Rapport opvolgingsonderzoek huisvesting statushouders

Ten tijde van schrijven zijn deze afspraken nog niet ondertekend en daarom niet opgenomen in dit rapport.

31 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

gezamenlijk binnen de ondergrens van de bandbreedte weten te blijven, en welke mogelijkheden zij concreet hebben (in permanente of tijdelijke huisvesting, in Hoogeveen of omliggende gemeenten) om in de behoefte te voorzien indien het hoge behoeftescenario realiteit wordt.“ Uit de praktijk wordt een proactieve rol van de gemeente op dit punt niet herkend.

2. Navraag bij de woningcorporaties levert de bevinding op, dat de genoemde handreiking niet gebruikt wordt. Aangezien er door deze woningcooperaties een forse toename van de taakstelling wordt verwacht in 2021, wordt door hen aangegeven dat het de moeite waard kan zijn om deze punten wel te gaan bespreken. 3. In het onderzoek zijn geen documenten aangetroffen die aanwijzen dat bij het vastleggen van beleid expliciet gebruik is gemaakt van de handreiking huisvestingsvormen voor vergunninghouders van het Platform Opnieuw Thuis 9 waarin de volgende huisvestingsstrategieën worden beschreven en verder worden uitgewerkt in concrete instrumenten voor gemeenten: a. gebruik bestaande woningen efficiënter; b. gebruik bestaande woningen langer; c. stel verkoop van huurwoningen uit; d. gebruik bestaande woonruimte waar nog niet aan gedacht is en bouw nieuwe woningen of wooneenheden. Wel is er regionaal gewerkt met ‘de Ladder voor duurzame verstedelijking’.

Is er, om de kwetsbaarheid 10 te verminderen, meer gebruik gemaakt van de mogelijkheden van het maatschappelijk middenveld en zijn hierover ook duidelijke afspraken gemaakt? Aanbeveling 3 luidde in volledigheid: Overweeg, om de kwetsbaarheid11 te verminderen, meer gebruik te maken van de mogelijkheden van welzijnswerk, Vluchtelingenwerk en andere partijen binnen het maatschappelijk middenveld (kerken, verenigingen) en hierover ook duidelijke afspraken te maken. Dit geldt zowel bij de uitvoering van de begeleiding van statushouders als bij het betrekken bij, en informeren van, bewoners en andere partijen in de wijk over de komst van statushouders. Aanbeveling 3 is destijds niet overgenomen: het college heeft aangegeven de genoemde kwetsbaarheid te zullen gaan aanpakken door de formatie, in het primaire proces van begeleiding en participatie, uit te breiden. Beleid gericht op het vastleggen in regels of duidelijke afspraken vooraf paste minder goed bij het ingezette proces van bestuurlijke

9

en het programma ‘ Weer thuis’, dit is een breed programma, gericht op begeleiding naar een reguliere woonsituatie van alle mensen uit maatschappelijke opvang en beschermd wonen. 10

veroorzaakt door de wijze van invulling van de taken huisvesting en begeleiding. Het was in 2017 onbekend of de werkwijzen robuust genoeg zouden zijn voor een eventuele verhoogde taakstelling. 11 idem

32 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

innovatie in Hoogeveen om tot meer maatwerk en minder regels te komen en dingen aan de voorkant te organiseren. Bevindingen: 1. In 2017 is er formatie van 32 uur bijgekomen. Vanaf dat jaar waren er twee medewerkers met de begeleiding van statushouders bezig. In 2019 is er nog eens 32 uur formatie bijgekomen in verband met de overname van de begeleiding van Vluchtelingenwerk in De Wolden door een medewerker van de SWO. Uitwisseling en afstemming tussen de drie medewerkers heeft geleid tot een sterkere basis waaruit gewerkt wordt, minder uitval en betere bereikbaarheid. “Hiermee is de kwetsbaarheid afgenomen”, zo meldt de ambtelijke organisatie en het college in 2017. Tevens geeft men aan “dat de administratie en verantwoording over de middelen een aandachtspunt is en dat men voor meer inzicht zal gaan zorgen in de kosten en de besteding van middelen ten behoeve van huisvesting van statushouders en meer specifieke financiële informatie”. De administratie ne verantwoording van de financiële middelen is d.d. 2020 opgenomen in de programmabegroting in de budgetten nieuwkomers, inburgering en huisvesting. Deze zijn terug te vinden binnen het programma Werken aan Werk. 2.

In de woonvisie staat: “Huisvesting van bijzondere groepen (jonge zorgvragers, marginaal gehuisvest, woonwagenbewoners statushouders): de gemeente heeft hierover mondelinge werkafspraken met OGGZ partners gemaakt.” 3. In de prestatie-afspraken, geactualiseerde versie 2020, staat o.a. het volgende vermeld: “In het samenwerkingsverband De Smederijen werken inwoners en partijen vanuit een gezamenlijk doel aan het verbeteren van de leefbaarheid in de wijken en dorpen. Uitgangspunt is het voorkomen van sociale problemen en waar dit niet mogelijk is deze te beheersen. Partijen leveren een bijdrage aan de doorontwikkeling van De Smederijen naar rato woningbezit en naar rato van aanwezigheid van inzet in de gebieden waar de corporaties bezit hebben. De gemeente zorgt voor een jaarlijkse voortgangsrapportage vanuit De Smederijen en deelt deze met de andere partners. “ Over specifiek de begeleiding van statushouders staat er verder niet meer vermeld dan: “De gemeente draagt zorg voor de begeleiding van statushouders. Per 15 december 2020 moeten de nieuwe prestatieafspraken voor 2021 getekend zijn. 4. Eénmaal heeft er (naar de documenten die de RKC ter beschikking zijn gesteld) tussen 2017 en 2020 een regionaal overleg gezondheidszorg statushouders Zuid West Drenthe plaatsgevonden, te weten op 16 mei 2017.

Deelnemers waren naast de gemeenten Hoogeveen, de Wolden, Meppel en Westerveld, de GGD Drenthe en de wooncorporaties Actium, Woonconcept en Domesta. Het belang van het op de gemeente-agenda staan van de gezondheid van statushouders is in dit overleg benadrukt, in het bijzonder de vraag hoe hier integraal mee om te gaan. Tevens blijkt uit het verslag dat men knelpunten deelt met betrekking tot begeleiding (zoals het gebrek aan vrijwilligers die de taal spreken, te weinig tijd om woongedrag te

33 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

bespreken, te kleine woningen die leiden tot overlast) en dat men afspraken gemaakt heeft tussen corporaties en gemeenten om elkaar te informeren, en dat men in Hoogeveen heeft afgesproken gebruik te maken van het ‘huismeestersnetwerk’ en de wijkteams. Er is niets gebleken uit het onderzoek dat hieraan invulling gegeven is. 5. Tussen 2017 en 2019 is de GGD betrokken geweest bij overleggen met de gemeente met betrekking tot de begeleiding van statushouders, via het programma OTAV (een programma van de VNG, met inzet van rijksgelden, specifiek voor de gezondheid van statushouders). Gevraagd is in dit kader aan de gemeente een sociale kaart statushouders bij te houden. Onduidelijk wat hierop gebeurd is. De GGD heeft op grond van de komende nieuwe wet aangegeven aan de gemeente dat de GGD voorlichting kan geven, maar gezien het Coronajaar is hier nog een actie dan wel contact op geweest. VluchtelingenWerk Noord Nederland heeft geen betrokkenheid bij de begeleiding van statushouders; in de gemeente Hoogeveen doet VluchtelingenWerk alleen het juridisch spreekuur. Dat is voornamelijk hulp bij verlengen/omzetten verblijfsvergunningen en gezinsherenigingen. De huisvesting en maatschappelijke begeleiding wordt geheel verzorgd door medewerkers van de gemeente.

Van buitenaf is aangegeven dat men vindt dat er ambtelijk veel geïnvesteerd wordt in de huisvesting van de statushouders, zowel vanuit monitoring van aantallen als vanuit begeleiding van statushouders. Er is naar hun zeggen een grote betrokkenheid bij de doelgroep.

Met één wooncoöperatie is afgesproken dat deze haar inzet gericht baseert op leefbaarheid, op basis van een leefbaarheidsmonitor waarbij met behulp van het landelijke instrument RIGO Leefbaarometer, op VHE-niveau, informatie over de leefbaarheid in dat gebied inzichtelijk is. Aan de leefbaarheidsscores worden drie niveaus van inzet op leefbaarheid gekoppeld. In Hoogeveen kiest deze woningcoöperatie gemeente breed voor de basis-inzet en een extra inzet in de vorm van een plusprogramma in Pesse.

6. Van 2017 tot 2020 heeft er (naar de documenten die de RKC ter beschikking zijn gesteld12) driemaal een regionaal beleidsoverleg statushouders Zuid West Drenthe plaatsgevonden. Deelnemers zijn naast de gemeenten Hoogeveen, De Wolden, Meppel en Westerveld, de provincie Drenthe, de COA, de woningcorporaties Actium, Domesta 12

Prestatieafspraken 2018-2022 versie 2020 vermeldt (deze gesprekken vinden nog altijd plaats):

Partijen ontmoeten elkaar in de volgende overleggen: a. Bestuurlijk Overleg Hoogeveen evaluatie Bestuurders gemeente, corporaties en vertegenwoordiging bestuur van huurdersorganisaties, ambtelijke ondersteuning 1x per jaar (maart) Evaluatie proces, bespreken voortgang en verantwoording prestatieafspraken b. Bestuurlijk overleg Hoogeveen per individuele corporatie Bestuurder(s) gemeente en bestuurder corporatie 1 à 2x per jaar (naar behoefte) Bespreken ontwikkelingen c. Ambtelijk Overleg Hoogeveen Beleidsadviseurs van de gemeente en de corporaties, huurdersorganisaties zijn agenda lid 5x per jaar (januari, april, juni, augustus, november) Voorbereiding van de bestuurlijke overleggen, monitoring voortgang en proces d. Bestuurlijk Overleg Hoogeveen actualiseren prestatieafspraken Bestuurders en beleidsadviseurs gemeente, corporaties en vertegenwoordiging bestuur van huurdersorganisatie 1x per jaar (voor 1 oktober) Gezamenlijk actualiseren meerjarige prestatieafspraken (waar nodig)

34 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

en Woonconcept, de VNG, Vluchtelingenwerk Noord Nederland en het IGSD. Uit de verslagen blijken de volgende zaken: a. De raad van Hoogeveen heeft het college in een eerder stadium, zo wordt beschreven, verzocht om een huisvestingsverordening. Hert standpunt van het college wijkt hiervan af. b. De taakstelling 2017 was lager dan verwacht c. Het gemeentelijks standpunt van Hoogeveen, zo wordt beschreven, is voorrang te geven aan statushouders. Gesignaleerd wordt dat de druk toeneemt onder andere door sloop en herbouw bij corporaties d. Er is besproken dat in het stationsgebied van Hoogeveen per 1 januari 2019 12 mensen de vergunning afliep, waarvan voor 8 mensen in november 2018 nog geen vervangende woonruimte gevonden was. Woonconcept en de gemeente Hoogeveen hebben dit samen opgepakt en vervolgens aangegeven dat Woonconcept dit niet alleen kon oplossen en de ander corporaties gevraagd is mee te werken aan een oplossing. De gemeente Hoogeveen heeft aangegeven dit overleg op te willen pakken, maar in 2020 heeft er geen overleg plaats gevonden, meer dan overleg over het maximum aantal woningen dat beschikbaar wordt gesteld voor bijzondere doelgroepen in relatie tot de woningvoorraad.

Het punt, over wat een redelijke balans is, of en waar er een maximum moet zijn in buurten en dorpen als het gaat om het huisvesten van statushouders, is in 2020 geen onderwerp van gesprek geweest tussen de gemeente en de woningcorporaties. Afspraak tussen woningcorporaties en gemeente is tevens dat zij jaarlijks gezamenlijk monitoren op gemeenteniveau a) realisatie van de taakstelling statushouders en b) het aantal statushouders dat zich vestigt in en vertrekt uit de gemeente. Overleg hierover vindt plaats. Dit punt is in 2019 geëvalueerd om een analyse te kunnen maken over vestiging en hervestiging van statushouders. De verwachting bestond dat mensen in Hoogeveen zouden komen wonen, maar al snel weer door zouden stromen naar het westen van het land. Deze uitspraak kon niet met cijfers gestaafd worden. Het was een tijdsintensieve opdracht en is in 2020 niet opnieuw uitgevoerd. 7. De taakstellingen zijn door de jaren heen als volgt verlopen: a. in 2017 was de taakstelling landelijk lager dan verwacht . De taakstelling voor Hoogeveen was 74. Deze is gerealiseerd, en daarbij is ook de achterstand van 2016 van 16 te huisvesten statushouders gerealiseerd. b. In 2018 was de taakstelling iets hoger dan in 2017. Voor Hoogeveen waren dat 76 statushouders, waarvan er 75 geplaatst zijn en er 1 ‘meegenomen’ was naar 2019. c. In 2019 was de taakstelling voor Hoogeveen nog lager: 38.

De huisvesting voor deze statushouders is gerealiseerd. Samenvattend: Uit de bevindingen kan worden afgeleid: dat er geen verzwaring van de huisvestingstaakstelling heeft plaatsgevonden in 20182020. Dat er voor 2021 wel een verzwaring van de taakstelling verwacht wordt.

35 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

-

-

dat voor de taakstellingen 2017-2020 die er geweest zijn, de invulling van de taak huisvesting robuust genoeg is gebleken. dat de gemeente inderdaad de formatie heeft uitgebreid en daarmee, zo lijkt het, de begeleiding van statushouders geheel naar zich toe getrokken. Er is geen gebruik gemaakt van de mogelijkheden van welzijnswerk, en andere partijen binnen het maatschappelijk middenveld (kerken, verenigingen) dat, voor wat betreft de uitvoering van de begeleiding van statushouders en bij het betrekken bij, en informeren van, bewoners en andere partijen in de wijk over de komst van statushouders, is gesproken in het overleg gezondheidszorg in 2017, maar dat daar verder geen vervolg aan gegeven is.

Is de maatschappelijke begeleiding van statushouders meer gericht op begeleiding richting participatie en integratie? De volledige tekst van aanbeveling 4 luidt als volgt: Richt de maatschappelijke begeleiding van statushouders meer op begeleiding richting participatie en integratie. Hiervoor is het niet alleen van belang inzichtelijk te maken wat de afstand van statushouders tot de arbeidsmarkt is. Het is ook van belang inzichtelijk te krijgen welke effecten er te verwachten zijn van verschillende arbeidsmarktstrategieën voor deze specifieke groep. Vervolgens moeten er specifieke doelstellingen en indicatoren benoemd worden aan de hand waarvan de gemeenteraad deze begeleiding kan beoordelen.

Aanbeveling 4 is destijds aangehouden: het college wordt om een nadere reactie gevraagd met een uiteenzetting hoe ze invulling wil geven aan deze aanbeveling en de genoemde effecten van arbeidsmarktbeleid in relatie tot integratie vorm wil gaan geven. Bevindingen: 1. Vanuit de ambtelijke organisatie is aangegeven “dat de maatschappelijke begeleiding van statushouders gericht is op de praktische zaken rond huisvesting en het dagelijks leven. De maatschappelijke begeleiding is intensief verweven met de begeleiding naar participatie en integratie. De afstand tot de arbeidsmarkt wordt mede bepaald door opleidingsniveau en taalniveau van de statushouder. Er zijn voldoende instrumenten aanwezig om zowel groepsgewijs als individueel de doelgroep te begeleiden richting participatie en integratie. Specifieke doelstellingen of indicatoren voor deze doelgroep zijn er niet.” 2. Er is in dit onderzoek verder niets aangeleverd of aangetroffen dat aantoonbaar maakt dat er voldoende instrumenten aanwezig zijn, om zowel groepsgewijs als individueel de doelgroep te begeleiden richting participatie en integratie. 3. Er zijn geen inzichten boven tafel gekomen wat de afstand van statushouders tot de arbeidsmarkt is danwel welke effecten er te verwachten zijn van verschillende arbeidsmarktstrategieën voor deze specifieke groep.

36 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

4. Aangezien er geen specifieke doelstellingen of indicatoren geformuleerd zijn kan gemeenteraad de begeleiding niet beoordelen.

Faciliteert het college de raad in de rol die hem wettelijk toekomt? De volledige tekst van aanbeveling 5 luidt als volgt: Het college moet de raad faciliteren in de rol die hem wettelijk toekomt en, ter invulling van de actieve informatieplicht, structureel meer specifieke informatie verstrekken aan de raad over het verloop, de kosten en de effecten van de huisvesting (waaronder de eventuele mate van verdringing) . Op die manier wordt de raad in positie gebracht om zijn kader stellende en controlerende taak uit te oefenen. Dit maakt de positie van de raad sterker als deze met vragen vanuit de samenleving wordt geconfronteerd. De aanbeveling is destijds overgenomen. Bevindingen: 1. De raad wordt geïnformeerd over de taakstellingen voor huisvesting van statushouders en de behaalde resultaten. Zie bijlage 3 voor de verschillende passages uit de plannings- en controlecyclus over de periode 2019 t/m 2020. De taakstellingen voor huisvesting van statushouders worden over de periode 2017 t/m 2019 vrijwel geheel gerealiseerd. 2. Er is geen specifieke informatie verstrekt aan de raad over de kosten en de effecten van de huisvesting (waaronder de eventuele mate van verdringing) en maatschappelijke begeleiding van statushouders. 3.

Navraag bij de griffie leert dat de raad geen specifieke actie ondernomen heeft met betrekking tot statushouders na behandeling van het RKC-rapport en dat het onderwerp sinds 2017 niet in de raad aan de orde is geweest.

37 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

2. Analyse Samenvattend is het beeld: 1. Er zijn afspraken gemaakt met betrekking tot huisvesting en begeleiding van statushouders in de woonvisie en de prestatie-afspraken, zoals het college aangaf in haar reactie op de aanbeveling van de RKC in 2017. De reactie van het college was destijds de reden waarom de raad de aanbeveling hierover niet overnam. 2. Er is echter bij het vastleggen van beleid geen gebruik gemaakt van de handreiking huisvestingsvormen voor vergunninghouders van het Platform Opnieuw Thuis. Een nadere reactie van het College, zoals door het college toegezegd aan de raad bij haar reactie op de aanbevelingen van de RKC, is er niet gekomen. Uit het veld wordt aangegeven dat, gezien de verwachte zwaardere taakstelling in 2021, het verstandig kan zijn hierover het gesprek aan te gaan. 3. In de jaren na 2017 zijn er geen verhoogde taakstellingen op huisvesting van statushouders gekomen. De RKC beveelde aan om de kwetsbaarheid, veroorzaakt door de wijze van invulling van de taken huisvesting en begeleiding, te verminderen door meer gebruik te maken van de mogelijkheden van welzijnswerk, Vluchtelingenwerk en andere partijen binnen het maatschappelijk middenveld (kerken, verenigingen) én om hierover ook duidelijke afspraken te maken.

Deze aanbeveling werd niet aangenomen omdat het college destijds aangaf de genoemde kwetsbaarheid te zullen gaan aanpakken door de formatie, in het primaire proces van begeleiding en participatie, uit te breiden. Dat is ook gebeurd. Het college gaf tevens aan dat beleid gericht op het vastleggen in regels of duidelijke afspraken vooraf minder goed paste bij het ingezette proces van bestuurlijke innovatie in Hoogeveen om tot meer maatwerk en minder regels te komen en dingen aan de voorkant te organiseren. Er is inderdaad niet méér gebruik gemaakt van het maatschappelijk middenveld. De taakstellingen zijn wel gehaald. 4. De maatschappelijke begeleiding van statushouders is sinds 2017 niet méér gericht op begeleiding richting participatie en integratie. Deze aanbeveling werd destijds aangehouden: het college werd om een nadere reactie gevraagd met een uiteenzetting hoe ze invulling wil geven aan deze aanbeveling en de genoemde effecten van arbeidsmarktbeleid in relatie tot integratie vorm wil gaan geven. Deze uiteenzetting is er niet gekomen, en er zijn geen specifieke doelstellingen en indicatoren benoemd aan de hand waarvan de gemeenteraad de maatschappelijke begeleiding van statushouders kan beoordelen. De raad heeft hier ook niet meer om gevraagd. 5. De raad is geïnformeerd over de taakstellingen voor huisvesting van statushouders en de behaalde resultaten.

Er is echter geen specifieke informatie verstrekt aan de raad over de kosten en de effecten van de

38 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

huisvesting (waaronder de eventuele mate van verdringing) en maatschappelijke begeleiding van statushouders.

6. De aanbevelingen voor de gemeenteraad waren: I.

II. III. IV.

Geef aan het college aan ten aanzien van welke beleidsthema’s de raad de statushouders als aparte doelgroep zou willen beschouwen, bijvoorbeeld ten aanzien van (de voorrangspositie bij) huisvesting, leerplicht, (arbeids)participatie, armoede, enzovoorts. Geef aan het college aan welke informatie de raad wenst over de huisvesting en begeleiding van statushouders en in welke vorm en frequentie. Vraag het college om te rapporteren over de voortgang van de uitvoering van de aanbevelingen en in welke vorm en frequentie. Laat over ongeveer twee jaar een nazorgonderzoek doen naar de uitvoering van de aanbevelingen door het college.

De raad heeft deze aanbevelingen niet uitgevoerd en de raad heeft niet gecontroleerd of de door de raad aangenomen aanbevelingen voor het college zijn geïmplementeerd

1

Deelvraag Wat is de huidige stand van zaken m.b.t. de implementatie van de aanbevelingen? 1.Zijn de afspraken tussen de gemeente Hoogeveen en woningcorporaties verduidelijkt door deze vastlegging in bijvoorbeeld in een huisvestingsverordening of de nieuwe woonvisie, met name waar het gaat om de voorrangspositie van statushouders en de gewenste oplossingsrichting voor het huisvesten van statushouders? 2.Is bij het vastleggen van beleid gebruik gemaakt van de handreiking huisvestingsvormen voor vergunninghouders van het Platform Opnieuw Thuis waarin de volgende huisvestingsstrategieën

Norm De aangenomen aanbevelingen zijn geimplementeerd Aanbeveling 1 werd door de raad niet overgenomen, omdat het college in haar reactie aangaf dat ze al invulling had gegeven aan deze aanbeveling. Met de implementatie ervan was al gestart

Aanbeveling 2 was aangehouden, wachtend op een nadere reactie van het college.

Oordeel Samengevat: deels voldaan

Voldaan : Deze aanbeveling c.q. toezegging is uitgevoerd door vastlegging in de woonvisie en de bijbehorende prestatieafspraken.

Niet voldaan

39 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

worden beschreven en verder worden uitgewerkt in concrete instrumenten voor gemeenten: a. gebruik bestaande woningen efficiënter; b. gebruik bestaande woningen l anger; c. stel verkoop van huurwoningen uit; d. gebruik bestaande woonruimte waar nog niet aan gedacht is en bouw nieuwe woningen of wooneenheden? 3.Is er, om de kwetsbaarheid te verminderen, meer gebruik gemaakt van de mogelijkheden van welzijnswerk, Vluchtelingenwerk en andere partijen binnen het maatschappelijk middenveld (kerken, verenigingen) en zijn hierover ook duidelijke afspraken gemaakt?

Deze is naar de informatie van de RKC niet gekomen. Er is tot op heden geen gebruik gemaakt van de handreiking huisvestingsvormen voor vergunninghouders van het Platform Opnieuw Thuis

Aanbeveling 3 is niet overgenomen: het college heeft aangegeven de genoemde kwetsbaarheid te zullen gaan aanpakken door de formatie, in het primaire proces van begeleiding en participatie, uit te breiden. Beleid gericht op het vastleggen in regels of duidelijke afspraken vooraf paste minder goed bij het ingezette proces van bestuurlijke innovatie in Hoogeveen om tot meer maatwerk en minder regels te komen en dingen aan de voorkant te organiseren.

De ambtelijke formatie is uitgebreid. Er is niet méér gebruik gemaakt van het maatschappelijk middenveld. De taakstellingen zijn wel gehaald. De vraag is wel, of met de kennis van nu, (met het oog op de nieuwe wet inburgering per 1-122 en de verwachte taakstelling voor 2021) dit de beste keuze zal blijken te zijn.

40 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

4.Is de maatschappelijke begeleiding van statushouders meer gericht op begeleiding richting participatie en integratie?

Aanbeveling 4 werd aangehouden: het college werd om een nadere reactie gevraagd met een uiteenzetting hoe ze invulling wil geven aan deze aanbeveling en de genoemde effecten van arbeidsmarktbeleid in relatie tot integratie vorm wil gaan geven.

Niet te bepalen. De reactie van het college is naar weten van de RKC tot op heen niet gekomen. Ambtelijk is aangegeven dat er voldoende instrumenten zijn om zowel groepsgewijs als individueel de doelgroep te begeleiden richting participatie en integratie. Specifieke cijfers, gegevens, doelstellingen of indicatoren voor deze doelgroep zijn er echter niet. Er zijn dan ook geen specifieke doelstellingen en indicatoren benoemd aan de hand waarvan de gemeenteraad de maatschappelijke begeleiding van statushouders kan beoordelen.

5.Faciliteert het college de raad in de rol die hem wettelijk toekomt en, ter invulling van de actieve informatieplicht, door structureel meer specifieke informatie te verstrekken aan de raad over het verloop, de kosten en de effecten van de huisvesting (waaronder de eventuele mate van verdringing).

Aanbeveling 5 is overgenomen

De raad wordt geïnformeerd over de taakstellingen voor huisvesting van statushouders en de behaalde resultaten. Er is geen specifieke informatie verstrekt aan de raad over de kosten en de effecten van de huisvesting (waaronder de eventuele mate van

41 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

verdringing) en maatschappelijke begeleiding van statushouders.

2

Wat heeft het college gedaan met de aanbevelingen?

3

Wat heeft de raad gedaan met de aanbevelingen?

De door de raad aangenomen aanbevelingen zijn geïmplementeerd De raad heeft de aanbevelingen die zij heeft overgenomen aan zichzelf uitgevoerd en gecontroleerd dat de door de raad aangenomen aanbevelingen voor het college zijn geïmplementeerd

Zie onderdeel 1

Niet voldaan

42 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

3. Bijlagen bij NvB:

43 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

Bijlage A: Aanbevelingen RKC-rapport “Huisvesting en begeleiding statushouders” College: 1. Verduidelijk afspraken tussen de gemeente Hoogeveen en woningcorporaties door deze vast te leggen, bijvoorbeeld in een huisvestingsverordening of de nieuwe woonvisie, met name waar het gaat om de voorrangspositie van statushouders en de gewenste oplossingsrichting voor het huisvesten van statushouders. 2. Maak bij het vastleggen van beleid gebruik van de handreiking huisvestingsvormen voor vergunninghouders van het Platform Opnieuw Thuis waarin de volgende huisvestingsstrategieën worden beschreven en verder worden uitgewerkt in concrete instrumenten voor gemeenten: a. gebruik bestaande woningen efficiënter; b. gebruik bestaande woningen langer; c. stel verkoop van huurwoningen uit; d. gebruik bestaande woonruimte waar nog niet aan gedacht is en bouw nieuwe woningen of wooneenheden. 3. Overweeg, om de kwetsbaarheid te verminderen, meer gebruik te maken van de mogelijkheden van welzijnswerk, Vluchtelingenwerk en andere partijen binnen het maatschappelijk middenveld (kerken, verenigingen) en hierover ook duidelijke afspraken te maken. Dit geldt zowel bij de uitvoering van de begeleiding van statushouders als bij het betrekken bij, en informeren van, bewoners en andere partijen in de wijk over de komst van statushouders. 4.

Richt de maatschappelijke begeleiding van statushouders meer op begeleiding richting participatie en integratie. Hiervoor is het niet alleen van belang inzichtelijk te maken wat de afstand van statushouders tot de arbeidsmarkt is. Het is ook van belang inzichtelijk te krijgen welke effecten er te verwachten zijn van verschillende arbeidsmarktstrategieën voor deze specifieke groep. Vervolgens moeten er specifieke doelstellingen en indicatoren benoemd worden aan de hand waarvan de gemeenteraad deze begeleiding kan beoordelen. 5. Het college moet de raad faciliteren in de rol die hem wettelijk toekomt en, ter invulling van de actieve informatieplicht, structureel meer specifieke informatie verstrekken aan de raad over het verloop, de kosten en de effecten van de huisvesting (waaronder de eventuele mate van verdringing). Op die manier wordt de raad in positie gebracht om zijn kader stellende en controlerende taak uit te oefenen. Dit maakt de positie van de raad sterker als deze met vragen vanuit de samenleving wordt geconfronteerd.

44 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

Raad:

1. Geef aan het college aan ten aanzien van welke beleidsthema’s de raad de statushouders als aparte doelgroep zou willen beschouwen, bijvoorbeeld ten aanzien van (de voorrangspositie bij) huisvesting, leerplicht, (arbeids)participatie, armoede, enzovoorts. 2. Geef aan het college aan welke informatie de raad wenst over de huisvesting en begeleiding van statushouders en in welke vorm en frequentie. 3. Vraag het college om te rapporteren over de voortgang van de uitvoering van de aanbevelingen en in welke vorm en frequentie. 4. Laat over ongeveer twee jaar een nazorgonderzoek doen naar de uitvoering van de aanbevelingen door het college.

45 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

Bijlage B: Aangenomen raadsvoorstel A. De aanbevelingen voor het college als volgt te behandelen: 6. Aanbeveling 1 niet overnemen; 7. Aanbeveling 2 aanhouden; 8. Aanbeveling 3 niet overnemen; 9. Aanbeveling 4 aanhouden; 10. Aanbeveling 5 overnemen. Toelichting 6. Aanbeveling 1 (niet overnemen): omdat het college in haar reactie aangeeft dat ze al invulling heeft gegeven aan deze aanbeveling. Met de implementatie ervan is al gestart. Het college geeft aan dat de huisvestingsopgave voor statushouders voldoende is geborgd in de woonvisie en later in de daar aan te koppelen prestatieafspraken. 7. Aanbeveling 2 (aanhouden): het college is hier niet concreet op ingegaan en wordt in een nadere reactie verzocht om aan te geven in hoeverre ze de genoemde huisvestingstrategieën gaat gebruiken. 8. Aanbeveling 3 (niet overnemen): het college heeft aangegeven de genoemde kwetsbaarheid te zullen gaan aanpakken door de formatie, in het primaire proces van begeleiding en participatie, uit te breiden. Beleid gericht op het vastleggen in regels of duidelijke afspraken vooraf past minder goed bij het ingezette proces van bestuurlijke innovatie in Hoogeveen om tot meer maatwerk en minder regels te komen en dingen aan de voorkant te organiseren. 9.

Aanbeveling 4 (aanbeveling aanhouden): het college wordt om een nadere reactie gevraagd met een uiteenzetting hoe ze invulling wil geven aan deze aanbeveling en de genoemde effecten van arbeidsmarktbeleid in relatie tot integratie vorm wil gaan geven. 10. Aanbeveling 5 (overnemen): het college geeft hier deels invulling aan door in haar reactie te spreken over het zorgdragen van meer inzicht in de kosten en besteding van middelen maar doet dit niet ten aanzien van effecten. Aanvullend zou het college daarom moeten weergeven hoe ze de raad op de hoogte houdt van de effecten van huisvesting en maatschappelijke begeleiding. Op die manier is de raad beter in staat om het procesverloop beter te volgen en zijn controlerende taak ter hand te nemen. B. De aanbevelingen voor de raad als volgt te behandelen: Aanbeveling 1 overnemen; Aanbeveling 2 overnemen; Aanbeveling 3 overnemen; Aanbeveling 4 niet overnemen. Toelichting

2.

46 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

Aanbeveling 1 (overnemen): als een genoemd beleidsthema in de raad ter besluitvorming komt (zoals bij een nota of visie) kan worden bepaald of er aanleiding is om het college op te dragen met specifieke informatie over statushouders als doelgroep te komen. Over de noodzaak daartoe wordt op dat moment door de raad besloten. Het is aan de raad zelf om dit in het voorstadium van de besluitvorming te bepalen. Aanbevelingen 2 en 3 (overnemen): met het verzoek aan het college om voor 1 januari 2018 een rapportage te sturen waarin staat welke informatie beschikbaar is, voorzien van een procesvoorstel en tijdspad voor een structurele pro-actieve informatievoorziening. Daarna kan de raad beoordelen of dit voorstel voldoet aan zijn informatiebehoefte . Het college krijgt tegelijkertijd het verzoek om te rapporteren over de voortgang van de uitvoering van de aanbevelingen en hoe ze de raad daarvan in de toekomst op de hoogte houdt, zodat deze de voortgang kan monitoren. 4. Aanbeveling 4 (niet overnemen): niet nu, maar na de genoemde periode van twee jaar zal bekeken worden in hoeverre een nazorgonderzoek nodig of gewenst is. Context De rekenkamercommissie Hoogeveen heeft onderzoek gedaan naar de manier waarop de gemeente Hoogeveen de huisvesting en begeleiding van statushouders heeft georganiseerd.

Aanleiding is de grote maatschappelijke en politieke aandacht voor dit onderwerp in de afgelopen jaren. In haar reactie op het onderzoeksrapport stelt het college blij te zijn met de conclusie van de commissie dat de huisvesting van statushouders in Hoogeveen doeltreffend verloopt. Ze stelt dat ze haar verantwoordelijkheid neemt door statushouders passend te huisvesten. Daarbij wordt bewust niet gefocust op procedures, beleidskaders en doelstellingen, maar op het tijdig vinden van passende huisvesting. De aanbevelingen van de commissie zegt het college ter harte te zullen nemen. Ze stelt dat de administratie en verantwoording over de middelen een aandachtspunt is en dat gezorgd zal worden voor meer inzicht in de kosten en de besteding van de middelen ten behoeve van de huisvesting van statushouders en meer specifieke financiële informatie. In het voorgestelde besluit staan een aantal aanbevelingen genoemd waar het college in haar reactie al maatregelen op heeft genomen. Daardoor is het niet nodig is deze nog over te nemen. Zo wordt aanbeveling 1 verwerkt door de huisvestingsopgave voor statushouders in de vastgestelde woonvisie te borgen en later in de daar aan te koppelen prestatieafspraken. Daarom is het college niet van plan een huisvestingsverordening op te stellen met regels voor de verdeling van woonruimte.

In de woonvisie staat dat het college afspraken over de huisvesting van statushouders per buurt wil maken en met de corporaties in overleg wil treden over wat een redelijke balans is en of, en waar, er een maximum moet zijn in buurten en dorpen als het gaat om het huisvesten van statushouders. Het college spreekt in haar reactie verder dat pragmatische handelen en het maken van goede werkafspraken met partners tot het gewenste resultaat leidt, zonder zich daarbij te concentreren op procedures, beleidskaders en doelstellingen. Een beleid gericht op het vastleggen in regels of protocollen past minder goed bij. Vandaar dat er geen reden bestaat om aanbeveling 3 van de rekenkamercommissie over te nemen.

47 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

Beoogd resultaat Door middel van het besluit desgewenst invulling geven aan de aanbevelingen die de rekenkamercommissie heeft opgesteld, met als doel om de controlerende en kaderstellende rol van de raad te versterken. Alternatieven Het volgende alternatief is mogelijk: 1. De aanbevelingen in zijn geheel overnemen. Dan wordt echter geen rekenschap gegeven van de maatregelen die het college al heeft genomen naar aanleiding van het rapport en dat zou tot een overregulering of formalisering kunnen leiden in de beleidsuitvoering. 2. De aanbevelingen in zijn geheel niet overnemen. Dit kan ertoe leiden dat de noodzakelijk geachte aanpassingen in het beleid niet worden doorgevoerd. Financiële gevolgen Er zijn geen financiële gevolgen verbonden aan dit besluit. Juridische effecten Er zijn geen juridische effecten verbonden aan dit besluit. Pagina 4 van 5 Participatie en communicatie Het besluit zal worden gecommuniceerd met de rekenkamercommissie, het college van B&W en de ambtelijke organisatie. Nazorgonderzoek Aanbeveling 4 aan de gemeenteraad geeft ter overweging om over twee jaar een nazorgonderzoek te doen. De noodzakelijkheid daartoe zal de raad tegen die tijd afwegen en dan een besluit nemen.

48 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

Bijlage C: Geraadpleegde documenten 1. 2. 3. 3. 4. 5. 6.

Woonvisie - 2017-2020, vastgesteld op 23-03-2017 Prestatieafspraken 2018-2022, 4-12-2019 Relevante passages uit de P&C-cyclus , inclusief de verantwoording in jaarverslagen Afsprakenlijst beleidsoverleg statushouders ZW Drenthe 4-4-2017 Afsprakenlijst beleidsoverleg gezondheidszorg statushouders ZW Drenthe 16-5-2017 Afsprakenlijst beleidsoverleg statushouders ZW Drenthe 20-11-2018 Afsprakenlijst beleidsoverleg statushouders ZW Drenthe 12-11-201913

13

Dit zijn de ter beschikking gestelde documenten. In de Prestatieafspraken 2018-2022, geactualiseerde versie 2020, staat met betrekking tot de overleggen, vermeld:

“Partijen ontmoeten elkaar in de volgende overleggen: a. Bestuurlijk Overleg Hoogeveen evaluatie Deelnemers: Frequentie/data: Doel: Bestuurders gemeente, corporaties en vertegenwoordiging bestuur van huurdersorganisaties, ambtelijke ondersteuning 1x per jaar (maart) Evaluatie proces, bespreken voortgang en verantwoording prestatieafspraken b. Bestuurlijk overleg Hoogeveen per individuele corporatie Deelnemers: Frequentie/data: Doel: Bestuurder(s) gemeente en bestuurder corporatie 1 à 2x per jaar (naar behoefte) Bespreken ontwikkelingen c. Ambtelijk Overleg Hoogeveen Deelnemers: Frequentie/data: Doel: Beleidsadviseurs van de gemeente en de corporaties, huurdersorganisaties zijn agenda lid 5x per jaar (januari, april, juni, augustus, november) Voorbereiding van de bestuurlijke overleggen, monitoring voortgang en proces d. Bestuurlijk Overleg Hoogeveen actualiseren prestatieafspraken Deelnemers: Frequentie/data: Doel: Bestuurders en beleidsadviseurs gemeente, corporaties en vertegenwoordiging bestuur van huurdersorganisatie 1x per jaar (voor 1 oktober) Gezamenlijk actualiseren meerjarige prestatieafspraken (waar nodig)

49 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

Bijlage D: Passages planning- en controlecyclus 2017 - 2020 Begroting 2017

50 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

Jaarrekening 2017

51 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

IBT 2017

52 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

Begroting 2018

Jaarrekening 2018

53 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

IBT 2018

54 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

Begroting 2019

Jaarrekening 2019

55 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

IBT 2019

56 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief

Begroting 2020

57 Eindrapport Opvolgingsonderzoek Huisvesting en begeleiding statushouders Versie: definitief