RD-jaarverslag-2022.pdf

De ambitie van de visie is dat elke Drent profiteert van toerisme en recreatie waarbij er een balans is tussen economie, leefbaarheid en omgevingswaarden. Met onze projecten, beleidsadviezen, inzet van het stimuleringsfonds en informatievoorziening dragen we bij aan het in de praktijk brengen van deze visie. Zo maken we het Drentse DNA meer zichtbaar en beleefbaar; de positionering als dé oerprovincie van Nederland blijft daarin leidend. Dit moet leiden tot een divers aanbod en een bestemming die inspeelt op de veranderende eisen van de markt met tevens een lange termijn gebiedsbelang. Project Risicobeheersing Natuurbranden Binnen de werkgroep ‘Droogte’ van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) is aandacht gevraagd voor de impact van natuurbranden op de recreatieve sector. Dit leidde tot een samenwerking tussen de VRD en het Recreatieschap met het doel een handleiding ‘Risicobeheersing Natuurbranden’ voor de recreatieve sector te ontwikkelen. In de loop van 2023 moet de handleiding klaar zijn.

Programmaverantwoording

27

Project Recreatieve oversteek Drentse hoofdvaart Paradijssluis Meppel Samen met Provincie Drenthe, gemeente Meppel en ondernemers (Villa Kalkovens en camping de Kikkerije) onderzoeken we koppelkansen van recreatieve routes voor zowel ondernemers als voor de inwoners van de toekomstige nieuwbouwwijk Nieuwveense Landen. Hierbij denken we aan een oversteek, voor fietsers en wandelaars, over de Paradijssluis in Meppel. Project Kwaliteitsimpuls MTB-routes Emmen Samen met de gemeente Emmen, FTC Emmen, Staatsbosbeheer, Sport Drenthe is een visie met uitvoeringsprogramma gemaakt om de MTB-routes binnen de gemeente Emmen duurzaam en toekomstbestendig te maken waarbij FTC Emmen zich verantwoordelijk gaat voelen voor de instandhouding van de MTB-routes door het onderhoud van de routes voor haar rekening te nemen. Project Van Gogh Drenthe Het Routebureau heeft in 2022 drie Van Goghfietsroutes, waarvoor we de bewegwijzering realiseren, voorbereid. De uitvoer is onderdeel van het project ‘Van Gogh Drenthe’, een initiatief van Marketing Drenthe en de provincie. Naast deze themafietsroutes worden er ook bewegwijzerde Van Goghwandelroutes gemaakt. De routes worden opgeleverd in 2023 en worden toegevoegd aan het vaste aanbod van themaroutes van Recreatieschap. Doel van het project is om de culturele erfenis van Van Gogh in Drenthe zichtbaar en beleefbaar te maken.

De routes laten bezoekers het landschap dat Van Gogh vastlegde, al fietsend of wandelend laten ervaren. Daarnaast verbinden ze de ‘erfgoedlocaties Van Gogh’ in Hoogeveen, Coevorden en Emmen met elkaar. De belangrijkste projectpartners van de initiatiefnemers Marketing Drenthe en provincie zijn: gemeenten Coevorden, Emmen en Hoogeveen, Drents Museum, Van Gogh Huis Veenoord-Nieuw Amsterdam, historische verenigingen, Kunstenaarsdorp Zweeloo, ondernemers en Recreatieschap.

Projecten die in 2022 zijn afgerond Project Vernieuwing fietsknooppuntensysteem Het fietsknooppuntennetwerk was toe aan een opfrisbeurt, zodat we weer beschikken over een aantrekkelijk, toekomstbestendig en up-to-date netwerk. Het Recreatieschap heeft inwoners, recreanten en de gemeenten gevraagd tips en ideeën aan te leveren hoe het netwerk versterkt zou kunnen worden. Hierbij is extra aandacht geweest voor het meer laten aansluiten van het netwerk op de dorpen en steden in Drenthe. Daarnaast hebben we door middel van het aanbrengen van onderborden bij de informatiepanelen, lokale informatie aangeboden betreffende bezienswaardigheden, omgeving en overige wetenswaardigheden. Deze informatieborden zijn samen met de Tourist Info organisaties en gemeenten ontwikkeld. Als laatste onderdeel hebben we onze 30 themafietsroutes opnieuw bekeken. Vaak stonden deze al langdurig in het veld. Input is opgehaald bij onze vrijwilligers, ambtenaren en regiocoördinatoren. De themaroutes zijn verbeterd, bijvoorbeeld aangepast aan nieuwe infrastructuur. Ook zijn enkele nieuwe routes toegevoegd (Rondje Knoal in Emmen) en enkele routes verwijderd (aangezien deze minder goed passen bij de verhaallijnen die men in de omgeving kent. Alle bebording is voorzien van een nieuw, fris beeldmerk zodat ook de themafietsroutes er weer netjes bij staan.

28

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Project Ontwikkeling Hünenweg Op 12 november 2021 is de internationale lange afstandswandelroute geopend. Het Hondsrugpad en de Hünenweg zijn twee wandelroutes die in Emmen samenkomen en bij het Rathaus van Osnabrück en het stadhuis van Groningen eindigen dan wel beginnen. Het is de verbinding tussen het Duitse Geopark Terra Vita en de Nederlandse evenknie De Hondsrug UNESCO Global Geopark. Naast de fysieke bewegwijzering is een routeboekje, website en app gemaakt en zijn routekaarten/ flyers ontwikkeld zodat informatie betreffende de route kan worden geraadpleegd. Project Expertteam fase 5 Met het project Expertteam fase 5 gaven we een kwaliteitsimpuls aan de sector door ondernemers met een vakantiepark, camping, groepsaccommodatie of dagrecreatiebedrijf in Drenthe te adviseren. ‘Recreatiebedrijven moeten innoveren; je leest het overal. Maar hoe pak je dat aan? Waar moet je beginnen met het updaten van je bedrijf en de marketing?’ In Drenthe helpt het Recreatie Expert Team ondernemers met advies en begeleiding. De unieke kracht van het Recreatie Expert Team is de expertsessie, gevolgd door de inzet van een coach. Tijdens de sessie kijkt een op maat samengesteld multidisciplinair team vanuit verschillende invalshoeken naar het bedrijf of plan. Vanuit de voorgaande projectfases zijn al veel bedrijven actief gestimuleerd en ter zijde gestaan door een betrokken coach.

Met de afronding van deze fase 5 is het gehele project afgerond. Project Recreatie Expert Team Vitale Vakantieparken Het Expertteam is binnen dit project in 2022 ondergebracht bij het programma Vitale Vakantieparken. Met de uitvoer van dit project hebben een tiental bedrijven in het middensegment van de verblijfsrecreatie een kwaliteitsimpuls gekregen. Dit in aanvulling op de sporen Excelleren en Transformeren van het programma Vitale Vakantieparken. Na de intake werd een multidisciplinair team ingezet om, na de intake, een adviesrapport met een plan van aanpak te maken. De ondernemer werd vervolgens ook geholpen om de adviezen in de praktijk te brengen. Project Koppelkansen N34 In 2022 zijn de kansen verkend om recreatieve plannen op de Hondsrug in samenhang uit te voeren met infrastructurele werken rond de N34. Denk aan aanpassingen aan de weg om de verkeersveiligheid en de doorstroming te verbeteren en het inrichten van hubs (vervoersknooppunten langs de N34). Uitkomst van de verkenning is dat de aanpassingen rond de N34 kansen bieden om meer beleving te creëren voor bezoekers. Zo kunnen langs de weg de aspecten die de Hondsrug kenmerken worden versterkt in het landschap en beter worden aangeduid.

Daarnaast kunnen de hubs ook worden ingericht als overstappunten die recreanten verleiden het gebied te verkennen met vooral duurzame vervoersmiddelen (onder andere fietsen en wandelen).

Programmaverantwoording

29

Project Update Fietsknooppunten Overijssel In 2019 is het fietsknooppuntennetwerk Drenthe aangepast. Door de uitvoer van dit project is gezorgd voor een goede overgang naar de netwerken in Overijssel. Hierdoor kan de gebruiker ‘geruisloos’ de provinciegrens oversteken aangezien de netwerken goed op elkaar aansluiten. Naast uitvoer van projecten participeert het Recreatieschap in 2022 ook in een groot aantal andere projecten c.q. overleggen: De Hondsrug UNESCO Global Geopark Het Recreatieschap is zowel bestuurlijk (via ons AB-lid, wethouder de heer J. Hartsuiker), als adviserend (via onze directeur) betrokken bij deze organisatie. De samenwerking met het Hunebedcentrum is, als poort van het Geopark, goed. Dit heeft er toe geleid dat het kantoor van het Geopark nu gehuisvest is in het Hunebedcentrum. Deze huisvesting bevalt dusdanig goed, dat er nu onderzocht wordt of er nog intensiever kan worden samengewerkt.

Verder zit het Recreatieschap in de volgende overleggen/ overlegorganen om met haar kennis en kunde bij te dragen aan versterking van de recreatieve sector: • Overlegorgaan Nationaal Park Drentse Aa; • Projectgroep Hunze; • Crisisteam Droogte VRD; • Projectgroep Fochteloërveen; • Overleggroep Holtingerveld; • Kenniscentrum Events; • Stuurgroep Regionaal landschap Drents-Friese Grensstreek; • Leader Zuidwest Drenthe; • Gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe; • Hunebed Highway Business Club; • Toeristisch Platform Westerveld.

8. Blik vooruit In het kader van de jaarrekening 2022 past het stil te staan bij de ontwikkelingen in 2023 en volgende jaren. Vanaf 2019 wordt zowel nationaal als regionaal actief gewerkt aan een lange termijn visie betreffende de veranderende rol van toerisme. Het streven is dat iedere Nederlander profiteert van toerisme. De verwachting was dat het aantal internationale toeristen dat Nederland bezoekt, in 2030 zou stijgen met 50 procent. Inmiddels hebben we een onstuimige periode achter ons door de intrede van Covid-19. Belangrijk is om nu het gezamenlijke belang van bezoekers, bedrijven en inwoners voorop te stellen, zodat we kunnen werken aan versterken van een veerkrachtige sector die klaar is voor nieuwe ontwikkelingen. Hiervoor is het nodig dat overheden prioriteit geven aan de bezoekerseconomie en samenwerken met bedrijven en inwoners. Nieuwe initiatieven en kansen moeten gezocht worden en nog meer gezamenlijk (publiek en privaat) worden omarmd.

30

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Programmaverantwoording

31

Balans per 31 december 2022

(bedragen in euro’s) ACTIVA 31-12-2022 Vaste activa Immateriële vaste activa Auteursrechten Drenthe-kaart 1 1

Jaarrekening

31-12-2021

Materiële vaste activa Investeringen met economisch nut 16.187 20.485 16.188 20.486 Vlottende activa Voorraad 3.839 2.768 Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen 146.556 116 Overige vorderingen 8.913 3.948 Overige uitzettingen 2.259.695 1.952.839 2.419.003 1.959.671 Liquide middelen Bank 27.959 254.137 Totaal 2.463.150 2.234.294

PASSIVA 31-12-2022 31-12-2021 Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve 148.756 148.013 Nog te bestemmen resultaat boekjaar 11.267 743 Bestemmingsres. recr.& toerisme 895.436 882.660 Bestemmingsres. personele inzet 7.148 35.602 Bestemmingsres. onderhoud 43.569 43.569 Bestemmingsres. ontw. infrastructuur 50.696 50.696 Bestemmingsres. toiletgebouwen 13.000 0 1.169.872 1.161.283 Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met een rente- typische looptijd korter dan één jaar Overige schulden 122.670 140.010 Overlopende passiva 1.170.608 933.001 1.293.278 1.073.011 Totaal 2.463.150 2.234.294

32

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

33

Programmarekening 2022

(bedragen in euro’s) Werkelijk Begroting Werkelijk BATEN Personeel Huisvesting Overige opbrengsten Bijdrage gemeenten in exploitatie Fonds recreatie en toerisme Projecten

2022 39.470 6.419 64.602 931.953 311.582 375.090

2022 0 0 18.610 931.953 311.582 p.m.

2021 3.420 5.469 39.063 895.739 309.442 339.368

Totaal baten 1.729.116 1.262.145 1.592.501 LASTEN Personeel 681.244 622.237 586.627 Huisvesting 52.523 64.600 61.794 Onderhoud 78.603 57.500 52.486 Overige uitgaven 42.228 11.050 26.617 Overige uitgaven toeristische informatie 117.407 117.480 114.619 Bestuur 1.438 560 395 Bureau 76.575 64.490 88.791 Afschrijvingen 4.298 5.498 4.471 Fonds recreatie en toerisme 298.807 311.582 267.806 Projecten 375.090 p.m. 339.368

Totaal lasten 1.728.213 1.254.997 1.542.974 Resultaat voor bestemming 903 7.148 49.527 Saldo financieringsfunctie 7.686 0 0 Onttrekkingen aan reserves Bestemmingsres. fonds recr. & toerisme 0 0 0 Bestemmingsres. personele inzet 51.454 15.852 54.852 Toevoegingen aan reserves Bestemmingsres. fonds recr. & toerisme 12.776 0 41.636 Bestemmingsres. personele inzet 23.000 23.000 23.000 Bestemmingsres. toiletgebouwen 13.000 0 0 Algemene reserve 0 0 39.000 Resultaat na bestemming

34

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

11.267

Jaarrekening

0

743

35

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Inleiding Onderstaande grondslagen, waarop de waardering van activa en passiva en de resultaat bepaling is gebaseerd, zijn bedoeld als leidraad voor een juiste interpretatie van de financiële overzichten. De jaarrekening voldoet aan het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij de desbetreffende balanspost anders vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. Voor zover het BBV niet anders voorschrijft, zijn de baten en lasten toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Winsten worden slechts opgenomen voorzover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Balans Activa Vaste activa Immateriële vaste activa en materiële vaste activa De waardering van de materiële vaste activa is gebaseerd op de verkrijgings- of vervaardigingsprijs verminderd met de afschrijvingen. Bij de waardering van de materiële vaste activa wordt rekening gehouden met een vermindering van hun waarde indien deze naar verwachting duurzaam is.

In het begrotingsjaar heeft een dergelijke vermindering niet plaatsgevonden. Op de auteursrechten van de VVV-kaart Drenthe wordt niet afgeschreven. Voor het overige vindt afschrijving plaats op basis van de historische aanschafprijs volgens een stelsel dat is afgestemd op de verwachte toekomstige gebruiksduur, rekening houdend met een eventuele restwaarde. Er wordt afgeschreven vanaf het moment van ingebruikname van het actief. De afschrijvingstermijnen volgens de lineaire methode bedragen in jaren: Vervoermiddelen 5 Automatisering 5 Kantoorinventaris 10 Vlottende activa Voorraden De voorraden worden gewaardeerd tegen de aanschafwaarde verminderd met eventuele afwaarderingen vanwege incourantheid.

36

Liquide middelen De liquide middelen worden tegen nominale waarde opgenomen, deze bevatten alleen banksaldi. Passiva Vaste passiva Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves. Algemene reserve De algemene reserve dient als algehele buffer om toekomstige tegenvallers te kunnen opvangen.

Uitzettingen en overige vorderingen De uitzettingen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt bepaald op basis van individuele beoordeling. Onderhanden projecten worden in de balans gepresenteerd als vordering dan wel schuld uit hoofde van de verkregen subsidies dan wel aangenomen projecten. Er is sprake van een vordering indien het bedrag van de verwachte respectievelijk (subsidie) opbrengst lager is dan de gemaakte kosten. Indien het bedrag van de verwachte respectievelijk gerealiseerde (subsidie) opbrengst hoger is dan de dan de gemaakte kosten, is sprake van een schuld. Een project wordt niet meer als onderhanden project beschouwd indien eindbeschikking van de subsidieverstrekker is verkregen dan wel alle kosten zijn afgerekend.

Bestemmingsreserves Onder een bestemmingsreserve wordt verstaan een reserve waaraan door het bestuur een bepaalde bestemming is gegeven. Het gehele bedrag van de bestemmingsreserve ultimo het jaar dient onderbouwd te zijn met bestuursbesluiten van het Algemeen Bestuur dan wel opgenomen te zijn in het voorliggende voorstel tot resultaatbestemming.

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

Resultaat na bestemming Het resultaat na bestemming is het resterende resultaat na reeds bestemde mutaties in de reserves. Het resultaat na bestemming wordt onttrokken of toegevoegd aan de algemene reserve of de bestemmingsreserve onderhoud.

37

Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd wegens: - verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten; - op de balansdatum bestaande risico’s voor bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; - kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken begrotingsjaar zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. Vlottende passiva Vlottende schulden De vlottende schulden en de overlopende passiva worden tegen nominale waarde opgenomen. Programmarekening Baten Personeel: Huisvesting: Overige opbrengsten:

opbrengsten van personeel dat werk voor projecten of derden uitvoert; per jaar is dit sterk afhankelijk van de aard van de uitgevoerde projecten. opbrengst van erfpachtcanon en onderverhuur van een deel van het pand. opbrengsten van werkzaamheden uitgevoerd door het Recreatieschap.

De gemeentelijke bijdrage omvat de in de gemeenschappelijke regeling overeengekomen bijdrage in het exploitatieresultaat en het fonds Recreatie en Toerisme. Lasten De exploitatiekosten worden berekend op basis van historische kosten. Met betrekking tot de personeelskosten voor de uitvoering van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de (semi)publieke sector (WNT) heeft het Recreatieschap zich gehouden aan de Beleidsregels toepassing WNT. Vergelijkende cijfers De cijfers voor 2021 zijn, waar nodig, opnieuw gerubriceerd teneinde vergelijkbaarheid met 2022 mogelijk te maken.

38

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

39

Toelichting op de balans per 31 december 2022 (bedragen in euro’s)

ACTIVA Vaste Activa Immateriële vaste activa 31-12-2022 Auteursrechten Drenthe-kaart

31-12-2021

1

1

Op de auteursrechten van de Drenthe-kaart wordt niet afgeschreven.

31-12-2022 31-12-2021 Materiële vaste Activa Het betreft uitsluitend activa met een economisch nut. Cumulatieve aanschafwaarde 67.602 Afschrijving begin van het jaar -47.117 20.485 Investeringen 0 20.485 Aanschafw. desinvesteringen 0 20.485 Afschrijvingen 2022 -4.298 Afschrijvingen desinvesteringen 0 Boekwaarde per 31 december 16.187 20.485 In bijlage 3 wordt nader ingegaan op het verloop van de materiële vaste activa. Vlottende activa 1-12-2022 31-12-2021 Voorraad

3.839

2.768

Het betreft de voorraad kaarten en folders. Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen 31-12-2022 31-12-2021 Deelnemende gemeenten Overige openbare lichamen Overige vorderingen

146.556 0 146.556 31-12-2022

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Nog te ontvangen bedragen Waarborgsommen 11.625 11.425 Omzetbelasting 9.830 19.999 Kruisposten 0 381 Landkreis 8.143 0 Rente 6.942 0 Diversen 2.686 0 Voorziening oninbare vordering -8.566 Aan de verhuurder van het pand, Planetron B.V., is bij aanvang een waarborgsom betaald (€ 10.625). Nog te ontvangen Duitse BTW. Voor de tankpassen zijn waarborgsommen betaald. Vooruitbetaalde bedragen Onderhanden projecten 26.126 123.663 Verzekeringen 14.209 12.340 Huur 15.169 12.125 Vooruitontvangen facturen 909 5.407 De onderhanden projecten worden toegelicht in bijlage 4a en b.

Schatkistbankieren Uitzettingen in ‘s Rijksschatkist 2.172.622 1.767.499 Een groot deel van dit bedrag betreft vooruitontvangen subsidiegelden van lopende projecten. 2.259.695 1.952.839 Drempelbedrag 2022 Het bedrag aan middelen dat buiten ‘s Rijksschatkist is aangehouden: 1e kw. 2e kw. 3e kw. 4e kw. Buiten schatkist aangehouden 196.522 151.313 172.957 138.026 Ruimte onder drempelbedrag 803.478 848.687 827.043 861.974 Overschrijding drempelbedrag 0 0 0 0 Een groot deel van dit bedrag betreft vooruitontvangen subsidiegelden van lopende projecten. Liquide middelen 31-12-2022 31-12-2021 Bank Nederlandse Gemeenten 19.089 249.519 Rabobank 8.870 4.618 27.959 254.137

116 0 116 31-12-2021

Handelsdebiteuren 8.913

40

Overige uitzettingen 31-12-2022 31-12-2021

3.948

Jaarrekening

41

PASSIVA Vaste passiva Eigen vermogen 31-12-2022 31-12-2021 Algemene reserve & resultaat boekjaar Saldo per 1 januari 148.013 102.658 Toevoegingen 743 6.355 Toevoegingen 0 39.000 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 148.756 148.013 Resultaat huidig boekjaar

11.267

743

Conform het besluit van het Algemeen Bestuur is het resultaat 2021 ten gunste gebracht van de algemene reserve. 31-12-2022 31-12-2021 Bestemmingsreserve stimuleringsfonds recreatie & toerisme Saldo per 1 januari 882.660 543.936 Toevoegingen 12.776 41.636 Toevoegingen 0 297.088 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 895.436 882.660 Conform het begrotingsbesluit zal het saldo van de bijdragen minus de uitgaven ten laste c.q. ten gunste van deze reserve worden geboekt. In de bestemmingsreserve is sprake van fondsbedragen die bestemd zijn voor lopende projecten. De bestemming van deze reserve is uitgewerkt in bijlage 6. In de vergadering van het Algemeen Bestuur d.d. 21 januari 2021 is inzake de incidentele bate verkoop Pottendijk besloten om in 2021 € 297.088 toe te voegen aan de bestemmingsreserve stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme. 31-12-2022 31-12-2021 Bestemmingsreserve personele inzet Saldo per 1 januari 35.602 67.454 Toevoegingen 23.000 23.000 Onttrekkingen -35.602 -39.000 Onttrekkingen -15.852 -15.852 Saldo per 31 december 7.148 35.602

31-12-2022 31-12-2021 Bestemmingsreserve onderhoud Saldo per 1 januari 43.569 43.569 Toevoegingen 0 0 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 43.569 43.569 De bestemmingsreserve wordt gebruikt voor het opvangen van de onderhoudskosten.

31-12-2022 31-12-2021 Bestemmingsreserve ontwikkeling infrastructuur recreatie Saldo per 1 januari 50.696 50.696 Toevoegingen 0 0 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 50.696 50.696 De bestemmingsreserve wordt gebruikt ten behoeve van nieuwe ontwikkelingen met betrekking tot fietsen, wandelen en paardrijden. 31-12-2022 31-12-2021 Bestemmingsreserve toiletgebouwen Saldo per 1 januari 0 0 Toevoegingen 13.000 0 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 13.000 0 Voor de sloop van het toiletgebouw is een bedrag van € 13.000 gereserveerd. Het slopen van de toiletvoorziening in Havelte zou plaatsvinden in 2022. In verband met drukte bij het uitvoerende bedijf is dit verschoven naar week 9 in 2023. Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar 31-12-2022 31-12-2021 Overige schulden Salarissen 5.404 0 Wandelnetwerk 3.494 5.675 Overige 113.772 134.335 122.670 140.010 Bij de afronding van het wandelnetwerk De Wolden is een restantbedrag gereserveerd voor het plaatsen van frames en bewegwijzeringsborden.

De bestemmingsreserve wordt gebruikt als er sprake is van inzet van additioneel personeel ten gevolge van hoge werkdruk bij projecten en/of administratieve druk. Het Dagelijks Bestuur heeft in de vergadering van 8 september 2021 besloten om de bestemmingsreserve personele inzet (€ 35.602) in te zetten ter dekking van de extra kosten ter vervanging van een langdurig zieke medewerker.

42

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

43

Overlopende passiva 31-12-2022 31-12-2021 Onderhanden projecten 1.140.528 862.977 Accountantskosten 12.500 7.350 Kruisposten 0 80 Voorziening ww 1.323 834 Omzetbelasting 2.410 0 CAO wijzigingen 0 18.274 Bijdrage Koloniën 0 19.000 Energieafrekening 6.050 6.000 Salarisverwerking 0 5.363 Diversen 7.797 13.123 1.170.608 933.001 De onderhanden projecten worden nader toegelicht in bijlage 4a + b. Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen ultimo 2022. Het kopieerapparaat is in gebruik middels een operationale leaseovereenkomst. Deze overeenkomst loopt af per 15 december 2026; de leasetermijn bedraagt per kwartaal € 535,26 (excl. btw). Naast de leaseovereenkomst loopt er een onderhoudscontract, waarin een standaard afname-aantal van kopieën is inbegrepen. Dit contract bedraagt € 362,70 per kwartaal. Deze overeenkomst loopt tot 31 december 2026.

Voor de beveiliging heeft Recreatieschap Drenthe een onderhoudscontract afgesloten bij All Inn beveiligingssystemen. De jaarlijkse kosten bedragen € 150,--. Het contract loopt af per 1 juni 2026. Voor de aanschaf van een elektrische auto is een leasecontract afgesloten met Stern. De maandelijkse kosten bedragen € 619,-- Het contract loopt af op 1 december 2027. Ultimo boekjaar is er een schuld aan opgebouwde vakantiedagen van personeel (€ 17.498,--). In 2022 was er een Europese aanbesteding aanleg wandelknooppunten gegund, werkzaamheden nog uit te voeren (€ 749.997,--). Er zijn verplichtingen (ww-uitkeringen) met betrekking tot ex-werknemers. EMU-saldo Het EMU-saldo is het saldo van inkomsten en uitgaven van de overheid op transactiebasis in een bepaalde periode (boekjaar). Kortweg geeft het EMU-saldo aan of er in een bepaald jaar meer geld is uitgegeven dan er in dat jaar is binnengekomen, of dat er netto geld is overgehouden. Het EMU-saldo is daarmee een indicatie voor de ontwikkeling van de liquiditeits- en financiële positie (eigen vermogen en schulden). Tevens heeft het EMU-saldo een vergelijkbare functie als het kasstroomoverzicht.

De kantoorruimte Planetron (Drift 11c, Dwingeloo) wordt gehuurd. Het contract loopt af per 31 december 2025. De huurprijs bedraagt per jaar € 48.676,-- (excl. btw); hierbij vindt een jaarlijkse indexering plaats vanaf 1 januari 2022.

Om de overheidsfinanciën in de Eurozone robuust te houden, zijn in Europees verband afspraken gemaakt over het toegestane maximale tekort van het EMU-saldo op nationaal niveau. Omdat het EMU-saldo van alle decentrale overheden onderdeel uitmaakt van het EMU-saldo op nationaal niveau is het voor decentrale overheden (en dus voor gemeenschappelijke regelingen verplicht gesteld om het eigen EMU-saldo te vermelden in de begroting en de jaarrekening.

Jaarlijks wordt een bijdrage ( € 1.500,--) betaald aan de Stichting Watersportvoorzieningen Appelscha. Deze bijdrage komt ten goede aan het onderhoud van het sanitairgebouw te Appelscha. De looptijd van deze vergoeding is voor onbepaalde tijd.

Berekening EMU-saldo Het EMU-saldo van Recreatieschap Drenthe komt op basis van de realisatie 2022 uit op €11.817,--. Dit betekent dat in EMU-termen de uitgaven € 11.817,-- euro lager zijn dan de inkomsten.

Gebruik woord en beeldmerk Tour de TT. Gedurende 10 jaar een abonnementsbedrag voor merkbewaking € 142,--. Loopt af in het jaar 2023.

Hieronder volgt een overzicht van de berekening van het EMU-saldo:

Recreatieschap Drenthe heeft een meerjarig contract lopen voor het ontwikkelen van cartografische bestanden (fiets- en wandelcartografie). Deze samenwerking heeft een looptijd van minimaal 4 jaar (ingaande 1 juli 2021). Hiervoor is een jaarlijkse vergoeding verschuldigd van € 1.000,-- per jaar (jaarlijks te indexeren). Voor de automatisering heeft Recreatieschap Drenthe een leveringsovereenkomst met RSE Telecom en ICT B.V. afgesloten, dit betreft een gebruikerscontract. De maandelijkse kosten bedragen € 453,33. Het contract loopt af per 31 december 2021, hierna geldt een opzegtermijn van 1 kalendermaand. Voor de telefonie heeft Recreatieschap Drenthe met RSE Telecom en ICT B.V. een contract afgesloten. De maandelijkse kosten bedragen € 95,50. Het contract loopt af per 1 januari 2026. Er zijn diverse losse telefooncontracten afgesloten met wisselende aflooptermijnen.

Berekening EMU-saldo Exploitatiesaldo voor mutaties reserves Mutatie materiële vaste activa Mutatie voorzieningen Mutatie voorraden Uitbetaling verkoop Pottendijk Gerealiseerde boekwinst verkoop MVA Berekend EMU-saldo

Realisatie 2022

Begroting 2022

Realisatie 2021

8.588 7.148 4.298 -10.127 0 0 -1.071 0 0 0 0 11.815 -2.979

49.527 4.470 -15.685 -1.096 -274.000 0 -236.784

Voor de schoonmaakwerkzaamheden heeft Recrecatieschap Drenthe een overeenkomst met TDS schoonmaakservice. De maandelijkse kosten bedragen € 592,35. Het contract liep af per 3 februari 2022. Deze overeenkomst wordt na afloop stilzwijgend verlengd voor één jaar. Voor het koffieapparaat heeft Recreatieschap Drenthe een huurovereenkomst afgesloten met Peeze. De maandelijkse kosten bedragen € 127,--. Het contract loopt af per 2 maart 2026.

44

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

45

Toelichting op de programmarekening 2022

Indien er vraag naar is worden door het Recreatieschap cursussen georganiseerd. In 2022 werd er geen cursus georganiseerd.

BATEN

De overige ontvangsten zijn o.a. bebording, frames en aanleg routes derden, deze inkomsten zijn variabel en worden niet opgenomen in de begroting.

(bedragen in euro’s)

Personeel Detachering Ondersteuning

Werkelijk 2022 28.700 10.770 39.470

Begroting 2022 0 0 0

Werkelijk 2021 0 3.420 3.420

Een medewerker heeft middels een detacheringscontract, aanvullend op de taken bij het Recreatieschap, ondersteuning geboden aan de gemeente De Wolden en de gemeente Hoogeveen. Een medewerker heeft ondersteuning geboden aan de Stichting Cultuurtoerisme, Drenthe ten behoeve van 2 projecten, namelijk Drentsche AA en Drents-Friese grensstreek. De personele vergoedingen zijn variabel en worden niet opgenomen in de begroting.

Huisvesting Huurinkomsten

Werkelijk 2022 6.419

Begroting 2022 0

Werkelijk 2021 5.469

Begroting 2022 7.730 8.670 2.210 0 0 0 18.610

Werkelijk 2021 0 0 3.334 19.939 4.900 10.890 39.063

Een deel van het pand werd onderverhuurd aan Vitale Vakantieparken.

Overige opbrengsten Recreatiecongres Recreatiesociëteit Excursie Verkoop kaarten e.d. Cursus R&T-ambtenaren e.a. Overige ontvangsten

Werkelijk 2022 30.204 0 5.565 10.953 0 17.880 64.602

Bijdrage gemeenten Bijdrage gemeenten

Werkelijk 2022 931.953

Begroting 2022 931.953

Werkelijk 2021 895.739

De gemeentelijke bijdrage omvat de in de gemeenschappelijke regeling overeengekomen bijdrage in de exploitatiekosten (zie bijlage 1).

Bijdrage gemeenten fonds Recreatie en Toerisme Werkelijk Begroting Werkelijk 2022 2022 2021 Bijdrage gemeenten 311.582 311.582 309.442 De gemeentelijke bijdrage omvat de in de gemeenschappelijke regeling overeengekomen bijdrage in het fonds Recreatie en Toerisme (zie bijlage 2).

Projecten Werkelijk Begroting Werkelijk 2022 2022 2021 Toegerekende projectontvangsten 375.090 p.m. 339.368 Het mutatiesaldo voor de projecten verschilt per jaar (zie bijlage 4a).

Jaarlijks wordt er in het najaar een Recreatiecongres georganiseerd. Vanwege Covid-19 was er geen congres in 2021 en in 2020 was het online. Om deze reden werd in 2022 het congres tweemaal georganiseerd op 20 mei 2022 en op 1 december 2022. Jaarlijks wordt er een bestuursexcursie georganiseerd (21 september 2022). De verkoop van kaarten e.d. is niet opgenomen in de begroting. De verkoop van de kaarten is lager dan in 2021 omdat toen door vernieuwing fietsnetwerk en aanleg wandelnetwerk er een stijging van de verkoop was.

46

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

47

Toelichting op de programmarekening 2022

(bedragen in euro’s) LASTEN Personeel Bruto salarissen Sociale lasten Uren naar projecten Loonkostensubsidie Inlenen van personeel Ziekengeld Kosten salarisverwerking Opleiding Overige kosten

Werkelijk 2022 647.869 183.315 -184.821 -13.251 15.810 -437 4.921 1.349 26.489 681.244

Begroting 2022 458.837 196.645 -45.000 0 0 0 4.133 6.101 1.521 622.237

Werkelijk 2021 563.343 168.014 -160.793 0 2.983 0 5.363 1.055 6.662 586.627

In het jaar 2022 waren er 11,17 fte in dienst en in het jaar 2021 was dat 9,24 fte. 10 medewerkers (7,91 fte), 1 oproepkracht en 4 tijdelijke medewerkers (3,26 fte). De 4 tijdelijke medewerkers waren niet opgenomen in de begroting. De bruto salarissen laten een verhoging zien van € 84.526 ten opzichte van 2021. Dit is te verklaren door: * CAO onderhandelingen en de normale doorgroei van medewerkers; * de beleidsmedewerkers hebben extra gewerkt voor ondersteuning van projecten * en ter ondersteuning van gemeenten; * een tijdelijke medewerker ter vervanging van een langdurig zieke medewerker; * een tijdelijke medewerker vanuit het doelgroepenbeleid; * twee tijdelijke medewerkers voor de aanleg van het wandelnetwerk projecten. Recreatieschap voert diverse projecten uit. Afhankelijk van de projectopzet en het subsidieregime kunnen incidentele uren die projectmatig gemaakt zijn door interne medewerkers doorbelast worden naar projecten. Afhankelijk van het project kunnen de uren tegen een brutosalaris uurtarief dan wel met een opslag geboekt worden. Dit geeft geen garantie voor de komende jaren. Ten tijde van het opstellen van de begroting waren de door te belasten uren nog niet bekend. Voor een tijdelijke medewerker, vanuit het doelgroepenbeleid, ontvangen wij een loonkostensubsidie van de gemeente Ooststellingwerf.

De kosten voor inlenen personeel waren hoger door een nieuwe medewerker eerst een detacheringscontract aan te bieden. Na afloop kwam de medewerker in dienst.

Huisvesting Huur kantoorruimte Energie kantoorruimte Onderhoud pand Huurkosten loods Schoonmaakkosten Overige huisvestingskosten

Werkelijk 2022 42.500 11.325 0 -5.000 3.046 652 52.523

Begroting 2022 43.350 10.000 700 5.000 3.300 2.250 64.600

Werkelijk 2021 42.500 12.000 0 5.000 2.040 254 61.794

Recreatieschap huurt een gedeelte van het Planetron, Drift 11c te Dwingeloo. Een deel hiervan wordt onderverhuurd aan Vitale Vakantieparken. De huurinkomsten zijn opgenomen onder de baten. De energielasten zijn gestegen door verhoogde tarieven (wereldwijd). Voor de opslag van gereedschap en bewegwijzeringsborden wordt een loods gehuurd op het industrieterrein in Dwingeloo. Bij nader inzien zijn de huurkosten van de loods opgenomen in de huur van het Planetron, daarom heeft er een tegenboeking van het jaar 2021 plaatsgevonden. Onderhoud Werkelijk Begroting Werkelijk 2022 2022 2021 Autokosten 17.355 12.373 Lease auto 784 0 Kosten vrijwilligers 0 1.800 Onderhoud algemeen 33.165 13.830 Bewegwijzering 15.164 13.838 Toiletvoorzieningen onderhoud e.d. 10.319 8.466 Toiletvoorzieningen energie 1.816 2.179 78.603 57.500 52.486 De gestegen autokosten zijn een gevolg van een verouderd wagenpark. Sinds november 2022 wordt er een elektrische bedrijfsauto geleased. In 2021 werd er voor een medewerker (vanuit het doelgroepenbeleid), niet volledig inzetbaar, een vrijwilligersvergoeding betaald. Deze medewerker is gedurende het het jaar 2022 in tijdelijke dienst geweest. De kosten voor onderhoud algemeen kunnen per jaar fluctureren. In 2022 werd er ten opzichte van 2021 voor Qgis een bedrag van € 6.000 extra betaald voor aanpassingen. Tevens werden er meerdere kleine machines vervangen.

De overige kosten waren hoger ten opzichte van het jaar 2021. Er waren kosten voor gerechtelijke procedures € 5.000 en voor het UWV € 10.000 (ww-uikeringen). Het Dagelijks Bestuur heeft in de vergadering van 8 september 2021 besloten om de bestemmingsreserve personele inzet (€ 35.602) in te zetten ter dekking van de extra kosten ter vervanging van een langdurig zieke medewerker.

48

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

49

Overige uitgaven Recreatiecongres Recreatiesociëteit Inkoop kaarten e.d. Cursus R&T-ambtenaren e.a. Kosten excursie

Werkelijk 2022 30.204 0 6.459 0 5.565 42.228

Begroting 2022 7.750 1.100 0 0 2.200 11.050

Werkelijk 2021 0 0 16.383 6.900 3.334 26.617

We hebben in het voorjaar en in het najaar een receatiecongres georganiseerd in samenwerking met Marketing Drenthe. De Recreatiesociëteit is een netwerkgroep met deelnemers uit verschillende organisaties, 3x per jaar wordt er een thema-bijeenkomst georganiseerd. Maart 2020 was de laatste bijeenkomst. Er werden minder kaarten verkocht, hierdoor ook minder kaarten ingekocht. In 2022 werd er geen cursus georganiseerd door het Recreatieschap.

Bureau Portikosten Telefoonkosten Reiskosten Reiskosten woon- werk Representatiekosten Kantoorbenodigdheden Kopieer- en leasekosten Kantinekosten Automatiseringskosten Documentatie en voorlichting Abonnementen Bankkosten Verzekeringskosten Accountantskosten Voorziening oninbare vorderingen Overige kosten

Werkelijk Begroting 2022 2022 1.215 1.100 3.620 2.760 7.214 10.000 2.519 0 1.406 1.000 1.895 1.100 1.944 2.900 1.961 2.100 12.368 14.800 3.940 1.100 3.163 1.550 263 780 13.621 14.000 12.880 10.700 8.566 0 600 76.575 64.490

Werkelijk 2021 1.754 4.167 2.788 1.096 3.942 3.502 2.059 1.834 16.918 7.173 2.934 583 10.961 10.500 18.580 88.791

Jaarlijks wordt er een bestuursexcursie georganiseerd (21 september 2022). Recreatieschap heeft vele contacten met haar opdrachtgevers en met projectbetrokkenen. Dit brengt reiskosten met zich mee. In 2021 waren de reiskosten laag omdat de meeste overleggen online waren. Overige uitgaven toeristische informatievoorzieningen Toeristische informatievoorziening Drenthe.nl

Werkelijk 2022 65.407 52.000 117.407

Begroting 2022 66.480 51.000 117.480

Werkelijk 2021 63.119 51.500 114.619

De uitgaven ten laste van toeristische informatievoorziening betreffen uitgaven voor de produktie van divers (gratis) foldermateriaal (o.a. Drenthe gids). Daarnaast ontvangt Marketing Drenthe jaarlijks een bijdrage voor het up-to-date houden van de database die gebruikt wordt als basis voor www.drenthe.nl. Bestuur Werkelijk 2022 Vergaderkosten en dergelijke 1.438

Begroting 2022 560

De kopieer en leasekosten zijn samengevoegd ten opzichte van voorgaande jaren. De totale kosten zijn lager dan begroot door gezamenlijk gebruik met Marketing Drenthe en Vitale Vakantieparken. Recreatieschap Drenthe heeft een aansprakelijkheidsverzekering overheid. De te betalen verzekeringspremie is afhankelijk van de exploitatie. Deze fluctueert jaarlijks met name door het verloop van de financiën binnen de meerjarige projecten. In 2021 waren er overige kosten voor de overdracht en instandhouding van het archief.

Werkelijk 2021 395

In 2022 vond er een bestuurswisseling plaats. Hierdoor werden er extra bijeenkomsten georganiseerd.

50

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

51

Afschrijvingen Werkelijk Begroting Werkelijk 2022 2022 2021 Afschrijvingen 4.298 5.498 4.471 Zie bijlage 3.

Recreatie en Toerisme Werkelijk Begroting Werkelijk 2022 2022 2021 Uitgaven projecten in fonds 298.807 311.582 267.806

Saldo financieringsfunctie (bedragen in euro’s)

Rente Werkelijk Begroting Werkelijk 2022 2022 2021 Rente Schatkistbankieren 7.686 0 0 Door ontwikkelingen binnen de rentevergoeding van de bank is er sinds jaren weer een rentevergoeding.

De uitgaven aan projecten in het fonds Recreatie en Toerisme zijn per jaar verschillend. De toezegging en de daadwerkelijke afronding vindt niet altijd in hetzelfde jaar plaats (zie bijlage 5).

Projecten Werkelijk Begroting Werkelijk 2022 2022 2021 Projectuitgaven 375.090 p.m. 339.368 Het mutatiesaldo voor de projecten verschilt per jaar (zie bijlage 4a). Algemeen De begrotingsoverschrijdingen worden gecompenseerd door direct gerelateerde inkomsten of komen pas tot uitdrukking bij het opmaken van de jaarrekening.

52

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

53

Reserves

(bedragen in euro’s) Onttrekking bestemmingsreserve stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme Saldo

Werkelijk 2022 0

Begroting 2022 0

Werkelijk 2021 0

Onttrekking bestemmingsreserve personele inzet Conform begroting Besluit Algemeen Bestuur

Werkelijk 2022 15.852 35.602 51.454

Begroting 2022 15.852 0 15.852

Werkelijk 2021 15.852 39.000 54.852

Zoals in de begroting is opgenomen heeft er een onttrekking plaatsgevonden van € 15.852,-- ten gunste van de brutosalarissen. Dit is een bestuursbesluit geweest bij toetreding van de gemeente Ooststellingwerf. In de vergadering van 8 september 2021 heeft het Dagelijks Bestuur besloten de reserve in te zetten voor dekking van extra kosten gemaakt ter vervanging van een langdurig zieke medewerker. Toevoeging bestemmingsreserve stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme Saldo

Werkelijk 2022 12.776

Begroting 2022 0

Werkelijk 2021 41.636

Het saldo betreft het verschil tussen ontvangsten en uitgaven in het boekjaar. Niet alle toezeggingen worden uitbetaald in het jaar van toezegging. De uitbetaling zal dan plaatsvinden in volgende ja(a)r(en). Bepaalde toezeggingen worden pas uitbetaald bij afronding van het project. Toevoeging bestemmingsreserve personele inzet Conform begroting

Werkelijk 2022 23.000

Begroting 2022 23.000

Werkelijk 2021 23.000

Zoals in de begroting is opgenomen heeft er een toevoeging plaatsgevonden van € 23,000,-- ten gunste van de brutosalarissen. Dit is een bestuursbesluit geweest bij toetreding van de gemeente Ooststellingwerf. Toevoeging bestemmingsreserve toiletgebouwen Reservering voor sloop

Werkelijk 2022 13.000

Begroting 2022 0

Werkelijk 2021 0

Voor de sloop van het toiletgebouw Havelte is een bedrag van € 13.000 gereserveerd. Het slopen van de toiletvoorziening zou plaatsvinden in 2022. In verband met drukte bij het uitvoerende bedijf is dit verschoven naar week 9 in 2023. Besluit Algemeen Bestuur

Werkelijk 2022 0

Begroting 2022 0

Werkelijk 2021 39.000

Volgens besluit van het Dagelijks Bestuur d.d. 24 maart 2021 is in 2021 een bedrag van € 39.000 aan de algemene reserve toegevoegd, vanuit de bestemmingsreserve personele inzet, om het weerstandsvermogen op peil te brengen.

54

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

55

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: het bestuur van de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen jaarrekening 2022 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2022 van de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe te Dwingeloo gecontroleerd. Naar ons oordeel: • geeft de in het jaarverslag opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva van de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe te Dwingeloo op 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV); • zijn de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2022 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen. De jaarrekening bestaat uit: • de balans per 31 december 2022; • de programmarekening over 2022; en • de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen.

Controleverklaring

De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) en de Regeling Controleprotocol Wet normering topinkomens (WNT) 2022 vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’. Wij zijn onafhankelijk van de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Informatie ter ondersteuning van ons oordeel Wij hebben onze controlewerkzaamheden bepaald in het kader van de controle van de jaarrekening als geheel en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties en bij het vormen van ons oordeel hierover. Onderstaande informatie ter ondersteuning van ons oordeel en onze bevindingen moeten in dat kader worden bezien en niet als afzonderlijke oordelen of conclusies.

Materialiteit Op basis van onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de getrouwheid van de jaarrekening als geheel bepaald op € 17.000. De bij onze controle toegepaste goedkeuringstolerantie bedraagt voor fouten 1% en voor onzekerheden 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves, zoals voorgeschreven in artikel 2 lid 1 Bado. Daarbij zijn voor de controle van de in de jaarrekening opgenomen WNT-informatie de materialiteitsvoorschriften gehanteerd zoals vastgelegd in de Regeling Controleprotocol WNT 2022. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn, zoals ook bedoeld in artikel 3 Bado.

56

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

57

Controleaanpak frauderisico’s Wij hebben risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening, die het gevolg zijn van fraude. Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in de organisatie en haar omgeving, de componenten van het interne beheersingssysteem, waaronder het risico-inschattingsproces, de wijze waarop het bestuur inspeelt op frauderisico’s en het interne beheersingssysteem monitort, alsmede de uitkomsten daarvan. De door ons geïdentificeerde frauderisico’s zijn als volgt: • Het in de controlestandaarden veronderstelde risico met betrekking tot het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het bestuur, inclusief of er indicaties zijn voor tendenties bij het bestuur van de organisatie die mogelijk een risico vormen op een afwijking van materieel belang die het gevolg is van fraude; • Het risico op het onrechtmatig onttrekken van liquide middelen aan de organisatie; • Het risico van frauduleuze verslaggeving als gevolg van een onvolledige verantwoording van de opbrengsten. Onze controlewerkzaamheden ten aanzien van deze frauderisico’s bestaan uit een evaluatie van de opzet en de implementatie van de relevante interne beheersingsmaatregelen om deze risico’s te beperken. Hierbij hebben wij kennis genomen van de door het bestuur van Recreatieschap Drenthe opgestelde frauderisicoanalyse.

Hierbij verwijzen wij ook naar het onderdeel Interne beheersing in de Verplichte paragrafen in de jaarrekening, waarin het bestuur zijn (fraude)risicoanalyse heeft opgenomen. Onze controlewerkzaamheden bestaan mede uit het vragen om inlichtingen terzake bij het bestuur. Wij hebben door middel van systeemgerichte controlewerkzaamheden onderzocht of de functiescheiding tussen de eerste en tweede autorisatie van betalingen via Bank Nederlandse Gemeenten effectief heeft gewerkt. Wij hebben gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd, waaronder het controleren van de doorlopende nummering van zowel inkoop- als verkoopfacturen, het vaststellen van de fiattering door de directie van alle inkomende facturen en het controleren van geselecteerde journaalposten, waaronder memoriaalboekingen, met brondocumenten. Een groot deel van de baten bestaat uit jaarlijkse bijdragen van gemeenten, wij hebben onderzocht of deze conform de begroting zijn verantwoord. Baten uit de detachering van medewerkers zijn aangesloten met de onderliggende contracten. Ten aanzien van overige opbrengsten hebben wij een detailcontrole uitgevoerd.

Tevens hebben wij schattingen gecontroleerd op mogelijke tendenties (inclusief een retrospectieve beoordeling van significante schattingen uit het vorige boekjaar) en de onderbouwing van de tijdens het opstellen van de jaarrekening aangebrachte aanpassingen met brondocumenten. Daarnaast zijn wij tijdens de controle alert gebleven op indicaties voor signalen van fraude en hebben de uitkomst van andere controlewerkzaamheden geëvalueerd en overwogen of er bevindingen zijn die aanwijzing geven voor fraude. Indien daar sprake van was, hebben wij onze evaluatie van het risico van fraude en de gevolgen daarvan voor onze controlewerkzaamheden opnieuw geëvalueerd.

onverwachte tegenvallers financieel op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder. Er is sprake van een gemeenschappelijke regeling, wanneer de financiële middelen van het Recreatieschap ontoereikend blijken te zijn, dienen de deelnemende gemeenten de tekorten aan te vullen. Onze werkzaamheden in het kader van de door het bestuur gehanteerde afweging dat de gemeenschappelijke regeling in staat is de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen omvatten onder andere: • overwegen of de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing in de Verplichte paragrafen alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van onze controle kennis hebben en het bestuur bevragen over de belangrijkste veronderstellingen en uitgangspunten; • het evalueren van de begroting 2023: nagaan of sprake is van een sluitende begroting; • nagaan of er zienswijzen ten aanzien van de begroting 2023 zijn ingediend door de deelnemende gemeenten. Onze controlewerkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het bestuur over het vermogen van de gemeenschappelijke regeling om de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen.

Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2022 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leiding-gevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen andere informatie Het jaarverslag omvat andere informatie, naast de jaarrekening en onze controle-verklaring daarbij. De andere informatie bestaat uit: • Bericht van het Dagelijks Bestuur; • Programmaverantwoording; • Verplichte paragrafen; en • Bijlagen (Bijdrage gemeenten in de exploitatiekosten, Bijdrage gemeenten in het fonds Recreatie en Toerisme, Overzicht materiële vaste activa, Onderhanden projecten en Toelichting op lopende projecten, Stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme, Bestemmingsreserve stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme en WNT-verantwoording 2022).

Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie: • met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat; • alle informatie bevat die op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de bepalingen van en krachtens de WNT is vereist.

In onze controle bouwen wij een element in van onvoorspelbaarheid. Ook hebben wij de uitkomst van andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn die aanwijzing geven voor fraude of het niet-naleven van wet- en regelgeving.

Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de controle of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Uit de door ons geïdentificeerde frauderisico’s, ontvangen inlichtingen en andere beschikbare informatie volgen geen signalen van feitelijke, vermeende of vermoede fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang.

Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het Bericht van het Dagelijks Bestuur, de Programmaverantwoording, de Verplichte paragrafen en de Bijlagen in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Controleaanpak veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie In het onderdeel Weerstandsvermogen en risicobeheersing in de Verplichte paragrafen in de jaarrekening heeft het bestuur de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie onderbouwd, en afgewogen of de gemeenschappelijke regeling in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en

58

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

59

Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening Verantwoordelijkheden van het bestuur voor de jaarrekening Het bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Het bestuur is ook verantwoordelijk voor het rechtmatig tot stand komen van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen. In dit kader is het bestuur tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van die relevante wet- en regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude. Bij het opmaken van de jaarrekening moet het bestuur de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie onderbouwen en afwegen of de gemeenschappelijke regeling in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder.

Het bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de financiële risico’s kunnen worden opgevangen toelichten in de jaarrekening. Het bestuur is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de gemeenschappelijke regeling. Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controle-opdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel.

• het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving, de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan; • het vaststellen dat de door het bestuur gehanteerde veronderstellingen aanvaardbaar zijn inzake de afweging dat de gemeenschappelijke regeling in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder. Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de gemeenschappelijke regeling haar financiële risico’s kan opvangen. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring.

Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat de gemeenschappelijke regeling de financiële risico’s niet kan opvangen; • het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen; en • het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen en of de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen. Wij communiceren met het bestuur onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing.

Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken.

Assen, 9 maart 2023 UNP accountants adviseurs B.V. namens deze

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel.

drs. M.R. Heins RA

Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Regeling Controleprotocol WNT 2022, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit: • het identificeren en inschatten van de risico’s * dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, * dat baten en lasten alsmede de balansmutaties als gevolg van fouten of fraude niet in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerk-zaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing; • het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden.

Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de gemeenschappelijke regeling;

60

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

61

Verplichte paragrafen

62

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2022

Jaarrekening

63

Verplichte paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen; externe risico’s Recreatieschap Drenthe is een gemeenschappelijke regeling die zich bezig houdt met het stimuleren van recreatie en toerisme. Het afgelopen jaar stond in het teken van de oorlog in Oekraïne en ook het Covid-19 virus is nog steeds aanwezig. Dit had grote gevolgen (inflatie, energiecrisis) voor de samenleving en ook voor de sector waarvoor het Recreatieschap actief is. De meervoudige (mondiale) crisissen kunnen op lange termijn doorwerken in de investeringscapaciteit van de sector en de groeipotentie. Uiteraard hoopt het Recreatieschap dat de sector een spoedig herstel tegemoet kan zien, maar hier is geen garantie voor. Het kan betekenen dat het economisch klimaat voor langere tijd in een aantal sectoren te maken krijgt met een terugslag. Dit kan resulteren in minder investeringscapaciteit (toekomstige projecten komen moeizamer van de grond vangwege geringe cofinancieringscapaciteit). Financiële risico’s Het huidige risicomanagement is met name gebaseerd op de bepalingen van de BBV. (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten). Op 1 januari 2004 is het Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) in werking getreden. Twee keer per jaar, bij de begroting en bij de jaarrekening, moeten de belangrijkste financiële risico’s worden geactualiseerd en doorgerekend.

Recreatieschap moet een eigen vermogen, een weerstandsvermogen, hebben om deze financiële risico’s af te kunnen dekken, mochten ze zich voordoen. De paragraaf weerstandsvermogen dient volgens artikel 11 van het Besluit Begroting Verantwoording (BBV) ten minste de volgende inhoud te bevatten: A. Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de regeling beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; B. Een inventarisatie van risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis zijn in relatie tot de financiële positie; C. Het beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s en de realisatie daarvan. Tegenover de weerstandscapaciteit staan de risico’s die het Recreatieschap loopt. Reguliere risico’s – risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn – maken geen deel uit van deze paragraaf. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen gevormd.