in
volumineuze artikelen binnen het thema wonen
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
*
Alleen als de kavel niet voldoende groot is, kan afgeweken worden van de minimum omvang.
27 van 42
•
de negatieve (leegstands)effecten op De
wijkniveau mogelijk. Om die reden is de aanwe-
Huesmolen (nabijheid) en de binnenstad van
zigheid van sterke supermarkten in centrumgebie-
Hoorn (nabijheid, kleinschaligheid).
den wenselijk. Aan nieuwe solitaire supermarkten wordt daarom niet meegewerkt.
Wij adviseren daarom om geen uitzonderingen, zoals speelgoed en dierenbenodigdheden, meer
Ontwikkelingsperspectief
op te nemen in het bestemmingsplan (ook niet
In Hoorn ontbreekt tot 2025 marktruimte voor
onder voorwaarden). De verkoop van fietsen en
uitbreiding van het supermarktaanbod. Toevoe
brommers is wel toegestaan, net als op andere
ging van nieuw supermarktaanbod zorgt voor
perifere bedrijfslocaties in de gemeente.
verdrukking. Desondanks is het gewenst om
Grootschalige kringloopwinkels sluiten, vanwege
schaalvergroting van supermarkten in enkele
het grote aandeel woninginrichtingsartikelen, juist
buurt- en wijkcentra toe te staan, om daarmee de
aan bij het aanbod van Hof van Hoorn. Vestiging
gewenste winkelstructuur te versterken. Buiten de
hiervan is in de toekomst toegestaan op Hof van
gewenste winkelstructuur is uitbreiding of nieuw-
Hoorn.
vestiging niet toegestaan.
Op de bovenverdiepingen kan eventueel transfor-
Om de wijk- of buurtfunctie van de supermarkten
matie naar grootschalige leisurefuncties of
te benadrukken wordt er een maximum omvang
woon- of kantoorfuncties worden overwogen, in
gehanteerd, passend bij de omvang van het
samenhang met de ontwikkelingen in de Poort
verzorgingsgebied. Hierdoor wordt een evenwich-
van Hoorn.
tige spreiding van supermarkten bereikt. Als
3.5
Boodschappenstructuur
stelregel kan worden gehanteerd dat supermarkten in buurtcentra kleiner zijn dan in wijkcentra: •
supermarkt in wijkcentrum 1.200 à 1.800 m2 wvo;
Supermarkt structuurbepalend Supermarkten zijn structuurbepalende voorzie-
•
supermarkt in buurtcentrum en strategisch
ningen. Vanwege de grote trekkracht leveren
gelegen solitaire supermarkten: 1.000 à
supermarkten een bijdrage aan het functioneren
1.500 m2 wvo.
van overige winkels in de directe nabijheid en
Uitbreiding van niet-dagelijkse winkels is in de
maken daarmee een gevarieerd aanbod op
boodschappencentra niet gewenst.
28 van 42
Versterking positie Kersenboogerd
Herontwikkeling in De Huesmolen
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT - 11 juni 2020
Per verzorgingsgebied (zie 1.3) worden hierna de
positie in de wenselijke detailhandelsstructuur.
gewenste ontwikkelingen geschetst.
Uitbreiding van deze supermarkt is ongewenst.
Risdam
Noord-oost
In Risdam behoeft de positie van De Huesmolen
Het deelgebied Hoorn-Noord-oost heeft momen-
als wijkcentrum aandacht. Het meer kwetsbare,
teel een groot supermarktaanbod. Voor de
niet-dagelijkse aanbod (schoenen, boeken,
boodschappenvoorziening van de inwoners van
kleding, huishoudelijke artikelen, etc.) is afhanke-
Noord-oost zijn de buurtcentra Blokker-Centrum
lijk van de dagelijkse trekkracht van het bood-
en Hollandse Cirkel van groot belang. Het geza-
schappenaanbod. De supermarkten in dit wijkcen-
menlijke aanbod van Blokker-Centrum en
trum mogen groter worden om deze trekkracht te
Hollandse Cirkel past bij het draagvlak, hier wordt
versterken. Vooral de Lidl is nu van beperkte
uitgegaan van behoud van de huidige buurtver-
omvang. Door deze supermarkten uit te breiden
zorgende functie. De kleinere, solitaire super-
en vastgoed te moderniseren kan de positie van
markten in Zwaag en Blokker hebben geen
het wijkcentrum worden verbeterd. Voor de
positie in de wenselijke detailhandelsstructuur,
Korenbloem wordt uitgegaan van behoud van het
daar wordt daarom niet meegewerkt aan uitbrei-
huidige aanbod.
ding. De inwoners van Oud-Zwaag hebben met
Blokker-Centrum
De Huesmolen, Korenbloem, Hollandse Cirkel en Kersenboogerd
Blokker-Centrum een ruim boodschappenaanbod
Het dagelijkse winkelaanbod in de wijk
in de directe omgeving.
Kersenboogerd is relatief klein. De supermarkten in het wijkcentrum zijn beide aan de kleine kant (≤
Zuid
1.000 m² wvo). Om de wijkverzorgende functie
De Grote Beer is recent vernieuwd en is klaar
voor ruim 20.000 inwoners te vervullen én vol-
voor de toekomst: twee moderne supermarkten
doende trekkracht voor de overige winkels te
en een volledig aanbod (o.a. verszaken, drogist,
genereren is schaalvergroting van deze super-
bloemist, lectuur) in een moderne setting met de
markten wenselijk. Voor de solitaire supermarkt in
nodige faciliteiten (o.a. toiletten).
het oosten van de wijk wordt uitgegaan van
In de binnenstad is het aanbod versspeciaalza-
behoud van de huidige buurtverzorgende functie.
ken divers, maar is het supermarktaanbod
Het winkelvastgoed bij de Spaarneweg heeft geen
kleinschalig: een Deen van 400 m2 wvo en kleine
1854.0617 Detailhandelsnota 2020-2025 Gemeente Hoorn EINDCONCEPT- 11 juni 2020
Deen supermarkt in binnenstad Hoorn
29 van 42
specialistische supermarkten, zoals Ekoplaza
3.6 Overige locaties
Ook voor tuincentra ontbreekt marktruimte,
en Hilal. De Albert Heijn-supermarkt aan de
door de vestiging van Overvecht aan de
noordzijde van het spoor heeft in de huidige
Winkelontwikkelingen horen, zoals beschreven
Berkhouterweg en Intratuin in Oosterblokker.
situatie voor de bewoners van de binnenstad
in het voorgaande hoofdstuk, in de wenselijke
Vanwege het grote ruimtebeslag van kas en
een belangrijke verzorgingsfunctie.
winkelstructuur te landen. Op overige locaties
buitenruimte is inpassing in Hof van Hoorn geen
wordt, om leegstand in de nagestreefde winkel-
optie.
In de binnenstad wonen nu circa 5.500 mensen.
structuur te voorkomen, niet meegewerkt aan
Door realisatie van circa 1.000 woningen in
winkelontwikkelingen (zowel uitbreiding, ver-
Nieuwe detailhandel en uitbreiding op bedrij-
Poort van Hoorn en transformatie naar wonen
plaatsing als nieuwe detailhandel).
venterreinen wordt, exclusief ABC-goederen
van voormalig winkelvastgoed (zoals De
(auto, boten, caravans), fietsen en brommers,
Gruyter) neemt op termijn het aantal inwoners
Detailhandel op bedrijventerreinen
niet meer toegestaan. Detailhandel op bedrij-
in dit gebied fors toe. Na de verplaatsing van
De ambitie om Hof van Hoorn te versterken
venterreinen (waaronder kringloopwinkels) zorgt
Albert Heijn naar een locatie buiten dit gebied
betekent dat elders geen uitbreiding of nieuw-
voor aanzienlijke consumentenstromen, die zich
ontstaat in dit verzorgingsgebied (binnenstad,
vestiging van volumineuze winkels in het
moeilijk laten mengen met intensief vrachtver-
Poort van Hoorn) een onderaanbod in de
woonthema (inclusief keukens en badkamers)
keer en zwaardere milieucategorieën.
supermarktsector. In relatie tot de ambities voor
wordt toegestaan. Wel kunnen de bedrijventer-
Poort van Hoorn is behoefte aan een kleine