Programmabegroting 2026-2029 HGV

92

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2026-2029

05 Aantrekkelijk wonen en woonomgeving

4. Samenwerken met de Hoogeveense samenleving. Wat willen we bereiken in 2026? Wat gaan we daarvoor doen in 2026?

Wat gaan we meten en hoe? Risico's en randvoorwaarden

Inwonersparticipatie bij lokale vraagstukken die zich hiervoor lenen, borgen in onze aanpak. 1. Als college op bezoek gaan bij dorpen, wijken, organisaties en bedrijven. 2. Opstellen wijk- en dorpsvisies. 3. Subsidieregeling wijk- en dorpsinitiatieven. We registreren de bezoeken. De uitvoering van deze activiteiten kan in het geding komen als hiervoor onvoldoende capaciteit beschikbaar is binnen de SWO.

5. Vergroting aantrekkelijkheid Hoogeveen voor wonen. Wat willen we bereiken in 2026?

Wat gaan we daarvoor doen in 2026?

Gemeente Hoogeveen

1. Vraaggericht voorzien in de kwalitatieve en kwantitatieve woonbehoefte (passend, aansluitend op de woonwensen en betaalbaar). 2. Zichtbaar in de markt zetten van gemeentelijke kavels en gebouwen indien deze beschikbaar komen. 3. Bestaande woonwijken en woningen aantrekkelijk houden en verduurzamen. 4. Ruimte bieden om woningbouwontwikkelingen mogelijk te maken en te versnellen. 5. Wonen, welzijn en zorg met elkaar verbinden. 1. Uitvoeren van de Woon(zorg)visie. 2. Monitoren van de woningbouwplannen. 3. Uitvoeren meerjarige prestatieafspraken 2023-2027. 4. Uitvoeren Beleid huisvesting arbeidsmigranten. 5. Uitvoeren Gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid. 6. Regionale en provinciale afstemming woningbouwbehoefte (o.a. woondeals). 7. Deelname Regio Zwolle, Verstedelijkingsstrategie. 8. Bestaande instrumenten, zoals Funda, worden gebruikt om inzicht te krijgen in de markt en om vraag en aanbod van de gehele woningvoorraad te matchen. 9. Faciliteren van woonaanpassingen, vervangende nieuwbouw of herontwikkeling van vrijkomende locaties. 10. Doorgaan met het aanbod aan Stimuleringsleningen voor woningverbetering en verduurzaming. 11. Inzetten op verbetering woonomgeving bij herontwikkeling. 12. We geven uitvoering aan het Programmaplan Woningbouwimpuls. 13. We kijken in het kader van de Omgevingswet hoe we ruimte kunnen bieden aan afwijkende projecten met minder regels.

14. We ondersteunen de realisatie van flexwoningen waarvoor subsidie is verleend vanuit het Rijk op een door ons beschikbaar gestelde locatie. 15. We geven uitvoering aan de zorgcomponent uit de woon(zorg)visie waarin zorg integraal onderdeel is van het woonbeleid. 16. We gaan werken aan het Volkshuisvestingsprogramma ter opvolging van de Woon(zorg)visie 2023-2026. 17. We gaan werken aan de versnelling van de woningbouw (woningbouwimpuls).

93

05 Aantrekkelijk wonen en woonomgeving Wat gaan we meten en hoe?

Risico's en randvoorwaarden

Programmabegroting 2026-2029 1. We evalueren de voortgang van de uitvoeringsagenda van de woon(zorg)visie. 2. De woningbouwontwikkelingen worden getoetst aan actueel woonbeleid. Met behulp van een database worden de ontwikkelingen in de woningbouw gemonitord. Per direct is zichtbaar hoeveel en waar woningen per jaar zijn gerealiseerd en welke potentiële bouwplannen in ontwikkeling zijn. 3. Aan de hand van de jaarlijkse cyclus (zoals is opgenomen in de meerjarige prestatieafspraken) wordt voortgang van de gemaakte prestatieafspraken met de woningcorporaties gevolgd. 4. Via monitoring wordt de voortgang van uitvoering van het beleid huisvesting arbeidsmigranten in beeld gebracht. 5. Via monitoring en evaluatie van de prestatieafspraken wordt de voortgang van het gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid in beeld gebracht. 6. Via monitoring voortgang woondeals. 7. Met regelmaat wordt afgestemd met marktpartijen, zoals de makelaardij, om te toetsen welke ontwikkelingen er spelen in de markt. 8. Het gebruik van de Stimuleringsregelingen wordt gemonitord om zicht te hebben op hoe vaak de regeling wordt gebruikt en om te kunnen beoordelen of een regeling nog wel aansluit op de vraag. Maandelijks wordt een overzicht gemaakt van de stand van zaken. 9. We monitoren de plancapaciteit.

In overeenstemming met de woon(zorg)visie sturen wij daarbij op een plancapaciteit van 130% van de behoefte. 10. Bij de implementatie van de nieuwe Omgevingswet is aandacht besteed aan het mogelijk maken van de realisatie van afwijkende projecten. 11. We monitoren hoeveel flexwoningen er daadwerkelijk gerealiseerd zijn. 12. We monitoren jaarlijks het aantal gerealiseerde zorgwoningen en of dit aansluit bij de woon(zorg)visie. Randvoorwaarden 1. Uitvoering van projecten binnen andere programma's en samenwerking met andere programma's. 2. Effectief en efficiënt blijven werken aan ruimtelijke plannen en vraaggericht inspelen op ruimtelijke ontwikkelingen. 3. Marktpartijen die investeren in bijvoorbeeld woningbouwontwikkelingen of gebiedsontwikkelingen. 4. Participatie van inwoners bij planontwikkeling. 5. Budget voor ontwikkeling Volkshuisvestingsprogramma. Risico's 1. Stagnatie in zowel (woningbouw)ontwikkellocaties als overige investeringen door onder andere economische ontwikkelingen (prijsstijgingen in de bouw), bezuinigingen, personeelstekort en het niet verkrijgen van subsidie/cofinanciering. 2. Het niet kunnen ontwikkelen van woningbouwplannen in verband met regelgeving, bijvoorbeeld ten aanzien van stikstof of spuitzones. 3. Betaalbaarheid van de verduurzamingsopgave van de woningvoorraad.

94

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2026-2029

05 Aantrekkelijk wonen en woonomgeving

6. Het behouden en verbeteren van de groene leefomgeving Wat willen we bereiken in 2026?

Wat gaan we daarvoor doen in 2026?

Wat gaan we meten en hoe?

Risico's en randvoorwaarden

1. Gebiedsgericht beheer openbare ruimte met behoud van onderhoudsniveau ‘basis’ en in het stadscentrum ‘hoog’. 2. Het verbeteren van de biodiversiteit. 3. Aantrekkelijke en schone leefomgeving. 4. Integrale aanpak uitdragen om meer groene pleinen en parkeerplaatsen te realiseren bij reconstructie en projecten. 5. Verdere implementatie van het Integraal beleidsprogramma openbare ruimte (IBOR). 6. Zorgvuldig handelen volgens de gedragscode soortenbescherming voor gemeenten. 1. Vervanging van groen in slechte conditie door klimaatrobuust groen. 2. Samenwerken met de provincie, andere Drentse gemeenten, waterschappen en ProRail om de biodiversiteit in heel Drenthe te verbeteren via het Drentse Bermberaad. 3. Stimuleren van vergroening van particuliere terreinen met behulp van subsidie vanuit Fluvius. 4. Beleidsuitgangspunten opstellen voor inrichting van klimaatadapatieve, gezonde en biodiverse openbare ruimte. 5. Integraal beleidsprogramma openbare ruimte opstellen, inclusief de actualisatie van de groenstructuurvisie. 6. Ecologische werkprotocollen uitwerken voor de meest voorkomende en grootste uitvoeringsmaatregelen. 1. Jaarlijks wordt het onderhoudsniveau van het openbaar groen gemonitord middels het uitvoeren van drie schouwrondes. Op basis hiervan ontstaat een jaarbeeld en kan worden vastgesteld in hoeverre wordt voldaan aan het vastgestelde onderhoudsniveau.

Het aantal meldingen bij Buurtbeheer over beheer van de openbare ruimte wordt geregistreerd en jaarlijks gerapporteerd. 2. Jaarlijks wordt gerapporteerd welke maatregelen zijn uitgevoerd ten behoeve van het bevorderen van de biodiversiteit. Randvoorwaarden 1. Voldoende participatie van inwoners. 2. Tijdig anticiperen op doorontwikkelingen en innovaties van materieel in het kader van duurzaamheid en biodiversiteit. 3. Voldoende aandacht voor kennisontwikkeling op het gebied van duurzaamheid en biodiversiteit. Risico's 1. Door de woningbouwopgave en parkeernormen kan het areaal openbaar groen onder druk komen te staan. 2. Door de opkomst van invasieve soorten kan de biodiversiteit worden bedreigd.

Verbonden partijen Er zijn geen verbonden partijen die bij dragen bij aan uitvoering van dit programma en het realiseren van de programmadoelen.

Gemeente Hoogeveen

95

05 Aantrekkelijk wonen en woonomgeving

Programmabegroting 2026-2029

Beleidsdocumenten • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Wegenbeheerplan 2019-2023 Onderhoudsplan kunstwerken 2022-2026 Beleidsplan Openbare verlichting 2013-2022 Gladheidsbestrijdingsplan (jaarlijks) Beleidsplan onderhoud wegen 2019-2023 Onderhoudsplan kunstwerken 2017 t/m 2021 Beleidsplan openbare verlichting 2012 Baggerplan Groenstructuurvisie (2010) Buitenspelen in Hoogeveen, uitvoeringsnotitie Speelruimtebeleid 2005 Lijst beschermwaardige bomen (2012) Uitwerkingsnotitie, Kaders begraafbeleid 2025-2035 Groenbeheerplan 2020-2023 (2019) Fysieke structuurvisie (2004), actualisatie 2012 en Toekomstvisie (Visie op de omgeving 2017) Woon(zorg)visie Hoogeveen 2023 - 2026 Ontwikkelingsvisie stadscentrum, actualisatie 2017 Meerjarige prestatieafspraken 2023-2027 Beleid huisvesting arbeidsmigranten Gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid Nota Grondbeleid 2023 - 2026 Verkoopprotocol 2017

Verplichte beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Jaar Hoogeveen Drenthe Nederland Bron

Demografische druk

%

2025

78,9

82,2

70,7

CBS Bevolkingsstatistiek

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Gemiddelde WOZ-waarde

€

2025

802

889

957

COELO - Atlas lokale lasten

€

2025

885

936

1050

COELO - Atlas lokale lasten

x € 1.000

2025

287

324

398

Nieuw gebouwde woningen

per 1.000 woningen

2024

3,2

5,7

8,4

CBS - Waarde onroerende zaken Basisregistraties adressen en gebouwen - bewerking ABF Research

Indicator

Omschrijving

Demografische druk

Het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder per honderd personen van 20 tot 65 jaar. Gemeentelijke woonlasten Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Gemeentelijke woonlasten Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

96

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2026-2029

05 Aantrekkelijk wonen en woonomgeving

Gemiddelde WOZ-waarde De WOZ-waarde van alle woningen. Alle verblijfsobjecten in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) met minimaal een woonfunctie en eventueel een of meer andere gebruiksfuncties worden als woning aangemerkt. Nieuw gebouwde woningen

Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties.

Wat kost het? Product

Realisatie Begroting Begroting 2024 2025 2026 Bedragen x € 1.000

Meerjarenbegroting 2027 2028 2029

050 Treasury

41

40

40

40

40

40

080 Overige baten en lasten

0

1

1

1

1

1

120 Openbare orde en veiligheid

20

15

15

15

15

15

210 Verkeer en vervoer

9.106

10.505

9.239

10.148

9.957

9.944

570 Openbaar groen en (openlucht) recr.

6.338

6.895

7.084

7.104

7.155

7.198

610 Samenkracht en burgerparticipatie

1.086

1.799

766

787

1.338

753

978

971

1.542

1.080

1.090

1.099

820 Grondexpl. (niet bedrijventerreinen)

1.908

2.203

4.818

4.586

3.808

1.373

830 Wonen en bouwen

3.685

3.466

3.575

3.029

2.995

2.988

Lasten

23.164

25.895

27.081

26.790

26.398

23.410

050 Treasury

-182

-140

-164

-163

-161

-160

210 Verkeer en vervoer

-327

-162

-172

-172

-172

-172

570 Openbaar groen en (openlucht) recr.

-169

-71

-80

-80

-80

-80

610 Samenkracht en burgerparticipatie

-86

-64

-64

-64

-64

-64

750 Begraafplaatsen en crematoria

-1.087

-1.188

-2.283

-1.169

-1.169

-1.169

820 Grondexpl. (niet bedrijventerreinen)

-2.293

-3.057

-5.974

-5.003

-4.222

-965

-383

-46

-3

-3

-3

-3

-4.527

-4.728

-8.741

-6.654

-5.872

-2.613

-141

-100

-124

-123

-121

-120

080 Overige baten en lasten

0

1

1

1

1

1

120 Openbare orde en veiligheid

20

15

15

15

15

15

210 Verkeer en vervoer

8.780

10.343

9.067

9.975

9.785

9.772

570 Openbaar groen en (openlucht) recr.

6.168

6.823

7.004

7.024

7.075

7.118

610 Samenkracht en burgerparticipatie

1.000

1.736

702

723

1.274

689

750 Begraafplaatsen en crematoria

-109

-217

-741

-90

-79

-71

820 Grondexpl. (niet bedrijventerreinen)

-385

-854

-1.156

-417

-415

408

830 Wonen en bouwen

3.303

3.420

3.572

3.026

2.991

2.985

Saldo

18.636

21.167

18.340

20.135

20.526

20.797

750 Begraafplaatsen en crematoria

830 Wonen en bouwen Baten 050 Treasury

Gemeente Hoogeveen

97

05 Aantrekkelijk wonen en woonomgeving Omschrijving

Bedragen x € 1.000

Programmabegroting 2026-2029

“+" = nadeel, "-" = voordeel

Lasten Mutaties vanuit kadernota 2026-2029 210 Onderhoud wegen 210 Toiletvoorziening 570 Onderhoudsbudgetten vastgoed 570 Onderhoud groen begraafplaatsen 570 Overheveling budget groene inwonersinitiatieven biodiversiteit 570 Indexatie Welzijnswerk 610 Onderhoudsbudgetten vastgoed 610 Taakstelling buurtaccommodaties 750 Uitvoeringsmaatregelen begraafbeleid

2026

-1.000 21 -8 60 15 3 -168 50 535

2027

2028

2029

21

21

21

60 15 3

60 15 3

60 15 3

50 63

50 63

50 63

12 17 16 2 2.797 28

12 17 16 2 2.503 28 -300

12 17 16 2 1.703 28 -300

12 17 16 2 -733 28 -300

-32

-32

-32

-32

7

13

-25

-584

Totaal lasten

2.355

2.471

1.633

-1.362

Baten Mutaties uit kadernota 2026-2029 210 Toiletvoorziening 750 Overzetting algemene graven naar particuliere graven 750 Indexatie inkomsten

-6 -1.114 -37

-6

-6

-6

-37

-37

-37

Aanvullende mutaties 030 Beheer overige gebouwen en gronden 570 Indexatie budget Korte Klap 820 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

-155 -6 -3.995

-155 -6 -2.961

-155 -6 -2.351

-155 -6 906

Totaal baten

-5.313

-3.165

-2.555

702

Saldo

-2.958

-694

-922

-660

Aanvullende mutaties 030 Beheer overige gebouwen en gronden 210 Straatreiniging 570 Indexatie budget Korte Klap 570 Indexatie welzijnswerk 820 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 830 Complexe initiatieven 830 Versnellingsteam wonen 210, 570, 610, 750 en 830 Herschikking nutsvoorziening en verzekeringen 210, 570, 610 en 750 Actualisatie preventief onderhoud Vastgoed

98

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2026-2029

05 Aantrekkelijk wonen en woonomgeving

Toelichting op de cijfers Lasten Mutaties vanuit kadernota 2026-2029 210 Onderhoud wegen Op basis van de realisatiecijfers ramen we € 1.000.000 af voor 2026 van de onderhoudsbudgetten van wegenonderhoud. Deze bijstelling is gebaseerd op een analyse van de afgelopen jaren, waarbij is gebleken dat de daadwerkelijke uitgaven structureel lager liggen dan het oorspronkelijke budget. Bij de ombuigingsweek gaan we beoordelen of deze ombuiging structureel kan worden verwerkt en we komen hier bij de kadernota 2027 op terug. 210 Toiletvoorziening De aanschaf en plaatsing van een toiletvoorziening in het stadscentrum brengt beheerskosten met zich mee. Hiervoor nemen we structureel € 15.000 op, bestaande uit € 21.000 voor kosten en € 6.000 uit opbrengsten. 570 Onderhoudsbudgetten vastgoed Op basis van de realisatiecijfers ramen we € 800.000 af van de onderhoudsbudgetten van gebouwen. Deze bijstelling is gebaseerd op een analyse van de afgelopen jaren, waarbij is gebleken dat de daadwerkelijke uitgaven structureel lager liggen dan het oorspronkelijke budget. In programma Aantrekkelijk wonen en woonomgeving taakveld 570 betekent dit een aframing van € 8.000. 570 Onderhoud groen op begraafplaatsen Op 14 november 2024 heeft de raad het begraafplaatsenbeleid vastgesteld.

Om hier uitvoering aan te geven nemen we vanaf 2026 een bedrag van € 60.000 op voor het op peil houden van het onderhoudsniveau en het in stand houden van de zichtlocaties zoals de entrees, belangrijke gedenkplekken en de hoofdpaden. 570 Overheveling budget groene inwonersinitiatieven biodiversiteit In de begroting is een bedrag van € 15.000 opgenomen in programma Gezond en Vitaal voor groene inwonersinitiatieven biodiversiteit. De inzet loopt via de wijkbeheerders. Omdat Service Wijkbeheer onder Aantrekkelijk wonen en woonomgeving valt, wordt het bedrag naar dit programma overgeheveld. 570 Indexatie welzijnswerk (index 3,3%) Op 1 augustus 2025 treedt een nieuwe cao Sociaal Werk in werking. De verwachting is dat dit leidt tot een stijging van de loonkosten. Op basis van de CPI gaan we uit van een kostenstijging van € 215.000 verdeeld over verschillende programma's. De stijging voor dit programma bedraagt € 3.000. Dit bedrag kan nog veranderen bij de begroting 2026 wanneer het definitieve indexpercentage bekend is. 610 Onderhoudsbudgetten vastgoed Op basis van de realisatiecijfers ramen we in totaal € 800.000 af van de onderhoudsbudgetten van gebouwen. Deze bijstelling is gebaseerd op een analyse van de afgelopen jaren, waarbij is gebleken dat de daadwerkelijke uitgaven structureel lager liggen dan het oorspronkelijke budget.

In programma Aantrekkelijk wonen en woonomgeving taakveld 610 betekent dit een aframing van € 168.000.

Gemeente Hoogeveen

99

05 Aantrekkelijk wonen en woonomgeving

Programmabegroting 2026-2029

610 Taakstelling buurtaccommodaties Er staat in de begroting nog steeds een taakstelling van € 50.000 op buurtaccommodaties uit 2021. In 2022 is deze grotendeels gerealiseerd door te korten op de subsidie beheerskosten van buurtaccommodaties. De totale bezuiniging is hiermee destijds afgeraamd via de GemRap, maar is per abuis niet meerjarig verwerkt. Bij deze doen we dat alsnog, wat een nadeel van € 50.000 tot gevolg heeft. 750 Uitvoeringsmaatregelen begraafbeleid Op 14 november 2024 heeft de raad het begraafplaatsenbeleid vastgesteld. Om hier uitvoering aan te geven, nemen we voor 2026 eenmalig € 535.000 op. In 2026 gaan we 400 particuliere graven met vervallen grafrechten op de begraafplaats Zuiderweg Nieuw ruimen. Daarnaast gaan we op de begraafplaats Zuiderweg Oud 100 algemene graven ruimen. Voor het structureel cyclisch begraven en het verwijderen van grafbedekkingen op algemene graven nemen we vanaf 2027 een bedrag van € 63.300 op. Aanvullende mutaties 030 Overheveling budgetten Beheer overige gebouwen en gronden In de begroting is een bedrag van € 12.000 structureel opgenomen in programma Economie voor beheer overige gebouwen en gronden. In de praktijk gaat het vaak om gebouwen die een rol spelen in de ontwikkeling van de leefomgeving en wordt het bedrag overgeheveld naar Aantrekkelijk wonen en woonomgeving.

210 Onderhoud wegen In de kadernota hebben we op basis van de realisatiecijfers € 1.000.000 afgeraamd voor 2026 van de onderhoudsbudgetten van wegenonderhoud. Deze bijstelling is gebaseerd op een analyse van de afgelopen jaren, waarbij is gebleken dat de daadwerkelijke uitgaven structureel lager liggen dan het oorspronkelijke budget. De voorgestelde incidentele bezuiniging voor 2026 kan in dat licht worden gezien als een tijdelijke pas op de plaats, in afwachting van een onderbouwde langetermijnvisie. Dit omdat de organisatie tegelijkertijd bezig is met een heroriëntatie op de aanpak van beheer en onderhoud in de komende jaren. Deze heroriëntatie is mede ingegeven door het asfaltdossier en het bijbehorende verbeterplan "Op weg naar beter". De heroriëntatie bestaat uit vier samenhangende onderdelen: • 0-meting van de kwaliteit van het wegennet. Deze meting geeft objectief inzicht in de huidige staat van het wegennet en vormt de basis voor verdere beleidskeuzes. • Vaststelling van een nieuw wegenbeleids- en beheerplan, ter vervanging van het vorige plan dat liep tot 1 januari 2024. Daarmee ontstaat een actuele, onderbouwde beleidsbasis voor keuzes over onderhoudsniveaus, prioritering en financiering. • Uitwerking van een zero-based begroting voor het wegenonderhoud.

Deze benadering gaat uit van wat er daadwerkelijk de komende jaren nodig is aan structurele middelen, in plaats van voort te bouwen op historische budgetten. Daarbij wordt gebruik gemaakt van landelijke benchmarks én een expliciete afweging van het gewenste onderhoudsniveau. Deze benadering bevordert transparantie en een bewuste inzet van publieke middelen. • Voorbereiding van een gezamenlijke Europese aanbesteding met de gemeente De Wolden voor wegenonderhoud. Deze samenwerking biedt kansen voor schaalvoordelen, efficiëntere uitvoering en betere marktwerking. Deze heroriëntatie en de lopende beleidsontwikkeling geven aanleiding om terughoudend om te gaan met structurele keuzes over het onderhoudsbudget, totdat duidelijk is wat er inhoudelijk en financieel nodig is. 100

Gemeente Hoogeveen