Accountantsverslag Hoorn_2025
Tekst van het document
Dit is een specifieke uitkering waarmee het Rijk alle gemeenten in Nederland steunt bij het realiseren van betaalbare woningen, met zo min mogelijk administratie. De gemeente hoeft in de Sisa-verantwoording alleen het aantal woningen op te geven die aan de voorwaarden voldoen. Vervolgens ontvangt de gemeente een bedrag van EUR 7.000 voor iedere betaalbare woning waarvan de bouw is gestart in het jaar ervoor.
In het voorjaar van 2026 heeft de commissie BBV besloten dat de gemeente in de jaarrekening 2025 een vordering op moet nemen voor het totale bedrag dat ze verwacht te ontvangen voor de betaalbare woningen waarvan de bouw in 2025 is gestart. Daarom is in de jaarrekening 2025 een vordering opgenomen van EUR 903.000 uit hoofde van deze regeling. Wij hebben begrepen dat het college u zal voorstellen om dit bedrag op te nemen in een bestemmingsreserve. Balanspost Vergoeding degeneratie vrijgevallen in resultaat In voorgaande jaren is geld ontvangen van kabel- en leidingbeheerders voor de aanleg van glasvezel in uw gemeente. Deze vergoeding wordt een degeneratievergoeding genoemd. Het bedrag dat is ontvangen, met een omvang van EUR 7,1 miljoen, was in de jaarrekening 2024 als vooruit ontvangen bedrag op de balans verantwoord. Dit was echter ten onrechte. De kabelbeheerders hebben deze middelen zonder specifiek bestedingsdoel of bindende voorwaarden aan de gemeente betaald. Dit houdt in dat het bedrag als opbrengst moet worden verantwoord in het jaar van ontvangst. Dit is in de jaarrekening 2025 gecorrigeerd. Het is wel mogelijk om het bedrag vervolgens in een bestemmingsreserve op te nemen, zodat het beschikbaar blijft om herstelwerkzaamheden aan het straatwerk in de toekomst te kunnen dekken.
Dit is echter een besluit van de gemeenteraad en geen verplichting die een derde partij oplegt. In de jaarrekening 2025 heeft het college u voorgesteld om het bedrag van EUR 7,1 miljoen op te nemen in een bestemmingsreserve. Indien u hier positief over besluit, dan wordt dit verwerkt in de jaarrekening 2026.
27 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Interne beheersing van grote projecten heeft aandacht In ons accountantsverslag 2024 hebben wij specifiek aandacht besteed aan de interne beheersing van grote projecten, zoals de Poort van Hoorn en het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen waren: • Er zijn veel projecten onderhanden of staan op het punt om te starten. Om dit inzichtelijk te houden is een projectenportfolio opgesteld. Dit overzicht vormt voor ons een bevestiging van onze eerdere constatering dat de (politieke) ambities erg hoog zijn. De beschikbaarheid van capaciteit en financiële middelen vormt hierbij naar onze mening een reële bedreiging voor de realisatie van de projecten. • Er is geen sprake van één interne beheersingsomgeving voor alle grote projecten, bijvoorbeeld in de vorm van een afgebakende projectorganisatie met standaard werkprocessen en beheersingsinstrumenten, zoals een standaardopzet van voor- en nacalculaties, voortgangsrapportages, besluitvormende documenten, samenwerkingsvormen en evaluaties. • De initiële voorcalculatie wordt niet altijd geactualiseerd op prijspeil of wijzigingen in de scope. Tevens vindt er niet altijd inflatiecorrectie plaats op de afgegeven investeringsbudgetten. • Er worden tussentijds geen voortgangsrapportages opgesteld.
Wij hebben begrepen dat hiervoor wel een model beschikbaar, is, maar dat deze in de praktijk niet wordt gebruikt; • Er worden achteraf niet structureel project- of evaluatierapportages opgesteld als sluitstuk van de P&C cyclus op projectniveau. Dergelijke rapportage kunnen inzicht geven in het verloop van het project en waardevolle leereffecten geven voor volgende projecten. Daarnaast kunnen ze dienen als intern verantwoordingsdocument richting de opdrachtgever.
Hoewel wij duidelijk waarnemen dat de interne beheersing van grote projecten hoge aandacht heeft, zijn nog niet alle aanbevelingen uit onze rapportage van vorig jaar zichtbaar overgenomen. Daarom blijven wij van mening dat uw organisatie, gezien de omvang van het aantal projecten en de middelen die hiermee gemoeid zijn, gebaat is bij meer structuur en standaardisatie van de interne beheersing van grote projecten, onafhankelijk van de projectleider. Hierbij kan gedacht worden aan een standaardopzet van voor- en nacalculaties, voortgangsrapportages, besluitvormende documenten, samenwerkingsvormen en evaluaties. Hierbij is een belangrijke rol aanwezig voor de tweede lijn als aanjagers van de projectbeheersing. Tijdens onze interim-controle als onderdeel van de controle van de jaarrekening 2026 zullen wij de voortgang beoordelen van de ingezette verbeteringen en onze aanbevelingen. De uitkomsten zullen wij rapporteren aan het college en uw raad.
28 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
Werkelijke kosten lager dan in de bijgestelde begroting Wij hebben een analyse uitgevoerd van de kosten van uw sociaal domein. Hierbij hebben wij onderscheid gemaakt in de aard van de kosten en deze vergeleken met de primaire en bijgestelde begroting, alsmede met de werkelijke kosten over vorig jaar.
In de grafiek op de volgende pagina hebben wij de opbouw en ontwikkeling van de totale kosten in het sociaal domein opgenomen. De primaire begroting van het sociaal domein ging uit van EUR 136,7 miljoen aan totale kosten. In de tussentijdse rapportages is dit bijgesteld naar EUR 157,8 miljoen. De bijstelling geeft een indicatie dat de totale kosten in het sociaal domein bij de primaire begroting te laag waren ingeschat. Dit heeft de organisatie echter proactief gesignaleerd en gecorrigeerd in de P&C documenten in 2025. De toename van de verwachte kosten heeft vooral plaatsgevonden bij het deelgebied inkomen en participatie. Wij merken op dat de aanpassingen voor een belangrijk deel worden gecompenseerd door hogere Rijksbijdragen.
De werkelijke kosten in het sociaal domein zijn uitgekomen op een bedrag van EUR 148,2 miljoen. Dit is EUR 9,5 miljoen (6,0%) lager dan de bijgestelde begroting. Dit voordeel is vooral terug te zien bij de deelgebieden inkomen (EUR 3,1 miljoen), Wmo (EUR 3,1 miljoen) en Jeugd (EUR 3,8 miljoen). Het college heeft de oorzaken van de lagere bestedingen in detail uiteengezet in de jaarstukken bij programma 6. Kosten sociaal domein in 2025 met 6,1% toegenomen De kosten van het sociaal domein over 2025 zijn met EUR 5,1 miljoen (3,6%) toegenomen ten opzichte van 2024. Deze toename is vooral op de zorgdomeinen zichtbaar. Omdat in 2025 de indeling van de taakvelden gewijzigd is, is er wel een verschuiving zichtbaar tussen de kosten voor Jeugdzorg (minder) en de kosten voor toegang en eerstelijnsvoorzieningen. In totaliteit zijn de zorgkosten wederom (fors) gestegen van EUR 69,97 miljoen in 2024 tot EUR 76,3 miljoen in 2025.
29 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein
30 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2025 aanvaardbaar zijn. Schattingen binnen het domein bedrijfsvoering zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering financiële vaste activa
Evenwichtig
Waardering kortlopende vorderingen
Evenwichtig
Waardering voorzieningen
Evenwichtig
Geef inhoud aan de begrippen incidenteel en structureel Onlangs heeft de commissie BBV de notitie Structurele en incidentele baten en lasten geactualiseerd. Belangrijk uitgangspunt in deze notitie is dat er veel beleidsvrijheid is bij de gemeenteraad om te bepalen wat incidenteel en wat structureel is. Om aan deze beleidsvrijheid invulling te geven, raadt de commissie aan om de definities van structureel en incidenteel in de financiële verordening vast te leggen. Wij hebben geconstateerd dat deze definities niet zijn opgenomen in de huidige financiële verordening. Om een eenduidig beeld te krijgen van de kwaliteit van de begroting en jaarrekening, raden wij u aan om op korte termijn het advies van de commissie BBV op te volgen, door in de financiële verordening scherp te definiëren wat de gemeenteraad ziet als incidenteel en wat als structureel. Nota reserves en voorzieningen is geactualiseerd In 2025 heeft u de Nota Reserves en Voorzieningen geactualiseerd. Wij hebben als onderdeel van onze werkzaamheden specifiek gecontroleerd of de consequenties van de nieuwe Nota Reserves en Voorzieningen juist en volledig in de jaarrekening zijn verwerkt. Hierbij hebben wij geen bijzonderheden geconstateerd.
31 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Het jaarresultaat 2025 is door incidentele opbrengsten erg hoog Het resultaat in de jaarrekening 2025 is uitgekomen op EUR 18,3 miljoen. In de primaire begroting werd een resultaat van nihil verwacht. In de najaarsbijstelling ging het college uit van een voordeel van EUR 4,3 miljoen. Dit is een verschil van EUR 14,0 miljoen met de werkelijkheid. De belangrijkste oorzaken zijn door het college toegelicht in het onderdeel Financieel beeld en de diverse taakvelden per programma. In deze toelichting is zichtbaar dat een groot deel van het hogere resultaat is veroorzaakt door technische aanpassingen, waaronder de correctie van de degeneratievergoeding, en door onverwachte voordelen, zoals de hogere uitkering bij de decembercirculaire, de uitwerking van de realisatiestimulans en het positieve resultaat bij Werksaam Westriesland. Hoewel het in de jaarrekening 2025 door de genoemde oorzaken erg extreem is, is het beeld dat het werkelijke resultaat veel positiever is dan de bijgestelde begroting, al langere tijd zichtbaar. Daarom hebben wij vorig jaar geconstateerd dat het voorspellend vermogen van de P&C documenten verbeterd kan worden. Dit ziet vooral toe op het hoge bedrag van de budgetoverhevelingen en de onderuitputting van budgetten, zoals investeringen en onderhoud.
Dit jaar wordt bijvoorbeeld voorgesteld om activiteiten voor EUR 5,1 miljoen door te schuiven naar 2026. Vorig jaar was dit nog EUR 3,9 miljoen. Wij hebben begrepen dat de organisatie bezig is om te onderzoeken hoe de kwaliteit van de (primaire) begroting en de tussentijdse bijstellingen kan worden verbeterd, zodat het bedrag aan overhevelingen verlaagd kan worden.
32 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering
33 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
In dit onderdeel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van (de kwaliteit van) het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening. De jaarafsluiting is over het algemeen goed verlopen Net als vorig jaar zijn wij over het algemeen tevreden met de wijze waarop het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen. Bij de start van de controle waren de door ons gevraagde documenten voor het grootste deel beschikbaar, waardoor we een goede start hebben kunnen maken met onze controlewerkzaamheden. De vragen die wij hadden werden snel en toereikend beantwoord. In een vroegtijdig stadium hebben we diverse keren overleg gehad over onderwerpen die een belangrijk effect hebben op de jaarrekening. Tevens is naar onze mening dit jaar de communicatie tussen de ambtelijke organisatie en ons controleteam (sterk) verbeterd. Beperkt aantal correcties naar aanleiding van onze controle Een indicatie voor de kwaliteit van het afsluitproces is het aantal correcties dat voorkomt uit onze controle. Wij hebben een beperkt aantal correcties voorgesteld. Deze correcties hadden vooral te maken met de classificatie van posten op de balans en niet op boekingen die het resultaat wijzigen.
Dit houdt in dat de kwaliteit van de jaarafsluiting goed is. Hiervoor willen wij de betrokken medewerkers complimenten geven. Om het proces volgend jaar nog efficiënter te laten verlopen hebben wij het college enkele aanbevelingen gegeven, in het bijzonder ten aanzien van de onderbouwing van de tussentijdse winstneming bij grondexploitaties.
Jaarafsluiting kan wel doelmatiger worden uitgevoerd. Ondanks dat de jaarafsluiting over het algemeen goed verlopen is, zien wij in het afsluitproces zelf ruimte voor verbetering. Deze verbetering zit vooral in de doelmatigheid van het proces. In tegenstelling tot veel andere gemeenten worden de jaarstukken bij uw gemeente volledig handmatig gemaakt in Microsoft Word en Excel. Dit zorgt ervoor dat dit niet alleen een tijdrovend, maar vooral ook foutgevoelig proces is. Correcties worden in de huidige situatie niet direct op verschillende plaatsen in het boekwerk doorgevoerd. In plaats daarvan moet een medewerker zelf scherp zijn welk effect een wijziging heeft op andere onderdelen van de jaarstukken, zoals paragrafen of toelichtingen. Onze ervaring bij andere gemeenten is dat het gebruik van specifieke rapportagesoftware, zoals Lias of Pepperflow, de productie van de jaarstukken fors kan versnellen met minder ambtelijke inspanning. Tevens zijn dergelijke applicaties minder foutgevoelig. Daarom geven wij u in overweging om gebruik te gaan maken van dergelijke software. Wat geldt voor de jaarstukken geldt overigens ook voor de andere producten in de P&C cyclus, zoals de kadernota, begroting en bestuursrapportages.
34 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de interne beheersing vanuit de interim-controle (zoals opgenomen in de boardletter) Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Net als vorig jaar hebben wij een goedkeurende controleverklaring kunnen verstrekken en heeft het college een goed onderbouwde rechtmatigheidsverantwoording kunnen afgeven, omdat de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) en wij veel gegevensgerichte detailwerkzaamheden hebben uitgevoerd. Tegelijkertijd constateren we dat de kwaliteit van de interne beheersing binnen de eerste en tweede lijn van uw gemeente op onderdelen verbeterd kan worden. De gemeente voert veel wettelijke taken en bijbehorende (primaire) processen in eigen beheer uit. Dit vraagt veel tijd en aandacht van de beschikbare capaciteit, waardoor de mogelijkheden voor een interne controle binnen de eerste lijn beperkt zijn indien de basis hiervoor ontbreekt. Wij constateren dat de organisatie zich hiervan bewust is en reeds stappen onderneemt om de processen in de eerste lijn te versterken. Hierbij kan gedacht worden aan het structureel vastleggen en actualiseren van de processen en de daarin opgenomen interne beheersmaatregelen. Duidelijke procesbeschrijvingen vormen in onze visie een belangrijke basis voor een robuuste interne beheersing. Daarom is in 2025 de zogenaamde "processenbrigade" van start gegaan. De processenbrigade richt zich op de ketenprocessen. De directie geeft hieraan sturing en bepaalt de prioritering en volgorde waarin processen worden uitgewerkt.
De applicatie Engage wordt ingezet voor de vastlegging van de processen. Het vastleggen van processen bevordert niet alleen de uniformiteit in de uitvoering, maar draagt ook bij aan het behoud van kennis binnen de organisatie. Dit is met name van belang bij personele wisselingen of (langdurige) afwezigheid van medewerkers.
Door inzichtelijk te maken welke taken, verantwoordelijkheden en controlemomenten binnen ieder proces zijn belegd, wordt de continuïteit geborgd en kan de gemeente sneller inspelen op veranderingen in wet- en regelgeving of interne werkwijzen. Wij herhalen daarom onze aanbeveling uit de rapportage van vorig jaar om voor alle belangrijke processen beschrijvingen op te stellen, deze actief te onderhouden, te delen binnen de organisatie en periodiek te evalueren op actualiteit en effectiviteit. Hiermee wordt het kennisniveau op peil gehouden en de kwaliteit van de interne beheersing verder versterkt. Op de volgende pagina hebben wij voor de belangrijkste processen onze visie gegeven op de kwaliteit van de interne beheersing in het kader van de jaarrekening en de rechtmatigheidsverantwoording. Uit dit overzicht blijkt dat er langzaam stappen gezet worden om de interne beheersing verder te verbeteren binnen de mogelijkheden die de gemeente heeft. Voor vier processen zijn verbeteringen zichtbaar, in het bijzonder ten aanzien van het risicomanagement en de basis voor het beter aantonen van de prestatielevering in het inkoopproces. Dit heeft er echter nog niet voor gezorgd dat de ‘rode bolletjes’ die in de rapportage 2024 voor deze onderwerpen stonden, kunnen worden gewijzigd naar een oranje bolletje.
Dit is wel gebeurd ten aanzien van het rode bolletje voor de interne beheersing van memoriaalboekingen. De rode bolletjes vormen naar onze mening nog steeds een belangrijkste aandachtspunt. Dit zijn de processen waarin u het meest kwetsbaar bent voor een materiële afwijking in de jaarrekening door fouten of fraude. Dit komt voornamelijk doordat interne beheersingsmaatregelen niet (zichtbaar) aanwezig zijn.
35 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de interne beheersing vanuit de interim-controle (zoals opgenomen in de boardletter) Jaarrekening
Jaarrekening
Proces
Status
Tov 2024
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Debiteuren en verkoopfacturatie
gelijk
Relatief veel handmatige werkzaamheden; hoge foutgevoeligheid
Omgevingsvergunningen
gelijk
Geen periodieke aansluiting tussen subadministratie en financiële administratie
Ontvangen subsidies
gelijk
Naleving prestatieverplichting niet gewaarborgd.
Huren en pachten
gelijk
Proces nog in ontwikkeling met effect op taken, rollen en verantwoordelijkheden
Treasury
gelijk
Liquiditeitsplanning beperkt uitgewerkt in het licht van investeringsopgave.
Inkopen en factuurverwerking
beter
Prestatielevering niet gewaarborgd in proces, eerste stappen gezet tot verbetering
Onderhoud kapitaalgoederen
beter
Diverse beheerkaders zijn verouderd, Integraal Beheerplan 2026 wel in de steigers
Betalingsorganisatie
gelijk
Aanbestedingen
gelijk
Inkoop niet altijd betrokken onder aanbestedingsgrens beperkte kennis 1ste lijn
Personeel- en salarisadministratie
gelijk
Personeelsdossiers niet altijd volledig
Wmo
gelijk
Voorspelbaarheid van de zorgkosten nog niet toereikend, wel in ontwikkeling.
Jeugd
gelijk
Voorspelbaarheid van de zorgkosten nog niet toereikend, wel in ontwikkeling.
Overzicht processen
Verstrekte subsidies
gelijk
Subsidieproces in ontwikkeling; maatschappelijke effecten niet altijd inzichtelijk.
Frauderisico’s
Belastingopbrengsten
gelijk
Functiescheiding binnen primaire processen niet altijd zichtbaar
IT-omgeving
Participatiewet (uitbesteed)
gelijk
Memoriaalboekingen
beter
Bij memoriaalboekingen is onderbouwing aanwezig; functiescheiding niet zichtbaar
Risicomanagement
beter
(Fraude)risicomanagement nog niet geborgd in de organisatie, goede stappen gezet
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Frauderisico’s
IT-omgeving
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda Bijlagen
Bijlagen
Betekenis
Urgente bevindingen in het proces; materiële bedreiging voor de getrouwheid en rechtmatigheid
Belangrijke bevindingen in het proces; geen materiële bedreiging voor de getrouwheid en rechtmatigheid
Geen belangrijke bevindingen in het proces
36 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Risicomanagement ontwikkelt zich positief De organisatie heeft naar onze mening goede stappen gezet in het verder vormgeven van (de bewustwording van het belang van) risicomanagement en fraudepreventie. Het risicobewustzijn neemt toe, de belangrijkste risico’s zijn beter in beeld gebracht en concrete verbeteringen zijn gerealiseerd in projecten en bedrijfsvoering.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Tegelijkertijd is verdere doorontwikkeling nodig, met name rond de structurele verankering van risicobeheersing in processen in de eerste lijn, de aanpak van frauderisico’s en de wendbaarheid bij veranderende politieke en bestuurlijke omstandigheden. Belangrijkste financiële risico’s binnen grote projecten Zoals hiervoor al samengevat zijn wij van mening dat uw gemeente concrete stappen zet in de verdere professionalisering van het risicomanagement. Waar risico’s voorheen vaak projectmatig en geïsoleerd werden benaderd, ontstaat nu steeds meer een integrale aanpak. Het risicobewustzijn groeit zichtbaar: programmamanagers, teamleiders en medewerkers nemen vaker eigenaarschap en denken proactief mee over mogelijke gevolgen van projecten, subsidies en beleidskeuzes. Deze positieve ontwikkeling zien we vooral in het fysieke domein en in de programmasturing van grote projecten. De grootste (financiële) risico’s bevinden zich bij de omvangrijke projecten zoals de Poort van Hoorn en de restauratie en renovatie van het Westfries Museum. Deze projecten zijn complex en kennen veel afhankelijkheden. Bovendien ontvangt de gemeente forse subsidies, met name voor woningbouw en infrastructuur, waaraan strikte voorwaarden verbonden zijn.
Randvoorwaarden zijn geschapen, blijf alert op implementatie De rollen binnen dit risicomanagementproces zijn eenduidig geformuleerd. De concerncontroller adviseert college en directie op dossierniveau, bewaakt financiële risico’s en rechtmatigheid en fungeert als tegenkracht tegenover een resultaatgerichte sturing. De Adviseur Risicomanagement stimuleert het risicobewustzijn, organiseert integrale (informatie)sessies en ondersteunt de borging van kwaliteit in processen en contractbeheer. De directie is voornemens om de sturing te versterken via prestatiemanagement (OGSM-model), zodat strategische doelen, KPI’s en risico’s beter met elkaar verbonden worden. Om de hoofdlijnen te bewaken werkt de gemeente daarnaast met een top-10 van belangrijkste risico’s, gebaseerd op impact en schadebedrag. Deze worden minimaal tweemaal per jaar formeel besproken en tussentijds opnieuw bekeken bij belangrijke ontwikkelingen. Deze risico’s zijn zichtbaar gemaakt in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Wij hebben het college aangeraden om de huidige positieve ontwikkelingen in het risicomanagement vast te houden en het risicomanagement breed in de organisatie te (blijven) verankeren. Indien de hierboven geschreven radars goed in elkaar vallen, zijn wij van mening dat de interne beheersing van de risico’s goed geborgd is.
De daadwerkelijke implementatie vraagt echter continue aandacht vanuit de directie, concerncontroller en teammanagers, alsmede discipline bij de medewerkers van de organisatie. In onze ervaring is de tone-at-the-top in het risicomanagementproces cruciaal voor een goede implementatie ervan.
37 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Eerste stappen gezet in frauderisicobeheersing Ook op het terrein van fraudepreventie zien wij positieve ontwikkelingen. De gemeente heeft een eerste inventarisatie van de frauderisico’s uitgevoerd waarin per domein de belangrijkste risico’s zijn benoemd, zoals onterechte declaraties, spookfacturen en misbruik van subsidies. Dit vormt een belangrijke stap richting een structurele aanpak van frauderisicobeheersing.
Verantwoordelijkheid voor fraude ligt bij de raad en het college De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude ligt bij zowel de raad als het college van burgemeester en wethouders. Zij dienen een adequaat stelsel van interne beheersingsmaatregelen in te richten dat fraude helpt voorkomen en tijdig detecteren.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Het koppelen van de risico’s aan interne beheersingsmaatregelen en de bewaking van deze risico’s zijn nog in ontwikkeling. Daarom raden wij u aan om frauderisicofactoren en frauderisico’s structureel te integreren in de reguliere risicosessies. Door jaarlijks aan de directie en auditcommissie te rapporteren over de voortgang, ontstaat beter inzicht in de mate waarin fraude wordt voorkomen en gedetecteerd. Daarnaast besteedt de VIC in haar werkzaamheden blijvend aandacht aan frauderisico’s binnen kernprocessen, zoals Factuur tot Betalen, Inkopen en Aanbesteden, Personeel en Grondexploitaties. De volgende stap is om deze activiteiten te verbinden aan het beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O), zodat een samenhangende en herkenbare aanpak binnen de organisatie ontstaat.
Als accountant is het onze verantwoordelijkheid om door middel van de planning en uitvoering van onze controle een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen over de vraag of de jaarrekening als geheel vrij is van afwijkingen van materieel belang, ongeacht of deze het gevolg zijn van fraude of van fouten. Fraude in de controleverklaring Conform de actuele controlestandaarden zijn wij verplicht om in onze controleverklaring een afzonderlijke paragraaf op te nemen over fraude. In deze paragraaf lichten wij toe welke werkzaamheden zijn uitgevoerd om frauderisico’s te identificeren die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang, en op welke wijze deze risico’s in de controle zijn betrokken en gemitigeerd. Daarnaast vermelden wij in de verklaring de belangrijkste bevindingen en waarnemingen die uit deze werkzaamheden naar voren zijn gekomen.
38 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s
Frauderisico’s in onze controle Naast de beoordeling van de interne inventarisatie van de frauderisico’s hebben wij, op basis van onze beroepsregels, aanvullende controlewerkzaamheden uitgevoerd. Deze werkzaamheden omvatten onder meer: • Het uitvoeren van een eigen risicoanalyse per proces, waarbij de drie kenmerken van fraude: rationalisatie, druk en gelegenheid, zijn afgezet tegen kans en impact; • Het bespreken van frauderisico’s met de auditcommissie en de directie; • Het beoordelen of nevenfuncties van het college en de directie aanleiding geven tot verhoogde frauderisico’s; • Het analyseren van notulen, persberichten en andere openbare bronnen op mogelijke signalen van fraude; • Het uitvoeren van een integrale analyse van de financiële administratie om ongebruikelijke boekingen of verschuivingen tussen budgetten en kredieten te signaleren; • Het uitvoeren van een controle op prestatielevering binnen het inkoopproces en zorgproces; • Het uitvoeren van onvoorspelbare steekproeven op geselecteerde processen of transacties.
IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Op basis van deze werkzaamheden zijn geen bijzonderheden geconstateerd die wijzen op fraude of op verhoogde frauderisico’s binnen de organisatie.
39 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw IT-omgeving en innovatie in de interne beheersing Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Algemeen In het kader van de jaarrekeningcontrole hebben wij een IT-audit naar de opzet van de algemene IT- beheersmaatregelen uitgevoerd. Dit zijn de beheersmaatregelen die uw organisatie heeft getroffen om ervoor te zorgen dat de IT-systemen betrouwbaar en integer zijn. Ze leveren een belangrijke bijdrage aan het mitigeren van de risico’s op onbeheerste wijzigingen, ongeautoriseerde handelingen en het optreden van verstoringen met impact op de gegevensverwerking. Hierbij richten wij ons op de voor de jaarrekening belangrijkste applicaties.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze IT-auditwerkzaamheden hebben niet als doel gehad om te komen tot een beoordeling van de IT-organisatie of IT-omgeving als geheel, maar zijn uitsluitend gericht geweest op het verkrijgen van voldoende zekerheid ten aanzien van de continue, betrouwbare werking van de IT-omgeving en beheersing van de betreffende processen met behulp van uw systemen en data voor zover relevant in het kader van de controle van de jaarrekening. In het kader van onze controle op de jaarrekening hebben wij geen acute bedreigingen voor de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking vastgesteld.
40 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Bij de uitvoering van de controle heeft de gemeenteraad de mogelijkheid gekregen om ons speerpunten mee te geven. Dit zijn aspecten van de organisatie, bedrijfsvoering of jaarrekening die in het verlengde van onze reguliere controle liggen, maar waarover wij met meer aandacht en diepgang zullen rapporteren in ons accountantsverslag. Voor 2025 heeft u ons via de auditcommissie de volgende speerpunten meegegeven: • De juiste toepassing van de mandaatregeling. • De interne beheersing rondom de informatiebeveiliging in relatie tot de samenwerking met RAM-IT;
De VIC en wij hebben geen materiële afwijkingen geconstateerd bij de toepassing van de mandaatregeling. Wel is opvallend dat gedurende 2025 vier mandaatregelingen van toepassing zijn geweest, namelijk: • Mandaatbesluit 2024 gemeente Hoorn van 1 januari 2025 tot en met 4 april 2025 • Mandaatbesluit 2025 gemeente Hoorn van 4 april 2025 tot en met 15 oktober 2025 • Mandaatbesluit 2025.1 gemeente Hoorn van 16 oktober 2025 tot en met 6 november 2025 • Mandaatbesluit 2025.2 gemeente Hoorn van 7 november 2025 tot en met 31 december 2025.
Juiste toepassing van de mandaatregeling Zowel de VIC als wij hebben gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd op diverse processen, waaronder de juiste toepassing van de mandaatregeling voor het aangaan van overeenkomsten en het goedkeuren van facturen. Hierbij hebben wij gecontroleerd of de bevoegdheid van de functionaris die de autorisatie heeft gegeven past binnen de mandaatregeling die op dat moment van toepassing was.
Wij begrijpen dat de wijzigingen het resultaat zijn van voortschrijdend inzicht en/of organisatiewijzigingen die zich voordoen. Desalniettemin bemoeilijkt deze verscheidenheid aan mandaatregelingen de (interne) controle op de juiste toepassing van de regeling. Tevens zorgt het voor onduidelijkheid bij de medewerkers van de organisatie. Daarom hebben wij het college aangeraden om de herziening van de mandaatregeling zoveel als mogelijk te beperken.
41 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons specifieke speerpunten meegegeven Interne beheersing informatiebeveiliging in relatie tot RAM-IT
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
Informatiebeveiliging kan beter, maar heeft hoge prioriteit In onze managementletter 2024 hebben wij in navolging van het Security audit rapport van Publieke Sector Accountants (PSA) diverse bevindingen en aanbevelingen gedaan ten aanzien van de informatiebeveiliging. Een positieve ontwikkeling is dat we geen nieuwe bevindingen hebben geconstateerd ten opzichte van voorgaand jaar. Tevens is gebleken dat Informatiebeveiliging en de opvolging van bevindingen op dat terrein hoge prioriteit hebben van het college en belangrijke onderwerpen van de gesprekken zijn met RAM IT. Dit heeft onder andere geleid dat de organisatie in 2025 een aanvullend onderzoek heeft laten uitvoeren naar de veiligheid van het RAM IT netwerk. De bevindingen uit dit onderzoek zijn met RAM IT gedeeld. Daarnaast heeft het college, terecht, onderkend dat er (hoge) investeringen nodig zijn om de informatiebeveiliging binnen de organisatie te professionaliseren, in het bijzonder in kennis, capaciteit en specifieke applicaties. Deze investeringen zijn echter nog niet (volledig) opgenomen in de meerjarenraming.
Urgentie ook nodig door invoering Cyberbeveiligingswet De invoering van de Cyberbeveiligingswet (Cbw), de Nederlandse implementatie van de Europese NIS2-richtlijn, legt vanaf 2026 verzwaarde verantwoordelijkheden bij gemeentebesturen voor het waarborgen van digitale weerbaarheid en continuïteit van essentiële processen. Onder deze wet kunnen bestuurders expliciet aansprakelijk gesteld worden voor tekortkomingen in informatiebeveiliging. Zij dienen aantoonbaar invulling te geven aan hun zorgplicht door middel van een actuele risicoanalyse, heldere governance en structureel toezicht op de uitvoering van beveiligingsmaatregelen. Wij hebben geconstateerd dat inmiddels voorbereidingen getroffen zijn om uitvoering te kunnen geven aan deze wet. Relatie met RAM-IT is verbeterd Wij hebben begrepen dat de relatie met RAM-IT het afgelopen jaar is verbeterd. Het college heeft samen met RAM-IT afspraken gemaakt over een verbeterproces om de onderlinge afspraken beter op elkaar af te stemmen en dit te formaliseren in de contractdocumenten. Daarnaast heeft het college twee belangrijke functies binnen de samenwerking verstevigd.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Rol van CISO is weer structureel ingevuld Een belangrijke verbetering ten aanzien van de informatiebeveiliging is dat de rol van de CISO (Chief Information Security Officer) weer structureel is ingevuld. Hierbij is de rol onafhankelijk gepositioneerd onder de directeur binnen het domein Bedrijfsvoering en Dienstverlening. Een belangrijk doel van de CISO is om de beleidsdocumenten gericht op informatiebeveiliging op korte termijn te actualiseren.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
42
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Verslaggeving en financieel beeld In 2026 staat de verslaggevingspraktijk vooral in het teken van een scherpere duiding van structurele en incidentele posten en van de vraag of de jaarrekening nog wel een realistisch beeld geeft van de bestuurlijke financiële ruimte. De Commissie BBV heeft de notitie over structurele en incidentele baten en lasten geactualiseerd. Hoewel de verduidelijkingen formeel doorwerken naar de begrotingsvoorbereiding voor 2027, zijn zij in 2026 al relevant voor de beoordeling van begrotingswijzigingen, reserve-inzet en het structureel evenwicht. Tegelijkertijd is in 2026 de discussie aangezwengeld dat de klassieke BBV-kengetallen en gunstige kasposities steeds minder zeggen over de werkelijke financiële robuustheid van gemeenten. Onderbesteding, personeelstekorten, vertraagde investeringen en laat in het jaar ontvangen incidentele rijksmiddelen leiden geregeld tot jaarrekeningoverschotten zonder dat sprake is van duurzame beleidsruimte. Voor raden, colleges en besturen van gemeenschappelijke regelingen betekent dit dat de toelichting op reserves, budgetoverhevelingen, investeringsrealisatie en incidentele baten belangrijker wordt.
Voor ons als accountants verschuift het accent daardoor niet alleen naar een juiste technische toepassing van het BBV, maar ook naar de vraag of de toelichtingen voldoende inzicht geven in de houdbaarheid van de financiële positie en in de spanning tussen formeel begrotingsevenwicht en feitelijke uitvoerbaarheid.
Controle en rechtmatigheid Op 3 februari 2026 is de Handreiking controle aanbestedingsrechtmatigheid gepubliceerd. Deze nieuwe handreiking maakt duidelijk dat aanbestedingscontrole niet langer als een louter juridisch detail kan worden benaderd, maar als onderdeel van de bredere rechtmatigheidsketen moet worden gezien. Contractbeheer, spendanalyse, mandatering, dossiervorming en de werking van interne beheersmaatregelen komen daarmee nadrukkelijker in beeld. In de praktijk betekent dit dat uw college beter moeten kunnen aantonen dat afwijkingen, verlengingen en inkopen buiten contract bewust zijn afgewogen en gedocumenteerd. Bestuurlijk bezien verschuift het accent daarmee van herstel achteraf naar aantoonbare beheersing gedurende het jaar. Informatiebeveiliging en ICT Op het terrein van informatiebeveiliging en ICT staat 2026 in het teken van voorbereiding op nieuwe wettelijke eisen en een verscherpt dreigingsbeeld. De regering stuurt erop dat de Cyberbeveiligingswet, waarmee de Europese NIS2-richtlijn in Nederland wordt omgezet, in het tweede kwartaal van 2026 in werking treedt. Voor gemeenten is dat relevant, niet alleen wanneer zij rechtstreeks onder de wet vallen, maar ook omdat de normstelling voor zorgplicht, incidentmelding en ketenbeheersing de lat voor de hele publieke sector verhoogt.
Tegelijk laat het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten 2025-2026 zien dat ransomware, datalekken en verstoringen bij leveranciers de grootste risico’s blijven. De focus in 2026 verschuift daarom van losse beveiligingsmaatregelen naar bestuurlijke weerbaarheid: zicht op kritieke processen, afhankelijkheid van leveranciers, crisisorganisatie, logging, back-ups en het oefenen van scenario’s.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
43
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Fiscale zaken: VPB, BTW en BCF Op fiscaal terrein is 2026 geen jaar van één grote stelselwijziging, maar wel van relevante aanpassingen en een scherpere focus op de uitvoering. Dit vereist dat u als gemeente alert moet blijven op uw VPB-positie, mede omdat de Belastingdienst per 2026 opnieuw heeft gecommuniceerd welke wijzigingen in de vennootschapsbelasting gelden en de bestaande belastingplicht van overheidsondernemingen onverkort blijft gelden. Dat maakt het noodzakelijk periodiek te toetsen of activiteiten nog binnen de overheidstaak passen of inmiddels een zelfstandig ondernemingskarakter hebben gekregen. Voor de btw is met ingang van 1 januari 2026 de vrijstelling voor schuldhulpverlening relevant. Die wijziging raakt vooral gemeenten die schuldhulp zelf uitvoeren of via verbonden partijen of opdrachtnemers laten uitvoeren, omdat de fiscale inrichting en de verhouding tot kostprijs en compensatiestromen opnieuw moeten worden beoordeeld. Het Btw-compensatiefonds blijft daarnaast in de praktijk een belangrijk aandachtspunt, juist bij samenwerkingsconstructies, gemengde prestaties en doorbelasting binnen gemeenschappelijke regelingen. De bestuurlijke relevantie zit daarmee vooral in een goede fiscale governance: tijdige signalering, eenduidige contracten en consistente vastlegging van gekozen fiscale posities.
Mededinging en staatssteun Voor mededinging en staatssteun springen in 2026 twee ontwikkelingen in het oog. Ten eerste is de Wet Markt en Overheid opnieuw verlengd, ditmaal tot 1 juli 2027. Daarmee blijven de gedragsregels voor overheden ook in 2026 onverkort van toepassing op economische activiteiten van gemeenten en verbonden partijen, zoals exploitatie van accommodaties, verhuur, energie-initiatieven, laadinfra of andere activiteiten op markten waarop ook private aanbieders actief zijn. Besturen kunnen zich dus niet permitteren te veronderstellen dat dit dossier stilligt; juist zolang de wet niet definitief is herzien, blijft zorgvuldige motivering van algemeenbelangbesluiten en kostprijsdoorrekening van belang. Ten tweede geldt vanaf 1 januari 2026 voor alle decentrale overheden de verplichting om verleende de-minimissteun (steun aan bedrijven tot maximaal EUR 300.000) te registreren in het centrale EU-register eAidRegister. Dat maakt staatssteun in de uitvoering minder vrijblijvend. Subsidies, garanties, goedkope verhuur of andere voordelen die eerder pragmatisch werden afgehandeld, vragen nu om expliciete dossiervorming en registratie. Onvolledige registratie of een te lichte staatssteuntoets vormt hierdoor niet alleen een juridisch risico, maar geven ook een signaal af over de beheersing van publieke interventies in de markt.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
44
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Bekostiging en wet- en regelgeving in het sociaal domein Het sociaal domein blijft in 2026 bestuurlijk het meest dynamische en financieel gevoelige terrein. In de jeugdzorg is begin 2026 het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet in consultatie gebracht, als onderdeel van de Hervormingsagenda Jeugd. De inzet is om specialistische jeugdzorg scherper af te bakenen en gemeenten meer te laten sturen via stevige lokale teams en hulp dichter bij het gezin. Tegelijk laat de routekaart bij de Hervormingsagenda Jeugd zien dat de financiële en inhoudelijke beweging nog niet is afgerond. Voor gemeenten betekent dit dat 2026 in het teken staat van een combinatie van transitie en uitvoering: contractering, lokale toegang, regionale beschikbaarheid en financiële beheersing lopen door elkaar heen.
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Daarnaast is per 1 januari 2026 fase 1 van de Participatiewet in Balans in werking getreden, met meer ruimte voor maatwerk, vertrouwen en beleidskeuzes in de uitvoering. Ook de Wet inburgering 2021 is in 2026 opnieuw onderwerp van bijstelling na de tussenevaluatie; per 1 april 2026 zijn extra gronden voor verlenging van de inburgeringstermijn geïntroduceerd, onder meer wegens gebrek aan kinderopvang en de combinatie van werk en inburgering. Voor gemeentelijke organisaties en gemeenschappelijke regelingen in het sociaal domein betekent dit dat 2026 vooral vraagt om bestuurlijke keuzes over toegang, afbakening, uitvoerbaarheid en regionale samenwerking, en minder om de veronderstelling dat extra middelen alleen de druk zullen oplossen.
Uitkeringen vanuit de rijksoverheid In de financiële verhouding tussen Rijk en gemeenten markeert de Voorjaarsnota 2026 een belangrijk bestuurlijk moment. Omdat deze Voorjaarsnota tegelijk de Startnota van het kabinet is, zijn niet alleen incidentele bijstellingen relevant, maar ook de begrotingsregels en prioriteiten voor de komende kabinetsperiode. Voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen is dat van belang omdat veel lokale begrotingen voor 2026 en verder nog steeds worden opgesteld tegen de achtergrond van structurele onzekerheid over het gemeentefonds, specifieke uitkeringen en medebewindstaken. De landelijke discussie is in 2026 daarom verschoven van de vraag of het zogenoemde ravijn bestaat, naar de vraag hoe bestuurlijk houdbaar de lokale uitvoering nog is onder een stapeling van taken, open-einderegelingen en incidentele rijksmiddelen. Instrumenten als de houdbaarheidstest gemeentefinanciën 2026 en recente analyses over onderbesteding laten zien dat formele begrotingssluiting niet automatisch betekent dat de financiële positie ook duurzaam is. Niet alleen de omvang van rijksuitkeringen verdiend de komende tijd aandacht, maar vooral ook de voorspelbaarheid, bestedingsdruk, uitvoerbaarheid en de mate waarin incidentele middelen structurele problematiek maskeren.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
45
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u De ontwikkeling van de Omgevingswet Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet is 2026 het jaar waarin de uitvoeringspraktijk merkbaar zwaarder wordt. Het tweede reflectierapport van de Evaluatiecommissie Omgevingswet, met de titel 'Werk aan de winkel', laat zien dat de wet functioneert, maar dat vereenvoudiging, voorspelbaarheid en uitvoerbaarheid nog niet vanzelfsprekend zijn bereikt
Voor gemeenten is daarbij vooral relevant dat sinds 1 januari 2026 niet langer gebruik kan worden gemaakt van TAM-IMRO voor wijzigingen van het omgevingsplan. Met deze Tijdelijke Alternatieve Maatregel konden gemeenten via de IMRO-standaard het omgevingsplan wijzigen voor urgente gebiedsontwikkelingen. Gemeenten moeten daardoor vanaf dit jaar werken met de standaard STOP/TPOD. Dat maakt 2026 tot een omslagjaar waarin juridische kwaliteit, planvorming, software, capaciteit en kennisontwikkeling samenkomen. In de praktijk neemt hierdoor het risico toe op vertragingen, verschillen in werkwijze en extra druk op de uitvoeringsorganisatie.
Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Voor accountants en toezichthouders is vooral van belang dat deze stelselverandering niet alleen een juridisch vraagstuk is, maar ook doorwerkt in projectbeheersing, legesramingen, investeringsplanning, grondexploitaties en de betrouwbaarheid van managementinformatie over vergunningverlening en ruimtelijke projecten.
Privacywetgeving, algoritmen en AI Ook op privacygebied is 2026 nadrukkelijk een jaar van bestuurlijke aanscherping. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft in haar jaarplan 2026 aangekondigd extra kaders te publiceren over generatieve AI en over het recht op uitleg bij geautomatiseerde besluitvorming. Daarnaast heeft de AP begin 2026 specifiek onderzoek gepubliceerd naar misbruik van persoonsgegevens door gemeenteambtenaren, met aanbevelingen voor het voorkomen en opsporen van interne datalekken. Voor gemeenten is dit een belangrijk signaal: privacyrisico’s liggen niet alleen in grote systemen of datalekken door hackers, maar ook in autorisatiebeheer, logging, intern toezicht en organisatiecultuur. Tegelijk schuift de Europese AI-verordening in 2026 verder door naar de uitvoeringspraktijk. Voor AI-systemen met een hoog risico gaan vanaf augustus 2026 strengere eisen gelden, terwijl de verplichting tot AI-geletterdheid al van kracht is. Voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen betekent dit dat de inzet van algoritmen en generatieve AI niet langer alleen een innovatievraag is, maar ook een compliance- en governancevraag. Besturen zullen explicieter moeten sturen op transparantie, menselijke tussenkomst,
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
46
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Aanpassing restwaarde leidt tot mogelijkheden voor dekking IHP Omdat meer gemeenten te maken hebben met een hoog verwacht investeringsvolume in onderwijshuisvesting, is er bij uitvoeringsorganisatie Invest-NL aandacht voor (innovatieve) financieringsmogelijkheden. Mede als onderdeel hiervan heeft de commissie BBV van Invest-NL een vraag en nadere toelichting gekregen over de toepassing van restwaarden bij circulair gebouwde onderwijsgebouwen. Begin dit jaar heeft de Commissie BBV een antwoord gepubliceerd dat nadere duiding en meer ruimte geeft aan het toepassen van het begrip restwaarde. In dit antwoord geeft de commissie aan dat het onder voorwaarden mogelijk is om bij de bepaling van de restwaarde, en dus kapitaalslasten, rekening te houden met hoogwaardig hergebruik van het vastgoed of de materialen gebruikt in het vastgoed. De verwachting is dat de kapitaalslasten die voortkomen uit het IHP hiermee fors verminderd kunnen worden.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
47
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2025. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van de Nota verwachtingen accountantscontrole zwaardere rapporteringstoleranties dan voor andere onderdelen van de jaarrekening.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • EUR 12.500 indien de omvangsbasis kleiner of gelijk is aan EUR 125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan EUR 125.000 en kleiner dan of gelijk is aan EUR 1.000.000; • EUR 125.000 indien de omvangsbasis groter is dan EUR 1.000.000. De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. Hierna hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen.
Strekking controleverklaring rechtmatigheid
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid
Goedkeurend
Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fout/onzekerheden
AenM M6
Bekostigingsregeling huisvesting vergunninghouders in doorstroomlocaties
Fout
EUR 0
n.v.t.
AenM M6
Bekostigingsregeling huisvesting vergunninghouders in doorstroomlocaties
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
AenM M16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Fout
EUR 0
n.v.t.
AenM M16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
48
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fouten / onzekerheden
BZK C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
Fout
EUR 0
n.v.t.
BZK C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
BZK C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
Fout
EUR 0
n.v.t.
BZK C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
FIN B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
Fout
EUR 0
n.v.t.
FIN B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
IenW E104
Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur
Fout
EUR 0
n.v.t.
IenW E104
Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
49
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fouten / onzekerheden
IenW E120
Regeling specifieke uitkering verkeersveiligheidsmaatregelen 20252030
Fout
EUR 0
n.v.t.
IenW E120
Regeling specifieke uitkering verkeersveiligheidsmaatregelen 20252030
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
IenW E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
Fout
EUR 0
n.v.t.
IenW E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
IenW E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
Fout
EUR 0
n.v.t.
IenW E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
IenW23 E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
Fout
EUR 0
n.v.t.
IenW23 E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
50
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing Sisacode
Specifieke uitkering
Fout / onzekerheid
Omvang van de fout of onzekerheid
Toelichting fouten / onzekerheden
JenV A31
Regeling specifieke uitkering ter voorkoming van jeugdcriminaliteit 2024
Fout
EUR 0
n.v.t.
JenV A31
Regeling specifieke uitkering ter voorkoming van jeugdcriminaliteit 2024
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
KGG K28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
Fout
EUR 0
n.v.t.
KGG K28
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
OCW D1
Regionale meld- en coördinatiecentra voortijdig schoolverlaten
Fout
EUR 0
n.v.t.
OCW D1
Regionale meld- en coördinatiecentra voortijdig schoolverlaten
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
OCW D11
Regeling specifieke uitkering extra financiële middelen RMCfunctie
Fout
EUR 0
n.v.t.
OCW D11
Regeling specifieke uitkering extra financiële middelen RMCfunctie
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
OCW D12
Regionale meld- en coördinatiefunctie
Fout
EUR 0
n.v.t.
OCW D12
Regionale meld- en coördinatiefunctie
Onzekerheid
EUR 0
n.v.t.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
51
Deze Sisa-regelingen zijn op uw gemeente van toepassing Sisacode
Specifieke uitkering