RKC Eindrapport Ondermijning - Tijd om aan te pakken - 27 september 2023 - webversie

36

35 30

Aantal bedrijven

30

27

25

25

22

20

17

25 24 21

17 14

15

14

13

10 10

8

7

4

5

1

0 0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10 11 12 13 14 15 16 17

Aantal punten

Ervan uitgaande dat een onderneming maximaal 17 punten kan scoren, is er vanaf de score 9 sprake van een onvoldoende. Uit figuur 1 is dan ook af te leiden dat 155 van de 315 ondernemingen (49%) een onvoldoende scoren op de mate van vindbaarheid, zichtbaarheid en professionaliteit. Dit duidt op het feit dat de helft van de ondernemingen mogelijk louche zijn. Wanneer de scores van de 315 ondernemingen tezamen wordt genomen, blijkt de gemiddelde score een 8,3 te zijn. Kijkend naar eerdere bedrijvenanalysen die door Bureau Beke zijn uitgevoerd – namelijk een bedrijvenanalyse op Schiphol (Van Wijk, Van der Torre, Van Barneveld & Wolsink, 2020) en een bedrijvenanalyse naar de Amsterdamse taxibranche (Ferwerda, De Boer, Van Leiden & Wolsink, 2021) – is de conclusie dat de 58

score van de autobranche in de gemeente Hoogeveen gemiddeld hier tussenin ligt. Daar waren de gemiddelde scores namelijk respectievelijk 8,0 en 10,2. Interviews met street-level professionals Tijdens een zogenoemde gemeente- en politietafel is gesproken met street-level professionals die kennis hebben van de autobranche in de gemeente Hoogeveen. Wat betreft (mogelijke) malafide activiteiten worden door de professionals twee categorieën onderscheiden. De eerste categorie betreft (voormalige) woonwagenbewoners die van oudsher actief zijn in de autobranche. De heersende veronderstelling is dat (rechts)personen binnen deze categorie zich met name bezighouden met illegale handelspraktijken. In mindere mate is deze categorie volgens respondenten actief in de drugshandel. Een tweede categorie, namelijk een (onbekend) deel van de allochtone autohandelaren, is volgens respondenten beter georganiseerd actief met drugscriminaliteit. Sommigen worden getypeerd als “grote criminelen”, met wel als disclaimer dat respondenten zelf zeggen dat ze momenteel vooral vermoedens of verdenkingen hebben en weinig harde (strafrechtelijke) feiten. Dit laatste is het bruggetje naar de belangrijkste conclusie uit de twee gesprekken: er is tot nog toe weinig zicht op de autobranche, met name op de kleinere bedrijven.

De kennis die tijdens de interviews is gedeeld, is met name gestoeld op onderbuikgevoelens. De bedrijven die het betreft liggen verspreid in de gemeente. Er is geen geografische concentratie van (mogelijk) malafide autobedrijven. Er worden meerdere redenen genoemd voor de vermoedens. De eerste is locatiegerelateerd, namelijk de inrichting van het bedrijfsterrein. Het is vaak rommelig, (hermetisch) afgesloten middels hekken en/of er lopen op het eerste oog onbetrouwbare c.q. gevaarlijke honden. Zulke omstandigheden nodigen niet uit om het bedrijf te bezoeken. De tweede reden is te relateren aan de bedrijfsvoering. Verscheidene autobedrijven zijn gedurende een werkweek namelijk veel gesloten. Dit roept de vraag op waar deze bedrijven van bestaan. Dit geldt ook voor bedrijven waar zelden klandizie wordt gezien, hoewel ze een hele werkweek open zijn. De derde reden is gerelateerd aan branchevreemde activiteiten. Meerdere eigenaren van autobedrijven waarover vermoedens bestaan, zijn namelijk ook actief in andere branches die weinig van doen hebben met de autowereld. De laatste reden heeft met name te maken met de persoonlijke situatie van ondernemers. Zo zijn er eigenaren van autobedrijven die weinig klandizie hebben, maar wel over dure goederen beschikken, zoals auto’s. Het is de vraag met welk geld dure goederen worden betaald.

Ook zijn er personen, met een autobedrijf, die deel uitmaken van een familie waarvan het bij respondenten bekend is dat zij crimineel actief zijn. Bij zo’n autobedrijf werken soms ook weer verdachte of dubieuze personen, komen dit soort mensen langs en zijn ze klant. Soms komen hier autobranden bij. Op hun beurt wordt een categorie auto-ondernemers gesignaleerd in horecabedrijven waar volgens respondenten wordt gehandeld in drugs. Of de auto-ondernemers hier een rol in spelen, is onbekend. Al met al zijn er zorgen, gebaseerd op signalen, zonder dat duidelijk wordt hoe het nu precies zit. Om er de vinger achter te krijgen, is het volgens professionals van belang dat er meer duidelijkheid komt over het doen en laten van eigenaren, van personen die bij autobedrijven over de vloer komen en het netwerk daar omheen.

59

Bijlage 2 Normenkader gemeentelijke ondermijningsaanpak Normenkader (Of: ontwikkel-kader) 1. Beleidstheorie Een beleidstheorie t.a.v. de gemeentelijke en integrale aanpak van ondermijning. Met een visie op: de combinatie van repressieve en preventieve interventies; de rol van gemeentelijke afdelingen; kwetsbare interne processen en functies; externe publieke en private partners; en de rol van inwoners. 2. Informatie: inzicht, signalen, overzicht en analyse 2a. Een (groeiend) inzicht in (de kansen voor) lokale ondermijning – informatie over daders en slachtoffers 2b. Een werkend meldpunt, plus interpretatie en analyse van signalen 2c. Overzicht en analyse van de opbrengsten van bestuursrechtelijke interventies en controles 2d. De formatie en kwaliteit voor: a.) Bibob-toetsing; en b.) analyse van een fenomeen of casus en ter voorbereiding van gerichte vormen van toezicht en controle 2e. Een grondslag voor uitwisseling van informatie 3. Ondermijningsaanpak: de (kern van de) ambtelijke uitvoeringsorganisatie 3a. Formatie, functies en kwaliteit van ondermijnings-specialisten 3b. Beschikbare formatie handhaving en toezicht 3c. Interne overlegvorm(en) t.b.v. aansturen en monitoren van de ondermijningsaanpak 3d. Inzet bestuursrechtelijke instrumenten 3e. Persoons- en groepsgerichte aanpak (daders e.o. slachtoffers): preventief, corrigerend of zorg 4. Gemeentelijke integraliteit 4a.

Afstemming tussen drie pijlers van lokaal bestuur: harde sector (‘fysiek’), sociaal en veiligheid 4b. Inzicht in en bewustzijn van kwetsbare interne processen en functies, zoals vergunningverlening, gronden vastgoedtransacties, projectontwikkeling, subsidies, diensten van Burgerzaken (o.a. inschrijvingen en reisdocumenten), en afgeven zorgindicaties 4c. De integrale samenwerking bij toepassing van de Wet Bibob 4d. Overlegvormen (die worden benut) t.b.v. van gemeentelijke integraliteit bij ondermijningsaanpak 5. Externe netwerkvorming: publiek en privaat 5a. Samenwerking met politie, justitie en RIEC(-partners) 5b. Vormen van publiek-private samenwerking, met bijzondere aandacht voor de rol van ondernemers 5c. Stimuleren en benutten van betrokkenheid van burgers (o.a. signalen) 6. Politieke verantwoording en sturing 6a. Politieke kaderstelling 6b. Verantwoording aan gemeenteraad over prestaties, mate van doelbereiking en inzicht in ondermijning.

60

Bijlage 3 Overzicht bestuurlijke maatregelen Aangetroffen drugs

Maatregelen

2019 390 gram speed; 1,5 liter GHB; 84 gram hennep; 7 xtcpillen. Plus benodigdheden voor hennepkwekerij

Gesloten

500 gram cocaïne; en ‘wat’ heroïne. Plus veel benodigdheden voor drugshandel aangetroffen 40 xtc pillen; speed; GHB. Ploertendoder aangetroffen 570 gram hennep (restproduct)

Gesloten

Lege kwekerij

?

Hennepkwekerij met 24 planten; 700 gram hennep

Gesloten

9,2 gram hennep en benodigdheden voor kwekerij

Waarschuwing

49 gram hennep. Plus een boksbeugel aangetroffen 30 gram hasj en benodigdheden voor een kwekerij 6.553 gram restproduct; 990 gram hennep; 142 gram hasj. Hennepkwekerij met 327 planten Hennepkwekerij met 69 planten

Last onder dwangsom Last onder dwangsom Gesloten

Hennepkwekerij met 343 planten

Gesloten

48,1 henneptoppen 2230 restproduct

Gesloten

1.365 gram GHB; 3,06 gram Amfetamine; 9,94 gram MDMA: 3,11 gram 2C-B; 5.69 gram Ketamine; 235,5 gram GBL Hennepkwekerij met ongeveer 500 planten Hennepkwekerij met 294 planten

Gesloten

Gesloten Waarschuwing

Gesloten Gesloten

Gesloten Gesloten

2020 73,4 gram hasj Hennepkwekerij met 215 planten

Gesloten en huuropzegging (woning) Gesloten (woning)

Hennepkwekerij waar reeds was geoogst

Gesloten (woning, op basis van Woningwet)

Hennepkwekerij met 168 planten

Gesloten en huuropzegging (woning, op basis van Woningwet)

56 gram ? Hennepkwekerij met 450 planten 3290 gram henneptoppen; 654 gram restproduct Hennepafval GHB; anabolen GHB 2021

Last onder dwangsom Gesloten Gesloten (op basis van Woningwet) Gesloten (op basis van Opiumwet) Last onder dwangsom Waarschuwing i.v.m. medische verklaring

231 potten; hennep was al geoogst

Gesloten op basis van Woningwet

Hennepkwekerij met 308 planten.

Last onder dwangsom (geen sluiting vanwege kinderen) Gesloten

Fles GHB, 85 pillen, amfetamine 128 hennepplanten en droogruimte

Gesloten en huuropzegging (woning, op basis van Opiumwet)

61

Kweektent en indicatie eerdere hennep-oogsten

Gesloten (op basis van Opiumwet)

Hennepkwekerij met 227 planten. Overgebleven deel kwekerij aangetroffen

Gesloten (op basis van Woningwet), plus Last onder dwangsom Waarschuwing

Henneptoppen; hasj; restproduct; harddrugs

?

64 gram cocaïne

Last onder dwangsom (schrijnende situatie)

Hennepkwekerij met 157 planten

Last onder dwangsom had geen zin vanwege schuldsanering Last onder dwangsom

Hennepkwekerij met 243 planten Hennepkwekerij met 466 planten

Gesloten (op basis van Woningwet en Opiumwet)

2022 Bijna 17 kilo gedroogde henneptoppen in busje

-

2023 Hennepkwekerij 72 planten en 111 gram toppen

Gesloten

1.050 gram henneptoppen, 370 gram ampullen hasj,

Last onder dwangsom

1390 gram Hasj, 6 gram wit poeder, 67 zakjes met THCkoekjes en een tiental zakjes met THC-snoepjes. Harddrugslab in schuur (bestuurlijke rapportage moet

Gesloten op basis van woningwet (gevaarlijke

volgt)

stoffen), mogelijk volgt nog sluiting op basis van Opiumwet

62

Bijlage 4

Korte toelichting op politieregistraties De politie heeft registraties aangeleverd. Het is nuttig om kennis te nemen van deze cijfers, maar er kleven ook beperkingen aan. We baseren ons op cijfers die de politie ontleent aan het BVHregistratiesysteem. Per geregistreerde gebeurtenis telt één feit-code: de zwaarste of het feit dat als eerste is ingevoerd. Als de politie bijvoorbeeld een aanhouding verricht vanwege een drugsdeal, waarbij de verkoper en de koper (met softdrugs op zak) worden aangehouden, dan wordt dit louter geteld als handel in softdrugs (en dus niet ook als drugsbezit). Als een registratie wordt gemaakt voor bijvoorbeeld ‘vervaardigen softdrugs’, betekent dit dat deze categorie - op het moment van vastleggen – aannemelijk is. Het betekent niet perse dat er een hennepkwekerij is aangetroffen, want het kan bijvoorbeeld gaan om een partij henneptoppen of over een (niet bevestigde) melding over hennepteelt. De grens tussen een drugsregistratie of een andersoortige politieregistratie kan diffuus zijn. Wat in het systeem wordt vastgelegd als drugsoverlast of drugshandel, zou in feite bijvoorbeeld kunnen gaan om jeugdoverlast. Al komt het omgekeerde evengoed voor: achter een melding (die wordt geregistreerd als) jeugdoverlast kan in werkelijkheid drugsgebruik of drugshandel schuilgaan. Ook andere fouten komen voor.

Na een melding over een hennepkwekerij wordt bijvoorbeeld ter plaats niet aangetroffen, maar de melding blijft in het systeem. Er treedt ook onder-registratie op in het politiesysteem. Drugshandel en drugsteelt zijn delicten die in de regel zo goed mogelijk worden afgeschermd. Bij een illegale drugsdeal hebben verkoper en koper een gedeeld belang om dit buiten het blikveld van politie of burgers te doen. Dit betekent dat veel drugshandel of drugsteelt niet wordt geregistreerd. Het systeem bevat ook Onder-registratie en foute registraties zijn een structureel verschijnsel. Het doet zich met andere woorden nu voor, maar ook in voorgaande jaren. Het staat vergelijkingen - in de tijd en tussen locaties - daarmee niet noodzakelijkerwijs in de weg als er geen wijzigingen (in de tijd) of verschillen (tussen locaties) optreden in de wijze van registreren. Registraties in het politiesysteem geven op z’n best een indicatie van de ontwikkelingen ten aanzien van (drugs)criminaliteit of overlast. Er zijn echter ook tijdelijke of toevallige factoren – waaronder beleidsveranderingen - die van invloed zijn op registraties van drugsincidenten. Respondenten wijzen erop dat de detectie en bestrijding van hennepteelt (mede door het opheffen van de hennepteams) is afgenomen, waardoor dit een (deel)verklaring is voor de afname van de geregistreerde hennepteelt.

Vanwege dergelijke effecten is voorzichtigheid geboden om op basis van politiecijfers, bij vergelijkingen in de tijd, conclusies te trekken.

63

Bijlage 5

Overzicht AOV-taken

Speerpunten uit de meerjarenbegroting 2023-2026 Alcohol Drugs Maatschappelijke onrust en verdeeldheid Radicalisering; Woonoverlast Ondermijning (bibob) Cybercriminaliteit Zorg en veiligheid Veiligheidsonderwerpen Horeca en veilig uitgaan (o.a. horecaoverleg en centrumverboden) Huiselijk geweld Woninginbraken Jeugdoverlast Vandalisme en vernieling (jeugd georiënteerd) Jaarwisseling Advisering bij evenementen Eergerelateerd geweld (expertise team) ( Nazorg ex-gedetineerden Levensloopaanpak Rampenbestrijding (o.a. OOV alert, bijeenkomsten) IBS Dagrapporten politie OGGZ PSHI (casuïstiek) Mensenhandel/prostitutie AZC/HTL Oekraïne Calamiteitenplan jeugd (casuïstiek) Subsidie (o.a.Halt, buurtbemiddeling Ketenbeleid De Wolden Radicalisering (tafel zuidwest) Vitale vakantieparken Surplusgelden RIEC Soevereinen Zorginstellingen (openbare orde en veiligheid convenant) Demonstraties Vastgoedcampagne RIEC Oefeningen defensie Meldingen explosieven(onderzoek) Drugsafvaldumpingen Week van de veiligheid Burgernet Buurtwhatsappgroepen Bijtende honden (icm openbare orde problematiek) Zorglocaties met verblijf (o.a. Ambiq, leger de heils) Cameratoezicht

64

Drentse tafel Zorg & veiligheid Advisering bij VRD stukken Advisering bij stukken districtelijke driehoek

65

Colofon Dit onderzoek is, in opdracht van de Rekenkamercommissie Hoogeveen, in collegiale samenwerking uitgevoerd door LokaleZaken en Bureau Beke. De onderzoekers zijn dr. Edward van der Torre en Joey Wolsink MSc, met medewerking van dr. Henk Ferwerda en mr. Titia Jongepier.

66