WG Accountantsverslag gemeente Hoogeveen 2022

23075CD3F0/HV/21

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid

Begrotingsoverschrijdingen Omschrijving

Toelichting

Conclusie

Programma 5. Aantrekkelijk wonen Totaal € 2,4 miljoen

De hogere lasten op dit programma zijn gerelateerd aan mutaties in de grondexploitaties. Deze lasten worden volledig gecompenseerd door direct gerelateerde baten met betrekking tot de grondexploitatie.

De overschrijding telt niet mee voor ons oordeel omdat deze wordt gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten.

De hogere lasten op dit programma zijn gerelateerd aan bestedingen van 1,3 voor transformatiesubsidies en gevelverbetering. Deze lasten worden volledig gecompenseerd door direct gerelateerde subsidiebaten.

De overschrijding telt niet mee voor ons oordeel omdat deze wordt gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten.

Grondexploitatie € 1,55 miljoen Programma 5. Aantrekkelijk wonen Totaal € 2,4 miljoen Subsidielasten € 1,3 miljoen Programma 10. Zichtbaar en transparant bestuur Totaal € 1,2 miljoen Opvang van ontheemden € 1,3 miljoen

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

De hogere lasten op dit programma zijn voor € 1,3 miljoen gerelateerd aan uitgaven voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne. Deze lasten worden volledig gecompenseerd door een subsidie van het rijk.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

De overschrijding telt niet mee voor ons oordeel omdat deze wordt gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten.

Bijlagen

23075CD3F0/HV/22

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met het bestuur. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter aan de Samenwerkingsorganisatie HoogeveenHoogeveen hebben wij u geattendeerd op het belang van periodieke (fraude)risicoanalyses als vast onderdeel van uw interne beheersomgeving, en dat u hier de hoogste prioriteit aan moest toekennen. Tijdens de controle hebben wij geconstateerd dat de ‘Notitie Misbruik en Oneigenlijk (M&O) gebruik’, ‘Memo M&O fraude risicoanalyse’ en de ‘Fraude-risicoanalyse’ zijn geactualiseerd.

Eveneens hebben wij geconstateerd dat deze documenten zijn vastgesteld door de directie van de Samenwerkingsorganisatie Hoogeveen (waar de gemeentesecretaris van Hoogeveen deel van uitmaakt) en ter kennisgeving is aangeboden aan het college van gemeente Hoogeveen. Hiermee is deze analyse op het juiste niveau in de gemeente besproken en vastgesteld en heeft u laten zien dat u het belang hiervan onderkent. Hiermee is de significante bevinding uit de management letter 2022, die hierop toeziet, opgelost. Wij hebben kennis genomen van de genoemde documenten en komen tot de volgende constateringen/adviezen (niet limitatief):

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

•

Uw gemeente is voornemens de notitie M&O eens per vier jaar te actualiseren. Wij adviseren om tussentijds, minimaal jaarlijks, binnen de gemeente te inventariseren of actuele ontwikkelingen aanleiding geven tot een tussentijdse actualisatie van of addendum op de notitie.

•

Wij adviseren om de fraude risicoanalyse jaarlijks te actualiseren.

•

De risico inventarisatie & evaluatie welke ten grondslag ligt aan de fraude risicoanalyse heeft decentraal plaats gevonden onder leiding van de afdeling interne audit. Dat vinden wij een goede zaak, omdat u hiermee waarborgt dat risico’s vanuit de hele organisatie worden meegewogen in de analyse.

•

De fraude risicoanalyse is op onderdelen nog onvolledig (geel gearceerd), waaronder een aantal definities en getroffen maatregelen vallen. Wij adviseren om de openstaande punten op korte termijn op te pakken.

•

In de fraude risicoanalyse wordt het risico gekwantificeerd op basis van kans en gevolgen van het risico. Dit is een goede zaak. Het is echter onduidelijk welke afwegingen worden gemaakt om tot deze keuzes te komen. Wij doen de aanbeveling om deze afwegingen nader uit te werken in een begeleidend schrijven bij de fraude risicoanalyse.

Het komende boekjaar willen wij onze adviserende rol verder uitbreiden door fraude specialisten te betrekken bij een frauderisico sessie en de verdere inbedding van het frauderisicomanagement in uw organisatie. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van internebeheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Fraude en integriteit

•

In de fraude risicoanalyse ontbreekt een beschrijving van de restrisico’s en van de wijze waarop u hiermee omgaat (accepteren/mitigeren/vermijden). Het verdient aanbeveling in te gaan op uw ‘risk appetite’

Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met het hoofd juridische zaken. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd.

•

Wij doen de aanbeveling om de bovenstaande constateringen mee te nemen tijdens de volgende actualisatie van fraude risicoanalyse voor boekjaar 2023.

Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/23

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Naleving van de Europese aanbestedingsregels Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties. De Europese aanbestedingsfouten zijn toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Uit de controle 2022 is een rechtmatigheidsfout geconstateerd van in totaal circa € 1.123.000 (2021: € 717.000). De omvang van deze fout heeft geen invloed op de strekking van onze verklaring. Er is sprake van twee nieuwe onrechtmatige inkopen met een omvang van € 496.000 Op basis hiervan concluderen wij dat uw gemeente nog niet voldoende maatregelen heeft getroffen om (nieuwe) onrechtmatigheden te voorkomen. Eveneens merken wij op dat (nog) niet alle (doorlopende) fouten zijn opgelost, waardoor de Europese aanbestedingsregels nog worden overtreden. We verwachten daarom dat deze fouten op korte termijn worden opgelost. Interne audit voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een ‘spendanalyse’ uit. Het heeft ons tijdens de controle moeite gekost om bovenstaande conclusie te kunnen trekken.

Het was namelijk niet altijd goed te volgen hoe de conclusies ten aanzien van de rechtmatige bestedingen per crediteur in de spendanalyse tot stand waren gekomen, en welke documentatie hiervoor was gehanteerd. Wij doen daarom de aanbeveling om de kwalitatieve onderbouwing per crediteur in de spendanalyse te verstevigen en per crediteur een aanbestedingsdossier (met relevante brondocumentatie) aan te leggen

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Uit deze analyse zijn uiteindelijk wel alle bovenstaande fouten aan het licht zijn gekomen. Wij hebben in aanvulling hierop zelfstandig controlewerkzaamheden verricht op de Europese aanbestedingsregels, en komen tot dezelfde conclusie. Subsidieverstrekkingen Wij hebben formele rechtmatigheidsafwijkingen geconstateerd bij termijnbepalingen en bevoegdheden. U bent op de hoogte van deze afwijkingen en heeft waar nodig passende acties ondernomen. De afwijkingen hebben geen directe financiële gevolgen, maar nemen wij op basis van de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV verplicht op in het accountantsverslag. Voorzieningen Algemeen Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. Binnen de voorzieningen maakt u, conform het BBV, onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’.

Wij hebben het schattingsproces beoordeeld en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Onze werkzaamheden hebben geleid tot diverse correcties. Wij kunnen uiteindelijk wel instemmen verantwoording van de voorzieningen in de definitieve jaarrekening. Proces Het controleproces van de voorzieningen liep moeizaam in dit boekjaar. Wij ontvingen een aantal onjuiste of gedateerde specificaties ter onderbouwing van de voorzieningen en ook de waren niet alle gehanteerde assumpties in de voorziening adequaat onderbouwd. Het kostte uw organisatie veel moeite om alle relevante informatie ter onderbouwing van de voorzieningen boven tafel te krijgen, wat heeft geleid tot veel vertraging en inefficiënties in het proces. Wij merken op dat binnen uw organisatie beperkte kennis vanuit voorgaande jaren aanwezig is vanwege het vertrek van (een aantal) medewerkers, en, zo blijkt uit onze constateringen, heeft er op onderdelen geen adequate kennisoverdracht plaats gevonden. Wij adviseren de organisatie om dit aspect mee te nemen in het proces van de ‘versteviging van de financiële functie’ welke reeds vanaf ultimo boekjaar 2022 in gang is gezet.

Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/24

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Controle SiSa-bijlage

Voorzieningen (vervolg) Wethouders pensioenen (Algemene Pensioen- en uitkeringswet Politieke Ambtsdragers) Stelselwijziging Gemeente Hoogeveen heeft van oudsher bepaald dat voor oud wethouders geboren voor 1 januari 1946 geen voorziening wordt gevormd en deze vanaf het moment dat de pensioengerechtigde leeftijd is bereikt direct worden betaald vanuit exploitatie. In beginsel zou hier een voorziening gevormd voor moeten worden vanuit art. 44. De Commissie BBV is daarom van mening dat voor deze in het verleden ten onrechte gedane vrijval van individuele pensioenvoorzieningen geen herstel hoeft plaats te vinden. De situatie is gedurende boekjaar 2022 gewijzigd. Tot 1 januari 2022 was de APPA belegd bij 1 partij en was er eveneens een kapitaal- en risicoverzekering afgesloten bij dezelfde partij. Vanaf 2022 wordt de APPA uitgevoerd door een andere partij, echter is hierbij geen kapitaalverzekering afgesloten. Hierdoor bestaat het risico dat gevormde voorziening in de jaarrekening niet toereikend zou zijn voor de verwachte kapitaaluitstroom. Er is besloten om alsnog aan te sluiten bij de systematiek welke wordt gehanteerd voor de overige wethouders. Vanaf 31-12-2022 worden de oud wethouders geboren voor 1 januari 1946 voor het eerst ook meegenomen in de bepaling van de voorziening. In onze optiek is het hanteren van één systematiek het uitgangspunt.

Voorgaande ontwikkeling classificeert als een stelselwijziging in de grondslagen voor het vormen van de APPA voorzieningen. In de jaarrekening dient deze stelselwijziging te worden toegelicht onder de waarderingsgrondslagen als de toelichting op de balans. Wij hebben vastgesteld dat deze verplichting toelichting adequaat is verantwoord.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Wij constateren echter wel dat er weerstand was ten aanzien van het gebruik van de vooraf met elkaar De procedure die uw gemeente moet naleven bij de afgestemde ‘ standaard formats’ en dit niet ten goede aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten kwam van de kwaliteit van aanlevering (zie ook de eerste opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw bullet onder ‘Belangrijkste aandachtspunten’). Wij willen gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien benadrukken dat standaardisatie van de aanlevering diverse documenten aan het CBS aan te leveren. voor de controle van de SiSa-bijlage, met name ook voor Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de interne doeleinden, leidt tot een gedegen verantwoording per subsidie. Het is van belang dat dit Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. gegeven door directie en college binnen uw organisatie Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de kenbaar wordt gemaakt. rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wet Normering Topinkomens (WNT) geconstateerd Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te SiSa-bijlage.

Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw verhinderen dat instellingen in de publieke en organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. semipublieke sectoren rechtens in staat zijn U hebt dit aan ons bevestigd. bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage tot naleving van de Wet normering bezoldiging B2 van dit accountantsverslag. Tijdens de controle topfunctionarissen publieke en semipublieke sector hebben wij geen (ongecorrigeerde) financiële fouten of (WNT) en de publicatieverplichtingen van de WNT. onzekerheden geconstateerd. Wij merken op dat het controleproces van de SiSa-bijlage op hoofdlijnen beter is verlopen dan voorgaande jaren. U heeft een SiSa coördinator aangesteld welke als een spin in het web heeft gefungeerd, en zowel voor de interne organisatie als voor ons het primaire aanspreekpunt was. Dit heeft geleid tot een betere samenwerking (met) en afstemming tussen de organisatie en accountant.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/25

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Sociaal domein Algemeen Voor de jaarrekeningcontrole 2022 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe en rechtmatige besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd) geëvalueerd. Deze maatregelen betreffen: Extern: de gemeente ontvangt verantwoordingen van zorgaanbieders op basis van het landelijk controleprotocol, en verricht hierop internecontrolewerkzaamheden. Intern: de gemeente verricht aanvullende controlewerkzaamheden op de juistheid en rechtmatigheid van het recht op zorg en de gemeentelijke cliëntenregistratie. Intern: de gemeente heeft een passende set van interne-beheersingsmaatregelen geïmplementeerd om vast te stellen dat prestatielevering heeft plaats gevonden.

Verantwoordingen van zorgaanbieders

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken

Net als voorgaande jaren dienen de zorgaanbieders met een omzet van € 125.000 of meer de gemeente te voorzien van deugdelijke verantwoordingsinformatie. Alle zorgaanbieders hebben aan deze verplichting voldaan. Op basis van onze uitgevoerde werkzaamheden hebben wij geen rechtmatigheidsfouten of onzekerheden geconstateerd.

Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2022 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.

Prestatielevering Persoonsgebonden budgetten (PGB) Uw gemeente heeft werkzaamheden verricht, in overeenstemming met BADO notitie PGBverantwoording, om de onzekerheden rondom de prestatielevering van PGB-bestedingen weg te nemen. Op basis van onze controlewerkzaamheden stellen wij vast dat uw gemeente de prestatielevering heeft vastgesteld en geen onzekerheden resteren ten aanzien van de PGB-bestedingen. Overige bestedingen WMO en Jeugdwet

Intern: de gemeente verricht controlewerkzaamheden op de prestatielevering zoals opgenomen in de controleaanpak i-sociaaldomein.

De gemeente heeft controlewerkzaamheden verricht met betrekking tot de getrouwheid en rechtmatigheid van de overige bestedingen van de WMO en Jeugdwet.

Intern: de gemeente verricht gegevensgerichte controlewerkzaamheden op de juistheid van de geldstromen en de facturatie.

Wij hebben geen onzekerheden en fouten voor de WMO en Jeugdwet geconstateerd naar aanleiding van onze controlewerkzaamheden.

Met de afdelingen reporting, financiën en control hebben wij in dit kader medio 2022 een evaluatie gehad waarin over en weer ideeën en suggesties zijn uitgewisseld om de jaarstukken een verdere kwaliteitsimpuls te geven, zonder dat dit direct leidt tot een toename van de kwantitatieve omvang van de jaarstukken. Hoewel wij ons realiseren dat het tot stand brengen van verbeteringen een groeipad kent, constateren wij dat de gewenste kwaliteitsimpuls in deze jaarstukken op onderdelen nog onvoldoende tot uiting is gekomen

Vanuit de controle zijn geen bijzonderheden gebleken

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/26

Interne beheersing

23075CD3F0/HV/27

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2022 Managementletter 2022, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2022 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en, wanneer mogelijk, de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze managementletter 2022 van 8 maart 2023, gericht aan de SWO. In de managementletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2022 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Significante tekortkomingen Onze beroepsregels schrijven voor dat de door ons als significant geoormerkte bevindingen worden gerapporteerd aan het toezichthoudend orgaan.

Wij hebben onze significante bevindingen uit onze managementletter hieronder toegelicht: •

Memoriaalboekingen: Het boeken van memoriaalboekingen in de financiële administratie vindt plaats via een automatische workflow. Wij hebben vastgesteld dat in deze workflow de toepassing van het vier-ogen-principe niet wordt afgedwongen. Dit geldt overigens alleen in de gevallen dat een budgethouder een memoriaalboeking doorvoert.

•

Risicomanagement - fraude risicoanalyse: Wij hebben vastgesteld dat het opstellen en/of periodiek actualiseren van een fraude risicoanalyse geen zichtbaar onderdeel vormt van de internebeheersingsomgeving. Het risico bestaat dat u niet voldoende inzicht heeft in de potentiële frauderisico’s en de beheersing van deze risico’s. Hiermee loopt u het risico dat de interne beheersing kwetsbare plekken bevat, welke vatbaar zijn voor fraude die onopgemerkt blijven.

Follow-up jaarrekeningcontrole •

Memoriaalboekingen: Wij hebben vastgesteld dat bevinding ten tijde van de jaarrekeningcontrole nog niet is opgelost.

•

Risicomanagement/fraude risicoanalyse: Door de organisatie is fraude-risico analyse opgesteld en geactualiseerd in december 2022. Wij hebben vastgesteld dat deze ook is vastgesteld door de directie van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen en ter kennisgeving is aangeboden aan het college. Wij hebben reeds eerder in deze rapportage terugkoppeling gegeven over de kwaliteit van deze analyse. Hiermee is de significante bevinding vanuit de management letter opgelost.

M emoriaalboekingen

Wij onderschrijven het belang van de ontwikkelingen op het gebied van de memoriaalboekingen en dagen de organisatie uit de boekingsprocessen nog verder te standaardiseren en vereenvoudigen, waarmee het aantal memoriaalboekingen verder is te reduceren. Evaluatie opstel- en controleproces In het najaar van 2022 hebben wij met de ambtelijke organisatie het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2021 geëvalueerd. Naar aanleiding hiervan zijn aanscherpingen doorgevoerd in het opstelproces en in de werk- en planningsafspraken voor de jaarrekeningcontrole. Wel merken wij op dat er sprake is geweest van vertragingen en inefficiënties gedurende het proces als gevolg van het niet naleven van een aantal afspraken. Wij werken continu met uw organisatie samen om dit richting de toekomst te minimaliseren. Medio 2023 evalueren wij wederom het proces om te bepalen op welke terreinen/aspecten verdere verbeteringen mogelijk zijn. Positief is om te constateren dat de wederzijdse communicatie inzake het niet kunnen naleven van afspraken en overige relevante zaken is verbeterd en wij continu met de coördinator van de jaarrekeningcontrole in contact zijn geweest om (wederzijdse) verrassingen te voorkomen.

Memoriaalboekingen Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen. Om de controle zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren, en toe te spitsen op het specifieke risico en karakter van memoriaalboekingen, hebben wij gebruikgemaakt van een data-analyse tool. Hieruit zijn geen onjuistheden, onrechtmatigheden of anderszins bijzonderheden gebleken .

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/28

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2022 Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity behoeft verdere aandacht Als onderdeel van onze jaarrekeningcontrole verkrijgen wij inzicht in de IT-omgeving, risico’s en (significante) tekortkomingen. Ook verkrijgen wij inzicht in de opvolging van IT-bevindingen van vorig boekjaar en belangrijkste IT-beheersmaatregelen welke nodig zijn om te steunen op u IT-omgeving. Wij hebben de opzet en het bestaan van de General IT Controls (GITC’s) voor de applicaties Civision Middelen (financiële administratie) en Civision Samenlevingszaken (zorgadministratie sociaal domein) beoordeeld.

De bestaande tekortkomingen in de IT-omgeving leiden ertoe dat de gemeente en wij niet kunnen steunen op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Een belangrijk nadeel van het feit dat onvoldoende opvolging en prioriteit is gegeven aan onze eerdere aanbevelingen, is onder andere dat uw gemeenschappelijke regeling een verhoogd risico loopt op tekortkomingen in de geautomatiseerde gegevensverwerking die bijvoorbeeld kunnen resulteren in niet-betrouwbare data c.q. cijfers en een grote(re) impact kunnen hebben indien sprake is van cybersecurity incidenten. .

Voor onze inhoudelijke detailbevindingen en de aanbevelingen inzake de betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking verwijzen wij naar de rapportage ‘Observaties IT’ die met uw organisatie wordt gedeeld. Op basis van de bestaande tekortkomingen in de IT-omgeving kunnen wij voor onze jaarrekeningcontrole niet steunen op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Ondanks de bestaande tekortkomingen in de ITomgeving zijn wij bij de jaarrekeningcontrole in staat geweest data-analyse in te zetten als onderdeel van de controleaanpak voor de memoriaalboekingen. Hierbij hebben wij met data-analyse een diepgaande en risicogerichte analyse uitgevoerd van deze in opzet meer risicovolle boekingen. Door de inzet van data-analyse hebben wij de met gegevensgerichte werkzaamheden te onderzoeken populatie memoriaalboekingen kunnen minimaliseren. Dit illustreert het belang en de toegevoegde waarde van een betrouwbare IT-omgeving als basis voor de inzet van data-analyse.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/29

Overige aangelegenheden

23075CD3F0/HV/30

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Overige aangelegenheden Samenvatting overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties Onze communicatie met het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hoogeveen een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het college en het ambtelijk management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen tijdens het uitvoeren van onze controle. Naar onze mening is ons bij het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/31

Bijlagen

23075CD3FO/HV/32

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 100.000 Aard van de controleverschillen Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode

Rechtmatigheid

Getrouwheid

N.v.t.

€ .000

€ 101.000

€ 101.000

€ .000

€ .000

€ 101.000

€ 101.000

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout: • Te lage verantwoorde bate ten aanzien van de afrekening beschermd wonen over boekjaar 2022 Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout: (Sub)totaal getrouwheidsfouten Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten:

€ .000

Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding, Fido, etc.): • Onrechtmatigheidsfouten als gevolg van het niet naleven van de Europese Aanbestedingsrichtlijnen

€1.123.000

Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)

€ .000

Overige rechtmatigheidsfouten

€ .000

Totaal rechtmatigheidsfouten

€ 1.224.000

•

Het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid is opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018, het Addendum Kadernota rechtmatigheid 2022 en het normenkader rechtmatigheid 2022, dat op 22 september 2022 is vastgesteld door het college.

•

Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele nietgeconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/33

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Bijlage A2 – Onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle groter dan de rapporteringstolerantie van € 100.000. Aard van de onzekerheden

Rechtmatigheid

Getrouwheid

€ .000

€ .000

Onzekerheid rechtmatigheid is per saldo ook een onzekerheid inzake getrouwheid:

€ .000

€ .000

(Sub)totaal onzekerheden in de getrouwheidscontrole

€ .000

€ .000

Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid:

€ .000

€ .000

Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding, Fido, etc.):

€ .000

€ .000

Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid):

€ .000

€ .000

Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid

€ .000

€ .000

Totaal onzekerheden in de rechtmatigheidscontrole

€ .000

Onzekerheid rechtmatigheid betreft tevens getrouwheid: •

Onzekerheid m.b.t. productieverantwoordingen Jeugdwet

•

Het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid is opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018, het Addendum Kadernota rechtmatigheid 2022 en het normenkader rechtmatigheid 2022, dat op 22 september 2022 is vastgesteld door het college.

•

Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele nietgeconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/34

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Bijlage A3 – Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen. Toelichting

Bron van de toelichtingsvereiste

Kwantitatieve of kwalitatieve overwegingen

De netto contante waarde (projectresultaat) van project Nijstad-Oost in de paragraaf grondebeleid en in de toelichting op balans bij de voorraad is € 229.000 te laag weergeven.

BBV

Dit betreft een afwijking in de toelichting boven ons grensbedrag en is op basis van kwantitatieve overwegingen opgenomen in onze foutenevaluatie.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/35

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheids- en rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2022 alsook de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. De strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening is als volgt: • Getrouwheidsoordeel: goedkeurend • Rechtmatigheidsoordeel: goedkeurend Per regeling geven wij in de volgende tabel aan of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Financiële omvang € .000

Toelichting

Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen

Fout of onzekerheid N.v.t.

JenV A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

FIN B2

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

BZK C30

Specifieke uitkeringen proeftuinen aardgasvrije wijken 2e ronde

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

BZK C32

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

BZK C55

Aanpak energiearmoede

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

BZK C56

Regeling huisvesting aandachtsgroepen

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

BZK C62

Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

BZK C209

Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

OCW D1

Regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (2017-2020)

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

OCW D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

OCW D11

Regeling specifieke uitkering extra financiële middelen RMC-functie

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

OCW D12

Besluit regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten Regeling 2021-2024

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

OCW D12A

Regionaal programma voortijdig schoolverlaten 2021-2024

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

OCW D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

OCW D19

Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

Code

SiSa-regeling

JenV A13

€ .000

Subtotaal

Bestuurlijke samenvatting

N.v.t.

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/36

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheids- en rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2022 alsook de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. SiSa-regeling

Fout of onzekerheid

Financiële omvang € .000

Toelichting

IenW E20

Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

IenW E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

IenW E84

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

SZW G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet-gemeentedeel 2022

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

SZW G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)-gemeentedeel 2022

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

SZW G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) 2004

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

SZW G4

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)-gemeentedeel 2022

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

SZW G10

Wet inburgering 2021- gemeentedeel 2022

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

SZW G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffairegemeentedeel

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

SZW G13

Onderwijsroute 2022-deel gemeente

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

VWS H4

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

VWS H8

Regeling Sportakkoord 2020-2022

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

VWS H12

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

VWS H17

Regeling specifieke uitkering domein-overstijgend samenwerken

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

VWS H25

Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden (ronde 3)

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

DRE DRE2C

Uitvoeringsregeling BDU verkeer en vervoer (Drenthe)

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

DRE DRE8C

Ruimtelijke ontwikkeling

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

Code Subtotaal

€ .000

Subtotaal

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/37

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheids- en rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2022 alsook de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Fout of onzekerheid

Financiële omvang € .000

Toelichting

DRE DRE10C Regiodeal Zuid-Oost Drenthe

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

DRE DRE11C Subsidieregeling Regiostedenfonds

N.v.t.

€ .000

N.v.t.

Code

SiSa-regeling

Subtotaal

€ .000

Totaal

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/38

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Hoogeveen Bevestiging onafhankelijkheid

•

De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de “Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)” en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen de organisatie van Deloitte ingebed.

Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle gevolmachtigden en werknemers bij Deloitte.

•

Procedures voor de organisatie van periodieke trainingen inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften.

•

Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven.

•

De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen.

Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente Hoogeveen in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onze onafhankelijke positie te waarborgen Deloitte beschikt over een stelsel van maatregelen om haar onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Dit stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: •

Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

•

Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en, indien er bedreigingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreigingen voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling, inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde ‘onafhankelijkheidsevaluatie’), wordt in het dossier opgenomen.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

•

Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Deloitte wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt. Indien de bestuursstructuur van de controlecliënt voorziet in een gemeenteraad, raadscommissie of auditcommissie, overwegen wij ook een van deze instanties te raadplegen.

•

Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheids-voorschriften.

De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen wordt periodiek door de externe toezichthouder getoetst. Interne roulatie Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de wettelijke controle van een controlecliënt meewerken. Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om deze bedreiging weg te nemen. Onze beoordeling heeft geen aanleiding gegeven om het komend boekjaar teamleden bij de gemeente Hoogeveen te rouleren.

Bijlagen

23075CD3F0/HV/39

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Hoogeveen

Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Hoogeveen Persoonlijke, zakelijke of financiële relaties met de gemeente Hoogeveen Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen Deloitte, haar gevolmachtigden en haar medewerkers en de gemeente die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken die aan u gerapporteerd dienen te worden. Geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid De Nederlandse onafhankelijkheidsregels vereisen dat de eindverantwoordelijke accountant de met governance belaste organen informeert over geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die Deloitte, een bestuurder of interne toezichthouder van Deloitte of een lid van het controleteam heeft ontvangen van of verstrekt aan de gemeente of een bij de gemeente betrokken persoon. Hierbij is een drempel van € 100 opgenomen in de regels. Wij hebben geen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid met een (geschatte) waarde van meer dan € 100 ontvangen of verstrekt, en zijn daarom van mening dat er geen sprake is van een bedreiging voor de onafhankelijke uitvoering van de controleopdracht.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

23075CD3F0/HV/40

Onder Deloitte wordt verstaan één of meer van Deloitte Touche Tohmatsu Limited (“DTTL’’ of ‘’Deloitte Global’’), haar wereldwijde netwerk van member firms en aan hen verbonden entiteiten (tezamen, de “Deloitte-organisatie”). DTTL en haar wereldwijde netwerk van member firms en aan hen verbonden entiteiten zijn juridisch gescheiden en onafhankelijke entiteiten, die elkaar niet kunnen verplichten of binden ten aanzien van derden. DTTL en iedere DTTL member firm en aan hen verbonden entiteiten zijn aansprakelijk voor hun eigen handelen en nalaten, en niet voor het handelen of nalaten van een andere entiteit. DTTL verleent geen diensten aan cliënten. Raadpleeg www.deloitte.com/about voor meer informatie. Deloitte levert toonaangevende audit- en assurance-, belastingadvies- en juridische diensten, en diensten op het gebied van consulting, financial advisory, en risk advisory aan bijna 90% van de Fortune Global 500® en duizenden particuliere bedrijven. Onze professionals leveren meetbare en blijvende resultaten die het vertrouwen van het publiek in kapitaalmarkten helpen versterken, klanten in staat stellen te transformeren en bloeien, en de weg wijzen naar een sterkere economie, een meer rechtvaardige samenleving en een duurzame wereld. Voortbouwend op haar meer dan 175-jarige geschiedenis, omvat het bereik van Deloitte meer dan 150 landen en gebieden.

Ontdek hoe de meer dan 415.000 mensen van Deloitte wereldwijd een impact maken die ertoe doet op www.deloitte.com. Deze communicatie bevat louter algemene informatie en noch DTTL, noch haar wereldwijde netwerk van member firms of aan hen verbonden entiteiten verleent door middel van deze communicatie professioneel advies of diensten. Voordat u een beslissing neemt of actie onderneemt die van invloed kan zijn op uw financiën of uw bedrijf, dient u een gekwalificeerde professionele adviseur te raadplegen. Geen enkele entiteit in de Deloitte-organisatie is verantwoordelijk voor enig verlies dat wordt geleden door een persoon die op deze communicatie vertrouwt. © 2023. Neem voor informatie contact op met Deloitte Nederland.