Programmabegroting 2025-2028 HGV

Programmabegroting 2025-2028

Gemeente Hoogeveen Bezoekadres: Postadres:

Telefoon: Fax: E-mail: Internet:

Raadhuisplein 1 7901 BP Hoogeveen Postbus 20000 7900 PA Hoogeveen 14 0528 0528-291325 info@hoogeveen.nl www.hoogeveen.nl

Programmabegroting 2025-2028

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .........................................................................................................................................................3 Aanbiedingsbrief ......................................................................................................................................................4 Begroting in kort bestek .........................................................................................................................................10 Samenstelling raad en college................................................................................................................................16 Programma's ..................................................................................................................................................

17 01 Blijven meedoen en talentontwikkeling ...........................................................................................................18 02 Jeugdhulp en Participatie ..................................................................................................................................31 03 Gezond en Vitaal ...............................................................................................................................................46 Begrotingspost-subsidie .........................................................................................................................................60 04 Economie...........................................................................................................................................................62 05 Aantrekkelijk wonen en woonomgeving ...........................................................................................................71 06 Ruimtelijke ordening en sport ...........................................................................................................................85 07 Veilige bereikbaarheid ......................................................................................................................................92 08 Duurzaam en gastvrij Hoogeveen

.....................................................................................................................98 09 Veilig Hoogeveen & Zichtbaar en Transparant Bestuur ..................................................................................112 10 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ..........................................................................................................122 11 Overzicht overhead .........................................................................................................................................123 12 Reserves ..........................................................................................................................................................124 13 Het geraamde resultaat ..................................................................................................................................125 14 Vennootschapsbelasting .................................................................................................................................126 Paragrafen ...................................................................................................................................................

127 Lokale heffingen ...................................................................................................................................................128 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .........................................................................................................135 Onderhoud kapitaalgoederen ..............................................................................................................................145 Financiering ..........................................................................................................................................................156 Bedrijfsvoering .....................................................................................................................................................161 Verbonden partijen ..............................................................................................................................................162 Grondbeleid .........................................................................................................................................................171 Rechtmatigheid ....................................................................................................................................................178 Wet Open Overheid (WOO)

.................................................................................................................................181 Dienstverlening en digitalisering ..........................................................................................................................182 Overzicht van baten en lasten..............................................................................................................................184 Uiteenzetting van financiële positie.....................................................................................................................226 Overzicht taakvelden ...........................................................................................................................................228 Vaststelling ...........................................................................................................................................................231 Bijlage A: Overzicht investeringen .......................................................................................................................232 Bijlage B: Overzicht reserves ................................................................................................................................247 Bijlage C: EMU Saldo

............................................................................................................................................250 Bijlage D: Lijst met afkortingen ............................................................................................................................251 Bijlage E: Kerngegevens .......................................................................................................................................255 Bijlage F: Toelichting op verplichte beleidsindicatoren .......................................................................................257 Bijlage G: Overzicht beleidsdocumenten .............................................................................................................260

Gemeente Hoogeveen

3

Aanbiedingsbrief

Programmabegroting 2025-2028

Aanbiedingsbrief

Geachte leden van de gemeenteraad, Met genoegen bieden wij u hierbij de programmabegroting voor het jaar 2025 aan. Deze begroting vormt de vertaling van de vastgestelde kadernota 2025 en onze beleidsdoelen waarin samen verbinden en verbeteren centraal staan. Samen bouwen wij verder aan een Hoogeveen waarin inwoners, ondernemers en organisaties samen met ons plannen maken, uitvoeren en elkaar ondersteunen. In deze brief blikken we terug op uw besluit over de kadernota 2025, herhalen we de rode draad voor de komende jaren en gaan we in op de financiële aspecten. De aandachtspunten en voornemens in deze brief vormen het kader waarmee we prioriteiten stellen als er sprake is van een personeelstekort, waardoor we de uitvoering moeten aanpassen. Terugblik besluit kadernota De kadernota 2025, die u op 11 juli heeft vastgesteld, kunnen we zien als een conceptbegroting. U heeft hiermee de inhoudelijke en (grotendeels) de financiële kaders voor de komende jaren bepaald. We hebben in deze begroting de aangenomen amendementen verwerkt. De financiële mutaties uit de kadernota nemen we in de begroting opnieuw op, met daarbij de aanvullende mutaties. Zoals al aangekondigd in de kadernota hebben we het spaartempo aangepast. Vanaf 2026 sparen we niet meer aanvullend in de algemene reserve.

Verbinden en verbeteren Hoewel de begroting in eerste instantie draait om cijfers, draait het uiteindelijk om wat echt telt: de impact van onze keuzes op het dagelijks leven van de inwoners. Elke investering of beleidsbeslissing heeft directe gevolgen voor de voorzieningen, de leefbaarheid en de toekomst van gemeente Hoogeveen. Het is ons doel om niet alleen financieel verantwoord te handelen, maar vooral om gemeente Hoogeveen te blijven ontwikkelen als een fijne plek om te wonen, werken en leven. Daarom hebben we bij het opstellen van deze begroting steeds de vraag gesteld: wat verbetert hiermee voor gemeente Hoogeveen? 4

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2025-2028

Aanbiedingsbrief

Samenwerken en leren van elkaar Een belangrijk uitgangspunt in deze begroting is dat we als gemeente niet alleen werken voor, maar juist samen met de inwoners en ondernemers van gemeente Hoogeveen. De Hoogeveense kracht ligt in samenwerking, open communicatie en het leren van elkaar. Dat vertaalt zich in een aanpak waarbij we de dialoog aangaan met scholen, verenigingen en maatschappelijke organisaties. Zo blijven we werken aan inclusieve oplossingen, zoals de nieuwe plannen voor onderwijshuisvesting en het verder versterken van onze zorgzame gemeenschappen. In 2023 startte het college met het gebiedswethouderschap, waarbij elke gebiedswethouder minstens twee keer per jaar zijn gebied bezoekt om met bewoners in gesprek te gaan. In de begroting 2024 is er € 150.000 per jaar vrijgemaakt voor de uitvoering van wijk-, buurt- en dorpsagenda’s. Samen met de samenleving, wijkwerkers, Smederijen en buurgemeenten is dit vertaald naar een subsidieregeling die binnenkort door het college wordt vastgesteld. Met deze aanpak wil het college in nauwe verbinding staan met de samenleving om gezamenlijk te werken aan een sterkere gemeenschap. Te meer we beseffen dat de gemeente niet zelf alle plannen kan uitvoeren. Er ligt een risico wanneer we al het werk bij de ambtelijke organisatie neerleggen; er is simpelweg niet genoeg capaciteit om alle plannen zelfstandig uit te voeren.

Door te investeren in de optimalisatie van onze processen, door te investeren in digitalisering, automatisering en slim gebruik te maken van de technologische mogelijkheden die we hebben, verbeteren we het werkklimaat van de medewerkers van de gemeente. Door keuzes te maken in onze prioriteiten en ons te richten op de dingen goed doen in plaats van alles tegelijk te willen doen, verlichten we de werkdruk en zorgen we ervoor dat de organisatie efficiënt en effectief blijft functioneren. Samenwerken is essentieel. Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners kunnen we deze uitdagingen aanpakken en onze ambities waarmaken. Zo bouwen we samen aan een sterke, duurzame toekomst voor gemeente Hoogeveen. De rode draad van deze programmabegroting We zien in het coalitieprogramma, de recente kadernota en deze begroting drie thema’s telkens terugkomen. Het eerste is ‘iedereen doet mee’. We willen als gemeente dat iedereen kan meekomen, dat iedereen dezelfde kansen krijgt in de samenleving om te slagen. Het tweede is het thema ‘goed wonen’. Goed wonen is een ruim begrip, maar dit is waar wij naar streven voor iedere Hoogevener. Dit komt tot uiting niet alleen in een fijne woning, maar ook in goede voorzieningen en bereikbaarheid. Als derde komt het thema ‘duurzaamheid en vergroenen’ naar voren.

Wij blijven ons inzetten om onze gemeente toekomstbestendig te maken door in te zetten op duurzaamheid. Iedereen doet mee Ons staat een gemeente voor ogen waarin iedereen meedoet en we oog hebben voor elkaar. Iedereen doet mee is het streven naar gelijke kansen en inclusie voor alle leden van de samenleving, ongeacht leeftijd, achtergrond of beperkingen. Het bevordert een omgeving waarin iedereen gelijke kansen krijgt om volledig deel te nemen aan de samenleving en zichzelf te ontwikkelen. Zo werken we samen aan een sociaal Hoogeveen waar armoedebestrijding en bestaanszekerheid centraal staan. We zorgen voor een stevige sociale infrastructuur waarin inwoners naar elkaar omzien en snel ondersteuning en zorg op maat krijgen. Die infrastructuur maken we samen met inwoners en maatschappelijke organisaties in scholen en in wijk- en dorpscentra. Met het programma Jong Hoogeveen werken we concreet aan gelijke kansen. Onze focus ligt op maatwerk per school waarbij elke school fungeert als een centraal punt voor kinderen en gezinnen. School is dé plek waar kinderen en gezinnen komen, dé plek waar vertrouwen is en relaties worden Gemeente Hoogeveen

5

Aanbiedingsbrief

Programmabegroting 2025-2028

gebouwd met kinderen en ouders. Deze aanpak is een belangrijk voorbeeld geworden voor het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Een aanpak die uiteindelijk moet leiden tot verbeterde onderwijsresultaten, meer kansengelijkheid, maximale talentherkenning en een doorbraak in de intergenerationele armoede. Er wordt samen met basisscholen gewerkt aan een plan per school, waarbij na het basisonderwijs ook het voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs betrokken worden. Met de schoolbesturen werken we ook aan het vernieuwen van de onderwijshuisvesting. In deze begroting hebben we ook de nieuwbouw van RSG Wolfsbos met de investeringen voor de omgeving en sportvoorzieningen verwerkt. In samenwerking met de raad wordt bepaald hoe het lokale veld met inwoners en jeugdhulpaanbieders de jeugdhulp toekomstbestendig en robuust kan gaan organiseren. Onze zorg over de steeds toenemende vraag is voortdurend. Omzien naar elkaar, toegankelijkheid van zorg, collectief aanbod, betaalbaarheid en doen wat echt nodig is zetten we centraal. Ook zetten we de beweging naar een gezondere levensstijl en voorkomen van zorg door met behulp van de programma’s GALA en IZA. Bovendien wordt er gewerkt aan armoedebestrijding, schuldhulpverlening en het bevorderen van bestaanszekerheid voor alle inwoners.

Preventieprogramma’s en initiatieven zoals de 'Huizen van de Buurt' en DOS stimuleren de eigen kracht van de samenleving, terwijl zorgzame gemeenschappen zorgen voor een toekomstbestendig zorgaanbod dat toegankelijk is voor iedereen. Goed wonen Goed wonen omvat niet alleen het hebben van een goede woning voor iedereen, maar ook de beschikbaarheid van voorzieningen voor sport, cultuur en onderwijs, goede infrastructuur en bereikbaarheid, een sterke lokale economie, een veilige omgeving en een divers winkelaanbod. Het gaat om een combinatie van factoren die bijdragen aan een hoogwaardige levensstandaard en een bloeiende gemeenschap. Dit alles draagt bij aan de brede welvaart van onze inwoners, waarin zowel materiële als immateriële aspecten zoals welzijn, gezondheid, en sociale cohesie centraal staan. De woningbouwopgave is groot en divers, met aandacht voor reguliere woningen, sociale woningen en speciale groepen zoals onze jongeren, arbeidsmigranten en statushouders. De komende jaren gaan we de Zeeheldenbuurt aanpakken. De woningbouwcoöperaties hebben het voornemen om de Zeeheldenbuurt te revitaliseren, leefbaarder te maken en te verduurzamen door middel van sloop-nieuwbouw. Hiervoor is een conceptstedenbouwkundig plan gemaakt. Om dit plan te kunnen realiseren is het nodig dat de gemeente bijdraagt in de investering die nodig is voor de aanpassing in de openbare ruimte.

De gemeente werkt hard aan de plannen om flexwoningen te realiseren. Eind 2024 is het plan hiervoor zodanig uitgewerkt dat communicatie en participatie met de omgeving kan starten. Dan is ook meer duidelijkheid over de planning richting realisatie van de tijdelijke woningen. We koersen op realisatie eind 2025. In de Woon(zorg)visie is vastgelegd dat er een uitbreidingslocatie voor Hoogeveen moet komen om nieuwe kapitaalkrachtige inwoners aan de gemeente te binden. Denk aan gezinnen, maar ook ‘empty nesters’ die op zoek zijn naar meer ruimte en kwaliteit. Op dit moment voeren wij een verkenning uit naar de meest geschikte locatie. In 2024 neemt het college daarover een besluit en gaat hierover in gesprek met omwonenden en de gemeenteraad.

6

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2025-2028

Aanbiedingsbrief

En ook het stations- en centrumgebied is een belangrijke ontwikkeling voor Hoogeveen. De herontwikkeling van de Tamboerpassage van winkel- naar woongebied is een prioritaire, maar complexe opgave. Er is een visie vastgesteld door het college met een aantal aandachtspunten. Deze aandachtspunten moeten worden uitgewerkt. Het biedt de kans om op een bijzondere plek een uniek project te ontwikkelen. Het aantal internationale werknemers neemt toe en daarom willen we (grootschalige en centrale) huisvestingslocaties voor internationale werknemers realiseren om de druk op de woningmarkt te verlichten, gezonde wijken te creëren en te zorgen voor een fijne, passende leefomgeving voor iedereen. Goed wonen betekent ook goede voorzieningen. Daarom werken we samen met onze partners aan een toekomstbestendig cultureel veld in onze gemeente. We hebben daarbij aandacht voor een gezonde en duurzame exploitatie van het Stichting Cultuurhuis met De Tamboer en Het Podium. In 2025 willen we tot een afronding komen van het nieuwe vastgoedbeleid en een nieuw strategisch accommodatieplan. Ook werken we aan de toekomst van de locaties en functies van de Olde Bieb, voormalig schoolgebouw van het Blokland en de Open Deur in Elim. Daarnaast wordt er gewerkt aan sportvoorzieningen, met plannen voor binnensportaccommodaties, wat bijdraagt aan een gezonde en leefbare omgeving.

Een leven lang bewegen; dat is wat we wensen voor alle inwoners van gemeente Hoogeveen. Zo werken we aan een inrichtingsplan voor Bentinckspark Noord. We komen in 2025 met een ontwikkelvisie als basis voor projecten, zoals ten eerste de inrichting van hockey en (verhuizing) korfbal en nieuwbouw voor de RENN4 school. In Elim hebben we een nieuw hoofdveld voor de voetbal gerealiseerd en kunstgrasvelden voor de korfbalvereniging. Hiermee kan de volgende fase starten, namelijk de woningbouw in het dorp. In Hollandscheveld is gewerkt aan de uitwerking van de Sportaccommodatievisie, welke het college heeft vastgesteld. In het najaar van 2024 worden de kleedkamers van de korfbalvereniging gerealiseerd en de visie op woningbouw gemaakt. Zo hangen de ontwikkelingen op sportgebied nauw samen met de plannen voor woningbouw. Een grote ontwikkeling voor Hoogeveen is de realisatie van een nieuw zwembad. Voor 1 januari 2025 maken we de routekaart om te komen tot de ontwikkeling van een nieuw zwembad en bepalen we de voorkeurslocatie voor het nieuwe zwembad. Na 1 januari 2025 starten we met de uitwerking van deze routekaart. Goed wonen in een fijne leefomgeving begint bij een zorgvuldig gemeentebeleid. Daarom is het essentieel dat we de komende jaren blijven inzetten op plannen zoals de Omgevingsvisie en het integrale beleid openbare ruimte (IBOR).

Deze vormen de basis voor een leefbare, veilige en duurzame toekomst voor al onze inwoners. De komende jaren vergen grote investeringen in klimaatadaptatie, energietransitie, woningbouw, bereikbaarheid, biodiversiteit en inclusie. Dit vraagt om een slimme inrichting van onze schaarse ruimte en een nieuwe aanpak waarin assetbeheer op basis van waarden centraal staat. Het IBOR biedt de juiste bouwstenen om keuzes te maken voor de inrichting en het beheer van openbare ruimtes, en toont de samenhang tussen fysieke, sociale en economische factoren. Water en bodem spelen hierin een cruciale rol, en dragen bij aan integrale strategieën om de doelen van de gemeente te realiseren. Daarnaast werkt de gemeente aan de Omgevingsvisie. Dit is het strategische instrument voor de toekomst, waarin de hoofdlijnen voor het Omgevingsplan worden vastgelegd. De visie vormt ook de basis voor nieuw beleid om brede welvaart in gemeente Hoogeveen te bevorderen. Eind 2024 Gemeente Hoogeveen

7

Aanbiedingsbrief

Programmabegroting 2025-2028

starten we met het opstellen van een integrale omgevingsvisie als actualisatie van de huidige Structuurvisie en Toekomstvisie. Een sterke economie is ook belangrijk voor een goede woonomgeving, het zorgt voor werkgelegenheid en financiële stabiliteit van de samenleving. We zijn er trots op dat uit het koopstromenonderzoek is gebleken dat het Hoogeveen als een van de weinige binnensteden in Nederland gelukt is een hogere omzet te genereren. De grote gezamenlijke inzet van gemeente en Binnenstad Hoogeveen heeft zijn vruchten afgeworpen. Maar we gaan verder. Zo zetten we de komende jaren in op de ontwikkeling van Riegmeer. De vestiging van grote ondernemers op dit bedrijventerrein is een prioriteit voor onze economische ontwikkeling. Realisatie van het nieuwe onderstation op Riegmeer is een essentiële randvoorwaarde om de netcongestie in onze regio op te lossen, de energietransitie te helpen vormgeven en nieuwe woningen en bedrijven weer de kans te bieden aan te sluiten op het overvolle elektriciteitsnet. Ook het programma Vitale Vakantieparken is een kans voor een sterke economie. In 2025 gaan we onverminderd door met dit programma. In samenwerking met de eigenaren zetten we bij twee parken in op de revitalisering van het park. Op drie andere parken werken we samen met de bewoners aan een nieuw omgevingsplan. Goed wonen is ook veilig wonen.

Zo leggen we in 2024 nog de locatiekeuze voor de nieuwe brandweerkazerne voor aan uw raad. We zijn met de VRD in gesprek over het opdrachtgeverschap en eigendom van de nieuw te bouwen brandweerkazerne. Afhankelijk daarvan zal een architect een ontwerp maken, dat vervolgens wordt omgezet in een ruimtelijk procedure. Om te kunnen starten met de bouw in 2026 is het noodzakelijk hier prioriteit aan te geven. We zetten ook verder in op de aanpak van ondermijning. Verwevenheid tussen de criminele onderwereld en legale bovenwereld bedreigt de veiligheid van inwoners. Daarom sluiten we in Drents verband aan bij de doelstelling om hier actie tegen te ondernemen. We maken capaciteit vrij voor analyse en opsporing en bevorderen de bewustwording. Duurzaamheid en vergroenen Duurzaamheid en het creëren van een toekomstbestendige openbare ruimte zijn essentieel in het gemeentebeleid. Dit is omdat de gemeente verantwoordelijk is voor het beschermen van natuurlijke hulpbronnen, het tegengaan van klimaatverandering en het waarborgen van de leefbaarheid voor toekomstige generaties. Er zijn initiatieven genomen om de natuur te versterken, zoals het vergroenen van schoolpleinen en het aanpakken van versteende plekken in de openbare ruimte. Het beleid rond de openbare ruimte richt zich op het omgaan met klimaatverandering en wateropgaven, met als doel een veilige, duurzame woonomgeving.

Daarnaast zet het Hoogeveens Isolatie Offensief in op energiebesparing door inwoners te ondersteunen bij het verduurzamen van hun woningen. Ook ondernemers worden geholpen met het verduurzamen van hun panden en bedrijfsvoering, om zo gezamenlijk een bijdrage te leveren aan een duurzamere toekomst. Duurzaamheid krijgt binnen de gemeente Hoogeveen een prominente plek in al ons beleid en al onze projecten, omdat we geloven dat het de sleutel is tot een toekomstbestendige leefomgeving. Het is niet alleen zichtbaar in groene initiatieven, maar is integraal verweven in alles wat we doen – van woningbouw en infrastructuur tot sociaal beleid en economische ontwikkeling. 8

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2025-2028

Aanbiedingsbrief

Prioriteiten en uitvoerbaarheid De vele plannen maken het belangrijk om goed te letten op de uitvoerbaarheid. Alle nieuwe voorstellen in de begroting zijn gebaseerd op door het college vastgestelde plannen en zijn getoetst door onze ambtelijke organisatie op uitvoerbaarheid. Bij het opstellen van deze begroting hebben we de optelsom aan plannen voorgelegd aan onze directie, met de vraag of alles uitvoerbaar is. We hebben daarbij opnieuw uitvraag gedaan naar de risico’s, vooral op het gebied van personele capaciteit. Hier kon geen uitsluitsel over gegeven worden. Personele knelpunten blijken lastig te voorspellen. Voor het college en onze ambtelijke organisatie betekent dit dat we bij de uitvoering flexibel en wendbaar moeten zijn. De aandachtspunten in deze brief beschouwen we daarbij als de belangrijkste prioriteiten. Financieel 2025 op orde, vanaf 2026 tekorten Voor 2025 hebben we een sluitende begroting. Vanaf 2026 krijgen alle gemeenten in Nederland te maken met het zogeheten ravijnjaar, waarin de financiële bijdragen van het Rijk drastisch afnemen en veel gemeenten te kampen zullen hebben met negatieve begrotingsstanden, zo ook de gemeente Hoogeveen. Voor 2026 min € 5,5 miljoen, 2027 min € 3,8 miljoen en 2028 min € 6,4 miljoen. We hebben de jaarlijkse storting in de Algemene Reserve van € 5,7 miljoen laten vallen in deze begroting.

Zolang we negatieve resultaten hebben storten we de winst vanuit grondbedrijf niet meer in de Algemene Reserve. Dit betekent dat voor 2026 t/m 2028 niet meer wordt gespaard. Ook dan hebben we nog steeds tekorten. Bij de Meicirculaire is het Rijk met enkele maatregelen gekomen, maar dit lost het tekort voor gemeenten niet op. De onduidelijkheid rondom het geld wat we ontvangen via het Gemeentefonds van het Rijk blijft groot. We zijn bezig met voorbereidingen te treffen voor eventuele bezuinigingen en lastenverhogingen vanaf 2026 en verder. Mochten er tegen die tijd ingrepen nodig zijn in de jaren 2027 en verder, zullen we het pakket met maatregelen eind 2025 aan de gemeenteraad voorleggen. Dit ligt dan klaar voor de nieuwe raad na de verkiezingen van 2026. Het een en ander is dan ruim op tijd voor verwerking in de begroting van 2027. Samen maken we Hoogeveen Met deze begroting zetten we een volgende stap in de realisatie van onze gezamenlijke doelen. Laten we de energie van herstel en verbinding blijven benutten om gemeente Hoogeveen nog sterker te maken. Zoals in het coalitieakkoord staat: Samen maken we Hoogeveen. Wij kijken ernaar uit om ook de komende jaren met u te werken aan een toekomstbestendig Hoogeveen.

Met vriendelijke groet, College van burgemeester en wethouder

Martijn Breukelman, Derk Reneman, Niek Wind, Jeroen Westendorp, Roelof Bisschop, Mark Tuit.

Gemeente Hoogeveen

9

Begroting in kort bestek

Programmabegroting 2025-2028

Begroting in kort bestek Strategische financiële koers Onderstaand nemen wij u stapsgewijs mee in de opbouw van het resultaat van de programmabegroting 2025-2028. 1. Startpunt is de begroting 2024-2027 2. Verwerking van de kaderbrief 2025-2028 3. Overige mutaties De programmabegroting 2025-2028 is opgebouwd uit de volgende programma's: • Blijven meedoen en Talentontwikkeling • Jeugdhulp en Participatie • Gezond en Vitaal • Economie • Aantrekkelijk wonen en Woonomgeving • Ruimtelijke Ordening en Sport • Veilige bereikbaarheid • Duurzaam en Gastvrij Hoogeveen • Veilig Hoogeveen & Zichtbaar en Transparant bestuur

Exploitatie Verloop mutaties exploitatie Het financiële vertrekpunt van deze begroting is de Programmabegroting 2024-2027 (1. Startpunt). We hanteren verschillende uitgangspunten bij het opstellen van de begroting. De mutaties uit de kadernota (2. Verwerking kadernota) vormt de basis. Zaken die nog niet bekend waren bij de kadernota zijn verwerkt onder de aanvullende mutaties (3. Overige mutaties). 1. Startpunt Het financiële startpunt van de Programmabegroting 2025-2028 is de eindstand van de Programmabegroting 2024-2027, waarbij we jaarschijf 2027 kopiëren naar 2028. Deze ziet er als volgt uit: Bedragen x € 1.000 (- is voordeel / + is nadeel) Saldo Programmabegroting 2024-2027

2025 -13

2026 7.835

2027 8.860

2028 8.860

2. Verwerking kadernota 2025-2028 Op 11 juli 2024 heeft de raad de kadernota 2025 vastgesteld. De mutaties uit de kadernota 2025 zijn verwerkt in deze begroting. Bedragen x € 1.000 (- is voordeel / + is nadeel) Saldo Programmabegroting 2024-2027 Mutaties uit kadernota Verlaging storting Algemene reserve Eindstand kadernota 2024-2027

10

2025 -13 2.381 -2.368 0

2026 7.835 4.414 0 12.249

2027 8.860 2.589 0 11.449

2028 8.860 1.213 0 10.073

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2025-2028

Begroting in kort bestek

3. Overige mutaties Binnen de kaders stellen wij voor om een aantal zaken te wijzigen in de exploitatie welke nog niet bekend waren bij de kadernota. Hierbij hebben we het criterium gehanteerd dat we geen nieuw beleid opnemen. In het overzicht van baten en lasten zijn alle aanvullende mutaties ten opzichte van de kaderbrief per programma geordend en toegelicht. In deze mutaties is onder andere opgenomen de uitwerking van de Meicirculaire Gemeentefonds. Programma Bedragen x € 1.000 (- is voordeel en + is nadeel) Eindstand kadernota 2025-2028 Totaal aanvullende mutaties MJB 2025 Stand na verwerking mutaties Verlaging storting Algemene reserve Resultaten grondbedrijf t.g.v. exploitatie Eindstand programmabegroting 2025-2028 Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) Structureel begrotingssaldo 2025-2028

2025

2026

2027

2028

0 1.349 1.349 -1.349 0

12.249 1.532 13.781 -5.700 -2.561 5.520

11.449 637 12.086 -5.700 -2.561 3.825

10.073 4.454 14.527 -5.700 -2.371 6.456

-757 -757

2.411 7.931

2.411 6.236

2.221 8.677

Uitkomsten Programmabegroting 2025-2028 We hebben een sluitende begroting voor 2025. Voor 2026 hebben we een tekort van € 5,520 miljoen, voor 2027 een tekort van € 3,825 miljoen en voor 2028 een tekort van € 6,456 miljoen. Deze tekorten zijn met name te wijten aan lagere inkomsten van het Rijk vanaf 2026. Zoals ook al aangekondigd in de kadernota hebben we voor deze begroting geen bezuinigingsopdracht uitgezet. We kunnen het tekort voor een deel (€ 5,7 miljoen per jaar) oplossen door het spaartempo van de algemene reserve aan te passen. We hebben dit vanaf 2026 aangepast. In ons grondbeleid is opgenomen dat we resultaten van het grondbedrijf storten in de algemene reserve. We stellen voor om hiervan af te wijken voor de jaren 2026 t/m 2028. We zetten de resultaten grondbedrijf in om te begrotingstekorten op te vangen. Daarnaast zijn we bezig met voorbereidingen te treffen voor eventuele bezuinigingen en lastenverhogingen vanaf 2026 en verder. Mochten er tegen die tijd ingrepen nodig zijn in de jaren 2027 en verder, zullen we het pakket aan maatregelen eind 2025 aan de gemeenteraad voorleggen, opdat we het kunnen klaarleggen voor de nieuwe raad na de verkiezingen van 2026. Een en ander is dan ruim op tijd voor verwerking in de begroting van 2027.

Structureel begrotingssaldo Om te bepalen of er in de begroting en meerjarenraming sprake is van structureel evenwicht dient inzichtelijk gemaakt te worden welke incidentele baten en lasten de begroting bevat. In het overzicht van baten en lasten is een overzicht opgenomen van de incidentele baten en lasten. Voor 2025 hebben we een positief structureel saldo, vanaf 2026 wordt het structureel saldo nadeliger. Inflatie en indexatie De inkomsten worden waar van toepassing geïndexeerd op basis van de consumentenprijsindex (CPI). Voor de begroting hanteren we de CPI zoals is opgenomen in de Meicirculaire Gemeentefonds. Dat is voor 2024 2,9%. Bij de kadernota gingen we nog uit van 3,1%. Voor wat betreft de uitgaven ramen we realistische indexeringen en volumeaanpassingen. Gemeentefonds De uitkomsten van de decembercirculaire 2023 zijn verwerkt in de kadernota 2025. Volgens de bestendige gedragslijn nemen we als uitgangspunt de meicirculaire 2024 voor de begroting 2025.

Gemeente Hoogeveen

11

Begroting in kort bestek

Programmabegroting 2025-2028

De groei van het gemeentefonds loopt tot 2025 langzaam terug en vanaf 2026 treedt een grote omslag op: gemeenten krijgen dan zo'n € 3 miljard minder zonder dat er taken verdwijnen. Voor Hoogeveen is dit een verlaging van zo'n € 10 miljoen. Het kabinet heeft inmiddels erkend dat er sprake is van een disbalans tussen taken en middelen vanaf 2026. In de voorjaarsnota 2024 heeft het Rijk aangekondigd dat de oploop van de 'opschalingskorting' van € 675 miljoen met ingang van 2026 wordt geschrapt. Voor Hoogeveen betekent dit een structurele verlichting van € 2,2 miljoen per jaar vanaf 2026. Maar nog steeds blijft er een groot gat te dichten voor de gemeenten. Alle mutaties uit de kadernota en deze begroting worden per programma toegelicht onder het overzicht van baten en lasten.

Investeringen Het uitgangspunt van de investeringen is de kadernota 2025-2028. Hierin zijn de restantkredieten uit de jaarrekening 2023 nog in verwerkt en de begrotingswijziging van GemRap I over 2024. Dit is opgenomen in deze begroting. Onderstaande investeringen zijn opgenomen voor de jaren 2025 t/m 2028. Omschrijving (Bedragen x € 1.000) Onderwijshuisvesting Gymvoorziening nieuwbouw RSG Wolfsbos Voorzieningen nieuwbouw RSG Wolfsbos Gymvoorziening RENN4 Uitvoering klimaatadaptatie Aanvalsplan vergroening, biodiversiteit Regio Stedenfonds Visie Stadscentrum Budget speelvoorziening Speel- en sportvoorzieningen Zuiderpark Reconstructies openbaar groen Asfaltprogramma wegen Asfaltprogramma fietspaden Wegen en fietspaden Vervanging beschoeiingen Zuiderparkbrug Berkenlaanbrug Schooldijkjebrug Kalmoesbrug Renoveren bestaande buitensportvelden Kleedkamer accommodaties buitensport Bentinckspark Vervanging parkeerautomaten Nieuwbouw brandweerkazerne Vervanging laptops/Ipads gemeenteraad Totaal

2025 10.865

360 50 742 284 127 160 962 372 900 236 48 80 66

2026 2.500 1.750

2027 2.500 3.250

2028 2.500 1.500 1.000

1.625 360 50

1.625 360 50

50

252

295

985 320

165 962 372 100 236

171 962 372 380 236

177 962 372 236

215 255 770 1.558 900

600 1.461 1.538

698

11.949 18.480

23.535

10.899

64 8.766

De investeringen worden verder toegelicht in bijlage A. Investeringsplafond Bij de kadernota 2025 hebben we als signaleringswaarde een investeringsplafond van € 6,8 miljoen per jaar vastgesteld. Dit plafond signaleert wanneer het investeringsvolume de structurele begrotingsruimte inperkt. Bijdragen van derden tellen niet mee voor het investeringsplafond. Ook corrigeren we het plafond voor investeringen die uit voorgaande jaren doorschuiven of voor investeringen waar we 12

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2025-2028

Begroting in kort bestek

jaar op jaar voor sparen, zoals voor onderwijshuisvesting. Daarnaast vallen investeringen die zichzelf ‘terugverdienen’ door besparingen in de exploitatie niet onder het plafond. Investeringen voor riolering die onder de 100% kostendekking van de rioolheffing vallen nemen we ook niet mee in het plafond. Jaar (Bedragen x € 1.000) 2024 2025 2026 2027 2028 Totaal

Investering Begroting 2025

Bijdragen derden

18.982 18.480 23.535 10.899 8.766 80.434

2.761 672 3.433

Doorschuif voorgaande jaren 11.348 11.348

Bedrag voor plafond 4.872 17.808 23.535 10.899 8.766 65.882

bedrag boven (-) of onder (+) plafond (6,8 miljoen) 1.927 -11.008 -16.735 -4.099 -1.966 -31.882

Reservepositie De stand van de algemene reserve is lager dan is opgenomen bij de kadernota 2025. Dit komt omdat de raad bij vaststelling van de jaarrekening 2023 een amendement heeft aangenomen om een reserve OZB in te stellen. Hierdoor wordt er minder jaarrekeningresultaat 2023 toegevoegd aan de algemene reserve. Het jaarlijkse spaarbedrag van € 5,7 miljoen is vanaf 2026 vervallen. Daarnaast hebben we de resultaten van grondbedrijf voor 2026 t/m 2028 niet meer in de algemene reserve gestort maar begroten we ten gunste van het exploitatieresultaat. Na jaren van sparen en het stutten van de algemene reserve, stoppen we daar voor de komende jaren mee. Dit om het begrotingstekort deels op te lossen. Het verwachte verloop van de Algemene reserve is als volgt: Algemene reserve Stand op 1-1 Onttrekkingen Stortingen Stand op 31-12

2024 52.063 8.860 25.936 69.140

2025 69.140 0 4.044 73.184

2026 73.184 0 0 73.184

2027 73.184 0 0 73.184

2028 73.184 0 0 73.184

Bij deze standen is geen rekening gehouden met de negatieve standen vanaf 2026. In bijlage B wordt de algemene reserve en overige bestemmingsreserves en het verloop daarvan verder toegelicht. Stand van zaken Financiële kengetallen In de kadernota hebben we de volgende signaleringswaarden vastgesteld voor onze financiële kengetallen. 1. Nettoschuldquote: maximaal 90% 2. Solvabiliteit: minimaal 35% 3. Weerstandsvermogen: minimaal 2,0 uitstekend 4. Structurele exploitatieruimte: minimaal 0 5. Grondexploitatie: maximaal 20% 6. Belastingcapaciteit: geen signaleringswaarde 7. Investeringsplafond: maximaal € 6,8 miljoen per jaar We hebben de kaders verder uitgewerkt en toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Voor deze begroting komen we op onderstaande financiële kengetallen uit:

Gemeente Hoogeveen

13

Begroting in kort bestek

Financiële kaders Netto schuldquote Solvabiliteit Weerstandsvermogen Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Investeringsplafond (x € 1 miljoen)

Programmabegroting 2025-2028

2025 57% 28,2% 2,11 0,32% 7,56% 17,8

2026 70% 28,8% 2,11 -3,65% 8,59% 23,5

2027 73% 28,5% 2,11 -2,89% 9,55% 10,9

2028 71% 28,3% 2,11 -3,91% 8,02% 8,8

Conclusie We bieden een sluitende begroting aan voor 2025. We stoppen vanaf 2026 met sparen, maar dan hebben we vanaf 2026 nog steeds geen sluitende begroting. Het lijkt er niet op dat het Rijk met voldoende middelen komt vanaf 2026, dus we moeten kijken naar onze eigen inkomsten en uitgaven. Op dit moment zijn we bezig met het inventariseren van mogelijke besparingen en lastenverhogingen. Mocht het zover komen, dan wordt het pakket aan maatregelen eind 2025 aan de raad voorgelegd om een en ander voor de nieuwe raad klaar te kunnen leggen.

14

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2025-2028

Begroting in kort bestek

Kerngegevens

Totaalbeeld inkomsten en uitgaven In onderstaande grafieken laten wij op hoofdlijnen de herkomst van onze middelen zien en hoe wij die inzetten.

Lokale heffingen: opbrengst OZB, afvalstoffenheffing, rioolrechten, parkeergelden, leges etc. Overdrachten: rijksbijdragen voor o.a. bijstand, onderwijs. Overige baten: huuropbrengsten, (grond)-verkopen, schade-uitkeringen, dividend, bijdragen van derden, onttrekking reserves etc.

Overdrachten: bijstandsuitgaven, minimabeleid, Wmo-uitgaven, Wsw-uitgaven, jeugdzorg, bijdrage SWO. Overige lasten: rente, afschrijving, OZB, rioolrechten, reinigingsrechten, waterschapslasten, zuiveringslasten, storting in reserves.

Gemeente Hoogeveen

15

Samenstelling raad en college

Programmabegroting 2025-2028

Samenstelling raad en college Gemeenteraad Fracties Gemeentebelangen CDA PvdA VVD ChristenUnie SP Forum voor Democratie D66 Groen Links SGP

Leden 7 6 6 2 3 2 2 1 1 1

Griffier: Cindy Elken - van Mierlo College Burgemeester Martijn Breukelman • Veiligheid en handhaving • Bestuur • Regionale samenwerking • Internationale contacten

Wethouder Derk Reneman • Financiën • Personeel & Organisatie, bedrijfsvoering + ICT • Dienstverlening • Grondzaken en vastgoed • Deelnemingen & verbonden partijen • Subsidiebeleid • Gebiedswethouder Stuifzand, Tiendeveen, Krakeel en Oranjebuurt, Verzetsbuurt, Noord

Wethouder Jeroen Westendorp • Duurzaamheid, energietransitie, milieu en afval • Jeugd • Participatiewet, minimabeleid & armoedebestrijding • Recreatie en toerisme • Gebiedswethouder Noordscheschut, Fluitenberg, Zuid, Erflanden en Nijstad

Wethouder Niek Wind • Wonen en Volkshuisvesting • Economische zaken & Dutch Tech Zone • Beheer openbare ruimte • Binnenstad • Bestuurlijke vernieuwing • Coördinerend wethouder verbinding met samenleving • Gebiedswethouder Pesse, Elim, Wolfsbos en Schutlanden-Oost, West-Kattouw

Wethouder Mark Tuit • Onderwijs - leren en ontwikkeling • Cultuur • Zorg incl. WMO • Natuur, landschap en klimaatadaptatie • Coördinerend wethouder verbinding met samenleving • Gebiedswethouder Nieuw Moscou, Nieuwlande, Trasselt, Kinholt, Steenbergerweide, Venesluis en Zeeheldenbuurt

Wethouder Roelof Bisschop • Ruimtelijke ordening, vergunningen en beleid • Verkeer en vervoer • Sport • Gebiedswethouder Nieuweroord, Hollandscheveld, Centrum, Centrum-West/ Stationsgebied en Schoonvelde Oost en West

Algemeen directeur/gemeentesecretaris Jelmer Mulder: Gemeentesecretaris

16

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2025-2028

Programma's

Programma's

Gemeente Hoogeveen

17

01 Blijven meedoen en talentontwikkeling

Programmabegroting 2025-2028

01 Blijven meedoen en talentontwikkeling Verantwoordelijk wethouder: Mark Tuit

Maatschappelijk effect Het programma Blijven Meedoen en Talentontwikkeling zet in op goed onderwijs, meedoen aan de samenleving en de verbindende functie van cultuur. We werken aan goede schoolgebouwen en de aansluiting van onderwijs op het toekomstig bestaan. Jong en oud moet kunnen meedoen aan de samenleving. Daarvoor is onder andere taalvaardigheid belangrijk. In samenwerking helpen we mensen om laaggeletterdheid op te lossen.

Trends en ontwikkelingen Cultuur Bibliotheek Door een wijziging in de Bibliotheekwet wordt de zorgplicht vanaf 2026 aan de gemeente overgedragen. Dat betekent dat de gemeente verantwoordelijk wordt voor het waarborgen van de toegang tot de bibliotheekfunctie voor haar inwoners. Om gemeenten voor te bereiden op de zorgplicht stelt het Rijk een overgangsregeling in. Jaarlijks is er € 54 miljoen beschikbaar. In 2024 hebben we al een succesvol beroep op deze regeling gedaan. Welke financiële gevolgen het verleggen van de zorgplicht in de toekomst heeft, is nog niet bekend. Belangrijk voor de bibliotheekfunctie is een toekomstbestendige huisvesting. Samen met de bibliotheek gaan we de huisvestingsmogelijkheden verkennen en onderzoeken. Provinciale cultuurnota Provincie Drenthe heeft een nieuwe cultuurnota ‘Cultuur maakt Drenthe/Drenthe maakt Cultuur’ vastgesteld. De oude regeling Culturele Impuls maakt geen onderdeel meer van deze nota uit. Jaarlijks ontving gemeente Hoogeveen op grond van deze regeling een bijdrage van € 23.516 voor een zelfgekozen inzet op cultuur. Hiervoor in de plaats is het Naoberschapsfonds opgericht. Culturele initiatieven die de gemeente ondersteunt kunnen voor co-financiering een beroep op dit fonds doen.

Ook evenementen zoals het Stadslichtfestival en het Stadsfestival kunnen niet meer rekenen op een structurele bijdrage van de provincie maar moeten een beroep op dit fonds doen. Voor dit fonds is € 500.000 beschikbaar. De provincie continueert wel de financiële middelen voor de spreiding en toegankelijkheid van bibliotheken in Drenthe. Met deze middelen zijn diverse initiatieven zoals het medialab HQ6 en de onbemande bibliotheek in het verleden uitgevoerd. We zijn in gesprek met de bibliotheek over nieuwe projecten. Vernieuwbouw Het Podium Het Podium wordt verbouwd zodat in de loop van 2025 een nieuwe invulling aan de culturele programmering gegeven kan worden. Met het vergroten van de zaalcapaciteit en het verbeteren van de interne routing kan het Podium zich vanaf dat moment verder ontwikkelen tot hét poppodium van Drenthe. Hiermee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de versterking van zowel de lokale als de provinciale culturele infrastructuur.

18

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2025-2028

01 Blijven meedoen en talentontwikkeling

Stichting Cultuurhuis We zijn met Stichting Cultuurhuis Hoogeveen in gesprek over een duurzame exploitatie van het theater en het poppodium. De meerjarenraming van de stichting laat stijgende kosten zien. Er wordt een objectief onderzoek uitgevoerd naar het verbeteren van de inkomsten versus de uitgaven. De resultaten van dit onderzoek verwachten wij in het najaar van 2024. Van Gogh In 2023 zijn de eerste succesvolle stappen gezet in het zichtbaar en beleefbaar maken van het verblijf van Vincent van Gogh in Drenthe. In het toekomstplan Van Gogh in Drenthe 2024 – 2030 is de regionale ambitie vastgelegd om dit verblijf duurzaam onderdeel te maken van de landelijke en Europese Van Gogh verhaallijn. Om de periode van zijn verblijf in Hoogeveen beter te kunnen duiden hebben we drie sterke verhaallijnen op basis van zijn brieven ontwikkeld. Deze verhaallijnen worden in de komende jaren uitgewerkt tot beleefbare en zichtbare culturele en toeristische producten. Deze zijn opgenomen in het lokale 11 puntenplan. Hiermee verstevigt Hoogeveen haar positie regionaal, landelijk en Europees. Laaggeletterdheid 'Tel mee met taal' Vanaf 2025 krijgen gemeenten de verantwoordelijkheid voor de regie op de aanpak 'Tel mee met taal'. Dit programma helpt volwassenen en kinderen die moeite hebben met basisvaardigheden rondom taal.

Op dit moment vinden nog gesprekken plaats over de inhoudelijke en financiële invulling hiervan tussen de VNG en het ministerie. De web-middelen worden voortgezet. Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid (GGG) In aanloop naar onze regierol bij de aanpak 'Tel mee met taal', participeerden we in de pilot ‘gemeentelijke gezinsaanpak geletterdheid’. Het doel is dat kinderen opgroeien in een rijke taalomgeving, niet alleen op school maar ook thuis. We signaleren en betrekken gezinnen die een steuntje in de rug kunnen gebruiken als het gaat om de taalontwikkeling van de kinderen. We zetten hier al op in vanaf de zwangerschapsperiode tot het kind in groep 3 zit. Zo ontstaat er een doorgaande leerlijn van Goede Start, via VVE&O naar de basisschool. Dit doen we samen met partijen in de geboortezorg, kinderopvang, onderwijs, welzijnswerk en bibliotheekwerk. Op dit moment is de verwachting dat hiervoor geen middelen beschikbaar worden gesteld vanuit het Rijk. We investeren al in programma’s als Goede start, VVE&O en het Taalhuis. Gedurende de pilot zal helder worden of vanaf 2025 aanvullende gemeentelijke middelen moeten worden ingezet. We verwachten dat we dan gebruik kunnen maken van de middelen voor het GALA.

Jeugd en onderwijs Doorstroompunt Het Doorstroompunt (voormalig RMC) voert de wettelijke opdracht van gemeenten uit om jongeren die voortijdig de school verlaten in beeld te brengen en, indien nodig, begeleiding te bieden. Doel is het behalen van een startkwalificatie en het voorkomen van maatschappelijke uitval door een passende opleiding en/of baan te vinden voor iedere jongere. Per 1 augustus 2025 wordt de 'Wet van school naar duurzaam werk' van kracht. Deze wet brengt de nodige veranderingen met zich mee voor het Doorstroompunt, het MBO en de afdelingen van de gemeenten die zich bezig houden met re-integratie. De doelgroep van het Doorstroompunt wordt uitgebreid met jongvolwassenen van 23 jaar tot 27 jaar. De rijksbijdrage wordt op een nieuwe manier berekend. De vierjaarlijkse planvorming rondom aanpak voortijdig schoolverlaten wordt vervangen door een regionaal programma waarin schoolverlaten en toeleiden naar werk centraal staan. Een Gemeente Hoogeveen

19

01 Blijven meedoen en talentontwikkeling

Programmabegroting 2025-2028

belangrijke wijziging is dat deze planvorming plaats gaat vinden vanuit het Doorstroompunt met de gemeenten van de regio, de VO/VSO-scholen en het MBO van de regio en de arbeidsmarktregio’s. Met de nieuwe wet mag er niet langer budget van het Doorstroompunt ingezet worden voor handhaving op de kwalificatieplicht vanuit de Leerplichtwet. Dit betekent voor de gemeenten van de regio dat de uitvoering van de Leerplichtwet, inclusief de handhaving op de kwalificatieplicht, volledig vanuit het gemeentefonds gefinancierd moet worden. Sluitend aanbod onderwijs-zorg-re-integratie Samen met partners werken we aan een plan voor een sluitend aanbod onderwijs-zorg-re-integratie voor jongeren in onze gemeente. Het plan bevat ook een financiële vertaling. Indien nodig komen we met een voorstel voor extra middelen bij de Kadernota 2026-2029. Brugfunctionaris De landelijke pilot met de brugfunctionaris is door het Rijk structureel gemaakt. De brugfunctionaris legt vanuit school contact met het gezin en helpt het gezin bij vragen en zorgen die niet direct met onderwijs te maken hebben. Bijvoorbeeld het vinden van de weg naar voorzieningen, zoals minimaregelingen. De brugfunctionaris is een vast gezicht en aanspreekpunt binnen de school en onderdeel van het schoolteam. Scholen konden bij het Rijk subsidie aanvragen om een brugfunctie aan te bieden.

In Hoogeveen ontvangen zeven scholen rijkssubsidie voor een brugfunctie. Samen met lokale partners is in aanloop naar de Nota Jeugd de conclusie getrokken dat we moeten stoppen met kortdurende pilots op het gebied van onderwijs-welzijn-zorg. Samen hebben we een duurzame eenduidige ondersteuningsstructuur gemaakt. Op de scholen zijn drie ondersteuningsvormen: jeugd maatschappelijk werk, jongerenwerk en de jeugdprofessional in het speciaal onderwijs. Het profiel voor de brugfunctionaris komt overeen met jeugdmaatschappelijk werk. De landelijke subsidie biedt kansen voor de zeven scholen om de rol van jeugdmaatschappelijk werk te versterken zodat kinderen en ouders in de normale omgeving van de school snel steun en lichte hulp krijgen. We zijn hierover in gesprek met de zeven scholen. Met de overige scholen zijn we in gesprek over een betere inzet van ons jeugdmaatschappelijk werk vanuit relatie/verbinding. Kansengelijkheid Samen met onze partners in de regio werken we aan meer kansengelijkheid voor onze inwoners. We doen dit onder andere binnen de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe, Regio Deal Zwolle en samen met de provincie (Sociale Agenda), gemeenten en scholen binnen de Gelijke Kansen Agenda Drenthe.

Binnen de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe worden projecten en programma’s ontwikkeld met als doel dat de generatie die nu opgroeit in de regio over 30 jaar dezelfde kansen heeft als leeftijdsgenoten in de rest van Nederland. Het verbeteren van kansengelijkheid heeft naast de verbinding met onderwijs ook een raakvlak met het versterken van bestaanszekerheid en bereikbaarheid van zorg. Nota Jeugd/programma Jong Hoogeveen Wij willen een gemeente zijn waarin kinderen en jongeren volop kansen krijgen om gezond, veilig en succesvol op te groeien en waar er ruimte is voor het ontwikkelen van hun talenten. In 2025 gaan wij daarom door met de uitvoering van de Nota Jeugd. De nota wordt uitgevoerd binnen het programma Jong Hoogeveen. Samen is voor ons de sleutel naar succes voor en samen met de jeugd van Hoogeveen. Ook bij de uitvoering van de Nota Jeugd zetten we daarom de succesvolle samenwerking met onze partners, kinderen en jongeren voort en blijven wij in gesprek.

20

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2025-2028

01 Blijven meedoen en talentontwikkeling

• Plan per school De school is een cruciale vindplaats voor talentontwikkeling en een belangrijk onderdeel van de leefwereld van kinderen. Alle scholen gaan daarom met ondersteuning van de gemeente en maatschappelijke partners een plan per school ontwikkelen. Het plan per school geeft invulling aan de opgave om samen te werken met de buurt en de sociale omgeving en past bij de ontwikkelvragen van de school, de kinderen en de gezinnen. Het format voor het plan per school is uniform voor alle scholen maar biedt tegelijkertijd ruimte voor een specifieke invulling per school afhankelijk van de context. We zoeken samen (scholen en gemeente) naar een passende gelijkwaardige samenwerkingsvorm, gezamenlijke financiering en bijbehorende afspraken. We starten met het ontwikkelen van een plan per school op de 32 basisscholen. We streven ernaar dat alle 32 basisscholen eind 2025 een plan per school hebben. We zijn hierbij afhankelijk van de bereidheid van de scholen. Parallel aan het plan per (basis)school gaan we aan de slag met het voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs met een aanpak voor het stimuleren van mentale gezondheid (zie hieronder). Deze lokale aanpak per school sluit aan bij de landelijke Hervormingsagenda Jeugd waarin onderwijs als belangrijk onderdeel van de sociale en pedagogische basis staat omschreven.

Zie programma Jeugdhulp en Participatie. • Van en met elkaar leren Vanuit de ambitie in de Nota Jeugd om samen te staan voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren in Hoogeveen willen we van elkaar leren en met elkaar leren. We organiseren daarom in 2025 de jaarlijkse Jong Hoogeveen inspiratiesessie. Ook gaan we in 2025 leren van bewezen effectieve interventies lokaal, regionaal en landelijk (zoals van de Familieschool in Amsterdam). • Jongerenwerk: fysieke ontmoetingsruimte In het kader van de opgave jongerenwerk is onderzocht of er in Hoogeveen behoefte is aan een fysieke ontmoetingsplek voor jongeren. Dit, naar aanleiding van een in november 2022 aangenomen motie van de gemeenteraad. Conclusie is dat er onvoldoende voor jongeren toegankelijke fysieke plekken zijn waar jongeren op een laagdrempelige manier met elkaar in contact kunnen komen in een veilige en vertrouwde omgeving. Op deze plekken kan het jongerenwerk ook collectief worden aangeboden en daarmee meer jongeren bereiken. Alle betrokkenen bij de opgave jongerenwerk geven aan dat het belangrijk is dat er sprake is van toezicht, maar dat dit op een subtiele manier moet worden georganiseerd, bijvoorbeeld een professional die de taal van de jongeren kent en als vertrouwenspersoon kan dienen.

Voor welk type jongere is de ruimte en aan welke voorwaarden moet de ruimte voldoen? Kunnen de dorps- en buurthuizen daar een rol in spelen? Dit moet allemaal nog nader worden uitgewerkt. De jongeren zelf moeten hierbij nadrukkelijk betrokken zijn. Dit is in lijn met de principes van de Hoogeveense verbindende aanpak: we doen het samen, met de jeugd, voor de jeugd. • Mentale gezondheid jongeren Problemen rond sociale vaardigheden, emoties, mentale gezondheid en groepsdruk zijn zichtbaar bij (zeer jonge) kinderen en jongeren. Jongeren ervaren mentale gezondheidsproblemen zoals eenzaamheid, somberheid en angst. Een zorgelijk beeld vinden ook onze partners én de jongeren waar wij mee in gesprek zijn gegaan in het kader van de Nota Jeugd. Vanuit het programma Jong Hoogeveen en het Gezond en Actief Leven Programma gaan we daarom samen met partners en jongeren aan de slag met de opgave rondom mentale gezondheid bij jongeren.

Gemeente Hoogeveen

21

01 Blijven meedoen en talentontwikkeling

Programmabegroting 2025-2028

Voor- en vroegschoolse educatie (vve) We werken samen met onze partners aan het vve-beleid dat eind 2024 afloopt en maken een plan voor het voorzetten van vve in 2025 en verder. We zetten in op onze ambitie om alle kinderen zonder (taal)achterstand naar het basisonderwijs te laten gaan. We vinden het onder andere belangrijk om te zorgen voor een goede overgang van de eerste 1.000 dagen, belegd in het project Kansrijke Start, naar de vve-periode. De eerste 1.000 dagen van een kind zijn cruciaal voor een goede ontwikkeling en bepalend voor de kansen in het latere leven. Deze ontwikkeling bepaalt voor een belangrijk deel wie we zijn. Op dit fundament bouwen we de rest van ons leven. Deze periode is dan ook cruciaal voor een goede ontwikkeling van jonge kinderen, hun gezondheid op volwassen leeftijd en de gezondheid van volgende generaties. In 2024 bekijken we hoe we met vve en VVE&O kunnen aansluiten bij de pilot ‘gemeentelijke gezinsaanpak geletterdheid’ (GGG). In 2025 zal de GGG een meer structureel kader krijgen. Nieuwbouw RSG Wolfsbos We hebben besloten om het nieuwbouwplan van RSG Wolfsbos mogelijk te maken met een gemeentegarantie van € 33,1 miljoen. De benodigde gemeentelijke investeringen in sportvoorzieningen en infrastructuur hebben een lange en gefaseerde looptijd tot na 2030.

In het overzicht van de investeringen staat welke investeringen we de komende jaren nu al wel begroten en welke in latere jaren opgenomen moeten worden. In totaal gaat het om € 10,5 miljoen aan investeringen in sportvoorzieningen en infrastructuur. De nieuwbouw van RSG Wolfsbos is een belangrijke stap om het hele voortgezet onderwijs in Hoogeveen duurzaam en toekomstbestendig te maken. Daarnaast is de gebiedsontwikkeling een belangrijke impuls voor Hoogeveen omdat het ook kansen biedt voor woningbouw. IHP Onderwijshuisvesting In 2024 werken we aan de voorbereiding van een aantal grote onderwijshuisvestingsprojecten op basis van het IHP. Dit betreft de nieuwbouw van het speciaal onderwijs van RENN4 en de renovaties van de basisscholen Het Palet en de Titus Brandsmaschool. Deze investeringen zijn al opgenomen in de meerjarenbegroting 2024-2027. In 2025 zullen we starten met de realisatie van tijdelijke huisvesting voor Het Palet en de Titus Brandsmaschool. Zodra de tijdelijke huisvesting op orde is starten we met de renovatie van Het Palet en daarna met de Titus Brandsmaschool. Voor de realisatie van RENN4 speelt nog de investering in nieuwe gymvoorzieningen. In de uitwerking van de plannen wordt exact bepaald aan hoeveel gymvoorzieningen de school behoefte heeft. Op dit moment gaan we uit van 2 gymzalen.

Deze investeringen zijn in deze begroting nu meegenomen in de investeringslijst voor de jaren 2026-2027.

22

Gemeente Hoogeveen

Programmabegroting 2025-2028

01 Blijven meedoen en talentontwikkeling

Reguliere werkzaamheden

Doelstellingen 1. We willen onderwijs dat toekomstbestendig is en dat recht doet aan het talent van kinderen en jongeren gericht op ieders toekomstig bestaan Wat willen we bereiken in 2025?

1. 2. 3.

4.

5. 6.

Gemeente Hoogeveen

Het gemiddelde opleidingsniveau van jongeren in Hoogeveen is gelijk aan of hoger dan het gemiddelde Drentse niveau. Een doorgaande ontwikkelingslijn voor kinderen, jeugdigen en jongvolwassenen van 0 tot 27 jaar. Alle jongeren volgen onderwijs passend bij hun talent en kwaliteit, komen terecht op een duurzame arbeidsplek en krijgen hierbij ondersteuning wanneer dit nodig is, of zijn zelfredzaam naar vermogen. Gelijke kansen voor kinderen en jongeren. Ieder kind moet zich volledig kunnen ontwikkelen: horizon verbreden, andere mensen ontmoeten, onbekende plekken leren kennen en maximaal eigen kwaliteiten en talenten ontdekken. Alle basisscholen hebben een plan/werken volgens een plan/ visie aan samenwerking met de buurt/sociale omgeving. Onderwijshuisvesting passend bij de inhoudelijke en huisvestingsdoelen van de schoolbesturen: flexibel, gemakkelijk aan te passen aan ruimtebehoefte, passend bij onderwijsvormen in al zijn diversiteit, multifunctioneel, duurzaam en veilig, met aandacht voor een beheersbare exploitatie, faciliterend voor goede samenwerking.

23

01 Blijven meedoen en talentontwikkeling

Wat gaan we daarvoor doen in 2025?

24

Programmabegroting 2025-2028

1.

Samen met de voorschoolse organisaties, het Centrum Jeugd en Gezin en het onderwijs nog meer inzetten op het voorkomen en vroegtijdig bestrijden van onderwijsachterstanden en het realiseren van een goede doorgaande lijn. 2. Samen met het onderwijs werken aan een sluitende aanpak voor jongeren in de overgang van VO naar MBO. 3. Verder vormgeven van een digitale programmalijn door Bibliotheek Hoogeveen om inwoners ook op het gebied van digitalisering mee te laten doen in de samenleving. 4. Jongeren kennis laten maken met diverse beroepen via Hoogeveen On Stage. Met het beroepenfeest en de Doedag kunnen jongeren hun talenten en ambitie ontdekken. 5. Samen met de scholen, jeugdmaatschappelijk werk, samenwerkingsverbanden en overige partners schooluitval tegengaan, zowel preventief als curatief. 6. Jongeren in een kwetsbare onderwijspositie ondersteuning bieden waar nodig om op een passende (vervolg)plek te komen, zoals mbo-onderwijs, werk, of (arbeidsmatige) dagbesteding. We gebruiken hier onder andere overstaptafels voor. 7. Realisatie van de nieuwbouw RSG Wolfsbos en bijbehorende voorzieningen voor sport en infrastructuur. 8. Uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan voor het primair en speciaal onderwijs. Met de schoolbesturen stemmen we de prioriteiten en voortgang af. In 2025 gaat het om de herhuisvesting van het speciaal onderwijs, Het Palet en de Titus Brandsmaschool.

9. Binnen het Nationaal Programma Onderwijs samen met de partners van de Hoogeveense Educatieve Agenda (HEA) inzetten op: extra inzet jeugdprofessional en schoolmaatschappelijk werk in het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs; sociale vaardigheidstrainingen; VSV coaching om voortijdig schoolverlaten te voorkomen; versterking van de samenwerking tussen onderwijs en zorg; aanvullend cultuur- en sportaanbod. 10. Borgen van de onderdelen van het programma Goede Start: een sterke medisch-sociale zorgstructuur voor, tijdens en na de zwangerschap, het signaleren en verkennen van situaties die een gezonde groei en ontwikkeling van het kind in de weg staan en steun op maat. We bieden programma’s waar ouderschap en hechting worden gestimuleerd. 11. De Nota Jeugd uitwerken in plannen per school. De Nota Jeugd wordt tot uitvoer gebracht in het programma Jong Hoogeveen. De school is een cruciale vindplaats voor talentontwikkeling en een belangrijk onderdeel van de leefwereld van kinderen. Alle scholen gaan daarom met ondersteuning van de gemeente en maatschappelijke partners een plan per school ontwikkelen. We streven ernaar dat alle 32 basisscholen eind 2025 een plan per school hebben, we zijn hierbij afhankelijk van de bereidheid van scholen. Na het basisonderwijs volgt het voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs. 12.