Bijlage 1 - Beleidsvisie Rondkomen

Beleidsvisie Rondkomen Wat doen we om te zorgen dat inwoners kunnen rondkomen? 2021 - 2025

Voorwoord Voor u ligt de beleidsvisie Rondkomen van de gemeente Hoorn. Dit document is tot stand gekomen door een samenwerking tussen ambtenaren, maatschappelijke organisaties en de Hoornse gemeenteraad. Als ik terugkijk naar de start van mijzelf als wethouder, dan trof ik bij mijn aantreden in 2018 een divers landschap aan initiatieven, spelregels, uitvoeringsregels en beleidsnotities aan. Allemaal met het doel om inwoners en ondernemers die het nodig hebben, in zekere mate te ondersteunen. De tijd leert echter, dat voor zowel inwoners en ondernemers enerzijds en de gemeentelijke uitvoering anderzijds een diversiteit aan spelregels en uitvoeringsregels leidt tot een verlies in efficiency en effectiviteit in de uitvoering. Dat mag geen uitkomst zijn. Zeker niet in deze tijd. Want COVID-19 heeft duidelijk gemaakt, hoe groot het belang is een duidelijk en helder geformuleerd beleid ten aanzien van financieel rondkomen. Juist in deze tijd, waarin de effecten van de crisis steeds meer effect heeft op de financiële situatie van veel inwoners en ondernemers van Hoorn, is het van belang om zoveel mogelijk ondersteuning te bieden.

Met deze Beleidsvisie Rondkomen geven wij hier invulling aan. De ultieme test is de implementatie en uitvoering in de praktijk, met het bieden van de menselijke maat. Wij hebben hier hard aan gewerkt en blijven ons inzetten om dat te bereiken. Met gepast trots bied ik deze Beleidsvisie Rondkomen aan. (Onderstaand cursief zou ik weglaten.) Ik wens een ieder bij elke start richting rondkomen, onderdeel uitmakend van het proces of niet, veel wijsheid toe. En roep iedereen op eraan bij te dragen dat inwoners hulp vragen bij de gemeente als zij dat nodig hebben. Ik vertrouw er op, dat de energie en inspiratie van iedereen die betrokken is en in het bijzonder de gemeenteraad, de bron zal zijn om de inwoners en de ondernemers die het zo hard nodig hebben, te helpen. Kholoud al Mobayed Wethouder

Dat is ook wat inwoners vragen. De roep om een persoonlijke behandeling, een persoonlijk contact, de persoonlijke behandeling van de aanvraag, maken dat wij als gemeente en politiek in alle openheid en transparantie moeten duidelijk maken, wat we wel en wat we niet doen. Daarbij blijft het voorkomen van problemen van groot belang en zetten wij actiever in op het ondersteunen van onze inwoners bij de eerste tekenen dat er iets kan zijn. Maar ook als problemen al groter zijn willen wij de drempel om contact te zoeken en hulp vragen zo laag mogelijk houden. 2/41

Samenvatting De Beleidsvisie Rondkomen is een uitwerking van het Meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein 2019-2023 waarin de doelen: meekomen, rondkomen en vooruitkomen, uitgewerkt zijn in negen opgaven. In deze beleidsvisie wordt antwoord gegeven op de vraag: Wat doen we om te zorgen dat inwoners kunnen rondkomen? en geldt voor de komende vier jaar, 2021 tot en met 2024. De belangrijkste onderdelen waarmee antwoordt gegeven wordt op die vraag zijn: 1. Alle inwoners in Hoorn moeten kunnen rondkomen, de gemeente helpt daarbij; 2. De gemeente pakt de regie over de hulp, kijkt verder dan de hulpvraag en doet wat nodig is om het verschil te maken met een menselijke maat; 3. De hulp is eenvoudig, duidelijk en toegankelijk en 4. De hulp wordt opgepakt vanuit de ambities op de onderdelen: preventie, vroegsignalering, inkomensondersteuning, hulp bij schulden en civiele beschermingsmaatregelen. Naar schatting hebben ruim 27.000 inwoners in Hoorn te maken met (een bepaalde mate van) moeite met rondkomen. Binnen de beleidsvisie is rekening gehouden met de landelijke en lokale ontwikkelingen, zoals wijzigingen van wet- en/of regelgeving, Covid-19 en andere (regionale) beleidsplannen. Door een integrale projectmatige aanpak is deze beleidsvisie tot stand gekomen.

De belangrijkste definities binnen ‘rondkomen’ voor Hoorn zijn uitgewerkt: laag inkomen, (problematische) schuld, civiele beschermingsmaatregelen (curatele, bewind en mentorschap) en de armoedeval.

In de beleidsvisie wordt de focus gelegd op bepaalde doelgroepen inwoners:  die ten gevolge van (landelijke) invloeden, buiten zijn/ haar bereik om (tijdelijk) in financiële problemen (dreigen te) raken;  die via de gemeente of via partners van de gemeente hulp ontvangen;  met minderjarige kinderen;  met inkomsten uit arbeid;  met inkomsten uit een onderneming, met in het bijzonder zzpstatus;  met AOW-leeftijd en  die langdurig arbeidsongeschikt zijn. Ingezet wordt op het extra bereiken van deze groepen inwoners in de wijken waar de meeste inwoners moeten rondkomen van een laag inkomen en de meeste (problematische) schulden: Hoorn Noord, Kersenboogerd Noord en Grote Waal. Hiervoor wordt ook samengewerkt met de wijkprogramma’s Hoorn Noord Venenlaankwartier, Kersenboogerd en Grote Waal. Er wordt integraal gewerkt, dat zorgt ervoor dat inwoners beter geholpen kunnen worden. Hiervoor is bijvoorbeeld een stadsbreed team binnen 1.Hoorn: Team Rondkomen. Vanuit dit team wordt verschillende inzet geleverd om het integraal werken te waarborgen. Deze gaan onder andere over intensivering van in- en externe samenwerking, specifieke inzet ten behoeve van ‘verborgen armoede’, de maatwerktafel en de accountmanager rondkomen. De acties voor de beleidsvisie richten zich op preventie, vroegsignalering, inkomensondersteuning, hulp bij schulden en civiele beschermingsmaatregelen.

Hiervoor is verschillende inzet opgenomen. Per onderdeel is de ambitie:

3/41

  





Preventie: We voorkomen dat inwoners in de (nabije) toekomst (zwaardere) hulp van de gemeente nodig hebben. Vroegsignalering: Inwoners die hulp nodig hebben, worden zo vroeg mogelijk bereikt. Inkomensondersteuning: Inwoners die dat willen worden geholpen naar een zo onafhankelijk en zelfstandig mogelijk bestaan, zonder financiële zorgen. Hulp bij schulden: Alle inwoners die dat nodig hebben krijgen hulp bij schulden. De hulp is zo toegankelijk (laagdrempelig) mogelijk en voorziet inwoners (waaronder ondernemers/ zzp’ers) met (problematische) schulden van perspectief op de kortste weg naar een schuldvrij bestaan. Civiele beschermingsmaatregelen: Inwoners worden op de juiste manier geholpen.

Om te weten of gestelde doelen worden behaald wordt ingezet op duidelijk en helder geformuleerde resultaten en monitoring. Dit geeft mogelijkheden tot sturing en bijsturing. Ook wordt communicatie proactief ingezet om de inwoners te bereiken.

4/41

Leeswijzer Na de inleiding wordt inzicht gegeven in de landelijke en lokale ontwikkelingen rondom schuldhulpverlening, onder andere door Covid-19 (hoofdstuk 2). In hoofdstuk 3 wordt de visie en ambitie op rondkomen beschreven, maar ook de doelgroepen die bereikt worden met de beleidsvisie. Hoofdstuk 4 gaat in op de integrale aanpak die zorgt dat de inwoners beter geholpen kunnen worden. Hoofdstuk 5 staat in het teken van de acties waarop de komende vier jaar wordt ingezet om de doelstelling van de beleidsvisie te behalen. In hoofdstuk 6 worden de resultaten, monitoring en evaluatie behandeld. In hoofdstuk 7 worden de financiële gevolgen beschreven en tot slot in hoofdstuk 8 een overzicht van de realisatie, met daarin de communicatie en risico’s. De realisatie is verder uitgewerkt in een implementatieplan (bijlage 2) en de communicatie in een communicatiestrategie (bijlage 3).

5/41

Inhoudsopgave 5.5 Civiele beschermingsmaatregelen ............................................25 Voorwoord........................................................................................2 Samenvatting ...................................................................................3 1

6 Resultaten en monitoring ...............................................28 6.1 Maatschappelijke resultaten ......................................................28 11.2 Monitoring ................................................................................29

Inleiding..............................................................................7 7

2 Ontwikkelingen..................................................................9 2.1 Landelijk Actieplan Brede Schuldenaanpak ................................9 2.2 Wetswijzigingen ...........................................................................9 2.3 Decentralisatie ...........................................................................10 2.4 Covid-19 ....................................................................................10 2.5 Feiten en cijfers Hoorn...............................................................10 3 Rondkomen in Hoorn......................................................12 3.1 Visie op Rondkomen..................................................................12 3.2 Ambitie.......................................................................................12 3.3 Definities ....................................................................................12 3.4 Doelgroepen ..............................................................................13

Financiën..........................................................................30

8 Realisatie..........................................................................31 8.1 Acties .........................................................................................31 8.2 Communicatie............................................................................32 8.3 Risico’s ......................................................................................32 9 Bijlagen ............................................................................33 Bijlage 1. Stakeholdersessies..........................................................33 Bijlage 2. Implementatieplan ...........................................................34 Bijlage 3. Communicatiestrategie ....................................................39

4 Onze aanpak: Integraal ...................................................15 4.1 Gemeente Hoorn .......................................................................15 4.2 Samenwerking ...........................................................................15 4.3 Financiële stimulering ................................................................17 5 Acties op Rondkomen ....................................................19 5.1 Preventie....................................................................................19 5.2 Vroegsignalering........................................................................20 5.3 Inkomensondersteuning ............................................................22 5.4 Hulp bij schulden .......................................................................24

Beleidsvisie Rondkomen |

6/41

1

Inleiding

In juli 2019 is het Meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein 2019-2023 door de gemeenteraad in Hoorn vastgesteld. Het doel van het Meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein is een gezond, kind- en gezinsvriendelijk Hoorn, waarin alle inwoners van alle leeftijden naar eigen vermogen kunnen meekomen, rondkomen en vooruitkomen. Daaruit volgen drie doelstellingen:  Meekomen;  Rondkomen en  Vooruitkomen. Deze Beleidsvisie Rondkomen is een integrale uitwerking van de doelstelling: Rondkomen. In deze beleidsvisie is zoveel mogelijk kennis en inzicht van de gevolgen van de coronacrisis meegenomen1. Naast de kaderstellende rol van de raad is de wet- en regelgeving die binnen Rondkomen valt van belang voor deze beleidsvisie. De voornaamste wet- en regelgeving is:  Algemene wet bestuursrecht;  Gemeentewet;  Participatiewet;  Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en  Boek 1 BW. Totstandkoming In 2019 is voor de gemeente Hoorn een onderzoek naar (verborgen) armoede in Hoorn uitgevoerd door Bureau Bartels. Dit onderzoek leverde een 19-tal aanbevelingen op, gericht op armoede in Hoorn. Meer specifiek op:  Kinderen;  Verborgen armoede en  Armoedeval. 1 De ontwikkeling van dit beleidsstuk heeft plaatsgevonden over de periode maart

2020 – februari 2021. Beleidsvisie Rondkomen |

Voor de totstandkoming van dit onderzoek zijn partners en inwoners betrokken geweest. Bijvoorbeeld via interviews of een enquête. De uitkomst en aanbevelingen van dit onderzoek (die zijn weergegeven in een onderzoeksrapport2) is één van de belangrijkste uitgangspunten voor dit beleid3. Deze beleidsvisie is via een integrale projectmatige aanpak tot stand gekomen. Er zijn bijdragen geleverd van:  een intern projectteam van specialisten;  een extern panel van specialisten;  interne stakeholders;  externe stakeholders;  het Hoornse college van Burgemeester en Wethouders en  de Hoornse gemeenteraad. Dit resulteert in een beleidsstuk wat tot stand is gekomen door intensieve samenwerking met: raadsleden, wethouders, ambtenaren van de gemeente Hoorn, deurwaarders, bewindvoerders, curatoren, mentoren, ondernemers, onderwijs, woningbouwvereniging, WerkSaam, ervaringsdeskundigen, andere specialisten en inwoners. Doelstelling Binnen deze Beleidsvisie Rondkomen wordt antwoord gegeven op de vraag: ‘Wat doen we om te zorgen dat inwoners kunnen rondkomen?’

De strategie om dit te bereiken is:

2 Armoede(beleid) Gemeente Hoorn, Eindrapport Bureau Bartels (gedeeld per brief

met de gemeenteraad in Hoorn door het college op 31 januari 2019). 3 Dit onderzoek wordt in deze beleidsvisie aangeduid als: onderzoek of onderzoeksrapport.

7/41

Professionals krijgen de ruimte om te doen wat in iedere situatie nodig is. De hulpvraag staat centraal, niet het systeem. Hulp vragen of krijgen is eenvoudig, de hulp is duidelijk en toegankelijk. Er wordt individueel maatwerk geleverd. Zo krijgen inwoners de hulp die zij nodig hebben en zorgen we dat inwoners kunnen rondkomen. We zetten in op preventie om te voorkomen dat inwoners in de problemen komen. In de gevallen waar dit niet lukt is het essentieel om inwoners zo vroeg mogelijk te bereiken. De (financiële) situatie van ouders/ verzorgers mag de ontwikkeling van een kind niet belemmeren. Elk kind verdient de kans om mee te doen aan verenigings-, sport-, culturele- en schoolactiviteiten. In 2025 helpt de gemeente Hoorn meer inwoners die het financieel zwaar hebben. We zorgen dat werk loont en dat meer inwoners de meest passende (financiële) hulp/ bescherming krijgen die nodig is. Hiervoor is de hulp bekend en toegankelijk. De resultaten van de voorzieningen (effectiviteit) brengen we in beeld.

Beleidsvisie Rondkomen |

8/41

2

Ontwikkelingen

Verschillende landelijke en lokale ontwikkelingen zijn van belang voor deze beleidsvisie. De aandacht voor de armoede- en schuldenproblematiek is de afgelopen jaren sterk toegenomen in Nederland. Dit is ook noodzakelijk. Nederland is een welvarend land met relatief veel armoede. De positie van gemeenten ten opzichte van de (armoede gerelateerde) hulp aan inwoners is versterkt. En er zijn bijvoorbeeld verschillende initiatieven gestart waar gemeenten van mee kunnen profiteren om de hulpverlening aan de inwoners beter te maken. Met deze beleidsvisie gebeurt dit voor de inwoners in Hoorn. In Hoorn is in 2019 een onderzoek naar (verborgen) armoede uitgevoerd wat verschillende cijfers en inzichten opleverde. De conclusies en aanbevelingen zijn bijvoorbeeld verwerkt in deze beleidsvisie en het bijbehorende implementatieplan. De Beleidsvisie Rondkomen is een doorontwikkeling van de hulp aan inwoners aangevuld met nieuwe inzet om te zorgen dat inwoners in Hoorn de komende jaren beter kunnen rondkomen. Landelijke ontwikkelingen blijven de komende jaren actueel. Naast de vastgestelde wetswijzigingen die (deels gefaseerd) vanaf 2021 worden geïntroduceerd zijn andere voorstellen nog in ontwikkeling. De Tweede Kamer verkiezingen die in 2021 plaatsvinden zullen hier ook aan bijdragen4.

2.1 Landelijk Actieplan Brede Schuldenaanpak Het Landelijk Actieplan Brede Schuldenaanpak (hierna: actieplan) is een collectief van maatregelen van de Nederlandse overheid om armoede- en schuldenproblematiek beter te kunnen voorkomen en verhelpen. Dit is één van de afspraken uit het landelijk coalitieakkoord en is in 2018 gestart. 4 Bijvoorbeeld een nieuw toeslagensysteem of andere wetswijzigingen die in

ontwikkeling zijn zoals met betrekking tot de collectieve (aanvullende) zorgverzekering. Beleidsvisie Rondkomen |

De belangrijkste doelen voor het actieplan zijn:  Problematische schulden voorkomen;  Ontzorgen en ondersteunen en  Zorgvuldige en maatschappelijk verantwoorde incasso. Vanuit dit actieplan zijn er landelijke initiatieven ontwikkeld, zoals SchuldenlabNL5. Het pact: ‘Op weg naar een schuldenzorgvrij Nederland’ is onderdeel van SchuldenlabNL.

2.2 Wetswijzigingen Om de doelstellingen uit het actieplan te bereiken, wordt er landelijk ingezet op voorlichting, stimulering en het opschalen van slimme combinaties van effectieve methodieken. Om de ambities te realiseren, is er echter ook handelingsperspectief en grondslag nodig. Dit vraagt om wijziging van wet- en regelgeving. Per 2021 zijn/worden er acht (wijzigingen van) wetten en/of regelgevingen geïntroduceerd (deels gefaseerd) rondom:  Wet vereenvoudiging beslagvrije voet;  Wet stroomlijning keten voor derdenbeslag;  Wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening;  Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind;  Individuele studietoeslag;  Laaggeletterdheid;  Wet inburgering en  Participatiewet (wetsvoorstel fraudevorderingen en ‘breed offensief’). Om deze Beleidsvisie Rondkomen toekomstbestendig te maken is zoveel mogelijk rekening gehouden met deze wetswijzigingen.

2.3 Decentralisatie 5 SchuldenlabNL is een landelijke samenvoeging van succesvolle projecten ter

bestrijding of voorkoming van armoede- en schuldenproblematiek.

9/41

Per 2015 zijn via transities in de Jeugdwet en Wet maatschappelijke ondersteuning verschillende (extra) taken bij gemeenten belegd. De reden hiervoor is dat gemeenten het dichtst bij inwoners staan die de hulp nodig hebben en daardoor in staat zijn integraal te werken en maatwerk te leveren. In de gemeente Hoorn is gekozen om via 1.Hoorn in het sociaal domein dicht bij de inwoner te staan, integraal te werken en maatwerk te leveren. Ten aanzien van de armoede- en schuldenbestrijding hebben gemeenten grotendeels6 de regie gekregen. De inzet via gemeenten wordt de afgelopen jaren geïntensiveerd met extra middelen. Deze zijn structureel (bijvoorbeeld: decentralisatieuitkering kansarme kinderen, ‘Kleinsmagelden’) en incidenteel (bijvoorbeeld: decentralisatieuitkering intensivering armoede- en schuldenaanpak coronacrisis). Lokale ontwikkelingen  Regionale aanpak laaggeletterdheid;  Beleid en implementatie wet inburgering (regionaal);  Lokale gezondheidsnota;  Sociale basis infrastructuur;  Uitvoeringsnota preventief jeugdbeleid en  Beleidsplan WerkSaam Westfriesland.

druk op de financiële situatie toeneemt. Dit gaat niet direct om inwoners die daarmee in de laag inkomen categorie vallen. Bij deze inwoners is sprake van een tijdelijke inkomensdaling die grotendeels, bijvoorbeeld door inzet van maatwerk, verholpen kan worden. Vanaf maart 2021 zullen een groot deel van deze inwoners met terugwerkende kracht tot januari 2021 geholpen gaan worden via de ‘TONK’7. Verder blijft de gemeente Hoorn zich op dit onderdeel ontwikkelen en inzetten om inwoners, waaronder specifiek ondernemers/ zzp’ers, die gedupeerd zijn ten gevolge van de coronacrisis, te helpen. Deze doelgroep wordt in de beleidsvisie algemeen beschreven8. Dit zorgt dat het beleid in Hoorn toekomstbestendig is en ruimte biedt aan de nieuwe categorie inwoners die door het soort situaties als de coronacrisis in de problemen (dreigen te) raken.

2.5 Feiten en cijfers Hoorn In het uitgevoerde onderzoek is het volgende onderzocht:

2.4 Covid-19 Sinds maart 2020 is er in Nederland sprake van een ‘coronacrisis' onder invloed van de Covid-19 pandemie. In Hoorn is sinds december 2020 sprake van een lichte stijging in het aantal inwoners dat hulp vraagt voor inkomensondersteuning en schuldhulpverlening. De verwachting is dat voor de langere termijn sprake zal zijn van een verdere stijging van het aantal hulpvragen. De grootste stijging wordt verwacht in de jaren na het einde van de pandemie, wanneer overheidssteun wordt afgebouwd of eindigt. De groep inwoners die in aanmerking komt voor hulp wordt groter. Daarnaast is de verwachting dat er een groep inwoners bijkomt die een daling van inkomen heeft waardoor de 6 Met uitzondering van kwijtschelding gemeentelijke belastingen, het

toeslagenstelsel en heffingskortingen op de inkomstenbelasting. Beleidsvisie Rondkomen |

‘Het verkrijgen van inzicht in de (verborgen) armoedeproblematiek in Hoorn alsmede de (effectiviteit van de) initiatieven op dit terrein en lessen die daaruit te destilleren zijn voor een gerichte aanpak van de verborgen armoede en armoedeval.’ Van verborgen armoede is sprake als inwoners rond moeten komen van een laag inkomen maar geen hulp krijgen. De armoedeval is volgens het onderzoeksrapport een situatie waarin het voor mensen met een laag inkomen niet loont om betaald werk te aanvaarden. Volgens de meest recente cijfers moesten in 2017 ca. 4.500 van de 31.800 huishoudens in Hoorn rondkomen van een laag inkomen9. Eén op de zeven 7 TONK staat voor: Tijdelijke overbrugging noodzakelijke kosten. 8 Zie doelgroepen in paragraaf 3.4 van deze beleidsvisie.

9 Deze cijfers verschijnen periodiek eens in de zoveel jaar. De verwachting is dat deze

sinds 2017 tot aanvang van de coronacrisis niet veel uiteenlopen.

10/41

huishoudens had dus een risico op armoede. Hoorn wijkt hierin niet af van het landelijk gemiddelde. Naar schatting gaat dit om ruim 27.000 inwoners in Hoorn10 die te maken hebben met (een bepaalde mate van) moeite met rondkomen. Moeite met rondkomen Onder alle huishoudens in Hoorn is in november en december 2019 een enquête gehouden waarin vragen gesteld werden over de mate waarin huishoudens in Hoorn kunnen rondkomen. De resultaten hiervan zijn in het onderzoeksrapport weergegeven. Door het onderzoek weten we dat:  Voor 12% van alle huishoudens geldt dat zij moeilijk rond kunnen komen van hun inkomen.  Voor nog eens 18% van de huishoudens geldt dat zij in de ene periode makkelijk en in de andere periode moeilijk rond kunnen komen. Dit komt door stijgende kosten en hoge vaste lasten. Bij een derde van de huishoudens die (soms) moeite heeft met rondkomen, komen betalingsachterstanden voor.

Drie op de tien huishoudens geeft aan dat het niet moeilijk is om rond te komen, maar dat het ook niet gemakkelijk is. Hier is het besteedbaar budget doorgaans niet groot, maar wel toereikend voor noodzakelijke uitgaven en voor een minimum aan ontspanning en maatschappelijke participatie. De resterende vier op de tien huishoudens heeft geen moeite om van hun inkomen rond te komen.

Cirkeldiagram: inwoners die moeite hebben met rondkomen, resultaten van de enquête onder huishoudens.

Inwoners Inwoners die (nog) makkelijk kunnen rondkomen Inwoners die moeilijk kunnen rondkomen (waarvan 1/3e een betalingsachterstand heeft) Inwoners die soms makkelijk soms moeilijk kunnen rondkomen 18% 12%

70%

10 38% van de Nederlandse huishoudens komt moeilijk rond. Bron: Nibud, 2021.

Hoorn heeft 33.162 huishoudens, met gemiddeld 2,21 personen per huishouden. Bron: waarstaatjegemeente.nl, 2021.

Beleidsvisie Rondkomen |

11/41

3

Rondkomen in Hoorn

  

3.1 Visie op Rondkomen Alle inwoners in Hoorn moeten kunnen rondkomen. Als dit niet lukt of dit dreigt niet te lukken krijgen inwoners de hulp die zij in hun situatie nodig hebben om te kunnen rondkomen. De gemeente pakt de regie over de hulp en zorgt voor een menselijke maat. Hulp van de gemeente kijkt verder dan de hulpvraag en doet wat nodig is om het verschil te maken. Die hulp is eenvoudig, duidelijk en toegankelijk. Iedere inwoner verdient de kans om mee te doen aan de samenleving (participeren), kinderen krijgen gelijke kansen en groeien zorgeloos op. Stress wordt gereduceerd en waar nodig wordt een inwoner ontzorgt. Inwoners krijgen vaardigheden aangereikt en worden vaardig gemaakt in rondkomen vanaf de basisschool.

3.2 Ambitie De gemeente Hoorn wil helpen bij het voorkomen dat inwoners niet kunnen rondkomen en wil helpen wanneer inwoners niet kunnen rondkomen. Dit raakt verschillende onderdelen die de gemeente Hoorn als taak heeft of als hulpverlening/ voorziening aan inwoners biedt. In deze beleidsvisie is hiervoor een onderverdeling gemaakt in:  Preventie;  Vroegsignalering;  Inkomensondersteuning;  Hulp bij schulden en  Civiele beschermingsmaatregelen. Per onderdeel betekent dit:

Beleidsvisie Rondkomen |





Preventie: We voorkomen dat inwoners in de (nabije) toekomst (zwaardere) hulp van de gemeente nodig hebben. Vroegsignalering: Inwoners die hulp nodig hebben, worden zo vroeg mogelijk bereikt. Inkomensondersteuning: Inwoners die dat willen worden geholpen naar een zo onafhankelijk en zelfstandig mogelijk bestaan, zonder financiële zorgen. Hulp bij schulden: Alle inwoners die dat nodig hebben krijgen hulp bij schulden. De hulp is zo toegankelijk (laagdrempelig) mogelijk en voorziet inwoners (waaronder ondernemers/ zzp’ers) met (problematische) schulden van perspectief op de kortste weg naar een schuldvrij bestaan. Civiele beschermingsmaatregelen: Inwoners worden op de juiste manier geholpen.

3.3 Definities Het is voor het bereiken van inwoners, de hulp en verstrekking van voorzieningen belangrijk om duidelijke definities11 te hanteren. Maar ook voor de inwoners zelf, bijvoorbeeld voor de rechtszekerheid. Laag inkomen Inwoners komen in aanmerking voor inkomensondersteuning wanneer zij een laag inkomen hebben en een bescheiden vermogen12. Er is sprake van een laag inkomen wanneer het inkomen niet hoger is dan maximaal 120% van de toepasselijke landelijke bijstandsnorm (incl. vakantiegeld)13. Bij een hoger

11 Deze definities zijn tot stand gekomen op basis van wet- en regelgeving, aangevuld

op basis van het onderzoeksrapport en het bestaande beleid van de gemeente Hoorn. 12 Een bescheiden vermogen is een vermogen dat lager is dan de grenzen genoemd

in artikel 34 lid 3 Participatiewet. 13 Waarbij artikel 22a Participatiewet (kostendelersnorm) buiten beschouwing wordt gelaten. 12/41

inkomen of een hoger vermogen wordt verwacht dat dit inkomen of vermogen (deels) ingezet wordt voor bijzondere, noodzakelijke kosten die zich voordoen. (Problematische) schuld Een schuld is een achterstand in de betaling wanneer die betaling niet binnen de eerste betalingsherinnering voldaan is. Een problematische schuld is een financiële situatie waarin redelijkerwijs is te voorzien dat een natuurlijk persoon niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden of als hij in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen. Civiele beschermingsmaatregelen Civiele beschermingsmaatregelen zijn de wettelijke maatregelen uit boek 1 BW, curatele, bewind en mentorschap.  Curatele is een beschermingsmaatregel voor inwoners die hun belangen niet naar behoren kunnen waarnemen.  Beschermingsbewind is een beschermingsmaatregel voor inwoners die hun vermogensrechtelijke belangen niet naar behoren kunnen waarnemen.  Mentorschap is een beschermingsmaatregel voor inwoners die hun niet vermogensrechtelijke belangen naar behoren kunnen waarnemen. Tabel: Overzicht civiele beschermingsmaatregelen Maatregel:

Curatele

Beschermings-

Mentorschap

bewind Herkomst:

Art. 378 Boek 1 BW

Art. 431 Boek 1 BW

Art. 450 Boek 1 BW

Leidt

Handelingson-

Handelingson-

Handelingson-

juridisch tot:

bekwaamheid

bevoegdheid (vermogens-

bevoegdheid (niet-vermogens-

rechtelijk)

rechtelijk)

Betreffend:

Alle belangen van

Vermogens-

Niet vermogens-

een meerderjarige

rechtelijke belangen van een meerderjarige

rechtelijke belangen van een meerderjarige

Beleidsvisie Rondkomen |

Gronden/

- Lichamelijke of

- Lichamelijke of

- Geestelijke of

soorten:

geestelijke toestand - Gewoonte van

geestelijke toestand - Verkwisting of het

lichamelijke toestand

drank- en/of drugsmisbruik

hebben van problematische schulden

Armoedeval De armoedeval is een achteruitgang van het netto inkomen bij (meer) werken14. Dit zijn situaties waar werken niet loont. Bijvoorbeeld door het wegvallen van landelijke en/of lokale inkomensondersteuning of kwijtscheldingen. Dit kan gaan om situaties van meer werken of vanuit een uitkering naar werk.

3.4 Doelgroepen De gemeente Hoorn wil alle inwoners die hulp nodig hebben, helpen. De reikwijdte van de hulp bij rondkomen die de gemeente Hoorn aan inwoners biedt gaat over inwoners die:  Een laag inkomen hebben;  Willen voorkomen dat zij in een (problematische) schuldensituatie raken;  (Problematische) schulden hebben en  Die onder curatele, bewind en/of mentorschap willen, zijn of worden gesteld15. Bepaalde (groepen) inwoners kunnen beter geholpen worden als daarop gefocust wordt. Bijvoorbeeld door gerichte inzet van communicatiemiddelen. De doelgroepen waarop in de uitvoering van dit beleid de focus op komt te liggen16 zijn:  Inwoners die ten gevolge van (landelijke) invloeden, buiten zijn/ haar bereik om (tijdelijk) in financiële problemen (dreigen te) raken; 14 Stimulansz, oktober 2019: Samenspel centraal en decentraal inkomensbeleid. 15 Een inwoner kan onder curatele worden gesteld, onder bewind, onder

mentorschap en onder bewind in combinatie met mentorschap. 16 Niet limitatief.

13/41

     

Inwoners die via de gemeente of via partners van de gemeente hulp ontvangen17; Inwoners met minderjarige kinderen; Inwoners met inkomsten uit arbeid; Inwoners met inkomsten uit een onderneming, met in het bijzonder zzp-status; Inwoners met AOW-leeftijd en Inwoners die langdurig arbeidsongeschikt zijn.

Ingezet wordt op het extra bereiken van deze groepen inwoners in de wijken waar de meeste inwoners moeten rondkomen van een laag inkomen en de meeste (problematische) schulden: Hoorn Noord, Kersenboogerd Noord en Grote Waal. Hiervoor wordt ook samengewerkt met de wijkprogramma’s Hoorn Noord Venenlaankwartier, Kersenboogerd en Grote Waal.

17 Zoals: inwoners met een uitkering via WerkSaam, inwoners die kwijtschelding

gemeentelijke belastingen ontvangen, inwoners die via andere voorzieningen van 1.Hoorn geholpen worden, inwoners die bijvoorbeeld via de maatschappelijke opvang of begeleid wonen hulp krijgen en inwoners waarbij sprake is van ‘life events' zoals: geboorte, overlijden of echtscheiding. Beleidsvisie Rondkomen |

14/41

4

Onze aanpak: Integraal

4.1 Gemeente Hoorn De gemeente Hoorn wil dat alle inwoners de hulp krijgen die nodig is. Eén op de drie huishoudens in Hoorn heeft moeite met rondkomen18. De leefsituatie van mensen met een laag inkomen gaat vaak samen met grote en kleine problemen op verschillende levensterreinen. Ook multiproblematiek speelt hierin een rol of het verband tussen armoede en gezondheid. We bieden stress sensitieve hulpverlening. De stress van schulden kan leiden tot fysieke en psychische gezondheidsklachten, die de situaties kan verergeren. Zo bleek uit onderzoek19 dat door een ‘schaarste’, bijvoorbeeld aan geld, je gedachten steeds naar datgene wat er niet of onvoldoende is wordt getrokken. Hierdoor zijn inwoners minder goed in staat te relativeren of keuzes te overzien. Waarmee er slechtere keuzes worden gemaakt en minder aandacht is voor andere belangrijke onderdelen van het leven zoals gezondheid. Daarnaast is er vaak sprake van laaggeletterdheid20. Aanpak Een integrale aanpak zorgt ervoor dat inwoners beter geholpen kunnen worden. Dat gebeurt integraal vanuit 1.Hoorn. Er is een stadsbreed team binnen 1.Hoorn: Team Rondkomen. In dit team werken rondkomen consulenten. Zij werken zo veel mogelijk generalistisch en zijn een vast aanspreekpunt voor de inwoner. Zij pakken (nieuwe) taken rondom de implementatie en uitvoering van deze Beleidsvisie Rondkomen op en voeren 18 Zie paragraaf 2.5.

19 Sendhil Mullainathan en Eldar Shafir, Schaarste: Hoe gebrek aan tijd en geld ons

gedrag bepalen, Maven Publishing 2013. 20 Laaggeletterdheid is een term voor mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak hebben deze mensen ook moeite met digitale vaardigheden.

Beleidsvisie Rondkomen |

de regie over een Rondkomen hulpvraag van een inwoner. Hierin worden zij ondersteund, bijvoorbeeld met communicatie(middelen). Tussen Team Rondkomen van de gemeente Hoorn, de andere teams en samenwerkingspartners van de gemeente wordt zoveel mogelijk verbinding gelegd. Om het integraal werken te waarborgen zorgen wij dat:  Rondkomen een vast onderdeel wordt in de perspectiefplannen van 1.Hoorn;  Er (steeds) nieuwe interne en externe samenwerkingen (kunnen) worden aangegaan of deze samenwerkingen worden geoptimaliseerd;  Deze samenwerkingen worden vastgelegd in afspraken welke bijvoorbeeld worden doorgevoerd in werkinstructies;  Partijen bekend zijn met elkaars voorzieningen en mogelijkheden;  Partijen bereikbaar zijn voor vragen en  Inwoners via die partijen eenvoudig naar team Rondkomen kunnen worden doorverwezen voor hulp. Als nieuw onderdeel geldt dat Team Rondkomen in de implementatie en uitvoering van deze beleidsvisie de hulp en inzet bij civiele beschermingsmaatregelen oppakt.

4.2 Samenwerking Intern Intern is het belangrijk dat medewerkers van de gemeente Hoorn toegang hebben tot een duidelijk overzicht van de hulpverlening en voorzieningen die wij als gemeente aan onze inwoners bieden. De communicatie inzet wordt hierin geborgd. Dit kan via de website en intranet. Ook is het belangrijk dat er eenvoudig, duidelijke en toegankelijke manieren zijn om de collega’s van team Rondkomen te bereiken. Inwoners die hulp bij rondkomen kunnen gebruiken moeten zo snel mogelijk door medewerkers van de gemeente gesignaleerd worden en worden overgedragen aan een collega van team Rondkomen. Hierover kunnen ook afspraken tussen teams gemaakt worden en kan voorlichting gegeven worden aan andere teams. (Mogelijke) problemen met

15/41

rondkomen bij een inwoner worden sneller gesignaleerd als er een beeld is van waarmee inwoners geholpen kunnen worden. Extern Ook voor externen is het belangrijk dat er toegang is tot een duidelijk overzicht van de hulpverlening en voorzieningen die aan inwoners geboden wordt. Externe partijen (in de meeste gevallen professionele organisaties profit/ nonprofit en vrijwilligersorganisaties) dragen bij aan het bereik van de voorzieningen en vullen de gemeentelijke voorzieningen aan met hun hulpverlening/ ondersteuning. Om dit te versterken krijgen externe partijen periodiek specifieke informatie waarin overzichtelijk gewezen wordt op de voorzieningen van de gemeente, hierin kunnen ook voorzieningen van partners opgenomen worden. De communicatie inzet van de gemeente Hoorn wordt hierin geborgd, specifiek op het uitdragen van een eenduidige boodschap voor hulp naar inwoners. Alle ‘pijlen’ moeten dezelfde kant op wijzen. Verborgen armoede Voor de gemeente Hoorn is samenwerking met deze externen belangrijk omdat zij op plekken komen waar de gemeente niet komt. Zij bereiken de inwoners die de gemeente niet bereikt. Zij spelen dus een belangrijke rol in het bereiken van de ‘verborgen armoede'. Externe partijen staan soms dichter bij de inwoner.

De gemeente Hoorn:  Stimuleert de verbinding tussen externe partijen;  Zorgt dat het voor externe partijen eenvoudig, duidelijk en toegankelijk is om inwoners door te verwijzen of aan te melden voor hulp bij team Rondkomen;  Gaat professionele samenwerkingen aan met externe partijen waarbij gemaakte afspraken zo veel mogelijk schriftelijk worden vastgelegd en het bereik in de leefwereld van de inwoner versterkt wordt; en  Geeft voorlichting aan de externe partijen. Maatwerktafel Wanneer bestaande voorzieningen op zichzelf onvoldoende blijken wordt met inzet van de maatwerktafel een oplossing voor een inwoner gevonden. Dit

Beleidsvisie Rondkomen |

gebeurt in een integrale samenwerking met interne maar ook externe partners. Dit is een instrument wat vanuit 1.Hoorn als standaard werkwijze wordt ingezet bij de complexe gevallen van hulp aan inwoners. Voor iedereen die een hulpvraag stelt, wordt op deze manier een passende integrale oplossing gezocht en gevonden. Interne- en externe partijen zijn via de maatwerktafel met elkaar verbonden en versterken elkaar ten gunste van de inwoner. Accountmanager Rondkomen De accountmanager Rondkomen zorgt voor verbinding, samenhang en bevordert de samenwerking tussen gemeente, organisaties, netwerken en (groepen) inwoners. De accountmanager geeft signalen af en focust op het vergroten van het bereik. Ook zet de accountmanager zich actief in op het bereiken van de doelgroepen. De functie van de accountmanager speelt een centrale rol in de verbinding tussen de interne organisatie en externe organisaties. De accountmanager is het aanspreekpunt voor externen met vragen en de aangewezen persoon om de juiste hulp/ inzet effectief te organiseren. En speelt een cruciale rol in het verbinden van deze beleidsvisie via een nauwe samenwerking in de implementatie met de stad. Westfriesland Westfriesland werkt volop aan een integrale aanpak en samenwerking tussen overheden en maatschappelijke instellingen.

Tussen de Westfriese gemeenten (Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer en Stede Broec) is het Pact van Westfriesland 7.1 gesloten21. Het doel hiervan is om de samenwerking op gebied van wonen, werken, onderwijs, bereikbaarheid, sociaal domein en vrije tijd te versterken. De lessen en de ambities voor verdere samenwerking staan in het Pact. De gemeenten werken de komende jaren onder meer samen op het gebied van participatie via WerkSaam Westfriesland en schuldhulpverlening via de gemeenten in de regio. Door de krachten te bundelen, open te staan voor

21 Vastgesteld in de gemeenteraad in Hoorn van 20 oktober 2020.

16/41

vernieuwing en innovatie en daar ook zelf proactief in te investeren. Ervaringen worden over en weer gedeeld. De samenwerking in Westfriesland op het gebied van rondkomen wordt ingezet om:  Het beleid te uniformeren;  Inwoners beter te bereiken;  Kennis te delen;  Gezamenlijke belangen te waarborgen en  Successen te vergroten. Landelijke samenwerking De gemeente Hoorn is landelijk actief. We zijn lid van de VNG en het G40 stedennetwerk. De VNG is het collectief van alle gemeenten in Nederland en de G40 is het collectief van de 40 grootste gemeenten in Nederland. Vanuit de VNG en G40 wordt samengewerkt voor belangenbehartiging en kennisdeling. Armoede- en schuldenproblematiek is een onderwerp dat landelijk hoog op de agenda staat. Hiervoor zijn verschillende initiatieven gaande, bijvoorbeeld onder het Landelijk Actieplan Brede Schuldenaanpak waarover in paragraaf 3.1 meer is geschreven. De komende jaren worden hier nieuwe initiatieven aan toegevoegd. De gemeente Hoorn probeert hierin actief aan te sluiten. Dit stelt de gemeente Hoorn in staat om de belangen van de inwoners in Hoorn én Westfriesland landelijk te vertegenwoordigen.

Zo kan de gemeente Hoorn en Westfriesland:  Invloed uitoefenen op landelijk en lokaal beleid;  Als gemeente en regio beter gezien worden;  Kennis- en ervaringen delen met vergelijkbare gemeenten;  Kennis- en ervaringen krijgen vanuit vergelijkbare gemeenten;  Regionaal en lokaal kennis- en informatiepartner zijn en  Sneller schakelen/ kennis- en informatie beter toepassen in de hulp die de inwoners in Hoorn krijgen. Sinds 2019 is de gemeente Hoorn binnen thema’s op het landelijke armoedeen schuldendomein actief betrokken. De gemeente Hoorn ‘zit aan tafel’, praat,

Beleidsvisie Rondkomen |

denkt en doet mee op bestuurlijk en ambtelijk niveau. Bijvoorbeeld in contact met het ministerie, VNG, G40 en G4 gemeenten. Dit draagt bij aan de ambitie om ‘meer stad te worden’.

4.3 Financiële stimulering Er wordt door professionele, profit/ non-profit en vrijwilligersorganisaties (veelal stichtingen) regelmatig een beroep gedaan op het verkrijgen van een subsidie voor de inwoners die moeite hebben met rondkomen. De bereidheid onder inwoners/ organisaties om een positieve bijdrage te leveren aan de mate waarin inwoners in Hoorn kunnen rondkomen is groot. Maar er is een gebrek aan middelen om dit te realiseren. Er is dan ook een grote verscheidenheid aan initiatieven die regelmatig aanspraak willen maken op een bijdrage van de Gemeente Hoorn. Initiatieven die niet allemaal voor een bijdrage in aanmerking (kunnen) komen. De komende jaren is het van belang dat initiatieven (bijvoorbeeld in de vorm van stichtingen) steeds meer gaan samenwerken om van elkaars sterke punten te profiteren, krachten te bundelen, meer inwoners te bereiken en kosten te delen. Vooral op het gebied van preventie, vroegsignalering of (met name bij hulp bij schulden) ter ondersteuning van een voorziening kunnen deze organisaties/ initiatieven effectief worden ingezet. Dit gaat bijvoorbeeld om inzet van maatjes/ coaches/ ervaringsdeskundigen. De gemeente Hoorn wil deze initiatieven stimuleren met een bijdrage. Maar dit vergt wel een bepaalde mate van professionaliteit van een organisatie.

Voor de aanvraag van een subsidie gelden de algemene regels van de subsidieverordening van de gemeente Hoorn en de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb), aangevuld door het specifieke beleid22. Stimuleringsbudget Rondkomen De budgetten voor de subsidievertrekkingen die onder de Beleidsvisie Rondkomen worden verstrekt (incidenteel en structureel) zijn samengevoegd in het ‘Stimuleringsbudget Rondkomen’. Dit maakt de verstrekkingen van subsidies overzichtelijker. 22 Zoals deze beleidsvisie: ‘Beleidsvisie Rondkomen’.

17/41

Bij de verstrekking van een subsidie wordt rekening gehouden met het voorkomen van overlap. Voorzieningen/ initiatieven moeten, om in aanmerking te komen voor een subsidie:  Onderbouwd bijdragen aan het bereiken van de visie en ambities uit de Beleidsvisie Rondkomen;  Een onderbouwde bijdrage leveren aan de acties/ inzet uit de Beleidsvisie Rondkomen en  Andere acties/ inzet uit de Beleidsvisie Rondkomen aanvullen of versterken.

Beleidsvisie Rondkomen |

18/41

5

Acties op Rondkomen

5.1 Preventie

Via financiële educatie vanaf de basisschool23 worden inwoners financieel bewust gemaakt. Er wordt een basis gelegd voor financiële zelfredzaamheid in de toekomst. Er wordt op beleidsniveau integraal samengewerkt om dit structureel te waarborgen binnen het onderwijs en op uitvoeringsniveau om de financiële vaardigheden en kennis op het gebied van omgaan met geld van minderjarigen te vergroten. 

Voorlichting bij life events Inwoners krijgen bij life events zoals geboorte, overlijden en echtscheiding, voorlichting over hun (mogelijk) veranderende financiële situatie. Dit gebeurt via integrale samenwerking tussen team Rondkomen, 1.Hoorn, Burgerzaken en (nieuwe) samenwerkingspartners zoals verloskundigenpraktijken, huisartsen, advocatuur, notarissen en uitvaartondernemers.



Voorlichting via (grote) werkgevers Inwoners uit Hoorn die inkomen uit loondienst hebben worden via samenwerkingen met (grote) werkgevers in Hoorn voorgelicht over financiële vaardigheden en omgaan met geld.



Voorlichting via ondernemers/ zzp’ers -organisaties Inwoners met een eigen onderneming of zzp’ers uit Hoorn worden via samenwerkingen met ondernemers/ zzp’ers organisaties voorgelicht over financiële vaardigheden en omgaan met geld.



Voorlichting aan uitkeringsgerechtigden Via samenwerkingen met WerkSaam en het UWV worden inwoners uit Hoorn voorgelicht over financiële vaardigheden en omgaan met geld.



Individuele gesprekken bij bijstandsuitkering via WerkSaam Inwoners die een bijstandsuitkering via WerkSaam ontvangen krijgen individuele gesprekken aangeboden waarin de financiële gevolgen

Het helpen van inwoners bij het rondkomen is net zo belangrijk als het voorkomen dat inwoners die hulp nodig hebben. Moeite met rondkomen gaat vaak van generatie op generatie over. Dit proberen wij te doorbreken. We maken inwoners financieel vaardig en zo zelfredzaam mogelijk, vanaf de basisschoolleeftijd. De gemeente Hoorn wil dat werken loont. Met preventieve inzet wordt voorkomen dat inwoners in de (nabije) toekomst hulp van de gemeente nodig hebben en wordt bijvoorbeeld kostbare hulp bij schulden voorkomen. Zo kunnen inwoners zoveel mogelijk zelfredzaam blijven. Dit is ook onderdeel van de sociale basis infrastructuur. Inwoners worden vanuit een uitkering geholpen bij het krijgen van financieel inzicht en het effect op hun financiële situatie zodra zij aan het werk gaan. De gemeente Hoorn zet in op het zo zelfredzaam mogelijk maken en blijven van inwoners. Dit vergroot het gevoel van eigenwaarde en versterkt het zelfbeschikkingsrecht. Er wordt gezorgd dat inwoners op de hoogte zijn van de hulp van de gemeente, vóórdat die hulp nodig is en dat inwoners aanspraak maken op alle voorzieningen waar zij recht op hebben zodat werk ook echt loont. Ambitie: Voorkomen wordt dat inwoners in de (nabije) toekomst (zwaardere) hulp van de gemeente nodig hebben. Inzet:  Financiële educatie via het onderwijs

23 Er wordt samengewerkt met scholen die dit willen. Financiële educatie is geen vast

onderdeel van het ‘lespakket’ binnen het onderwijs. Beleidsvisie Rondkomen |

19/41

van het verrichten van betaalde arbeid specifiek in de situatie van die inwoner bekeken worden. 

Pilot: WerkloonT Er wordt een pilot gestart om te voorkomen dat inwoners in een armoedeval raken. Via deze pilot krijgen tenminste 50 inwoners hulp en inzicht in het voorkomen van de armoedeval. Hiervoor wordt de rekentool ‘WerkloonT’ van Stimulansz ingezet. Inwoners bij wie sprake is van de armoedeval worden hiervoor door inzet van maatwerk gecompenseerd24, waarmee de armoedeval wordt weggenomen en de uitstroom naar werk bevorderd. Deze inwoners worden begeleid naar een financiële situatie zonder armoedeval.

overlijdensaangifte doen en komt dat doen op het gemeentehuis. Na het doen van de aangifte krijgt hij een bevestiging mee en een folder over hulp bij rondkomen. Een paar weken na de begrafenis komt Achmed de folder thuis tegen. Hij ziet daarin handige informatie om te voorkomen dat hij in de financiële problemen raakt. Achmed heeft een AOWuitkering en een klein aanvullend pensioen. Hij is benieuwd of er nog meer tips voor zijn om beter rond te kunnen komen in zijn situatie en of hij aanspraak kan maken op voorzieningen van de gemeente. Dezelfde dag maakt hij een afspraak met team Rondkomen. o

Uit onderzoek25 blijkt dat het risico op armoedeval het meest voorkomt in de groepen: kostwinners met schoolgaande kinderen en alleenstaande ouders met kinderen. Deze pilot richt zich op deze twee doelgroepen. Voorbeelden o Tess zit sinds groep 4 op de Jules Verne basisschool in Hoorn. Toen is

o

Marco werkt naar tevredenheid van zijn werkgever al 5 jaar in het distributie magazijn van de LIDL in Zwaag. De laatste tijd zijn er wat problemen met Marco, zijn inzet is minder en hij meldt zich vaker ziek. Wat zijn werkgever niet weet is dat het thuis wat minder gaat. Er is veel stress in huis sinds hij en zijn vrouw 5 maanden geleden ouders zijn geworden van een tweeling. De zorg voor de tweeling vergt veel en er zijn financiële zorgen. Wanneer de werkgever het verzoek krijgt om loonbeslag in te houden van het loon van Marco is meer duidelijk. Marco krijgt een gesprek met zijn werkgever waarin die hem steunt en samen met hem contact zoekt bij team Rondkomen voor hulp.

o

Ruben leeft van de bijstand, hij wil graag werken maar hij is bang voor

zij met haar moeder en broertje Sam aan de Neptunushof komen wonen nadat die gescheiden is van haar vader. Tess zit nu in groep 7 en krijgt

de (financiële) consequenties hiervan. Een medewerker van Team Rondkomen helpt hem met het krijgen van inzicht in zijn bestaande

na de herfstvakantie een theatervoorstelling van ‘Theatergroep Play Back'. De voorstelling maakt indruk op haar. Ze leert er dingen over geld, keuzes maken en hoe sommige dingen straks gaan op de middelbare school. Ook krijgt ze voorlichting over welke hulp de gemeente allemaal kan bieden als je wat moeilijker kan rondkomen. Thuis vertelt zij hierover aan haar moeder, kijken ze samen op de website van de gemeente Hoorn en blijken ze in aanmerking te komen voor de collectieve

financiële situatie en een toekomstige situatie bij het accepteren van een baan. Daaruit blijkt dat hij kosten moet maken voor woon-werkverkeer, waardoor hij onder de streep minder te besteden heeft. Deze kosten krijgt hij niet van zijn toekomstige werkgever vergoed. De gemeente besluit dit tijdelijk te compenseren met behulp van maatwerk. Dit neemt de zorgen weg en bevordert de uitstroom naar werk.

zorgverzekering, bijzondere bijstand en het kindpakket. In het weekend vraagt de moeder van Tess en Sam die aan. Achmed en Fadime zijn al 35 jaar getrouwd. Fadime is op 68-jarige leeftijd in haar slaap aan een hartstilstand overleden. Achmed wil zelf de

24 Bijvoorbeeld door vergoeding van reiskosten woon-/werkverkeer.

25 Samenspel landelijk en gemeentelijk inkomensbeleid: een onderzoek naar de

armoedeval – Stimulansz 2019 Beleidsvisie Rondkomen |

5.2 Vroegsignalering Hoe eerder de gemeente Hoorn inwoners bereikt, des te sneller een inwoner uit de problemen is en hoe minder impact die problemen (op korte en lange termijn) op het leven van de inwoner en zijn/haar omgeving hebben. De gemeente Hoorn vindt het belangrijk dat inwoners die hulp nodig hebben, zo vroeg mogelijk bereikt worden.

20/41

Het beschikbaar maken van de VoorzieningenWijzer27 in Hoorn, via de gemeente en via zoveel mogelijk partners die met de gemeente samenwerken.

Ambitie: Inwoners die hulp nodig hebben, worden zo vroeg mogelijk bereikt. Inzet:  Samenwerking via ‘RIS-systeem’ Het aangaan van samenwerkingen met partijen die via het ‘convenant vroegsignalering’ inwoners in het ‘RIS-systeem26' van de gemeente Hoorn kunnen melden. 

Inwoners proactief benaderen Het benaderen van inwoners die via het ‘RIS-systeem' gemeld worden.



Hulp bij creëren overzicht Het helpen van inwoners met het inzicht krijgen in hun financiële situatie door het creëren van overzicht.



Rondkomen checks Het bieden van ‘Rondkomen checks' om te kijken of een inwoner gebruik maakt van alle beschikbare voorzieningen die eraan bijdragen dat een inwoner beter rond kan komen.





Bereken uw recht Het aanbieden van laagdrempelige toegang tot de voorzieningen met de ‘tool’ van Bereken uw recht. Waarmee via verschillende kanten doel kan worden bereikt waarmee meer inwoners geholpen kunnen worden. Voorzieningenwijzer

26 Dit systeem is landelijk het meest gebruikte systeem door gemeenten en

schuldeisers via welk systeem veilig gegevens uitgewisseld kunnen worden. Een schuldeiser meldt via dit systeem een betalingsachterstand bij een inwoner. De gemeente leest dit uit en gaat hierop af. Beleidsvisie Rondkomen |



Life event Het bereiken van inwoners die na het voltrekken van een ‘life event' (mogelijk) moeten rondkomen van een laag inkomen en/of in de (problematische) schulden raken.



Werkende armen Het bereiken van inwoners in loondienst die (mogelijk) moeten rondkomen van een laag inkomen en/of (problematische) schulden hebben via samenwerkingen met (grote) werkgevers in Hoorn.



Ondernemers/ zzp’ers Het bereiken van inwoners met inkomen uit eigen onderneming (inclusief zzp status) hebben die (mogelijk) moeten rondkomen van een laag inkomen en/of (problematische) schulden hebben via samenwerkingen met ondernemers/ zzp’ers organisaties.



Uitkeringsgerechtigden Het bereiken van inwoners met een uitkering die (mogelijk) rond moeten komen van een laag inkomen en/of (problematische) schulden hebben via samenwerkingen met WerkSaam en het UWV. Voorbeelden o Sandy komt thuis na een dag werken en ziet een kaartje van 1.Hoorn tussen de post. Team Rondkomen is bij haar langs geweest. De gemeente heeft namelijk een melding gehad van een betalingsachterstand bij kinderopvang Berend Botje, haar dochter Bobby gaat daarheen. Sandy heeft de afgelopen maanden inderdaad steeds minder overzicht over haar financiën. Bij de kinderopvang waren de

27 VoorzieningenWijzer is ontwikkeld door Zorgweb en in samenwerking met

SchuldenlabNL doorontwikkeld. SchuldenlabNL heeft Voorzieningenwijzer opgenomen als een lokaal beproefd en effectief instrument en kan via Schuldenlab Hoorn! worden ingezet, zie paragraaf 5.4. 21/41

betalingen het eerst niet goed gelopen, die incasseren iedere maand het

o

laatst. Ze wist van de betalingsachterstand maar kon hem niet voldoen. Ze stuurt een mail naar rondkomen@hoorn.nl voor een afspraak. John en Mandy wonen samen. Financieel hebben zij het niet makkelijk, maar het gaat. Ze hadden beiden een baan in de horeca, daar kennen ze elkaar ook van. Beiden zijn ze tijdens de coronacrisis hun baan kwijtgeraakt. John is inmiddels weer een paar uur per week aan het werk. Mandy ziet in de krant een stukje van team Rondkomen, zij bieden ‘Rondkomen checks' aan. Misschien maken John en Mandy wel aanspraak op inkomensondersteuning van de gemeente of weet een rondkomen consulent tips om slimmer met geld om te gaan. Mandy belt de gemeente en maakt een afspraak met team Rondkomen van 1.Hoorn. De afspraak vindt plaats in een wijkcentrum of bij John en Mandy thuis.

o

Sonja werkt via een uitzendbureau en heeft een wisselend inkomen, vooral door het verrichten van seizoensarbeid. S’ avonds kijkt ze tv. In een tv programma ziet zij dat mensen geholpen worden met hun financiële situatie en ziet zij dat er gewezen wordt op ‘Bereken uw recht’. Zij is nieuwsgierig en vult haar gegevens in via de website berekenuwrecht.nl. Ze blijkt in aanmerking te komen voor een Meedoen budget. Via de website van Bereken uw recht wordt ze automatisch doorgelinkt naar het aanvraagformulier op de website van de gemeente Hoorn. Het Meedoen budget wordt toegekend. Twee weken later gaat ze ’s avonds naar een voorstelling in Het Park, betaald met het Meedoen budget.

Inwoners die dat willen worden geholpen naar een zo onafhankelijk en zelfstandig mogelijk bestaan, zonder financiële zorgen. Voorzieningen Om het doel van inkomensondersteuning te bereiken is er een voorzieningenpakket met onderscheid op drie categorieën28:  Volwassenen;  Kinderen en  Maatwerk. Inzet: Volwassenen  Bijzondere bijstand Uitvoering van de Participatiewet. Hulp voor een inwoner met een laag inkomen die niet kan voorzien in de uit bijzondere omstandigheden voortvloeiende noodzakelijke kosten van het bestaan. Het college bepaalt in aanvulling op de wettelijke regels, de beleidsregels voor bijzondere bijstand. Hierin staan ook de voorzieningen die in ieder geval voor vergoeding in aanmerking komen. Dit zijn bijvoorbeeld griffierecht en kosten voor beschermingsbewind. Hieraan toegevoegd wordt de (‘vrijwillige’) ouderbijdrage voor schoolgaande kinderen en een vergoeding voor kosten van een internetverbinding. 

Collectieve aanvullende zorgverzekering Uitvoering van de Participatiewet, een gemeente kan kiezen om een collectieve zorgverzekering aan te bieden aan haar inwoners. Hulp voor een inwoner met een laag inkomen en hoge zorgkosten.



Individuele inkomenstoeslag Uitvoering van de Participatiewet. Hulp voor een inwoner met een langdurig laag inkomen zonder uitzicht op inkomensverbetering.

5.3 Inkomensondersteuning Inkomensondersteuning is de verzamelnaam voor een pakket aan voorzieningen waarmee een inwoner met een laag inkomen ondersteund wordt. Het kan gaan om voorzieningen die kosten vergoeden, kosten besparen, participatie stimuleren of het welzijn bevorderen. Het gaat hier om aanvullende lokale voorzieningen of om voorzieningen die door de gemeente Hoorn uitgevoerd worden omdat deze in een wettelijke taak bij een gemeente belegd zijn. Ambitie:

Beleidsvisie Rondkomen |

28 Per categorie worden alleen de voorzieningen genoemd die via de gemeente

Hoorn voor een inwoner te verkrijgen zijn.

22/41



Individuele studietoeslag Uitvoering van de Participatiewet (verwachte ingangsdatum wetswijziging 1 juli 2021). Hulp voor een inwoner die studeert en als gevolg van een ziekte of gebrek structureel niet in staat is naast de studie inkomsten te verwerven.



Meedoenbudget Uitvoering van de bevoegdheid uit de Gemeentewet (de bevoegdheid tot regeling van de huishouding van de gemeente). Een stimulans voor inwoners om mee te kunnen doen aan de samenleving. De focus ligt hier op sport-, culturele- en educatieve activiteiten of vergoeding van kosten die deze activiteiten mogelijk (kunnen) maken. Maatwerk is hier in individuele gevallen mogelijk.

Uitvoering van de bevoegdheid uit de Gemeentewet (de bevoegdheid tot regeling van de huishouding van de gemeente). Een aparte voorziening voor kinderen om de gevolgen van het laag inkomen van de ouder(s)/verzorger(s) van een kind zoveel mogelijk te beperken. Door dit kindpakket kunnen kinderen zoveel mogelijk meedoen aan de samenleving net als kinderen van ouders/verzorger(s) die geen laag inkomen hebben. Dit kindpakket maakt deelname mogelijk en bevordert deelname aan bijvoorbeeld verenigings- sport- culturele- en schoolactiviteiten. Het kindpakket is een integraal product en komt tot stand door samenwerking. Het geeft bijvoorbeeld directe toegang tot hulp via Stichting Leergeld, de Kinderkledingbank Hoorn, de Kinderfietsjesactie en een bibliotheekpas.

Dit meedoen budget wordt ondergebracht in een digitaal toegankelijk systeem, via een webshop en/of app en/of pas.

Het kindpakket bestaat in ieder geval uit het verkrijgen van een meedoenbudget, een computer, zwemlessen voor kinderen van 5 tot 11 jaar en gratis toegangskaartjes voor de Hoornse kermis. Het kindpakket kan jaarlijks incidenteel door het college worden aangevuld. Het meedoen budget focust zich net als bij de voorziening voor volwassenen op sport-, culturele, en educatieve activiteiten of vergoeding van kosten die deze activiteiten mogelijk (kunnen) maken. Maatwerk is hier in individuele gevallen mogelijk.

Inwoners die een bijstandsuitkering van via WerkSaam ontvangen krijgen deze voorziening standaard toegekend van de gemeente Hoorn en verstrekt via WerkSaam. 

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen De enige voorziening die niet onder de ‘inkomensondersteuning’ valt maar wel een vorm van inkomensondersteuning is, is kwijtschelding gemeentelijke belastingen29. Deze vorm wordt onder de gemeentelijke belastingen30 geregeld.

Kinderen  Kindpakket 29 De mogelijkheid voor gemeente om kwijtschelding van belastingen te verlenen, is

geregeld in de Gemeentewet. Daarnaast geldt de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. Een (gedeeltelijke) vrijstelling voor inwoners met een laag inkomen en weinig vermogen. Conform deze regeling is dit maximaal 100% van de bijstandsnorm. 30 Deze vorm van inkomensondersteuning valt buiten de reikwijdte van deze beleidsvisie. Beleidsvisie Rondkomen |

Het kindpakket wordt ondergebracht in een digitaal toegankelijk systeem, via een webshop en/of app en/of pas. Maatwerk  Maatwerkondersteuning Via aparte maatwerkondersteuning worden inwoners met financiële problemen/ belemmeringen preventief geholpen. Of worden incidentele initiatieven31, die de uitvoering van deze beleidsvisie aanvullen of versterken incidenteel gestimuleerd. Hiermee worden inwoners geholpen door te doen wat nodig is. 

Pilot: Doorbraakmethode®

31 Waaronder: innovaties.

23/41

Er wordt een 2 jaar durende pilot gestart om de toepassing van maatwerk effectiever te maken en willekeur bij maatwerk te voorkomen. Door middel van de Doorbraakmethode®32. Voorbeelden o Pauline is 58 jaar oud, haar man was ziek en is zo’n 20 jaar geleden overleden. Ze woont al haar hele leven in Hoorn, eerst in Grote Waal nu in Kersenboogerd. Haar kinderen zijn uit huis, hebben een eigen leven in Amsterdam maar nemen haar graag mee op stap. Ze bezoekt ze eens in de 4 weken. Eigenlijk zoveel als gaat. Pauline kampt de laatste tien jaar zelf ook met gezondheidsklachten en heeft niet altijd genoeg geld om het treinkaartje te betalen. Ze heeft al een aantal jaren een bijstandsuitkering en leeft erg zuinig. Ze maakt gebruik van de collectieve aanvullende zorgverzekering via de gemeente, ontvangt individuele inkomenstoeslag en heeft wel eens voor kosten bijzondere bijstand aangevraagd en

o

gekregen. Ze ontving ook altijd de sport- en cultuurstrippenkaart maar maakte de bonnen nooit op. Sinds het meedoen-budget is ze gelukkiger met de ondersteuning die ze van de gemeente ontvangt. Met het budget kan ze een kortingsabonnement bij de NS betalen en kan ze haar kinderen vaker bezoeken. Ook heeft ze een museumjaarkaart aangeschaft. Ze voelt zich vrijer en gelukkiger. Het maakt haar zelfverzekerder. Pauline participeert meer. Joy is een pittige meid van 16, ze doet haar best en werkt hard. Ze gaat naar het Copernicus, de havo. Ze woont alleen met haar moeder. Tijdens de coronacrisis is haar moeder werkloos geraakt. Ze ontvangt nu bijna een jaar een WW-uitkering. De moeder van Joy wil geen aanspraak maken op inkomensondersteuning. Ze redt het financieel en hoopt dat ze snel weer een baan heeft. Joy vraagt zelf een kindpakket aan en ontvangt deze. Zo regelt Joy voor zichzelf een computer. Dat maakt haar trots.