Programmabegroting 2026-2029 HGV
Tekst van het document
Programmabegroting 2026-2029
Gemeente Hoogeveen Bezoekadres: Postadres: Telefoon: Fax: E-mail: Internet:
Raadhuisplein 1 7901 BP Hoogeveen Postbus 20000 7900 PA Hoogeveen 14 0528 0528-291325 info@hoogeveen.nl www.hoogeveen.nl
Programmabegroting 2026-2029
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .........................................................................................................................................................3 Aanbiedingsbrief ......................................................................................................................................................4 Begroting in kort bestek ...........................................................................................................................................9 Samenstelling raad en college................................................................................................................................15 Programma's ..................................................................................................................................................
16 01 Blijven meedoen en talentontwikkeling ...........................................................................................................17 02 Jeugdhulp en Participatie ..................................................................................................................................33 03 Gezond en Vitaal ...............................................................................................................................................53 04 Economie...........................................................................................................................................................74 05 Aantrekkelijk wonen en woonomgeving ...........................................................................................................86 06 Ruimtelijke ordening en sport .........................................................................................................................103 07 Veilige bereikbaarheid ....................................................................................................................................112 08 Duurzaam en gastvrij Hoogeveen ...................................................................................................................119 09 Veilig Hoogeveen & Zichtbaar en Transparant Bestuur
..................................................................................134 10 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ..........................................................................................................151 11 Overzicht overhead .........................................................................................................................................155 12 Reserves ..........................................................................................................................................................157 13 Het geraamde resultaat ..................................................................................................................................160 14 Vennootschapsbelasting .................................................................................................................................161 Paragrafen ...................................................................................................................................................
162 Lokale heffingen ...................................................................................................................................................163 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .........................................................................................................171 Onderhoud kapitaalgoederen ..............................................................................................................................182 Financiering ..........................................................................................................................................................192 Bedrijfsvoering .....................................................................................................................................................197 Verbonden partijen ..............................................................................................................................................199 Grondbeleid .........................................................................................................................................................209 Rechtmatigheid ....................................................................................................................................................215 Openbaarheid
......................................................................................................................................................217 Dienstverlening en digitalisering ..........................................................................................................................218 Overzicht van baten en lasten..............................................................................................................................220 Uiteenzetting van financiële positie.....................................................................................................................222 Overzicht taakvelden ...........................................................................................................................................224 Vaststelling ...........................................................................................................................................................227 Bijlagen ........................................................................................................................................................ 232 Bijlage A: Overzicht investeringen .......................................................................................................................229 Reservelijst 2027 e.v.
...........................................................................................................................................246 Bijlage B: Overzicht reserves ................................................................................................................................247 Bijlage C: EMU Saldo ............................................................................................................................................251 Bijlage D: Lijst met afkortingen ............................................................................................................................252 Bijlage E: Sociale structuur ...................................................................................................................................257 Bijlage F: Toelichting op verplichte beleidsindicatoren .......................................................................................259 Bijlage G: Overzicht beleidsdocumenten .............................................................................................................262
Gemeente Hoogeveen
3
Aanbiedingsbrief
Programmabegroting 2026-2029
Aanbiedingsbrief Geachte leden van de gemeenteraad, Met genoegen bieden wij u hierbij de programmabegroting 2026 aan. Deze begroting vormt de vertaling van de door u vastgestelde kadernota 2026 en markeert de laatste begroting van deze raadsperiode. We kijken terug op een periode waarin Hoogeveen financieel in zwaar weer verkeerde. De financiële positie was slecht met een negatieve algemene reserve, in combinatie met de coronajaren betekende dit een beleidsluwe periode, waarin de nadruk lag op het herstellen van de basis. Daarbij hebben wij steeds brede steun gevoeld van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Met die gezamenlijke inzet is het gelukt om de financiële positie stap voor stap te versterken. In de tweede helft van deze raadsperiode konden we, mede doordat de gevreesde ravijnjaren minder zwaar uitpakten dan verwacht, met meer vertrouwen vooruitkijken. Dat gaf ruimte om initiatieven die eerder noodgedwongen waren stilgezet of vertraagd, weer op te pakken. We hebben plannen gemaakt en voorbereid, en op verschillende terreinen is de uitvoering ook al gestart. Tegelijkertijd weten we dat we er nog niet zijn. Er liggen grote opgaven en ambities die nu zichtbaar moeten worden in onze stad en dorpen.
Mensen moeten kunnen zien dat er gebouwd en gewerkt wordt: aan het stationsgebied, het nieuwe zwembad, de sportvisie Hollandscheveld, de Zeeheldenbuurt, toekomstbestendige scholen, een nieuwe brandweerkazerne, woningbouw in Elim en de verhuizing van de bibliotheek. Het papier is klaar; de komende jaren draait het om realisatie. In deze brief lichten we de rode draad toe en staan we stil bij de belangrijkste thema’s en financiële kaders voor de komende jaren. Financieel kader Als gemeente streven wij naar een solide en gezonde financiële positie. Daarbij hoort een sluitende begroting. Bij de kadernota lieten we al zien dat dit haalbaar was zonder bezuinigingen. Ook deze begroting is sluitend – opnieuw zonder bezuinigingen. Om voorbereid te zijn op onvoorziene omstandigheden is er ambtelijk een pakket met mogelijke bezuinigingsmaatregelen opgesteld. Op dit moment is er geen reden om dat pakket in te zetten, maar het vangnet is aanwezig. Daarnaast onderzoeken we of het instrument van zero-based begroten kan helpen om onze begroting nog beter te laten aansluiten op de daadwerkelijke activiteiten van de gemeente. We hebben hier al ervaring mee opgedaan in het fysieke domein. Het is een intensieve methode, die zorgvuldig moet worden afgewogen tegen de opbrengst. In de volgende bestuursperiode zullen we daar een besluit over nemen.
Als uitgangspunt voor deze begroting hanteren we de meerjarenbegroting 2025-2028, die voor alle jaren een structureel tekort liet zien. Na verwerking van de mutaties uit de Kadernota 2026 en aanvullende ontwikkelingen die destijds nog niet bekend waren, ontstaat nu een ander beeld: in 2026 een overschot van € 4,0 miljoen, in 2027 een overschot van € 3,0 miljoen, in 2028 een tekort van € 5,7 miljoen en in 2029 opnieuw een overschot van € 1,2 miljoen. Belangrijk daarbij is te
4
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2026-2029
Aanbiedingsbrief
benadrukken dat de beschikbare ruimte van € 4 miljoen al volledig is belegd in de ambities en plannen die voorliggen. Tegelijkertijd laten de afgelopen jaren zien dat we structureel geld overhielden doordat onze ramingen aan de voorzichtige kant waren opgesteld. We kiezen er daarom bewust voor om de begroting realistischer en scherper te ramen, zonder ambities los te laten of het kwaliteitsniveau te verlagen. Dit doen we door: •
Inkomsten en uitgaven te indexeren op basis van de consumentenprijsindex (CPI),
•
Budgetten met structurele onderbesteding niet meer automatisch te indexeren,
•
Onderhoudsplanningen te verbeteren, zodat beter wordt aangesloten bij de werkelijke behoefte.
Daarnaast zetten we onverminderd in op het aantrekken van externe middelen via regiodeals, provinciale fondsen en landelijke subsidies. Zo realiseren we investeringen zonder extra druk op de begroting. Ook verkiezen we het afdekken van risico’s voor onze overheids- en maatschappelijke partners boven eigen investeringen en eigendom. Resultaten en uitgangspunten De afgelopen jaren hebben we samen gebouwd aan een Hoogeveen dat maatschappelijk sterker en financieel gezonder is. Dat is zichtbaar in concrete resultaten: • Er is een forse woningbouwopgave opgestart: de komende jaren staan er duizenden woningen op de planning, met onder meer nieuwe perspectieven voor de Zeeheldenbuurt en ruimte voor flexwoningen. •
Voorzieningen zijn verbeterd: de sportaccommodatievisie in Hollandscheveld, nieuwe velden in Elim en de voorbereiding van het nieuwe zwembad in het Bentinckspark.
•
De sociale basis is versterkt met het doorzetten van Jong Hoogeveen en initiatieven als het Huis van de Buurt.
•
Het poppodium Het Podium is na een ingrijpende, duurzame verbouwing teruggekeerd op het culturele toneel. Met een grotere bezoekerscapaciteit, betere akoestiek en het vertrouwde karakter, is de heropening een zichtbare mijlpaal voor cultuur in Hoogeveen.
•
Duurzaamheid en vergroening zijn concreet geworden via het Hoogeveens Isolatieoffensief en het Aanvalsplan Biodiversiteit. Zo hebben meer dan 900 huishoudens een nieuwe wasmachine gekregen.
•
Economisch is er perspectief door de ontwikkeling van Riegmeer, dat uitgroeit tot motor voor werk en ondernemerschap.
Deze resultaten vormen het fundament waarop de komende jaren kan worden doorgebouwd. Tegelijkertijd laten ze zien dat samenwerking met raad, inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners tot tastbare verbeteringen leidt.
Gemeente Hoogeveen
5
Aanbiedingsbrief
Programmabegroting 2026-2029
Rode draad: verbinden & verbeteren In deze begroting houden we vast aan de rode draad die de afgelopen jaren centraal stond: verbinden en verbeteren, maar nu met de focus op realisatie en afmaken. We hebben keuzes gemaakt die direct bijdragen aan de gemeente waar iedereen mee kan doen, waar het goed wonen én werken is, en waar duurzaamheid de basis vormt voor de toekomst. We onderscheiden daarbij de volgende hoofdthema’s. Iedereen doet mee Wij willen een gemeente zijn waarin iedereen gelijke kansen krijgt en kan meedoen. Dat betekent investeren in gelijke kansen voor jongeren, ondersteuning bieden aan wie dat nodig heeft, en zorgen dat bestaanszekerheid voorop blijft staan. Met Jong Hoogeveen hebben we een aanpak gerealiseerd die landelijk als voorbeeld geldt: maatwerk per school, oog voor mentale gezondheid, en perspectief voor jongeren. Daarnaast zetten we in op meer mogelijkheden en activiteiten voor jongeren, zodat verschillende groepen jongeren aansluiting vinden bij passende voorzieningen en aanbod. We versterken de sociale basis door domeinoverstijgende samenwerking (DOS) en het Huis van de Buurt uit te bouwen tot plekken waar zorg en ondersteuning dichtbij georganiseerd zijn. We blijven werken aan armoedebestrijding, schuldhulpverlening en preventieve programma’s, zodat inwoners zekerheid en perspectief krijgen.
Zo vergroten we de bestaanszekerheid en de veerkracht van onze inwoners. Deze inzet heeft geleid tot een sterker en socialer Hoogeveen. Goed wonen én werken Goed wonen gaat over meer dan een dak boven je hoofd. Het draait om een veilige, bereikbare en prettige leefomgeving met passende woningen, voorzieningen en ruimte om te ondernemen en werken. De woningbouwopgave blijft groot en divers en pakken we concreet op. Samen met corporaties en partners werken we aan nieuwe woningen voor starters, gezinnen, arbeidsmigranten, statushouders en mensen met een zorgvraag. Flexwonen wordt voorbereid en de Zeeheldenbuurt krijgt een nieuw toekomstsperspectief. Met de Omgevingsvisie, die in 2026 wordt opgesteld, leggen we de basis voor toekomstige ruimtelijke en maatschappelijke keuzes, zodat wonen, werken en leefomgeving in samenhang worden ontwikkeld. De herontwikkeling van het stationsgebied en de uitvoering van het programma Vitale Vakantieparken dragen bij aan een aantrekkelijk en leefbaar Hoogeveen.
6
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2026-2029
Aanbiedingsbrief
Goede voorzieningen zoals het nieuwe zwembad in het Bentinckspark, de uitwerking van de Sportaccommodatievisie in Hollandscheveld, nieuwe velden en voorzieningen in Elim én versterking van onze culturele infrastructuur zorgen dat Hoogeveen breed aantrekkelijk blijft. Zo krijgt de Stichting Cultuurhuis, met onder andere De Tamboer en Het Podium, ruimte om haar activiteiten toekomstbestendig uit te bouwen en haar positie als belangrijke culturele speler in Hoogeveen verder te versterken. Veilig wonen blijft een prioriteit. De pilot aanpak complexe problematiek in het veiligheidsdomein laat positieve resultaten zien, dit zetten we de komende jaren door. Tegelijk zetten we onverminderd in op de bestrijding van ondermijning en organiseren we onze inzet op veiligheid, leefbaarheid en onderhoud zo dat kwaliteit behouden blijft zonder onrealistische financiële verwachtingen. Werken en ondernemen Hoogeveen biedt ruimte om te ondernemen. Met het koopstromenonderzoek is aangetoond dat onze binnenstad vitaal is en bovengemiddeld goed presteert. Dit succes willen we vasthouden door ondernemers te ondersteunen bij innovatie en verduurzaming. Ondernemers ondersteunen we bij het verduurzamen van hun bedrijfsvoering en panden. Zo spelen we in op netcongestie en versterken we het toekomstperspectief van onze economie. De ontwikkeling van Riegmeer is een belangrijke economische motor.
In 2026 start de uitgifte van kavels aan ondernemers. Het nieuwe onderstation dat hier wordt gerealiseerd, is cruciaal voor het oplossen van netcongestie en biedt ruimte voor verdere economische en woningbouwontwikkeling. Ook het programma Vitale Vakantieparken draagt bij aan zowel leefbaarheid als economische vitaliteit, door verouderde parken te transformeren of te revitaliseren. Duurzaamheid en vergroenen We bouwen aan een toekomstbestendig Hoogeveen waarin duurzaamheid centraal staat. Dat betekent verantwoord omgaan met energie, ruimte en natuur. Duurzaamheid is geen aparte ambitie meer, maar verweven in al onze keuzes. Met het Hoogeveens Isolatie Offensief heeft al honderden inwoners geholpen hun woning te verduurzamen, met extra aandacht voor inwoners met een smalle beurs. Voor ondernemers is er maatwerkbegeleiding voor energiebesparing en oplossingen bij netcongestie. Via het Aanvalsplan Biodiversiteit vergroenen we schoolpleinen, en creëren we nieuw groen en ruimte voor natuur. Het onderzoek naar een nieuw bos bij Hollandscheveld is daarbij een concreet voorbeeld. We houden vast aan kwaliteit in onderhoud van onze buitenruimte, met realistische ramingen en planningen. Zo zorgen we dat groen, infrastructuur en voorzieningen op peil blijven zonder overschatte budgetten. Dit wordt zichtbaar in veilige wegen, schone wijken en groene voorzieningen.
Gemeente Hoogeveen
7
Aanbiedingsbrief
Programmabegroting 2026-2029
Tot slot Met deze begroting zetten we de laatste stap van deze bestuursperiode. We laten zien dat Hoogeveen er beter voorstaat dan vier jaar geleden, er is veel bereikt, er staat veel in de steigers en er is een duidelijke koers. Tegelijkertijd erkennen we de uitdagingen die blijven: financiële onvoorspelbaarheid van de rijksoverheid (met onzekerheid als gevolg), arbeidstekorten, de druk op woningbouw en zorg, en de noodzaak om te blijven investeren in duurzaamheid en leefbaarheid. We dragen dit zorgvuldig over, met een realistische begroting. Waar we eerder schreven dat we het licht aan het einde van de tunnel zagen, kunnen we nu zeggen: we zijn de tunnel uit. Maar er ligt nog een flinke weg voor ons. Een weg vol met plannen en ambities die klaar zijn om uitgevoerd te worden. De plannen zijn klaar, nu moeten de schoppen de grond in en willen we de bouwkranen in onze gemeente zien staan. Dat betekent zichtbaar bouwen – aan woningen, voorzieningen en leefbaarheid. Een weg die we samen gaan, met raad, partners en inwoners, om te laten zien dat Hoogeveen in beweging is. Het realiseren van deze plannen vraagt tijd, inzet en samenwerking. Deze begroting laat zien dat de financiële voorwaarden er zijn, maar ook dat nog niet alles tegelijk kan. Het gaat er nu om dat we keuzes maken, doorwerken en zichtbaar resultaten boeken.
De klus is nog niet af – maar we zijn op stoom, en samen met raad, partners en inwoners willen we de komende jaren laten zien dat Hoogeveen in beweging is. Het coalitieakkoord zegt: samen maken we Hoogeveen. Met deze begroting bevestigen we dat – voor nu, én voor de toekomst. Met vriendelijke groet, College van burgemeester en wethouder
8
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2026-2029
Begroting in kort bestek
Begroting in kort bestek Strategische financiële koers Onderstaand nemen wij u stapsgewijs mee in de opbouw van het resultaat van de programmabegroting 2026-2029. 1. Startpunt is de begroting 2025-2028 2. Verwerking van de kadernota 2026-2029 3. Overige mutaties De programmabegroting 2026-2029 is opgebouwd uit de volgende programma's: • Blijven meedoen en Talentontwikkeling • Jeugdhulp en Participatie • Gezond en Vitaal • Economie • Aantrekkelijk wonen en Woonomgeving • Ruimtelijke Ordening en Sport • Veilige bereikbaarheid • Duurzaam en Gastvrij Hoogeveen • Veilig Hoogeveen & Zichtbaar en Transparant bestuur
Exploitatie Verloop mutaties exploitatie Het financiële vertrekpunt van deze begroting is de Programmabegroting 2025-2028 (1. Startpunt). We hanteren verschillende uitgangspunten bij het opstellen van de begroting. De mutaties uit de kadernota (2. Verwerking kadernota) vormt de basis. Zaken die nog niet bekend waren bij de kadernota zijn verwerkt onder de aanvullende mutaties (3. Overige mutaties). 1. Startpunt Het financiële startpunt van de Programmabegroting 2026-2029 is de eindstand van de Programmabegroting 2025-2028. Waarbij we jaarschijf 2028 kopiëren naar 2029. Deze ziet er als volgt uit: Bedragen x € 1.000 - is voordeel / + is nadeel Saldo Programmabegroting 2025-2028
2026 5.520
2027 3.825
2028 6.456
2029 6.456
2. Verwerking kadernota 2026-2029 Op 4 september 2025 heeft de raad de kadernota 2026 vastgesteld. De mutaties uit de kadernota 2026 zijn verwerkt in deze begroting. Bedragen x € 1.000 - is voordeel / + is nadeel Saldo Programmabegroting 2025-2028 Mutaties uit kadernota 2026 Eindstand kadernota 2026-2029
2026 5.520 -5.372 148
2027 3.825 -1.963 1.862
2028 6.456 -2.559 3.897
2029 6.456 -5.046 1.409
Saldo incidentele baten en lasten Stand structureel begrotingssaldo Kadernota
2.411 2.559
2.411 4.273
2.221 6.118
2.221 3.630
Gemeente Hoogeveen
9
Begroting in kort bestek
Programmabegroting 2026-2029
3. Overige mutaties Binnen de bestaande kaders stellen wij voor om enkele aanpassingen in de exploitatie door te voeren die nog niet bekend waren ten tijde van de kadernota. Daarbij hanteren we het uitgangspunt dat er geen nieuw beleid wordt opgenomen. In de programma’s, onder het kopje “Wat kost het”, zijn eerst de mutaties uit de kadernota opgenomen met daarna alle aanvullende mutaties ten opzichte van de kadernota. De kadernota was gebaseerd op de Decembercirculaire. Inmiddels is ook de Meicirculaire verschenen. De uitkomsten daarvan zijn verwerkt in de Begroting 2026-2029. Programma Bedragen x € 1.000 - is voordeel en + is nadeel Eindstand kadernota 2026-2029 Totaal aanvullende mutaties MJB 2026 - 2029 Stand na verwerking mutaties Saldo incidentele baten en lasten Eindstand: Structureel begrotingssaldo 2026-2029
2026
2027
2028
2029
148 -7.964 -7.816 3.815 -4.001
1.862 -7.953 -6.091 3.111 -2.980
3.897 -1.310 2.587 3.136 5.723
1.409 -4.956 -3.546 2.344 -1.202
Uitkomsten Programmabegroting 2026-2029 Vanaf 2026 wordt het saldo van het grondbedrijf niet langer toegevoegd aan de algemene reserve, maar direct meegenomen in het begrotingssaldo. Op basis van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) zijn wij verplicht om het structurele begrotingssaldo te presenteren. Dat betekent dat we het begrotingssaldo corrigeren met het saldo van incidentele baten en lasten. Deze incidentele posten bestaan voornamelijk uit het resultaat van de grondexploitatie. Door deze correctie krijgen we inzicht in het structurele begrotingssaldo, zonder eenmalige effecten. In 2026 en 2027 komen we uit op voordelen, ook na correctie van incidentele baten en lasten (€ 4,00 miljoen en € 2,98 miljoen). In 2028 verandert dit beeld naar een tekort van € 5,72 miljoen, maar in 2029 zien we weer een structureel voordeel van € 1,20 miljoen. Het verschil tussen 2027 en 2028 wordt vooral veroorzaakt door een lagere uitkering uit het gemeentefonds (€ 3,8 miljoen minder) en hogere onderhoudslasten. Conform het meerjarig onderhoudsplan zijn in 2028 circa € 3 miljoen meer kosten voor vastgoedonderhoud opgenomen ten opzichte van 2027. Ambtelijk is alvast een pakket bezuinigingen uitgewerkt. Hoewel er nu geen reden is om te bezuinigen, is het goed dat deze opties klaarliggen.
Daarnaast onderzoeken we of een zogenoemde zerobased begroting kan helpen om onze begroting beter te laten aansluiten op de daadwerkelijke activiteiten van de gemeente. Het plan voor een zero-based begroting zal ter besluitvorming komen in de volgende bestuursperiode. Inflatie en indexatie De inkomsten worden waar van toepassing geïndexeerd op basis van de consumentenprijsindex (CPI). Voor de inkomsten hanteren we de voorlopige CPI van 3,3% uit de kadernota. Voor wat betreft de uitgaven ramen we realistische indexeringen en volumeaanpassingen. Gemeentefonds De uitkomsten van de Decembercirculaire 2024 zijn verwerkt in de kadernota. Volgens de bestendige gedragslijn nemen we als uitgangspunt de Meicirculaire 2025 voor de begroting 2026. Tot en met 2027 ontvangen we meer geld van het Rijk, daarna leveren we in. Vanaf 2028 zijn de middelen die we van Rijk ontvangen € 3,8 miljoen lager dan in 2027. De onzekerheid over de rijksmiddelen maakt dat het lastig is om 4 jaar vooruit te kijken.
10
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2026-2029
Begroting in kort bestek
Investeringen Het uitgangspunt van de investeringen is de kadernota 2026-2029. Vervolgens zijn de restantkredieten uit de jaarrekening 2024 nog verwerkt en de begrotingswijziging van GemRap I over 2025. Dit is opgenomen in deze begroting. Onderstaande investeringen zijn opgenomen voor de jaren 2026 t/m 2029. Omschrijving Bedragen x € 1.000 Onderwijshuisvesting Gymvoorziening nieuwbouw RSG Wolfsbos Voorzieningen nieuwbouw RSG Wolfsbos Gymvoorziening RENN4 Tamboer Realiseren en inrichting (bergings)gebieden waterstructuur Uitvoering klimaatadaptatie Aanvalsplan vergroening, biodiversiteit Regio Stedenfonds Visie Stadscentrum MIRT Subsidie Stadscentrum/Stationsgebied Budget speelvoorziening Budget begraven Reconstructies openbaar groen Asfaltprogramma wegen Asfaltprogramma fietspaden Wegen en fietspaden Vervanging beschoeiingen Kalmoesbrug Renoveren bestaande buitensportvelden Kleedkamer accommodaties buitensport Bentinckspark Nieuw zwembad Nieuwbouw brandweerkazerne Vervanging laptops/Ipads gemeenteraad Totaal
2026 5.000
2027 5.000 1.750
1.800 356
1.800
360 50 282 962 252 63 165 pm pm pm 236 215
2028 4.152 3.250
2029 2.500 1.500 1.000
360 50
360
275 360 50 909 962 295 130 171 pm pm pm 236
985 962 320
962 320
177 pm pm
177 pm pm
236
236
600 1.461 1.538 1.100 500 14.340
698 1.300 11.567 25.503
pm
pm
64 11.156
7.055
De investeringen worden verder toegelicht in bijlage A. Investeringsplafond Bij de kadernota 2026 hebben we als signaleringswaarde een investeringsplafond van € 6,8 miljoen per jaar vastgesteld. Dit plafond signaleert wanneer het investeringsvolume de structurele begrotingsruimte inperkt. Bijdragen van derden tellen niet mee voor het investeringsplafond. Ook corrigeren we het plafond voor investeringen die uit voorgaande jaren doorschuiven of voor investeringen waar we jaar op jaar voor sparen, zoals voor onderwijshuisvesting. Investering Jaar Begroting 2026 Bedragen x € 1.000 2025 20.633 2026 14.340 2027 25.504 2028 11.156 2029 7.055 Totaal 78.690 Gemeente Hoogeveen
Bijdragen derden 887 257 859 2.002
Doorschuif voorgaande jaren 6.103 2.782 3.409 2.997 360 15.651
Bedrag voor plafond 13.644 11.302 21.236 8.159 6.695 61.036
Verschil met plafond van € 6,8 miljoen 6.844 4.502 14.436 1.359 -105 27.036 11
Begroting in kort bestek
Programmabegroting 2026-2029
Reservepositie In onderstaand overzicht is het verloop van de algemene reserve weergegeven. Algemene reserve Stand op 1-1 Onttrekkingen Stortingen Stand op 31-12
Bedragen X € 1.000
2025 75.670 -3.162 11.933 84.441
2026 84.441 0 0 84.441
2027 84.441 0 0 84.441
2028 84.441 0 0 84.441
2029 84.441 0 0 84.441
Bij deze standen is geen rekening gehouden met de resultaten van deze begroting. In bijlage B wordt de algemene reserve en overige bestemmingsreserves en het verloop daarvan verder toegelicht.
Stand van zaken Financiële kengetallen In de kadernota hebben we de volgende signaleringswaarden vastgesteld voor onze financiële kengetallen. 1. Nettoschuldquote: maximaal 90% 2. Solvabiliteit: minimaal 35% 3. Weerstandsvermogen: minimaal 2,0 uitstekend 4. Structurele exploitatieruimte: minimaal 0 5. Grondexploitatie: maximaal 20% 6. Belastingcapaciteit: geen signaleringswaarde 7. Investeringsplafond: € 6,8 miljoen per jaar We hebben de kaders verder uitgewerkt en toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Voor deze begroting komen we op onderstaande financiële kengetallen uit: Financiële kaders Netto schuldquote Solvabiliteit Weerstandsvermogen Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Investeringsplafond (x € 1 miljoen)
12
2026 30% 34,7% 2,91 1,57% 6,38 11,3
2027 41% 35,8% 2,91 1,20% 6,81 21,2
2028 48% 37,7% 2,91 -2,35% 7,59 8,2
2029 47% 39,7% 2,91 0,49% 6,41 6,7
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2026-2029
Begroting in kort bestek
Conclusie Met deze programmabegroting bieden wij voor de jaren 2026 en 2027 een sluitend financieel beeld. Het blijkt een verstandige keuze geweest om niet te vroeg maatregelen te treffen voor het zogenoemde ‘ravijnjaar’. Dankzij de opbouw van een voldoende algemene reserve beschikken wij over een stevige buffer om eventuele tegenvallers op te vangen en de komende jaren met vertrouwen tegemoet te treden. Vanaf 2028 zien we een omslag naar een negatief structureel saldo. Dat vraagt in de komende jaren om zorgvuldige keuzes. Door tijdig te anticiperen en de bestaande buffer in te zetten waar nodig, houden we ruimte om samen met de raad te sturen op een duurzaam en toekomstbestendig financieel beleid.
Gemeente Hoogeveen
13
Kerngegevens
Programmabegroting 2026-2029
Kerngegevens Totaalbeeld inkomsten en uitgaven In onderstaande grafieken laten wij op hoofdlijnen de herkomst van onze middelen zien en hoe wij die inzetten.
Lokale heffingen: opbrengst OZB, afvalstoffenheffing, rioolrechten, parkeergelden, leges etc. Overdrachten: rijksbijdragen voor o.a. bijstand, onderwijs. Overige baten: huuropbrengsten, (grond)-verkopen, schade-uitkeringen, dividend, bijdragen van derden, onttrekking reserves etc.
Overdrachten: Overige lasten:
14
bijstandsuitgaven, minimabeleid, Wmo-uitgaven, Wsw-uitgaven, jeugdzorg, bijdrage SWO. rente, afschrijving, OZB, rioolrechten, reinigingsrechten, waterschapslasten, zuiveringslasten, storting in reserves.
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2026-2029
Samenstelling raad en college
Samenstelling raad en college Gemeenteraad
Fracties Gemeentebelangen CDA PvdA ChristenUnie VVD SP Forum voor Democratie D66 Groen Links SGP
Leden 7 6 6 3 2 2 2 1 1 1
Griffier: Cindy Elken - van Mierlo College Burgemeester: Martijn Breukelman • Veiligheid en handhaving • Bestuur • Regionale samenwerking • Internationale contacten Wethouder Jeroen Westendorp • Duurzaamheid, energietransitie, milieu en afval • Jeugd(zorg) • Participatiewet, Minimabeleid, Vluchtelingenzorg & Armoedebestrijdingen
Wethouder Mark Tuit • Onderwijs- leren en ontwikkeling • Cultuur • Zorg incl WMO (gezond en vitaal) • Natuur, landschap en Klimaatadaptatie • Coördinerend wethouder verbinding met samenleving (in samenwerking met Wethouder Niek Wind • Gebiedswethouder NIeuw Moscou, Nieuwlande, Trasselt/Kinholt/Steenbergerweide, Venesluis en Zeeheldenbuurt
Wethouder Derk Reneman • Financiën • Ruimtelijke ordening, vergunningen • Personeel & Organisatie, bedrijfsvoering + ICT • Deelnemingen & verbonden partijen • Gebiedswethouder Stuifzand, Tiendeveen, Krakeel en Oranjebuurt/Verzetsbuurt/Noord Wethouder Niek Wind • Wonen & Volkshuisvesting • Economische zaken en Dutch Tech Zone • Beheer Openbare Ruimte • Binnenstad • Grondzaken • Bestuurlijke vernieuwing • Coördinerend wethouder verbinding met samenleving (In samenwerking met Wethouder Mark Tuit Wethouder Ronald Klok • Verkeer en vervoer • Sport • Dienstverlening en subsidiebeleid • Gemeentelijke eigendommen en integraal accommodatiebeleid Gebiedswethouder Nieuweroord, Hollandscheveld, Centrum, Centrum-West/ Stationsgebied en Schoonvelde Oost en West
Algemeen directeur/gemeentesecretaris: Mike Hacking
Gemeente Hoogeveen
15
Programma's
Programmabegroting 2026-2029
Programma's
16
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2026-2029
01 Blijven meedoen en talentontwikkeling
01 Blijven meedoen en talentontwikkeling Verantwoordelijk wethouder: Mark Tuit
Maatschappelijk effect Het programma Blijven Meedoen en Talentontwikkeling zet in op goed onderwijs, meedoen aan de samenleving en de verbindende functie van cultuur. We werken aan goede schoolgebouwen en de aansluiting van onderwijs op het toekomstig bestaan. Jong en oud moet kunnen meedoen aan de samenleving. Daarvoor is onder andere taalvaardigheid belangrijk. In samenwerking helpen we mensen om laaggeletterdheid op te lossen.
Trends en ontwikkelingen Cultuurvisie In 2025 vindt een herijking van de cultuurvisie plaats, met als onderdeel bibliotheekbeleid. Uitgangspunten bij de uitwerking zijn mede-eigenaarschap van culturele partners en het principe met en niet over inwoners praten. Inhoudelijke speerpunten zijn: cultuur benaderen vanuit integraliteit en brede welvaart, talentontwikkeling, de ontwikkeling van kennismaken naar professionaliseren en de verschuiving van activiteitengericht naar impactgericht werken (gericht op het beoogde effect voor inwoners). Tot slot wordt hierin het werken vanuit een Culturele Basis Infrastructuur met een meerjarensubsidie meegenomen, zodat onze vaste culturele partners langetermijnbeleid kunnen ontwikkelen. Duurzame en toekomstbestendige Stichting Cultuurhuis Stichting Cultuurhuis staat momenteel voor financiële uitdagingen, met name bij de Tamboer. Daarom is in 2024 een onafhankelijk onderzoek uitgevoerd door onderzoeksbureau Berenschot, met als doel om samen met Stichting Cultuurhuis tot een realistisch toekomstbeeld te komen. Een mix van maatregelen is noodzakelijk om het structurele tekort van € 350.000 op jaarbasis op te lossen, waaronder verdere verduurzaming, het vinden van aanvullende financiering of beperken van de uitgaven door Stichting Cultuurhuis en een reparatie van de exploitatiesubsidie.
De exploitatiesubsidie wordt in 2026 incidenteel verhoogd naar € 350.000 en vanaf 2027 naar € 265.000 per jaar. De verhoogde subsidie in 2026 geeft de stichting de ruimte om uitgaven te beperken en extra inkomsten te genereren. Toekomstbestendige Bibliotheek We werken aan een toekomstbestendige bibliotheek. Onderdeel daarvan is dat we samen met de bibliotheek een locatieonderzoek uitvoeren naar toekomstige huisvesting van de bibliotheek. De huidige huisvesting is niet toekomstbestendig. Het gebouw heeft technische beperkingen die het gebruik negatief beïnvloeden en de huurvoorwaarden zijn ongunstig, met relatief hoge huur- en exploitatiekosten. Dit onderzoek zal halverwege 2025 zijn afgerond. Op basis hiervan kan een keuze worden gemaakt voor eventuele herhuisvesting. Tegelijkertijd wordt het gemeentelijk bibliotheekbeleid opgesteld, wat meegewogen wordt bij het te nemen besluit over de huisvesting. Het huurcontract van de bibliotheek loopt tot 2029. Vanwege de huidige contractuele verplichtingen moet de bibliotheek voor 1-1-2026 beslissen of ze op de huidige locatie blijft of dat ze verhuist naar een andere en mogelijk nieuw te realiseren locatie. In het laatste geval zullen we in de periode 20262028 de voorbereidingen treffen voor herhuisvesting.
Gemeente Hoogeveen
17
01 Blijven meedoen en talentontwikkeling
Programmabegroting 2026-2029
Wetswijziging: naderende zorgplicht bibliotheken In de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) wordt een zorgplicht opgenomen voor gemeenten. Met ingang van 2026 zijn zij wettelijk verplicht om te zorgen voor voldoende en volwaardige bibliotheken. De exacte kaders worden nog uitgewerkt. De huidige Wsob, waarin vijf kernfuncties van de bibliotheek zijn omschreven, biedt echter voldoende houvast voor de voorbereiding op deze zorgplicht. De gemeente ontvangt in 2026 voor het tweede jaar op rij een decentralisatie-uitkering van € 166.943 om deze voorbereidingen te kunnen treffen. Vanuit de verschillende dorpen en wijken in de gemeente Hoogeveen is een breed gedragen urgentie geuit om de dienstverlening uit te breiden en gerichter, maar ook dichter bij de mensen te brengen. De bibliotheek zal zich vanaf 2025 in ieder geval richten op deze dorpen en wijken, te weten Elim, Hollandscheveld, Noordscheschut en Pesse en de locaties Hoofdstraat (specifiek op jongeren gericht, op de MANGA community – een groeiende groep jongeren met interesse in Japanse stripverhalen, cultuur en creatieve expressie), Krakeel en Erflanden. Op basis van de vraag van inwoners wordt ofwel een full-service punt ingericht op bestaande locaties (zoals een dorpshuis) of een pop-up bibliotheek gerealiseerd, met ruimte voor experiment en nieuwe vormen.
Na 2026 volgt een structurele bijdrage van het Rijk in het kader van de zorgplicht. De hoogte van dit bedrag is nog niet vastgesteld. Toekomstbestendige Kunstenkorf Bij het faillissement van Scala verenigde het merendeel van de docenten zich als zzp’ers in het docentencollectief Kunstenkorf, waardoor het amateurkunstaanbod behouden kon blijven. Met Kunstenkorf werd een driejarige subsidierelatie aangegaan. Het lesaanbod van het docentencollectief is een groter succes dan verwacht. Het loopt goed met de leerlingenaantallen en het lesaanbod is zeer divers en groeit nog altijd. Het bestuur lijkt nu echter te bezwijken onder het eigen succes. Zij hebben een groeiende hoeveelheid bestuurstaken uit te voeren. Daarnaast blijken meerdere kunstdocenten niet, zoals afgesproken, bij te kunnen dragen aan het slagen van het collectief. Daarom wordt in 2025 samen met gemeente De Wolden gekeken naar wat er nodig is voor een toekomstbestendige Kunstenkorf. Het uitgangspunt hierbij is om mogelijke oplossingen binnen de bestaande middelen te vinden en te herprioriteren. Wetswijziging: Mediawet en lokale omroep Er komt een wetswijziging aan van de Mediawet met ingang van 2028. Dit heeft gevolgen voor lokale omroepen. Wat we nu weten is dat de bekostiging van de lokale omroep niet meer door de gemeente maar door het Rijk zal plaatsvinden.
Het richtsnoerbedrag dat de gemeenten tot nu toe bekostigen, zal uit het Gemeentefonds overgeheveld worden naar de mediabegroting van OCW. Het totale budget voor de lokale omroepen/streekomroepen zal omhoog gaan. De 226 aanwijzingen voor publieke lokale omroep komen te vervallen. Daarvoor in de plaats komen maximaal 80 publieke streekomroepen. Gemeenten adviseren dan eens in de vijf jaar het Commissariaat voor de Media welke lokale omroep moet worden aangewezen. We volgen de ontwikkelingen en zijn in gesprek met de omliggende gemeenten en de lokale omroepen. Van Gogh In 2023 zijn de eerste stappen gezet om het verblijf van Vincent van Gogh in Hoogeveen zichtbaar en beleefbaar te maken. Van Gogh is een thema dat zowel regionaal, landelijk als internationaal veel aandacht krijgt. In 2024 hebben we het thema verder uitgewerkt in het uitvoeringsplan 'Kiemen in Drentse Grond 2025-2027'. Hiervoor ontvangt Hoogeveen een miljoen euro uit de Regio Deal Zuiden Oost-Drenthe, waardoor we samen met alle betrokken partners verder kunnen bouwen aan het nog beter positioneren van de Drentse periode van Van Gogh. De focus in het provincie brede plan ligt op talentontwikkeling en mentaal welzijn met Van Gogh als inspiratiebron. Iedere gemeente kent zijn eigen focus binnen dit brede verhaal. Van Gogh kwam in 1883 aan in Drenthe, op het station in
18
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2026-2029
01 Blijven meedoen en talentontwikkeling
Hoogeveen. Voor Hoogeveen ligt de focus dan ook op het begin van een reis. Centraal daarin staat het station, als begin van alle wandel- en fietspaden. Vanuit daar kunnen bezoekers Hoogeveen en Drenthe ontdekken, net als Van Gogh dat deed in 1883. Nieuwbouw RSG Wolfsbos en onderzoek duurzame samenwerking Voortgezet Onderwijs In september 2024 heeft de gemeenteraad besloten over de garantstelling voor de nieuwbouw van RSG Wolfsbos. De verdere planvorming van deze nieuwbouw is momenteel tijdelijk stopgezet. De stuurgroep, bestaande uit bestuurlijke vertegenwoordiging van de gemeente Hoogeveen en RSG Wolfsbos, heeft hiertoe besloten. De aanleiding hiervoor is dat de schoolbesturen van het voortgezet onderwijs in Hoogeveen hebben besloten om een onderzoek te doen naar duurzame samenwerking in het voortgezet onderwijs in Hoogeveen. Dit onderzoek is belangrijk om toe te werken naar toekomstbestendig voortgezet onderwijs in de gemeente Hoogeveen. In dit onderzoek wordt er gekeken naar aspecten zoals onderwijskwaliteit, identiteit, financiën en ook huisvesting. De schoolbesturen verwachten eind 2025 de eerste stappen van het onderzoek te hebben afgerond. Op basis van het onderzoek zal ook duidelijk worden wat de consequenties zijn voor huisvesting van het voortgezet onderwijs en ook specifiek het nieuwbouwplan van RSG Wolfbos.
Zodra de consequenties voor de onderwijshuisvesting duidelijk zijn, actualiseren we ook de investeringsbegroting en de exploitatie waarin rekening is gehouden met het nieuwbouwplan van RSG Wolfsbos en de herontwikkeling van de locatie de Groene Driehoek. Nota Jeugd/programma Jong Hoogeveen Wij willen een gemeente zijn waarin kinderen en jongeren volop kansen krijgen om gezond, veilig en succesvol op te groeien en waar er ruimte is voor het ontwikkelen van hun talenten. In 2026 gaan wij daarom door met de uitvoering van de Nota Jeugd. De nota wordt uitgevoerd binnen het programma Jong Hoogeveen. Samen is voor ons de sleutel naar succes. Ook bij de uitvoering van de Nota Jeugd zetten we daarom de succesvolle samenwerking met onze partners, kinderen en jongeren voort en blijven wij in gesprek. Gezien de complexiteit van de opgave en de generationele problematiek, vraagt de uitvoering van de Nota Jeugd om een lange adem richting 2040. Plan Per School De school is een cruciale vindplaats voor talentontwikkeling en een belangrijk onderdeel van de leefwereld van kinderen. Alle scholen gaan daarom met ondersteuning van de gemeente en maatschappelijke partners een Plan Per School ontwikkelen. Het Plan Per School geeft invulling aan de opgave om samen te werken met de buurt en de sociale omgeving en past bij de ontwikkelvragen van de school, de kinderen en de gezinnen.
Het format voor het Plan Per School is uniform voor alle scholen, maar biedt tegelijkertijd ruimte voor een specifieke invulling per school. Afhankelijk van de context. We zoeken samen (scholen en gemeente) naar een passende gelijkwaardige samenwerkingsvorm, gezamenlijke financiering en bijbehorende afspraken. In 2026 starten we - na afronding van het Plan Per School in het primair onderwijs - met een Plan Per School in het voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. We zijn hierbij afhankelijk van de bereidheid van de scholen, maar zien dat alle scholen die tot nu toe benaderd en uitgenodigd zijn met veel energie, enthousiasme en bereidheid met ons en de samenwerkingspartners aan de slag gaan. Deze lokale aanpak per school sluit aan bij de landelijke Hervormingsagenda Jeugd, waarin onderwijs als belangrijk onderdeel van de sociale en pedagogische basis staat omschreven. Zie programma Jeugdhulp en Participatie. Van en met elkaar leren Vanuit de ambitie in de Nota Jeugd om samen te staan voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren in Hoogeveen, willen we van elkaar leren en met elkaar leren. We organiseren daarom in 2026 de jaarlijkse Jong Hoogeveen inspiratiebijeenkomst in het voorjaar en het Jong Hoogeveen inspiratiefestival in het najaar. We zien dat deze bijeenkomsten en onze inzet in de uitvoering van de Gemeente Hoogeveen
19
01 Blijven meedoen en talentontwikkeling
Programmabegroting 2026-2029
Nota Jeugd ontmoetingen tussen onze partners faciliteren waardoor zij elkaar steeds meer op inhoud gaan vinden. Wij initiëren ontmoeting en samenwerking en samen geven we met onze partners vorm en inhoud aan de Jong Hoogeveen-beweging. Een voorbeeld van een mooi concreet resultaat van deze inspanningen, is de realisatie van de Huiskamer in De Zuiderbreedte, en de aanwezigheid van twee ‘Huiskamer-ouders’ op de woensdag- en vrijdagochtend. Kansengelijkheid Samen met onze partners in de regio werken we aan meer kansengelijkheid voor onze inwoners. We doen dit onder andere binnen de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe, de Regio Deal Zwolle en samen met de provincie (Sociale Agenda), gemeenten en scholen binnen de Gelijke Kansen Agenda Drenthe. Binnen de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe worden projecten en programma’s ontwikkeld met als doel dat de generatie die nu opgroeit in de regio over 30 jaar dezelfde kansen heeft als leeftijdsgenoten in de rest van Nederland. Het verbeteren van kansengelijkheid heeft naast de verbinding met onderwijs ook een raakvlak met het versterken van bestaanszekerheid en de bereikbaarheid van zorg. Mentale gezondheid van jongeren Problemen rond sociale vaardigheden, emoties, mentale gezondheid en groepsdruk zijn zichtbaar bij (zeer jonge) kinderen en jongeren. Jongeren ervaren mentale gezondheidsproblemen zoals eenzaamheid, somberheid en angst.
Vanuit het programma Jong Hoogeveen en het Gezond en Actief Leven Programma gaan we daarom samen met partners en jongeren aan de slag met uitvoering van de opgave rondom mentale gezondheid bij jongeren. Zo zijn 448 jongeren in onze gemeente gesproken over dit thema en over de uitdagingen en wensen van jongeren met betrekking tot mentale gezondheid. Jongeren weten zelf het allerbeste te vertellen wat zij nodig hebben, en wat niet. We zijn in deze ontwikkeling gestart op het regulier voortgezet onderwijs en gaan deze ontwikkeling in de nabije toekomst ook uitrollen richting het Middelbaar Beroeps Onderwijs (MBO, Alfa-college) en het speciaal onderwijs. Daarnaast houden we ook aandacht voor dit belangrijke thema in het primair onderwijs met de Plannen Per School. Voor- en vroegschoolse educatie (vve) Het uitvoeringsplan voor- en vroegschoolse educatie 2021 - 2024 is verlengd met 2 jaar tot en met 2026. Onze ambitie is om alle kinderen zonder (taal)achterstand naar het basisonderwijs te laten gaan. We vinden het onder andere belangrijk om te zorgen voor een goede overgang van de eerste 1.000 dagen, belegd in het project Kansrijke Start, naar de vve-periode. De eerste 1.000 dagen van een kind zijn cruciaal voor een goede ontwikkeling en bepalend voor de kansen in het latere leven. Deze ontwikkeling bepaalt voor een belangrijk deel wie we zijn.
Op dit fundament bouwen we de rest van ons leven. Deze periode is dan ook cruciaal voor een goede ontwikkeling van jonge kinderen, hun gezondheid op volwassen leeftijd en de gezondheid van volgende generaties. Doorstroompunt Het Doorstroompunt voert de wettelijke opdracht van gemeenten uit om jongeren die voortijdig de school verlaten in beeld te brengen en, indien nodig, begeleiding te bieden. Doel is het behalen van een startkwalificatie indien mogelijk, en het voorkomen van maatschappelijke uitval door een passende opleiding en/of baan te vinden voor iedere jongere. De ingang van de 'Wet van school naar duurzaam werk' heeft vertraging opgelopen. De wet wordt van kracht per 1 januari 2026. Deze wet brengt de nodige veranderingen met zich mee voor het Doorstroompunt, het MBO en de afdelingen van de gemeenten die zich bezighouden met reintegratie. De doelgroep van het Doorstroompunt wordt uitgebreid met jongvolwassenen van 23 jaar tot 27 jaar. De rijksbijdrage wordt op een nieuwe manier berekend. De vierjaarlijkse planvorming rondom aanpak voortijdig schoolverlaten wordt vervangen door een regionaal programma waarin schoolverlaten en toeleiden naar werk centraal staan. Een belangrijke wijziging is dat deze plan20
Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2026-2029
01 Blijven meedoen en talentontwikkeling
vorming plaatsvindt vanuit het Doorstroompunt met de gemeenten van de regio, de VO/VSO-scholen en het MBO van de regio en de arbeidsmarktregio’s. Basisvaardigheden op de werkvloer In 2024 heeft de stuurgroep 'Hoogeveen telt mee met taal' de visie aangepast, zodat er meer focus komt op laaggeletterde (autochtone) werknemers. We spelen in op 'daar waar de mensen zijn'. In een volgende fase breiden we uit richting sportverenigingen, religieuze instellingen, etc. We verwachten hiermee meer laaggeletterde NT1-ers (Nederlands als eerste taal) te signaleren en een passend aanbod te kunnen bieden. Op dit moment ondersteunen de taalvrijwilligers uit het Taalhuis ook NT2-deelnemers (Nederlands als tweede taal). In de nieuwe werkwijze zal het Taalhuis de intake verzorgen voor NT2-deelnemers en hen onderbrengen bij de instantie die het beste bij de vraag van de NT2-er past. Zo nodig zullen we hiervoor nieuw aanbod creëren. Werkgevers spelen een belangrijke rol in de nieuwe werkwijze. Immers 67% van de laaggeletterden is aan het werk. We betrekken Ondernemend Hoogeveen hierbij. Voor ondernemers is ook winst te behalen als de basisvaardigheden van hun werknemers op orde zijn. In lijn met de visie hebben we samen met vier gemeenten een subsidieaanvraag 'Basisvaardig op de werkvloer' ingediend bij de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe. Deze is inmiddels toegekend.
Fysieke ontmoetingsplekken voor jongeren In 2025 doen we nader onderzoek naar de behoefte van jongeren in Hoogeveen aan fysieke ontmoetingsplekken. De raad heeft ons nadrukkelijk meegegeven om hierbij ook de rol die sportverenigingen, geloofsgemeenschappen en buurt- en dorpshuizen kunnen spelen te betrekken. We verwachten onze bevindingen in het najaar 2025 aan de raad te kunnen terugkoppelen. Op basis hiervan bekijken wij welke vervolgstappen nodig zijn om bij te dragen aan veilige en toegankelijke ontmoetingsruimten voor jongeren.
Gemeente Hoogeveen
21
01 Blijven meedoen en talentontwikkeling
Programmabegroting 2026-2029
Reguliere werkzaamheden
Doelstellingen 1. We willen onderwijs dat toekomstbestendig is en dat recht doet aan het talent van kinderen en jongeren gericht op ieders toekomstig bestaan. Wat willen we bereiken in 2026? 1. Het gemiddelde opleidingsniveau van jongeren in Hoogeveen is gelijk aan of hoger dan het gemiddelde Drentse niveau. 2. Een doorgaande ontwikkelingslijn voor kinderen, jeugdigen en jongvolwassenen van 0 tot 27 jaar. 3. Alle jongeren volgen onderwijs passend bij hun talent en kwaliteit, komen terecht op een duurzame arbeidsplek en krijgen hierbij ondersteuning wanneer dit nodig is, of zijn zelfredzaam naar vermogen. 4. Gelijke kansen voor kinderen en jongeren. Ieder kind moet zich volledig kunnen ontwikkelen: horizon verbreden, andere mensen ontmoeten, onbekende plekken leren kennen en maximaal eigen kwaliteiten en talenten ontdekken. 5. Alle basisscholen werken volgens een plan/visie aan samenwerking met de buurt/sociale omgeving. 6. Onderwijshuisvesting passend bij de inhoudelijke en huisvestingsdoelen van de schoolbesturen: flexibel, gemakkelijk aan te passen aan ruimtebehoefte, passend bij onderwijsvormen in al zijn diversiteit, multifunctioneel, duurzaam en veilig, met aandacht voor een beheersbare exploitatie en faciliterend voor goede samenwerking. Wat gaan we daarvoor doen in 2026?
22
1. Samen met de voorschoolse organisaties, het Centrum Jeugd en Gezin en het onderwijs nog meer inzetten op het voorGemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2026-2029
01 Blijven meedoen en talentontwikkeling komen en vroegtijdig bestrijden van onderwijsachterstanden en het realiseren van een goede doorgaande lijn. 2. Samen met het onderwijs werken aan een sluitende aanpak voor jongeren in de overgang van VO naar MBO. 3. Jongeren kennis laten maken met diverse beroepen via Hoogeveen On Stage. Met het beroepenfeest en de Doedag kunnen jongeren hun talenten en ambitie ontdekken. 4. Samen met de scholen, jeugdmaatschappelijk werk, samenwerkingsverbanden en overige partners schooluitval tegengaan, zowel preventief als curatief. 5. Jongeren die behoren tot de NEET (Not in Education, Employment or Training) doelgroep ondersteuning bieden waar nodig om op een passende plek te komen, zoals onderwijs, werk of (arbeidsmatige) dagbesteding. 6. Uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan voor het primair en speciaal onderwijs. Met de schoolbesturen stemmen we de prioriteiten en voortgang af. In 2026 gaat het om de vernieuwbouw van Het Palet, de herhuisvesting van het speciaal onderwijs en de Titus Brandsmaschool. Ook kijken we hoe we komen tot een actualisatie van het IHP. 7. Borgen van de onderdelen van het programma Goede Start: een sterke medisch-sociale zorgstructuur voor, tijdens en na de zwangerschap, het signaleren en verkennen van situaties die een gezonde groei en ontwikkeling van het kind in de weg staan en steun op maat.
We bieden programma’s waar ouderschap en hechting worden gestimuleerd. 8. Samen met de partners van Jong Hoogeveen uitvoering geven aan de plannen per school in het basisonderwijs. De Nota Jeugd wordt tot uitvoer gebracht in het programma Jong Hoogeveen en wordt uitgewerkt in plannen per school. De school is een cruciale vindplaats voor talenten en een belangrijk onderdeel van de leefwereld van kinderen. Een belangrijke rol is weggelegd voor de Jong Hoogeveencoördinatoren. De coördinator verbindt scholen en wijkpartners en bewaakt de voortgang van de plannen per school. Het onderwijs heeft afgesproken de rol van coördinator in te vullen. Zij neemt daarmee verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de plannen per school. Vanuit Jong Hoogeveen wordt een kwartiermaker ingezet om de nieuwe functie van Jong Hoogeveen-coördinator stevig en duurzaam te positioneren. 9. Na afronding van de plannen per school in het basisonderwijs wordt gestart met maken van een Plan Per School in het speciaal onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. 10. Twee scholen in de Zuiderbreedte en wijkpartners nemen deel aan de Landelijke Agenda Familieschool van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. 11.
Binnen de stuurgroep Talentenjagers wordt uitvoering gegeven aan het Toekomstplan Talentenjagers (een gezond business-model voor duurzame financiering van het huidige aantal groepen en financiering van toekomstige groei). 12. Uitvoering geven aan het Plan van Aanpak Verbindende Aanpak. Vanuit een ondersteuningsteam wordt met scholen verkend hoe Verbindende Aanpak een bijdrage kan leveren aan de plannen per school. 13. De opdrachten aan maatschappelijke partners in lijn brengen
Gemeente Hoogeveen
23
01 Blijven meedoen en talentontwikkeling
Wat gaan we meten en hoe?
24
Programmabegroting 2026-2029 met de plannen per school (denk aan de inzet van de SWW en de GGD). 14. Een plan van aanpak maken voor het realiseren van een rijke schooldag. Een structureel naschools aanbod is een breed/ collectief gedeelde wens binnen de plannen per school in het basisonderwijs. 15. Onder andere sport, cultuur, welzijn, zorg, ondersteuning bij huiswerk en natuur zouden structureel onderdeel moeten vormen van het naschoolse aanbod. Bij het realiseren van het aanbod wordt de kracht van de wijk of het dorp benut. De evaluatie van de Jong groepen is input voor het plan van aanpak. 16. Ontwikkelen van een gezamenlijk plan (als aanvulling op het uitvoeringsplan voor- en vroegschoolse educatie) om kinderen op tijd toe te leiden naar kinder- en peuteropvang en een sterke doorgaande lijn te creëren van opvang naar basisschool. In dit plan leggen we met alle betrokken partners - zoals GGD en SWW - duidelijke afspraken vast over ieders bijdrage aan dit vraagstuk. 17. De visie op talent en de werkwijze van Luk De wulf verbreden van Talentenjagers naar onderwijs- en opvangpartners binnen Jong Hoogeveen. Daarmee creëren we een doorgaande lijn van opvang, school en naschools. Concreet wordt een lokale opleiding tot Kindertalentenfluisteraar voor medewerkers in de opvang en het onderwijs gestart. 18.
Uitvoering geven aan de Hervormingsagenda Jeugd Hoogeveen waarbij voortgebouwd wordt op de sterke basis die is ontstaan vanuit Jong Hoogeveen. 19. Betrekken van kinderen en jongeren bij de uitvoering van de Nota Jeugd door hen uit te nodigen om mee te denken en mee te praten over voor hen relevante thema's en onderwerpen, zoals mentale gezondheid, de Rijke Schooldag en het Plan Per School. 20. Kinderen en jongeren betrekken bij de uitvoering van de Nota Jeugd. Twee jongeren krijgen een ontwikkelplek in een stuurgroep/bestuurlijk overleg binnen Jong Hoogeveen. 21. Uitvoeren van de totaalaanpak mentale gezondheid op de twee reguliere scholen voor voortgezet onderwijs. Gestart wordt met interventies op school gericht op verbeteren van de mentale gezondheid en versterken van de weerbaarheid en de veerkracht van jongeren. 22. Samen met partners leren hoe we de ontwikkeling van kinderen en jongeren kunnen stimuleren. Wij organiseren hiervoor twee keer per jaar een inspiratiebijeenkomst (in het voorjaar en het najaar). 23. Samen met de Drentse gemeenten en het onderwijs uitvoering geven aan de Gelijke Kansen Agenda Drenthe. 1. Het programma Jong Hoogeveen wordt, wat betreft inhoudelijke resultaten en behaalde doelen, gemonitord op basis van de SMART doelstellingen uit de Nota Jeugd. 2.
In samenwerking met het (basis)onderwijs wordt gewerkt aan een monitoringsinstrument voor het Plan Per School. Deze helpt ons om onze ambities en prioriteiten in kaart te brengen, voortgang te monitoren, impact te meten en onderling kennis uit te wisselen. 3. Het inzichtelijk maken van het opleidingsniveau in Hoogeveen in vergelijking met Drenthe en Nederland. Dit gebeurt via de Gemeente Hoogeveen
Programmabegroting 2026-2029
Risico's en randvoorwaarden
01 Blijven meedoen en talentontwikkeling Drentse Onderwijsmonitor. 4. In de 'Peutermonitor' en in het VVE-onderzoek van de Onderwijsinspectie wordt getoond hoe het gaat met onderwijsachterstanden en de inzet op dat terrein. 5. In de jaarverslagen van leerplicht en het Doorstroompunt worden de percentages voortijdig schoolverlaters en thuiszitters gemonitord. 6. De situatie van jongeren tot 27 jaar die behoren tot de NEET doelgroep (Not in Education Employment or Training) wordt inzichtelijk gemaakt via het jaarverslag Doorstroompunt en de Drentse Onderwijsmonitor. 7. Gebruik en resultaat van het jeugdmaatschappelijk werk in 2026 in vergelijking met 2025. 8. Gebruik en resultaat van VVE&O in 2026 in vergelijking met 2025. Het is van belang goed te blijven investeren in de samenwerking met partners, omdat de gemeente bij het realiseren van deze doelstellingen afhankelijk is van de samenwerking met kinderopvang, onderwijs en andere partijen. Zoals we in 2015 al verwachtten bij de start van Jong Hoogeveen, is dit een weg van de lange adem. Daarom is het belangrijk om voortdurend samen met onze partners te streven naar een hoger niveau, ver vooruit te kijken en een route te vinden om onze ambitie waar te maken. Alle partners (h)erkennen de opgave in Hoogeveen en hebben zich verbonden aan Jong Hoogeveen.
De Nota Jeugd/Programma Jong Hoogeveen is ons inhoudelijke kompas met een lange lijn richting 2040.
2. Alle kinderen komen zonder (taal)achterstand in groep 3 van de basisschool. Wat willen we bereiken in 2026?
Wat gaan we daarvoor doen in 2026? Wat gaan we meten en hoe?
Risico's en randvoorwaarden
Gemeente Hoogeveen
1. Kwalitatief goede vroeg- en voorschoolse educatie (vve). 2. Alle Hoogeveense doelgroeppeuters gaan naar een peuteropvang met vve aanbod. 3. Alle vve peuteropvangorganisaties zijn kwalitatief goed. 4. Peuteropvang sluit goed aan bij de basisschool, oftewel de overgang van peuter naar kleuter is zo vloeiend mogelijk. 1. Samen met onze partners werken aan het uitvoeringsplan voor- en vroegschoolse educatie 2025 en verder. 2. Extra inzetten op toeleiding naar VVE en het monitoren van de uitkomsten. • De Peutermonitor geeft inzicht in het aantal peuters in de gemeente en in welke dorpen en wijken de peuters wonen. Ook laat de Peutermonitor zien of de peuters gebruikmaken van de voorschoolse voorzieningen en hoeveel uren ze komen. • Met bestaande monitors, zoals de onderwijsmonitor en de gezondheidscijfers van de GGD, monitoren we de ontwikkeling van onderwijsniveau, de (mentale) gezondheid van jongeren en armoede. Voorkomen van onderwijsachterstanden doen we als gemeente niet alleen. We doen dit samen met onze partners. Kansrijk opgroeien is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Alleen door intensief samen te werken en verbinding te zoeken gaan we het verschil maken. We werken graag samen aan deze uitdaging.