Transcript Raadsavond 27 oktober 2022

Ik denk, dat heb ik ook in heel veel speeches al gehoord, er kan van alles gaan gebeuren met de inflatie zoals ik al zei. Misschien dat er nog wel dingen erger gaan worden met de oorlog die nu in Oekraïne plaatsvindt. Dat kan heel veel effect hebben op wat wij hier in Hoogeveen aan het doen zijn. Dus mijn visie is dat we wendbaar moeten zijn. U vroeg van moeten we niet eens zonder stom. Ja, daar ben ik het natuurlijk mee eens. Ik hoop juist dat we geen storm tegenkomen in Hoogeveen en in de wereld. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Ja, dank u wel, voorzitter. U noemde het in uw verhaal dat D66 graag snelle keuzes wil maken. Ik zou wel graag een paar voorbeelden van die snelle keuzes willen horen. Dank u wel. De heer De Laat: Ja, komt een beetje op hetzelfde. Mijn betoog zei eigenlijk dat als wij opeens een nieuwe storm tegenkomen, die kans is volgens mij best groot in deze tijd, we zitten met meerdere crises door elkaar, dat we dan snel keuzes moeten kunnen maken. Dus dat we daar klaar voor moeten staan als raad maar ook in de begroting dat we daar ruimte voor hebben. Dat is eigenlijk mijn plan met dat verhaal. De voorzitter: De heer Klok. De heer Klok: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zou ook graag even wegblijven bij de metafoor want inderdaad het wordt er alleen maar onduidelijk van.

Maar om dan toch maar de vraag concreet te stellen: opteert u dan nu om voor die wendbaarheid gaan, opteert u daarom voor meer reserves? De heer De Laat: Ik deed even lang over het knopje aanzetten, kon ik ondertussen even nadenken. Ja, wil ik meer reserves? Nee, dat denk ik niet. Ik denk dat het goed zoals het nu staat. De voorzitter: De heer Klok nog. De heer Klok: Oké, dat is duidelijk. Daar kunnen we wat mee. Maar andere vraag is, u geeft aan u wil sneller bouwen maar wat zijn uw concrete plannen dan om sneller te bouwen? U heeft het over dat woonteam maar

dat werkt nog niet. Dat gaat pas later werken, maar welke concrete plannen heeft u nou om sneller te gaan bouwen? De heer De Laat: Nou ja, ik ga zelf niks bouwen, ik wou dat ik het kon. Maar ja, ik wil graag dat iedereen die een functie heeft in dit verhaal van bouwen want er zijn natuurlijk heel veel factoren, de gemeente speelt een rol, woningbouwcorporaties, bouwbedrijven, er moeten materialen voorradig zijn, maar alles wat we kunnen doen als gemeente dat wil ik graag dat we dat gaan doen. Ik heb niet het idee dat dat nu al gedaan wordt. Bijvoorbeeld, goed voorbeeld is die, dat versnellingsteam wonen wat er nog helemaal niet is. De voorzitter: Ik ga even door want er zijn meer mensen die even nu het woord willen blijkbaar. Mocht er nog tijd over zijn dan komen we absoluut weer terug. De heer Pomper. De heer Pomper: Dank u, voorzitter. De heer De Laat, ik zie hier staan u wil vooral kijken ook naar onder andere ondersteuning voor kwetsbare inkomensgroepen. Nu heeft D66 ook met de schone lei best wel veel zaken wat de kwetsbare inkomensgroepen betreft weg kunnen stemmen. Hoe gaat de D66 dit repareren? De heer De Laat: Ik denk dat ik uw vraag niet helemaal goed begrijp. We hebben zover ik weet geen groepen weggestemd, wat u net zei.

De heer Pomper: Nou groepen, bijvoorbeeld kindpakket is eruit, er zijn meerdere regelingen ook voor kwetsbare kinderen eruit, activiteitenfonds is eruit. Dat soort zaken. Heeft de SP overigens ook mee ingestemd. Maar goed, dat willen wij wel heel graag gaan repareren. Het liefst natuurlijk ook samen met alle partijen, waaronder D66. Hoe gaan we dat doen? De heer De Laat: Nou, ik zag uw motie over het kindpakket zag ik toevallig voorbij, niet toevallig maar zag ik voorbijkomen. Het viel me op dat er bijna geen tekst in stond dus ik begreep ook niet zo goed wat u daar precies wilde. Dus ik kijk heel erg uit straks naar het gedeelte met de motie als we het gaan behandelen want dan ga ik goed opletten. Dat zal ik beloven en wie weet kunnen we elkaar vinden. Ik ben benieuwd. De heer Pomper: Durf te vragen. De voorzitter: Mevrouw Hooijer. Mevrouw Hooijer: Ja, ik heb toch nog even een vraag want u hebt het aan de ene kant hoor ik u in het begin zeggen dat de massa kan niet groot genoeg zijn en later was er iemand die vroeg van wil u dan meer sparen, dat hoefde dan weer niet. Hoe kijkt u dan aan naar eventuele investeringen of plannen voor de toekomst? Of moeten we de komende periode wat D66 betreft de hand volledig op de knip houden? De heer De Laat: Ja, vind ik een interessante vraag. Ik heb net een aantal partijen tegenstrijdige dingen horen vertellen hierover.

Dat we nog eventjes zuinig aan moeten doen want we kunnen ook misschien wel snel het trappetje weer afvallen. Maar ondertussen worden er allerlei grote investeringen aangekondigd. Ik heb geen grote investeringen in dit betoog gezet. Ik denk wel dat ze nodig zijn. Wanneer ze precies kunnen, wanneer we dat aankunnen als financieel aankunnen, weet ik ook niet. Dat is denk ik iets wat we vanzelf gaan zien als de tijd vordert. Dus ja, heb ik daarmee uw vraag beantwoord? Mevrouw Hooijer: Ik ga akkoord. De voorzitter: Dan mevrouw Koekoek.

Mevrouw Koekoek: Ja voorzitter, ik wil nog even terugkomen op de opmerking snel keuzes maken in deze logge politiek. Kunnen we dan vanuit D66 een voorstel verwachten over bestuurlijke vernieuwing of een nieuw vergadermodel van de raad? De heer De Laat: Een nieuw vergadermodel van de raad, wat bedoelt u daarmee? Mevrouw Koekoek: U vraagt om verandering en snelheid in de logge politieke procedures dus ik ben wel benieuwd hoe u daar tegenaan kijkt en of we dan een voorstel kunnen, daarover kunnen verwachten bijvoorbeeld over bestuurlijke vernieuwing of over het vergadermodel of wat dan ook. De heer De Laat: Een voorstel over bestuurlijke vernieuwing. Nou, ik hoop vooral dat wij het, we hebben het er nu over maar ik hoop vooral dat we het gewoon gaan doen. Dat we gewoon snel keuzes gaan maken hier in de raad. Dus dat, ja. Ik denk dat we het gewoon moeten gaan laten zien met zijn allen. Tenminste, als we dat willen. De voorzitter: Ik kijk even of er nog anderen zijn. Niet op dit moment. Dan dank ik de heer De Laat voor zijn bijdrage vanuit de D66-fractie. Dank u wel. Dan kijk ik even naar de SGP. Ja, het was nog even de vraag of u in twee minuten de pitch wou gaan doen. Maar dat gaat u doen. De heer Van Rijn, gaat uw gang. Dan checken we of dat parallel met onze timer loopt. De heer Van Rijn: Dank u wel, voorzitter. Is de SGP visieloos? Nee, natuurlijk niet.

Ik had echt een beeldend verhaal voorbereid voor deze vergadering. Hoe wij onze organisatie op orde konden krijgen, enzovoort, enzovoort. Maar ik kon het alleen echt in een beeldend verhaal hier kwijt. Als ik dat op tekst aangeleverd had, ja moet net iemand hebben die beeldend kan lezen, die had het misschien kunnen begrijpen. Dus ik ga nu alleen de hoofdpunten eventjes benoemen en ik hoop dat ik jullie daar heel veel nieuwsgierig mee ga maken. Dus wij hebben voor ogen, dat wou ik jullie voorstellen, het is een systeem, het is een programma, als dat in onze organisatie zou toegepast worden dan zou onze hele organisatie tot in de finesses optima forma gaan functioneren. Er zit echt hele mooi bijvangsten bij. Ik kijk naar onze gemeentesecretaris, één van die bijvangsten dat zou zijn dat de openstaande vacatures op hele korte termijn verdwenen zouden zijn. Dat is het eerste. Voorzitter, we zijn in de gemeenteraad, ik moet alweer op mijn tijd letten, dat mooie glazen huis van Thorbecke hè, er zitten nog steeds van die dikke, donkere velours gordijnen voor. Verbinden moet je met kunst en van buiten is alles geblindeerd. Dat zou met dit systeem helemaal weer, die gordijnen die konden verwijderd worden en we hadden gewoon weer open zicht op wat ons gemeentebestuur zou gaan doen. Voorzitter, ik durf het zowat niet te noemen, bestuurlijke vernieuwing.

Het komt zowat niet meer van de grond maar met dit systeem zou het weer boven het maaiveld kunnen floreren. Oké, nog iets. Ja, er zijn zoveel kersen eigenlijk op de taart met dit programma, met dit systeem, ja maar ik kan het alleen in een behoorlijk verhaal van een kwartier, twintig minuten vertellen. Dus ik heb mijn twee minuten al zowat om zie ik. Maar goed, er is nog iets financieel plaatje, niet onbelangrijk natuurlijk hè. Ik kijk weer naar ons gemeentesecretaris want zouden we dit kunnen toepassen? Zou dat nou echt zo zijn dan zouden we echt, ik heb berekeningetjes, natuurlijk ik ben natuurlijk geen expert maar dan zouden we zowat met vijftien procent fte minder onze zelfde taken beter uit kunnen voeren. Nou, dan nog een bijkomend aspect. De voorzitter: Wat zegt uw klokje op dit moment, de heer Van Rijn? De heer Van Rijn: Nog een keer een bijkomend aspect, nee maar ik doe het wel lollig maar het is echt serieus, ons ziekteverzuim zou zomaar kunnen dalen van tot en met één procent ongeveer. Voorzitter, ik zie dat mijn tijd om is, dank u wel.

De voorzitter: Het is wel een methode om, ik kan zo ongeveer de eerste vraag wel voorstellen. Dat was ook de bedoeling. De heer Pomper. De heer Pomper: Dank u, voorzitter. Ja, ik had natuurlijk kunnen vragen naar dat systeem maar dat ga ik dus niet doen. Ik zou u wel graag willen vragen: kunt u dat eens even op heel wat A4’tjes zetten en ons dat doen toekomen? Mevrouw Hooijer: En wat plaatjes erbij. De heer Pomper: Ik kan ook wel beeld denken en beeldlezen. De heer Van Rijn: Dat zou kunnen maar echt ik moet het hier beeldend, smoutig met fleur kunnen vertellen. Dan snappen we het met zijn allen in een keer. De voorzitter: De heer Klok. De heer Klok: Dank u wel, voorzitter. Nou, daar komt hij. Voorzitter, ik ben heel erg benieuwd: hoe komen alle vacatures te vervallen? Hoe komt het huis van Thorbecke weer tot leven? Hoe krijgen we die bestuurlijke vernieuwing? Hoe komt dat financiële plaatje weer goed? Hoe hebben we vijftien procent minder fte nodig? Legt u het ons maar uit. De heer Van Rijn: Voorzitter, ik wil die handschoen graag opnemen. Ik wil die handschoen graag opnemen maar u geeft mij geen toestemming om hier dit hele verhaal in twintig minuten af te draaien. Ik kan niet halverwege ergens zomaar even iets eruit lichten want je moet echt vanaf het begin af aan moet je meegenomen worden en dan is het wel duidelijk.

De voorzitter: We blijven dan toch hangen in de teasers, trailers. De heer Van der Heide had zich ook al gemeld. De heer Van der Heide. De heer Van der Heide: Die vraag was al gesteld door de heer Pomper. Ik zou het ook graag schriftelijk aangeleverd willen zien om me erin te verdiepen. De voorzitter: Mevrouw Jansen. Mevrouw Jansen-Brandsema: Aansluitend daarop, ik begrijp dat het heel graag wil vertellen en dan vind ik het des te vreemder dat u niet de moeite heeft genomen om het ons van tevoren op papier aan te leveren. De heer Van Rijn: Zoals ik al gezegd heb, ik had het echt kunnen uitwerken op papier want daar is niks mis mee. Maar ik weet zeker als jullie gaan lezen en dan niet echt van dat u zegt van nou dit is wel ver overtrokken hoor. Zou dat maar kunnen, enzovoort, enzovoort. De voorzitter: Mag ik u een suggestie doen? Ieder raadslid krijgt natuurlijk vragen onder een raadsdebat over een onderwerp aan te vragen, moet het wel gesteund worden door twee andere partijen dus misschien is dat een oplossing. De heer Sieders. De heer Van Rijn: Ik sta te popelen, voorzitter. De heer Sieders: Dank u wel, voorzitter. Mag ik de heer Van Rijn of u wel eens van een vlog heeft gehoord?

De heer Van Rijn: Ja, maar ik heb er zelf geen ervaring mee dus als u me daar een keer een handje in kan helpen misschien. De voorzitter: Mag u misschien wel op de inhoud hebben. De heer Van Dijk. De heer Van Dijk: Ja, dank u voor het woord, voorzitter. Ik heb altijd gedacht dat de SGP fel tegenstander is van scheidingen maar ik heb toch de indruk dat u hier een pleidooi houdt voor een scheiding. Begrijp ik dat goed? De heer Van Rijn: Ik kan echt even in dit verband scheidingen niet even plaatsen. Dus daar moet je hem even iets beter uitleg bij geven. De voorzitter: De heer Van Dijk moet toch wat uitleggen. De heer Van Dijk: Ik denk dat u iets bedoelt wat te maken heeft met onze ambtelijke organisatie. De heer Van Rijn: Ja, oké. Goed punt. Voorzitter, dan mag ik wel iets over de begroting zeggen daarbij natuurlijk? Dit zal de eerste begroting zijn dat de SGP. De voorzitter: Moment, moment. Er is geen vraag in die richting nu gesteld neem ik aan. Dat had u dan in de pitch moeten doen. De heer Van Rijn: Maar dat heeft alles met het antwoord van zijn, op die, zijn vraag te maken. De voorzitter: De vraag van mevrouw Pullen nog even toe. Mevrouw Pullen-Muis: Ik wou de concrete vraag aan de SGP stellen van uw twee minuten tijd om een begroting van 210 miljoen te beoordelen. Ik heb helemaal niet gehoord hoe u daar tegenaan kijkt. Maar zit u daar weer aan twee minuten.

De heer Van Rijn: Volgens mij moeten we nog in twee minuten toelichting daarop gaan geven. De voorzitter: U moet kort en bondig antwoorden. De heer Van Rijn: Voorzitter, even op zijn vraag over die scheiding. De SGP die heeft dus nu echt dit keer besloten wij gaan het een jaar aanzien met onze organisatie, gelet op dat wij die informatieavond laatst hebben gehouden en daarbij denk nou het kon nog wel eens een beetje de goede kant op gaan. Dus zodoende hebben wij gezegd we zien het een jaartje aan en is er nog niet veel verandering dan komen wij weer hier aan de bel trekken. De voorzitter: En de begroting? Ja mevrouw Pullen had een vraag over de begroting. De heer Van Rijn: Over de begroting zijn wij matig positief en dat ga ik straks even toelichten. De voorzitter: Dank u wel. Dan geen anderen vragen meer? Dan zien we het verzoek tegemoet voor het debat neem ik aan. Zijn we bij de laatste pitch en na die pitch gaan we pauze houden. De heer Van der Meer komt naar voren voor de pitch van GroenLinks.

De heer Van der Meer: Voorzitter, dank u wel. Een begroting gaat heel vaak over plussen, minnen, financiën wel of niet op orde en we kunnen met één blik in die begroting eigenlijk wel stellen dat dat zo is. Dat het er alle schijn van heeft dat de financiën op orde zijn, dat we in een hoger tempo dan schone lei vermoedde op een veel positievere uitkomst uitgekomen zijn. Maar tegelijkertijd gaat de begroting ook over visie en over ambitie en daar wil ik er wat GroenLinks betreft drie van uitlichten. In de eerste plaats is dat de dialoog en de burgerparticipatie. In de begroting wordt daar hoog op ingezet en daar we heel blij om. Het is van groot belang dat burgers meer en meer betrokken worden bij de dingen die hun direct aangaan. Daar hebben we van de week in een gesprek met een tiental boeren ook zelf het positieve effect van mogen ervaren. Dialoog leidt tot respect, leidt tot afspraak, leidt tot soms hele goede praktische maar ook onverwachte oplossingen. Het tweede punt is duurzaamheid. Wat wij niet zo goed begrijpen, is dat er een matiging is of wordt voorgesteld door een enkele partij op duurzaamheid. Alsof duurzaamheid een kostenpost is. Duurzaamheid is vooral een batenpost. Naar mate je daar meer op inzet, alhoewel niet in combinatie met armoedebestrijding of andere facetten dan zal u zien dat het winst oplevert.

Een extra uitdaging wat mij betreft aan het college is het nationaal groeifonds heeft bepleit om vooral te investeren in groene bedrijventerreinen. Daarvoor heeft de ministerraad 21 miljoen beschikbaar gesteld, of 26 miljoen. Maak daar gebruik van. Verschillende partijen hebben bepleit dat er zo snel mogelijk een zwembad moet komen, dat er een brandweerkazerne moet komen. Als dat op tafel komt, kijk dan eerst naar de mogelijkheden om bijvoorbeeld de restwarmte van Fage straks te gebruiken voor de verwarming van het zwembad. Neem dat mee in de overwegingen. Voorzitter, tot slot. Uitgedaagd door de FvD sta ik hier met ziel en dat doe ik op het onderwerp inclusiviteit. In tegenstelling tot de retoriek in de visie van FvD waar gesproken wordt over het gedrocht van het regenboogakkoord, sta ik daarvoor. Ik sta er hard voor, ik sta er hardgrondig voor. Het kan niet zo zijn dat je op basis van geslacht, op overtuiging, op geloof of seksuele voorkeur afgewezen en uitgesloten wordt. Dat is onmogelijk in Hoogeveen. Ik roep de medeondertekenaars van het regenboogakkoord op om met mij te bewaken dat dit niet gaat gebeuren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk of hier vragen over zijn op dit moment. De heer Kleine. De heer Kleine: Ja, dat waren emotionele woorden aan het einde van uw betoog, de heer van GroenLinks.

Maar het is natuurlijk zo dat het regenboogstembusakkoord gaat niet over acceptatie van andere geslachten of weet ik veel wat, het gaat erom het regenboogstembusakkoord staat erin dat jullie kinderen vanaf zes jaar vragen willen gaan stellen op de basisschool of zij een jongen of een meisje zijn. Daar gaat het regenboogstembusakkoord over en daarom is het een gedrocht van een akkoord. De heer Van der Meer: Ik zou de heer Kleine in dit geval, voorzitter, uit willen dagen om vooral eens de site van het COC te bezoeken. Daarin staat heel duidelijk vermeld waartoe de oproep destijds vanuit het COC is gegaan. Niet om basisleerkrachten te werven om deze boodschap over te brengen maar met basisleerkrachten in gesprek te zijn over dat het ook heel normaal is dat je anders mag zijn, dat je anders kunt zijn en dat daarvoor onze samenleving langzaam maar zeker steeds meer wordt ingericht. Het is dus niets met kinderen te maken, het heeft met acceptatie te maken, het heeft met inclusiviteit te maken en dat wordt ondanks alle beweringen die daarover zijn tenietgedaan door de opstelling en opvatting van FvD. De heer Kleine: Laatste want dit, ik zou het bijna geloven nog dat je wel meent wat je zegt, dat dat je interpretatie is. De heer Van der Meer: Ik meen alles wat ik zeg. De voorzitter: Ik wil wel even dat we elkaar met u aanspreken, daar begint het mee.

De heer Kleine: Helder. Dan zou ik dus zeggen, dan in de u-vorm, dat u dat wel, dat ik denk dat u dat wel meent. Het COC is er inderdaad op gericht om die ideologie uit te rollen hier op onze school, op onze basisscholen hier in Nederland maar het is niet de enige vereniging. Er zijn er veel meer. Ik denk ook dat dat raakt aan het punt van is het nou een natuurlijk fenomeen dat zoiets in één keer op popt en dus moeten we daar wat mee als raad zijnde of zijn jullie eigenlijk ook zelf verworden tot uitdragers van die ideologie. De heer Van der Meer: Voorzitter, hoe groot de verleiding is om hier ook de discussie over aan te gaan, het lijkt me niet nu de avond om dat te doen. Dit gaat niet over een ideologie, dit gaat over mensen. Dit gaat over mensen die bij jou in de buurt wonen, bij u in de buurt wonen, die gaan bij uw kinderen op school, die gaan met uw vrouw naar het werk, die gaan met u naar het werk. Daar gaat het over. Het gaat niet over een ideologie. De voorzitter: Punt lijkt me duidelijk gemaakt. Ik wil graag mevrouw Hooijer de gelegenheid geven om vragen te stellen. Mevrouw Hooijer: Ja voorzitter, dank u wel. U heeft het over de vragen dat duurzaamheid dat we dat misschien niet moeten zien als een kostenpost. Als aan de ene kant ben ik het met u eens, aan de andere kant niet.

Want als ik denk aan bijvoorbeeld een nieuw zwembad, de aanschaf ervan zal inderdaad wel een kostenkost zijn. Maar als we kijken wat ons oude zwembad nu kost, een aantal jaren geleden was het al een miljoen en dat loopt alleen maar op en zeker met de energieprijzen. Dus uiteindelijk zal het ons een enorme besparing opleveren. Hoe kijkt u daar tegenaan? De heer Van der Meer: Ik hoop dat die gerealiseerd wordt. Ik ga er ook van uit, vandaar ook mijn appèl om aan te sluiten bij wat het nationaal groeifonds nu heeft vrijgegeven voor groene bedrijventerreinen. Dat biedt mogelijkheden, dat biedt kansen om bijvoorbeeld wat ik zei in mijn betoog om Fage uit te nodigen om hun restwaarden niet in die pijpleiding naar Echt te laten wegvloeien maar ook te gebruiken voor de verwarming van het zwembad. Daarnaast zou je ze uit kunnen nodigen om vooral ook zeg maar op sociaal, als sociaal maatschappelijk ondernemer wellicht een bijdrage te leveren aan het zwembad. Uiteindelijk gaat het bij mij om duurzaamheid, ook wat er voor u, voor mij, voor mijn buurman, mijn buurvrouw direct kan gebeuren zonder grote energiecorporaties investeren in je eigen huis. We hebben daar goede voorbeelden van in het fix team als respons op onze motie. Er zijn allerlei andere initiatieven. We hebben in ons verkiezingsprogramma heel nadrukkelijk ook ingezet op kleine energiecorporaties, maak er werk van.

Laten we er samen werk van maken. De voorzitter: De heer Pomper. De heer Pomper: Dank u, voorzitter. Geen vraag maar ook een toezegging over het regenboogakkoord. Natuurlijk kunt u de SP daar ook in vinden want homoseksualiteit en alles van het hele spectrum dat is geen ideologie, net zoals, dat is niet iets waar je voor kiest maar dat is gewoon biologie. De voorzitter: Dat punt hadden we dus al gemaakt net en afgerond. Mevrouw Koekoek. Mevrouw Koekoek: Voorzitter, in uw visie zie ik een aantal pleidooien opgenomen door u dat u zegt we willen een specifiek op een jonger afgestemde aanpak voor eenzaamheid en extra inzet voor de realisatie van tiny houses. Kan het aan mij liggen dat we daar geen concrete voorstellen voor hebben gezien? Zoals moties of amendementen.

De heer Van der Meer: Nee, als elke visie gelijk in allerlei concrete plannen verwoord zou moeten zijn dan hadden we waarschijnlijk een heel pakket gehad ongeveer ter grootte van wat nu de begroting is qua omvang met tweehonderd pagina’s. Ik zou ook mijn collega’s hier van de raad daartoe willen uitnodigen om daar vooral het gesprek over aan te gaan. We hebben in de afgelopen periode en in de periode voor deze raad gezien en gemerkt wat constructieve samenwerking met elkaar op kan leveren. Als we dat blijven volhouden, komen we ook op basis van visie tot concrete resultaten met elkaar. De voorzitter: Mevrouw Pullen. Mevrouw Pullen-Muis: Nou, ik wou even in herinnering roepen, omdat we het over eenzaamheid hebben, we hebben twee jaar geleden als raad ook de motie één voor eenzaamheid aangenomen. Die is nu in de uitvoering, die staat ook in de begroting. Misschien is dat goed om daar op termijn nog eens naar te kijken ook ten aanzien van jongeren want dat is onze wens ook nog wel vanuit de ChristenUnie. De heer Van der Meer: Dat zou ik heel hard toejuichen want jongeren worden vaak vergeten in dit probleem alsof eenzaamheid alleen het probleem is van alleenstaanden of ouderen. Nee, ook jongeren kennen heel veel eenzaamheid. Met alle gevolgen van dien. De voorzitter: Ik kijk even of er anderen, dat is niet het geval.

Dan dank ik de heer Van der Meer voor de bijdrage namens de fractie van GroenLinks. 2.4 Schorsing debatronde De voorzitter: Zijn wij wat mij betreft aan een pauze toegekomen en ik schors de vergadering tot negen uur. 3.

Pauze

4. Debatronde (Raadzaal) 4.1 Heropening debatronde De voorzitter: Dames en heren, ik heropen de vergadering. 4.2 Vervolg visie fracties Programmabegroting 2023-2026 6.2 Reactie college op en gesprekken over visies van de fracties De voorzitter: Aan de orde is de reactie van het college op en gesprekken over de visies. We hebben daarin net in het college even een soort algemene verdeling van gemaakt. We gaan dat inderdaad in een half uur redden. Ik geef het woord aan de heer Reneman. De heer Reneman: Dank u wel, voorzitter. Vanuit het college wil ik allereerst zeggen dat wij waarnemen dat u steun heeft voor de koers die wij hebben ingezet met de begroting. Wij zien steun voor rust en stabiliteit, voor bedachtzaamheid. Dat zien we ook terug in de amendementen die er zijn, de moties die er zijn, we zien het ook terug in de sfeer die u met elkaar heeft in deze gemeenteraad. Het is ook echt allemaal binnen de marges van rustig aan, stap voor stap, we zijn op weg maar we zijn er nog niet. Velen van u worstelen denk ik ook wel met van hoe moeten we nou omgaan met de onrust in onze omgeving. We moeten daar toch op reageren? Daar moeten we ook snel op kunnen reageren en daar worden ook zaken geaccentueerd waar we meer mee

zouden moeten dan dat we gedaan hebben. Maar voor al die zaken geldt dat het rustig aan is, dat er eerst goede plannen moeten zijn, dat er eerst goede initiatieven moeten zijn en dat we dan pas besluiten nemen. Prediker die zei het al: alles heeft zijn tijd. Die beslissingen over geld die nemen in hun kader bij de kaderbrief van 2024 conform wat u besloten heeft voor de zomer in deze gemeenteraad. Dan komt ook op het spel hoeveel geld willen we nog lenen, hoeveel geld hebben we nodig om de dingen die we moeten investeren om die ook te investeren en welke lasten voor onze bevolking horen daarbij. Dan komen die vragen komen op tafel. Het is belangrijk om ons te realiseren dat zoals het in het verleden ging, zal het in de toekomst echt niet meer moeten gaan. U zal moeten blijven sparen de komende jaren. Niet in het tempo zoals het nu in de meer jaren begroting zit want dat wordt wel heel erg veel en heel erg snel maar u zal steeds elk jaar weer geld achter de hand moeten hebben. U zal ook in de begroting structureel overschot moeten hebben want investeringen kosten nou eenmaal geld meerjarig. Die gezonde toestand en het verleden waarbij je steeds probeert uit te rekenen hoeveel je nog precies, bijna kan doen dat moeten we echt vanaf.

We moeten ruim in het jasje zitten en dat was in het verleden al zo maar ik vind in de huidige omstandigheden om ons heen ook en in de huidige verhoudingen tussen rijk en gemeente en ook tussen provincie en gemeente vind ik dat voor de toekomst nog meer zo. Ik vind dat we daarover na moeten denken voor de komende vier jaar bij de kaderbrief en zoals, ik heb een toezegging gedaan aan de heer Sieders, mevrouw Pullen die verwees er nog naar, dat we met, over die parameters nog een keer met elkaar gaan praten met de gemeenteraad en dat zullen we dan ook doen. Dan komen ook andere zaken op het kleed. Bijvoorbeeld een van de zaken waar u het over moet hebben met elkaar: OZB-verhoging indexatie is de normaalste zaak van de wereld. Het is heel normaal dat de OZB wordt geïndexeerd want elke stap die we zetten, elke stap die we doen, worden de zaken duurder. Het is de uitzondering dat we geen OZB indexeren dus we moeten ook wennen aan dat idee maar we moeten daar ook afspraken over maken dat we niet elke begroting weer de discussie krijgen van ja maar gaan we nou de OZB indexeren ja of nee. Nee, we moeten daar nieuwe spelregels voor hebben over hoe we daar mee omgaan. Kortom, nog even iets over de investeringen. Een aantal van u heeft een drietal investeringen genoemd waarvan u vindt dat we daar, dat die op ons afkomen.

De Hoofdstraat Zuid is genoemd, het zwembad is genoemd, de brandweerkazerne is genoemd en ik zou er nog eentje aan toe willen voegen en dat is de uitvoering van de woonvisie want die gaat ons ook flink wat geld kosten. Al die zaken gaan we over praten met elkaar in de zomer van dit jaar. U hoeft ook niet eventueel te denken dat u voor het een of het ander moet kiezen. Zo is het ook niet. De brandweerkazerne komt echt sneller dan het zwembad. Die vraag komt eerder op het kleed. Hoofdstraat Zuid hebben wij veel meer als raad en college in de hand welk tempo we daarin willen hebben dan bijvoorbeeld met de brandweerkazerne want die heeft nu urgentie. De woonvisie waartoe u ongetwijfeld ook gaat besluiten en de financiële consequenties daarvan die komen ook eerder dan bijvoorbeeld het zwembad. Die uitlijnen van zo’n investeringsagenda zal in het voorjaar worden gedaan maar dan ook weer op grond van goede plannen. Het idee van we gaan nu een gesprek beginnen over de toekomst van het zwembad, dat is gewoon te vroeg. Eerst gewoon de, we hebben tijd gekocht met de huidige investeringen die we in het zwembad hebben gedaan en dan later komen we erop terug over wat er nodig is voor het zwembad. De financiële consequenties ervan kunnen we dan wegen. Kortom, wij voelen steun van de gemeenteraad.

Wij hopen dat u de sfeer en de manier waarop u nu met elkaar discussieert en de wijze waarop u op zaken een klap geeft dat u dat nog vele jaren volhoudt en dat we bedachtzaam en met stabiliteit en rust de komende jaren ingaan. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Geef ik het woord aan de heer Zwiers. De heer Zwiers: Dank u wel, voorzitter. Ik wil graag drie punten er even uithalen en dat is onder andere Hoofdstraat Zuid, dat is wonen en dat is samenwerken met onze inwoners en ondernemers. Allereerst toch even naar Hoofdstraat Zuid en ik begrijp heel goed dat het genoemd wordt want we hebben inderdaad in het

verleden aangegeven dat wij het niet afstellen. Dus ik begrijp ook heel goed dat in de media een stuk verscheen van binnenstad Hoogeveen. Ik begrijp ook heel goed dat het daarom ook geagendeerd wordt door een aantal partijen. Zoals mijn collega net al zei daar kunnen we, ik heb nog geen motie gezien of geen amendement gezien maar dat zal dan nog wel komen neem ik aan. Dan kunnen we daarop reageren. Dan even naar wonen. Ja, ik had hier heel graag een team gepresenteerd in Ferrari rode trainingspakken op gympen om de versnelling ook werkelijk zeg maar te laten zien, maar zover is het nog niet. Want er moet wel een duidelijke opdracht zijn voor een versnellingsteam. Het moet ook zo zijn dat we daar de middelen voor vrijspelen en u heeft aangegeven dat u dat bij de begroting van 2023 wil vaststellen. Dus de middelen daarvoor worden ook pas vrijgespeeld eigenlijk met ingang van 1 januari 2023. Desalniettemin hebben wij wel gezorgd dat we met de opdracht bezig zijn en dat we ook dingen naar voren willen halen. Een aantal partijen gaf dan ook aan van gaat u alstublieft, wethouder of college, aan de gang met bijvoorbeeld het flex wonen.

Nou, dat hebben we verstaan en dat betekent ook dat we daar te zijner tijd bij u op terugkomen omdat de voorbereidingen daarvoor, wanneer dat ook enigszins kan en wanneer daar de gelegenheid voor is, ook aan u te presenteren en u daarover ook te informeren. Dan de verbinding met de samenleving. Eigenlijk, ja een aantal zaken vielen daarin op. Zoek de inwoners op en ga in gesprek, volgens mij zijn we daar volop mee bezig maar daar komt toch nog wel een wat meer uitgebreid programma van. U heeft daar zelf ook een opdracht gegeven aan het college om met een drietal onderwerpen te komen. Dat zullen we zeker doen en dat zal ook echt niet lang meer duren. Daarnaast, we hebben wel wat voorbeelden inmiddels. De gesprekken die we gevoerd hebben en waar ook de media over schreef in Nieuwlande maar ook de woonvisie zoals we die zeg maar hebben opgepakt. Dan mag het best wel wat langer duren maar als we dit niet doen dan krijgen we het verwijt dat we niet aan verbinding hebben gedaan met de samenleving. Dus dit is denk ik wel de wijze waarop wij graag de input die onze inwoners geven serieus nemen en waar we ook terugkoppeling op geven wat we ermee hebben gedaan. Dat hebben we u ook uitgelegd afgelopen maanden in de informatieavond hoe we dat doen.

Als het dan gaat om een initiatievenloket bijvoorbeeld wat, waarvan ik zeg maar de intentie best begrijp, denk ik wel van ja de kracht van de samenleving komt niet bij ons, de kracht van de samenleving moet je opzoeken. Daar moet je mee in verbinding komen door er naartoe te gaan. Dat betekent ook dat je wat mij betreft niet in verbinding bent als er een loket is maar dat je in verbinding bent als je in gesprek bent. Als je elkaar wil begrijpen, als je naar elkaar toe gaat en als je elkaar serieus neemt. Dan kunnen wij faciliteren, ondersteunen maar eigenaar worden, ik houd het eigenaarschap het liefst bij de mensen zelf. Ik denk dat dat de uitdaging is en ik denk ook dat we daar ook volgens mij serieus mee bezig zijn maar dat kan nog wel een stukje beter. Er zijn ook loketten al beschikbaar, bijvoorbeeld bij SWW. Daar kunt u initiatieven die gaan over sociale zaken, over leefbaarheid, sociale leefomgeving, die kun je daar al kwijt. Dus we moeten ook kijken welke infrastructuur ligt er al en willen we daar gebruik van maken. Dus ik denk dat we de smederijen daar ook voor kunnen inzetten, dat is ook bestaande infrastructuur.

Dus al met al denk ik dat het toevoegen van nieuwe elementen daarin dat we daar voorzichtig mee moeten zijn maar dat wij met elkaar als raad, niet als fractie maar als raad, naar buiten als college en als organisatie moeten laten zien door het gewoon te doen. Dat is de gedragsverandering. Daar pleit dit college voor. De voorzitter: Dank u wel. De heer Westendorp. De heer Westendorp: Ja, dank u wel, voorzitter. Ook ik wil namens het college reageren op een aantal zaken die door de fracties naar voren zijn gebracht in hun visies, in hun pitches en wellicht al een beetje ook laten doorklinken de signalen in de voorgestelde moties en amendementen. Dat zijn eigenlijk de drie thema’s die ik heb opgeschreven vanuit mijn takenpakket bestaanszekerheid, jeugd en jongeren en duurzaamheid. Allereerst iets over bestaanszekerheid. We hebben al vanavond wat vragen gezien over smalle of brede definities maar zoals het college er tegenaan kijkt, gaat het meer dan alleen maar voldoende en voorspelbare uitgaven

hebben en inkomsten hebben. Als het gaat om een portemonnee, het gaat om goed wonen, het gaat om goed werk, dat kan ook vrijwilligerswerk zijn, het gaat om ertoe doen. Dan ontstaat ook rust en ruimte in je hoofd om je talenten te ontplooien. Dat is eigenlijk een brede definitie van bestaanszekerheid en dat is ook een thema waar dit college echt aan wil werken. Want collega Reneman zei het al, we willen aan de ene kant koers houden, rust en stabiliteit uitstralen en aan de andere kant wil dit college ook echt naast haar inwoners staan zoals wethouder Zwiers dat ook al zei. Dat betekent ook dat je de kwetsbare inwoner, waar verschillende fracties ook naar refereren, bij kan staan als dat nodig is. Nou, dat wil dit college ook uitstralen. Ik denk dat het ook terugkomt in de visie en de bijdragen van de fracties. Ik denk wat heel belangrijk is als je je inwoners bij wil staan, de ChristenUnie zei er wat over in haar visie, dat de mensen die er vrijwillig omheen staan dat je die zo goed mogelijk ondersteunt. Dus we hebben een ontzettend prachtig en krachtig warmhartig vrijwilligersveld in Hoogeveen met vele organisaties die echt naast de inwoner willen staan. Wij als college onderkennen ook die kracht van die vrijwilligers, van die vele vrijwilligers die daarin betrokken zijn. Ik denk dat het belangrijk is om dat vast te houden en ook te blijven ondersteunen.

Ondertussen heeft uw raad ook onlangs een motie aangenomen, daar zijn wij als college hard mee aan het werk om juist als het gaat om energiearmoede en ondersteuning van inkomen beter vorm te geven. Daar komen wij binnenkort ook bij u op terug. U heeft van ons al als college een plan van aanpak op het gebied van energiebesparing ontvangen en zo zit er ook een koppeling, zoals wij dat ook zien, tussen structureel minder uitgaven als het gaat om energie en aan de andere kant zorgen voor een stabiel inkomen. Voorzitter, ik wil ook wat zeggen over jeugd en jongeren. Verschillende fracties zeggen daar wat over. Gemeente Belangen had het daarover, de ChristenUnie had het daarover maar ook GroenLinks had het daarover in haar visie. Dat gaat aan de ene kant over hebben we alle jongeren goed in beeld en weten we ook wat we willen. Dat is een goede vraag. Weten wij ook wat zij willen, excuus. We moeten ook niet praten over de jongeren maar we moeten vooral ook praten met de jongeren. Dat is heel belangrijk. Zoals u heeft kunnen lezen, heeft het college een koers ingezet om een nieuwe nota jeugd te maken. Ook om daarin mee te nemen jong Hoogeveen 2.0. Dat is een wens van uw raad om daarover na te denken. Het is heel belangrijk om juist de dingen die daarin worden genoemd, zoals u ook, om in gesprek te zijn met de jeugd om te kijken wat zij nodig hebben.

Jongerenwerk is denk ik ook een goede plek om dat daar nader te bekijken. Maar ook als het gaat om de wachtlijsten in de jongeren geestelijke gezondheidszorg, de heer Van der Meer had het daarover in zijn visie van GroenLinks. Ja, dat zijn acute zaken en die moet je ook nu proberen te regelen. Dat is ook iets wat het college nu doet, trouwens samen met andere gemeenten. Eén van de dingen die we nu doen om niet te zorgen dat de wachtlijsten nog langer worden, die zijn ook wat mij betreft nu al te hoog als het gaat om die dringende problematiek, is bijvoorbeeld het budgetplafond voor dat type zorg voor die aanbieder schrappen. Zodat daar in elk geval geen belemmering ontstaat bij die aanbieder om de hulp te bieden die nodig is. Dus je moet ook niet alleen nadenken over de toekomst, je moet soms ook nu acteren voor onze jeugd en onze jongeren. Tenslotte, voorzitter, wil ik nog even reageren. Ik hoop dat de verschillende partijen, met name ook de SP, juist ook die sociale visie die het college heeft, herkent. Wat dat betreft ook de wind die u noemde, die het schip zeg maar op koers brengt dat het ook vooral een sociale wind, een sociale, herkenbare sociale wind is maar dat horen wij denk ik later als u nog uw mening geeft over de totale begroting. Maar ik hoop ook dat u dat herkent wat dat betreft. Dan wil ik tenslotte nog ingaan op het thema duurzaamheid.

Ook door verschillende partijen genoemd. Hebben we het aan de ene kant over tempo maar ook soms heel concreet in de bijdrage van Gemeente Belangen staat ook bijvoorbeeld ga nu aan de slag. College met zon op dak. Dat is ook iets wat wij van plan zijn. Ook bijvoorbeeld met onze agrarische ondernemers waar ook een behoorlijk dak potentieel ligt. Niet alleen de zonnevelden waar iedereen wel een mening over heeft maar misschien juist ook met de panelen op het dak. Als daar kansen liggen dan denk ik dat we daarmee aan de slag moeten. De andere kant, wij zien ook duurzaamheid in de kansen zoals de heer Van der Meer het noemt, duurzame bedrijventerreinen. We gaan ook proberen aan te haken op het nationale groeifonds. Ik denk dat dat een goed idee is om daar eens te kijken om te verkennen wat daar voor

mogelijkheden liggen. Ik zag ook in de bijdrage van de ChristenUnie iets staan over vergroenen van de bedrijventerreinen. Maar dat gaan wij niet doen van hier achter het bureau, dat doen we juist in gesprek met die ondernemers. Ondernemend Hoogeveen heeft daar ook een mooi plan voor ontwikkeld. Zo willen we juist ook in gesprek met die ondernemers kijken wat zij voor plannen hebben en hoe we dat kunnen ondersteunen. Dus ik denk dat dat een belangrijk thema is om de komende tijd verder aan te werken om te zorgen dat we die ambities ook daadwerkelijk realiseren. Voorzitter, tot nu, dit was mijn bijdrage naar aanleiding van de inbreng van de fracties. De voorzitter: Dank u wel. Geef het woord verder door aan de heer Tuit. De heer Tuit: Voorzitter, dank u wel. Ook vanuit mijn portefeuille, ik heb veel fracties gehoord die het over het sociale gezicht hebben van onze gemeente, het welzijn van onze mensen, de gezondheid van onze mensen en het belang van groen daarbij. Ik kan u beloven daar komen wij ook in de doorvertaling, ook in de begroting zeker ook op inhoud ook op terug. Daarnaast wil ik ook even vanuit mijn portefeuille drie onderwerpen belichten. De eerste is dan cultuur.

Inderdaad, het werd al genoemd door Gemeente Belangen, volgend jaar 2023 een prachtig cultureel jaar in het vooruitzicht met het Van Gogh jaar en waarbij we niet alleen vanuit cultuur maar ook zeker vanuit recreatie en toerisme dat jaar benaderen. Maar ook de musical boer Koekoek die theater de Tamboer hier naar onze gemeente wil brengen. Dat moet meer worden dan alleen maar een theatervoorstelling. Daar zijn we nu al in gesprek ook met ondernemers van hoe kunnen we daar ook die spinoff zodat het ook iets wordt voor onze totale samenleving met het onderwijs, nou dat beeld daar vinden wij elkaar in. Dat is een extra want ik ben al in de afgelopen maanden diep onder de indruk geraakt van wat de culturele instellingen allemaal doen gaandeweg het jaar. Dus de theatervoorstelling van boer Koekoek en het Van Gogh jaar dat is een impuls voor 2023. Maar er gebeurt ontzettend veel. Daarover willen wij ook met u in gesprek op 15 november, dan willen we het ook over de culturele instelling en de huisvesting vooral hebben. Maar daar haakt die inhoud natuurlijk altijd op aan, het zwaluwstaart met elkaar. Dat was ook wat de inspreker van vanavond ook noemde vanuit de Historische Kring. Wij kijken ook echt naar die culturele inhoud. Het moet niet alleen over stenen gaan, juist die culturele inhoud die staat als een paal boven water.

Ik zag ook al een aantal moties, daar hebben we het straks over, die ook zeggen van help de culturele instellingen weer om in de toekomst ook over indexatie na te denken. Nou, wethouder Reneman noemde al onze opvatting daarin is heel helder. Met de kaderbrief van 2024 kunt u daarover ook echt met ons in gesprek en ben ik ook blij met die brede politieke steun die ik op dat punt waarneem. Dan de inclusieve gemeente. Ja, dat zijn we. Begin december is de armoedeconferentie waar wethouder Westendorp het heel druk mee heeft. Iedereen moet mee kunnen doen in onze samenleving maar dat geldt ook iedereen moet mee kunnen doen voor wie je bent. Doen we dat als gemeente alleen? Nee, natuurlijk niet. Ik ben al heel blij om de afgelopen weken te zien wat het Roelof van Echten College doet, wat Wolfsbos doet met de regenboog. Met dat soort activiteiten, het gebeurt al in de samenleving en wij als overheid hebben daar natuurlijk een rol in maar die scholen die doen het al in de praktijk. Dat is ook precies hoe dit college wil hoe wij ook in de Hoogeveense samenleving met elkaar omgaan. Vanuit die verbinding om het samen te doen en dat heeft als doel om ook te verbeteren. Ja, D66, bent u dan wendbaar genoeg? Ja, ik denk het wel. Die beoordeling laat ik natuurlijk aan u maar begin deze week was dat de opening van de Oekraïne school en daar zag ik die wendbaarheid.

Binnen een paar maanden lukt het ons om van niets naar de opening van een school te gaan en waarbij leerkrachten en ook de nieuwe directeur aangeeft van dat heeft u maar mooi met elkaar geflikt, gemeente. Dat hebben wij niet als college gedaan, dat heeft u als raad gedaan maar samen met mensen van onze organisatie, met het onderwijs die in een recordtempo dat voor elkaar hebben gezegd. Daar zit voor mij die wendbaarheid in met de solide koers die wij altijd voorstaan maar daar hebben mijn collega’s al genoeg over gezegd. Maar daar zie ik die elementen van wendbaarheid zeker in. Nou, tot zo ver, voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel. Dan het woord aan wethouder Bisschop. De heer Bisschop: Half uur had u gezegd, voorzitter? Dat houdt in dat ik nu drie minuten heb. De voorzitter: In ieder geval ietsjes meer hoor maar als het in drie minuten kan dan zou dat fijn zijn, ja. De heer Bisschop: Dank u wel. Ik heb ook drie punten. De sportvisie Hollandscheveld is door een aantal partijen genoemd, veilige bereikbaarheid is genoemd en zwembad is ook een aantal keren door een aantal partijen genoemd. Dus daar wil ik even op ingaan. Sportvisie Hollandscheveld. Er is een sportvisie geschreven door Hollandscheveld. Ik denk veel partijen hebben die sportvisie ook gedeeld gekregen met de sportclubs vanuit Hollandscheveld. Ik ben er zelf ook al geweest. Ik heb een gesprek gehad met de clubs en ik heb ook gezien dat er een vrij urgent geval is wat betreft de accommodatie bij HHV. Die accommodatie is gewoon heel slecht. Daar moeten we echt wel iets mee ook als gemeente. Maar of dat direct een verband moet hebben met de sportvisie, het gaat veel breder de sportvisie dan alleen maar accommodatie, zitten we wel op het punt van daar moet ook capaciteit, tijd en binnen de organisatie maar ook financiële middelen voor zijn. Ja, Gemeente Belangen heeft daar gezegd van goh er moet een, we gaan met een motie komen, er is een amendement.

Ik ben er zeer benieuwd naar om daar dan uiteindelijk als beiden bij elkaar kunnen komen, dat zou wel heel erg mooi zijn, om daar een visie op te geven. De veilige bereikbaarheid door VVD maar ook door Gemeente Belangen. Gemeente Belangen had ook nog een stuk over veilige onbereikbaarheid. Nou, ik kan u verzekeren dat we er zeker bij de projecten alles aan doen om de onbereikbaarheid zo kort mogelijk te zijn, te laten zijn voor de mensen. Maar ook de begaanbaarheid ook voor mensen die wat minder mobiel zijn om dat ook tot zo min mogelijk te beperken dat de mensen daar overlast van hebben. De bereikbaarheid in het algemeen. Goed, wij hebben een redelijk goede bereikbaarheid in Hoogeveen. We zitten in een snelwegenknooppunt, we zijn goed per spoor bereikbaar en door de lucht zelfs ook en over het water. Maar het kan beter. Met het spoor zijn wij bezig op dit moment met een lobby, een hele sterke lobby om de intercity weer naar Hoogeveen toe te halen. Dus daar zijn wij ook heel wendbaar in, wil ik zeggen als college want het is toch wel iets wat we heel snel hebben moeten oppakken. Ook door de organisatie die daar ook heel erg wendbaar in is, ook heel goed opgepakt. Daarnaast zijn we bezig met het veiliger maken van Hoogeveen op een aantal punten. We hebben schouwen gedaan samen met een aantal politieke partijen. Zelf ben ik ook op punten geweest.

Boekweitlaan is natuurlijk ook een goed voorbeeld ervan. Wijsterseweg maar ook bij scholen ben ik wezen kijken om te kijken maar ook in Hollandscheveld in het Hoekje, dat zijn allemaal dingen, plannen die we voor het komende jaar gaan uitwerken. Ook hier zitten wij gewoon met het probleem: de pecunia’s. Dat moeten wij ook zien op te lossen ook binnen de organisatie en dat proberen we met subsidies en cofinancieringen via het rijk en de provincie goed voor elkaar te krijgen. Ook dat is iets waar je wendbaar in moet zijn in deze tijden om het ook allemaal spaarzaam voor iedereen te kunnen doen. Het zwembad als laatste. Het zwembad dat is door veel partijen genoemd, is ook door de heer Reneman ook aangekaart van goh maar er wordt wel volgordelijk moet dat goed komen te staan. Het is een forse investering in zwembaden, we moeten ook kijken van goh wat wordt de functie van de zwemvoorziening. Wordt het recreatie, wordt het sport? Welke voorzieningen moet het hebben? Dat doen we samen met de raad, gaan we samen met de raad doen. Maar dat gaan we ook samen met de inwoners doen en dat heeft ook tijd nodig. Dus dat zijn even de punten die ik had genoteerd vanuit de visies en bijdragen van de partijen. De voorzitter: Dank u wel. Van mijn kant zijn er geen toevoegingen en daarmee hebben we de rondgang langs de reacties van het college op de uitgedragen visies en de pitches afgerond.

6.3 Vragen en reacties op reactie college De voorzitter: Dan hebben we nog een kwartier de gelegenheid, als daar behoefte aan is in ieder geval, om daar nog nader op in te gaan als daar behoefte aan is. Dus ik kijk even, de heer Meesters zie ik. Dan geef ik als eerste het woord aan de heer Meesters. De heer Meesters: Dank u wel, voorzitter. Als eerste een vraag aan wethouder Westendorp. We hebben het even gehad over de duurzame bedrijventerreinen. Nu is er ook wat laag aan het fruit om het maar zo te zeggen. Als ik ’s avonds laat of op hele late uurtjes die bedrijventerreinen bekijk, dat kunnen we ook wel zeggen voor winkelcentra, dan zie ik nog weleens wat reclameverlichting nog behoorlijk prominent schijnen. Zou het gewoon alleen al in het kader van duurzaamheid niet aantrekkelijk zijn om te zeggen joh waarom zetten we niet heel wat van die reclameverlichting uit? Als het gaat om lichtvervuiling, als het gaat om duurzaamheid, energieverbruik. Dat was een eerste vraag aan de heer Westendorp. Ziet hij daar mogelijkheden in om daar iets mee te doen? Tweede vraag, de cultuursector, wethouder Tuit. Ja, in de bezuinigingen van 2020 is de cultuursector hard geraakt. Er is behoorlijk wat geld weggetrokken bij de cultuursector.

We zien ook een splitsing van Scala eigenlijk, Scala en cultuur klik geworden waarbij Scala echt het stukje talentontwikkeling zeg maar doet in de culturele sector. Maar ja, die heeft het wel, die hebben het wel allemaal wel heel erg zwaar. Ik zie amendementen komen van het verhogen van de indexatie of het toepassen van een indexatie. Dat is al mooi maar is dat voldoende? En wat kunnen we doen om die cultuursector een hart onder de riem te steken? Want laten we goed en wel wezen, die cultuursector is niet alleen maar leuk, het verbindt mensen, het daagt mensen uit, het zorgt voor creativiteit. We hebben het keihard nodig. De voorzitter: De heer Westendorp. De heer Westendorp: Ja voorzitter, het college werkt graag samen. Ik heb ook een wethouder economische zaken die ook veel in contact staat met de bedrijven. We hebben net even overlegd en hij gaat de vragen rondom duurzame bedrijventerreinen ook beantwoorden om ook te laten zien dat we dit samen oppakken. De voorzitter: De heer Zwiers. De heer Zwiers: Zo werkt dat. Nou ja, wij gaan dat gewoon op de agenda plaatsen bij het reguliere overleg wat wij met Ondernemend Hoogeveen hebben maar ook met Binnenstad Hoogeveen om te verkennen is het nodig en kun je op een of andere manier met elkaar zorgen voor een uitstraling die ook recht doet aan deze tijd.

Dus ik hoop dat u hiermee voldoende beantwoord heb en ik zal u ook informeren op het moment dat wij dat besproken hebben. De voorzitter: De heer Tuit. De heer Tuit: Ja, dank u wel, voorzitter. De vraag van de ChristenUnie over de cultuursector in historisch perspectief dat klopt. Dus daar zijn bezuinigingen die plaatsgevonden hebben in 2020. Maar ik moet ook constateren dat de sector in Hoogeveen de laatste jaren veerkracht heeft getoond. Daarmee zeg ik niet dat wij onze ogen moeten sluiten voor de ambitie richting toekomst. Nou, wat ik u al zei, 15 november hebben we ook een avond. U heeft ook al een uitnodiging over gehad. Daar gaan we ook met elkaar in gesprek om vanuit die culturele instellingen te kijken van hoe kunnen we ook weer, waar komen we vandaan, waar staan we nu en waar, het allerbelangrijkste dan kom ik bij uw vraag, waar willen we ook de komende jaren weer naartoe met die culturele sector. Dus dat.

De voorzitter: Dank u wel. De heer Kreuze. De heer Kreuze: Het is hier zo warm, je zakt haast weg. Voorzitter, ja de heer Reneman begon met een goed vol betoog waarbij hij prediker aanhaalde, dat sprak ons aan. Overigens is die prediker wel van mening dat je zes jaar moet zaaien en dan mag oogsten dus ik ben benieuwd hoe hij daarnaar kijkt. Want dat betekent dat we nog heel wat jaren zeg maar reserves vormen te gaan hebben. Het betoog zeg maar van onze wethouder financiën is de kaderbrief 2024 is het heilige moment want dan gaan we praten over lenen en over lasten. Oftewel, het CDA vraagt zich af: wat doen we dan nog met deze begroting? Want alles wat een beetje zeg maar nou ja vragen oproept of discussies opwerpt dat gaat naar die kaderbrief 2024. Dan vraag ik de wethouder: is de wethouder dan stabieler geworden? De voorzitter: De heer Reneman, vooruitziende blik. De heer Reneman: Voorzitter, nou zes jaar zaaien, ik vind het wel een mooie termijn. Is twee jaar zaken college, vier jaar deze raadsperiode, zes jaar. Nou, het ziet er goed uit. Nee, is de kaderbrief 2024 het heilige moment? Het is het geëigende moment om dit te doen. Ook omdat we aan het begin van 2023 nog niet aan alle financiële parameters van schone lei hebben voldaan maar als naar verwachting is aan het eind van 2023 wel.

Dus is het ook vanaf 2023 en 2024 en verder dus ook het goede moment om na te denken over hoe we dan weer verder met de financiële kaders. Is dit het heilige moment? Nee maar het is wel het geëigende moment. Dan is de wereld er dan onrustiger of rustiger op geworden? Ik verwacht zelf dat voor een gemeente als Hoogeveen de uitdagingen alleen maar toe zullen nemen. Niet alleen omdat de wereld om ons heen onrustig is maar ook omdat we zelf meer ambities gaan proberen te realiseren en daarmee ook weer meer risico’s naar de begroting toe gaan halen. Dus het korte antwoord is nee, het zal nog steeds onrustig zijn en waarschijnlijk wordt het nog onrustiger. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even of er anderen zijn die … Ja, ik zie de heer Van der Heide. De heer Van der Heide: Ja, ook een vraag aan de heer Reneman. Het sluit een beetje aan wat de heer Kreuze net zei. Als je alles naar kaderbrief 2024 brengt, dan wordt het daar wel heel druk en dan wordt het weer keuzes maken op wat we wel doen en wat we niet doen. We hebben nu de mogelijkheid om ook in geleidelijkheid wat langzaam aan ook met de verbeterde financiële positie, zoals zelf ook door het college wordt aangegeven in de aanbiedingsbrief, om wat dingen te organiseren, alvast onderzoek te doen.

Hoe staat u daar tegenover? Dus, zonder direct de knip te pakken, maar wel een beetje investeren of een beetje geld uitgeven om onderzoek te doen naar de mogelijkheden die wij zien om vanaf 2024 dan te kunnen investeren op bepaalde thema’s? De voorzitter: De heer Reneman. De heer Reneman: Voorzitter, zoals u kunt zien in de begroting hebben we ook een aantal posten PM meegenomen die vanuit de coalitie ook zijn genoemd. Een deel van die PM-posten zal de financiering daarvan ook al in 2023 worden aangevangen en ook al bij de GemRap naar u toekomen, dus wij volgen dat systeem dat u zelf al beschrijft, dat volgen we eigenlijk al. Waarbij we langzaam maar zeker, en zeker ook in termen van voorbereidende werkzaamheden, gewoon die kant op gaan. Een aantal van de zaken die we ook hebben genoemd hier, als wij zeggen: we willen de Hoofdstraat 6 daar willen we ook in de inves… Sorry, HoofdstraatZuid, willen wij in de investeringsagenda willen wij daar ook meer helderheid over hebben over hoe dat dan moet. Dan moet er wel eerst onderzoek plaatsvinden naar die Hoofdstraat-Zuid en wat daarvoor nodig is. Dat soort zaken vinden gewoon plaats en daar biedt deze begroting ook ruimte toe. In de termen van de moties en

de amendementen die er zijn, die zullen we een voor een moeten aflopen om te kijken of het haalbaar is, maar zeg maar de financiële uitvoerbaarheid van veel van dat soort zaken dat zal niet de eerste vraag zijn. Het zal veel meer liggen op de vragen of we het uitvoerbaar achten of dat we het inpasbaar achten of dat we het een goed idee achten. De voorzitter: Nog even aanvullend vanuit het college dat die systematiek die net werd gevraagd door de heer Van der Heide is bijvoorbeeld bij die brandweerkazerne gevoerd. Daar is geld beschikbaar zelfs voor het onderzoek wat nu loopt. Dus, in die zin vult dat nog even aan. De heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Ja dank u wel voorzitter. Zoals aangegeven zijn wij matig positief. Het positieve is natuurlijk, de kerngetallen zien er goed uit, maar we moeten nog steeds constateren dat het van incidenteel voordelen zijn. We hebben goed wind mee gehad in het gemeentefonds, maar wij constateren tegelijk in deze begroting dat we eigenlijk voor onze basale dingen, de nodigste dingen, ik noem maar eventjes gewoon onderhoud wegen loop nog ver achter, onderhoud fietspaden loopt nog ver achter. Daar is gewoon nog geen geld voor.

Dus, dat is het matige wat wij dus zien in deze begroting en wij vragen dan ook: is het dan wel verstandig om nu al te praten over dit willen we vraag en dat willen we gr… Terwijl we niet eens onze eigen basale normale dingen op orde hebben. Laten we eerst zorgen dat eerst de basis helemaal op orde is en dan zeggen: oké, dan gaan we voorzichtig doen, stapje voor stapje. Welke investering is het dringends nodig? Nou, brandweerkazerne is bij ons prioriteit numero een, maar zo in die volgorde. Ik vraag het college of zij die visie ook delen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even naar de heer Reneman. De heer Reneman: Ja voorzitter, dank u wel. In de huidige begrotingssystematiek worden vervangingsinvesteringen krijgen voorrang boven nieuwe investeringen. Ook in de termen van beheer en onderhoud. Beheer en onderhoud en een aantal kapitaalgoederen krijgt voorrang op nieuwe uitgaven. Zo hebben we de begroting hebben we gemaakt. Maar, we hebben zelf ook in de afgelopen weken meegemaakt dat we vanuit de raad, maar ook vanuit het college, iets wilden doen aan de mensen die problemen hadden om de huidige economische toestand om die het hoofd te bieden. Dus, daar moesten we extra geld voor vrijmaken om dat te doen. Dat is nieuw beleid en dat vond u ook allemaal een heel goed idee om dat te doen.

Dus, we zullen altijd weer in balans moeten gaan kijken: wat gaan we doen en wat gaan we niet doen? En, u heeft gelijk. Niet geld uitgeven aan onderhoud, maar bijvoorbeeld wel aan mensen die in nood zijn, ja dat is niet zo goed voor dat onderhoud, maar dat is dan wel een keuze die we moeten maken met elkaar. Wij komen veel meer in de wereld dat we per geval moeten kijken van vinden we nou werkelijk dat we hier nog steeds moeten bouwen aan de basis, versus moeten we hier niet toch ook gewoon nieuwe stappen zetten? Omdat we ook een … Veel van die nieuwe dingen die wachten al een tijdje. Die hebben we al een tijdje voor ons uitgeschoven. Dus, we komen in een veel genuanceerdere wereld zal ik maar zeggen. De voorzitter: Ik kijk even … Ja, de heer Zwiers. De heer Zwiers: Ja, om toch nog even een klein duit in het zakje te doen. Als het om onderhoud gaat van bijvoorbeeld wegen. Als de basis niet op orde is, dan ligt er een verplichting, ook bij het college, om naar aanleiding van de inspecties en dergelijken u daarover te informeren en met een verzoek te komen om extra middelen daarvoor vrij te maken. Als het gaat om de basis als die wel op orde is en u wil dat de basis verbetert en u wilt basis-plus bij wijze van spreken, dan is dat ook een vraagstuk wat u als het gaat met elkaar zult moeten beantwoorden.

De voorzitter: Ik kijk even wie er nog een keer … Ik heb de heer Klok in ieder geval nog en de heer Pomper. Zijn er nog meer mensen die … Want, ik kijk ook even naar de tijd dan. Dat zijn de laatste twee? De heer Klok. De heer Klok: Ja, dank u wel voorzitter. De heer Reneman geeft aan in de beantwoording richting mijnheer Van der Heide dat er nu een aantal investeringen op PM staan. Kunt u twee investeringen aangeven die dan op die post staan? Dank u wel. De voorzitter: De heer Reneman. De heer Reneman: Nee, ik refereerde aan de uitgaven die PM stonden, niet aan de investeringen, voorzitter. De voorzitter: Oké, helder. De heer Pomper. De heer Pomper: Dank u voorzitter. De heer Van Rijn die heeft, dat is ook een beelddenker en die triggerde mij een beetje over het wegenonderhoud. Kunnen wij bijvoorbeeld ook zeggen: we gaan gewoon een gemeentelijk wegenonderhoudsbedrijf oprichten? Dan kunnen ook mensen die bijvoorbeeld nou gewoon werk zoeken ook met een fatsoenlijk loon daarmee aan de slag. Dat is een beetje twee vliegen in een klap verhaal. Is dat wel eens serieus overwogen of is het college daar ook, hoe heet het, is er een intentie om dat ook eens serieus te gaan overwegen? De voorzitter: De heer Zwiers. De heer Zwiers: Nou, verrassende vraag als ik eerlijk ben. Nou ja, kijk, het belangrijkste is dat, wat ons betreft, de wegen op een aanvaardbaar niveau zitten.

Ik denk dat we moeten kijken hoe we dat doen en elke systematiek die daar beter in is als de huidige die moet je natuurlijk altijd overwegen, maar we kunnen ook niet steeds van systeem veranderen denk ik. We willen ook een stukje continuïteit en dat vraagt ook vaak om langdurige relaties om te zorgen dat het onderhoud ook steeds op een verantwoorde, kwalitatief verantwoorde, manier wordt uitgevoerd. Dus, wijzigen van systeem is niet zomaar gedaan. De voorzitter: Dank u wel. 6.4 Bespreking amendementen en moties De voorzitter: Dan sluiten we dit onderdeel af en staat aan de orde in twee sessies nog de bespreking van de amendementen en de moties. We hebben zeven amendementen voorliggen en dertien moties. Ik kijk ook even naar de klok. Natuurlijk gaan we er wel mee beginnen, maar ik ga zo over een uur toch even kijken hoe ver we dan zijn en of we daar dan nog mee klaarkomen vanavond of dat we dan een andere voorstel moeten doen, maar we gaan eerst proberen om gewoon een begin te maken met. We gaan wel nog even toch straks nog een kleine pauze inlassen zodat we niet aan een stuk door nog doorgaan, maar ik stel voor om nu met de lijst van amendementen als eerste te beginnen.