Nota_volksgezondheid_A4-221025.pdf

29

Bijlage hoofdstuk 2 Onderbouwing van de gezondheidsvisie 2.1 POSITIEVE GEZONDHEID In het filmpje legt Machteld Huber legt zelf het gedachtegoed positieve Gezondheid uit (M. Huber 2012): https://youtu.be/kmteH_b3vVk. Met inwoners die ondersteuning aanvragen, zoals een huishoudelijke hulp of een uitkering, willen we graag in gesprek aan de hand van het spinnenweb. Door op deze manier breed te kijken naar wat de persoon wel kan, wat hij of zij belangrijk vindt èn waar de energie of motivatie zit om aan te werken, wordt duidelijker welke ondersteuning het best geboden kan worden. De persoon kan zelf stappen zetten op de dimensies van het spinnenweb en dat heeft een positief effect op iemands gezondheid. Een goede gezondheid is weer nodig om mee te kunnen doen. Verschillende zorg- en welzijn georiënteerde organisaties in Hoogeveen hebben het gespreksinstrument van Positieve Gezondheid omarmd. Zo spreken we dezelfde taal met onze inwoners. Onderwerpen onder de dimensies van het gespreksinstrument Positieve Gezondheid:

2.2 IEDEREEN KAN MEEDOEN Mensen hebben zelfbeschikkingsrecht. Daarmee zijn ze in beginsel zelf verantwoordelijk voor de keuzes die ze maken. We hopen natuurlijk dat ze de gezonde keuze maken, dat wil zeggen gezond eten, goed voor zichzelf zorgen, voldoende bewegen, sociale contacten onderhouden en naar school of werk gaan.

30

Niet iedereen leeft in de omstandigheden om zelf gezonde keuzes te maken en de dagelijkse verleidingen te weerstaan. Soms hebben mensen daarvoor te weinig grip op hun leven of missen het vermogen om hun grip te vergroten. Zo kan iemands financiële situatie of de mate van geletterdheid invloed hebben op z’n gezondheid en z’n grip daarop. Er is een grote groep mensen die om verschillende redenen niet zonder meer in staat is om (voldoende) mee te doen in de samenleving. Mensen in zo’n kwetsbare situatie hebben daarom een hoger risico op een slechtere gezondheid.

We willen graag dat iedereen zo goed mogelijk mee kan doen in de samenleving en daarom leggen we de focus op inwoners in een kwetsbare situatie. Dit zijn niet alleen mensen met een beperking, maar ook sommige ouderen, mensen met een lage sociaaleconomische status of anderen die (tijdelijk) moeite hebben met deelnemen aan het maatschappelijk leven. In het uitvoeringsprogramma van de sociale basis wordt aangegeven hoe we mensen een extra steuntje in de rug kunnen geven en hoe we eventuele drempels weg kunnen nemen. 2.3 ONDERLIGGENDE GEZONDHEIDSFACTOREN Om gezondheid te verbeteren is aandacht nodig voor de onderliggende beïnvloedbare factoren van gezondheid. Gezondheid is een samenspel van verschillende factoren die het gezondheid- en zorgdomein overstijgen. Dahlgren en Whitehead (1991) hebben een denkkader ontwikkeld. Dit schetst in een aantal lagen de belangrijkste bepalende factoren van gezondheid, in de vorm van een regenboog. Het model laat zien hoe vele niet-medische factoren en condities van invloed zijn op de gezondheid van een individu. Het geeft inzicht in de verbanden en invloeden die er bestaan tussen de verschillende factoren op verschillende niveaus.

Centraal staat het individu Het gaat om leeftijd, geslacht, erfelijke en aangeboren eigenschappen die voor het grootste gedeelte vaststaan. Leefstijl en vaardigheden Leefstijlfactoren zoals voeding, slaapritme, lichaamsbeweging, de mate van roken en alcohol, maar ook verkregen vaccinaties. Vaardigheden als het kunnen begrijpen van gezondheidsinformatie of regie voeren over je leven. Persoonlijke relaties en sociale netwerken De sociale omgeving, zoals gezin, familie, vrienden, collega’s en buurtgenoten die steun bieden en het goede voorbeeld geven. Of juist niet. Leefomstandigheden Gezondheid heeft sterke raakvlakken met àlle domeinen; van onderwijs en ruimtelijke ordening tot de arbeidsmarkt en welzijn. In de sociale leefomgeving ontmoeten mensen elkaar. Een gezonde fysieke leefomgeving beschermt tegen mogelijk ongezonde invloeden van buitenaf, stimuleert tot de gezonde keuze en faciliteert samenleven door ontmoeten en meedoen. De Omgevingswet biedt nieuwe kansen om een betere gezondheid te realiseren; gezondheid wordt expliciet benoemd.

31

Ook de werkomgeving, of het überhaupt hebben van werk, en onderwijs zijn van invloed op iemands gezondheid. Werk zorgt voor inkomen, voldoening en sociale interacties, maar kan ook gezondheidsschade veroorzaken als er sprake is van stress, zware fysieke arbeid of ongezonde stoffen als asbest of chroom 6. Bestaanszekerheid bepaalt voor ongeveer 40 procent het verschil tussen hoge en lage sociaaleconomische status (SES). Onder de leefomstandigheden valt ook de toegang tot schoon water en lucht. Alle leefomstandigheden samen bepalen in hoeverre mensen in staat zijn hun gezondheid te onderhouden of verbeteren. Sociaaleconomische, culturele en omgevingsfactoren Dit is de zogenaamde maatschappelijke context op macroniveau. De kloof tussen hoge en lage SES zie je niet alleen op gezondheid, deze komt terug in het onderwijsniveau, het inkomen en het huis waar je woont. Het regenboogmodel geeft aan dat er verschillende domeinen zijn die samen bijdragen aan gezondheid. Die samenhang maakt gezondheid tot een complex vraagstuk. Al de genoemde factoren samen bepalen iemands gezondheid. Duidelijk blijkt dat gezondheid en ziekte niet alleen een gevolg zijn van een individuele keuze; maatschappelijke omstandigheden spelen een belangrijke rol.

Een individu heeft de meeste invloed in de tweede ring, de vaardigheden en leefstijlfactoren, en in iets mindere mate in de derde, de persoonlijke relaties en sociale netwerken. Als gemeente zorgen we in ons gezondheidsbeleid dat de ring van leef- en werkomstandigheden zo wordt ingericht dat de gezonde keuze de gemakkelijke wordt. Daar hoort ook ondersteuning in de tweede en derde ring bij; zorgen dat een persoon beschikt over de vaardigheden en kennis, mensen om zich heen heeft en/of ondersteuning krijgt om regie te kunnen voeren over zijn of haar leven. 2.4 DOMEIN-OVERSTIJGEND SAMENWERKEN Gezondheidsvraagstukken lossen we niet alleen via het gezondheidsbeleid op. Gezondheid is overal en we hebben gezien dat vele factoren samenhangen met de gezondheid van de inwoners. De problemen van mensen die zich in een kwetsbare situatie bevinden spelen zich af op verschillende leefgebieden in verschillende (beleids)domeinen. Dat betekent dat de oplossingen doorgaans niet in één domein gevonden kunnen worden. Het leggen van stevige verbindingen met andere beleidsterreinen is een voorwaarde om de negatieve gezondheidstrends te kunnen breken. Dat gaat dus veel verder dan de wettelijke taken van de gemeenten op het gebied van preventieve gezondheidszorg. Het vergt intensieve samenwerking over de domeinen heen, binnen en buiten de gemeentelijke organisatie èn met inwoners.

Mooie voorbeelden zijn:” stress sensitief werken” en “de omgekeerde toets.” Binnen stress sensitief werken wordt gebruik gemaakt van recente kennis uit de hersen- en gedragswetenschap over hoe (geld)stress doorwerkt op gedrag. Vanuit een motiverende basishouding begeleidt de professional de inwoner naar gedragsverandering, waarbij oog is voor de samenhang tussen meerdere problemen, de effecten van stress en het aanwezige vermogen om een doel stellen, een plan te maken, in actie te komen, vol te houden en om kunnen gaan met verleidingen en tegenslag. De omgekeerde toets biedt de professional handvaten om binnen de kaders van de diverse wetgeving indien nodig mogelijkheden te vinden voor maatwerk en dit methodisch en zorgvuldig af te wegen en te beargumenteren.

32

Uitgangspunt daarbij is aansluiten bij het leven en de behoeften van de mensen zelf. Om gezond te worden of blijven zijn inwoners vooral zelf aan zet, de gemeente en andere professionals helpen daaraan mee. Het betekent ook dat we moeten focussen op de (veer)kracht, de eigen regie en het aanpassingsvermogen van inwoners. De samenhang in dat wat we doen, waarom we dat doen en wat we er mee willen bereiken bepalen we samen. De inrichting van de zorgketen past zich hierop aan. Het vraagt om oplossingen die we alleen bereiken door andere kaders af te spreken en de mensen zelf en hun vragen en problemen als uitgangspunt te nemen.

Het gedachtegoed van Positieve Gezondheid biedt professionals de aanknopingspunten om zowel met inwoners (over hun vraag en de relatie met gezondheid) als met collega’s uit meerdere domeinen (over hun bijdrage aan (complexe) gezondheidsvraagstukken) in gesprek te gaan. Professionals worden uitgedaagd breder te kijken dan hun eigen expertisegebied. Het maakt niet uit met welke determinant je begint, de eerste trekt de volgende wel omhoog. Het gaat om een domino-effect waarbij de steentjes de goede kant opvallen. Een ander belangrijk instrument zijn de koppelkansen. Vanuit gezondheidsperspectief zoeken we naar de overeenkomsten bij andere beleidsterreinen. Soms weten we niet van elkaar dat we aan dezelfde opgaven voor onze inwoners werken. In de Denktank gezondheid in alle domeinen bespreken we met SWO collega’s uit verschillende domeinen in welke opgaven we, ieder vanuit z’n eigen expertise, elkaar versterken. De Omgevingswet (2023) is daar een mooi voorbeeld van. 2.5 PREVENTIE De gemeente is verantwoordelijk voor de gezondheid van de algehele bevolking (universele preventie), specifieke doelgroepen (selectieve preventie) en individuen met een verhoogd gezondheidsrisico (geïndiceerde preventie).

Vanuit de Wpg richt de gemeente zich op de gezondheid van alle inwoners of specifieke groepen daaruit. Zo kunnen alle kinderen tot vier jaar en hun ouders gebruik maken van het consultatiebureau en na hun vierde jaar worden ze gezien door de jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen. We stimuleren scholen om vignetten gezonde school te behalen voor belangrijke gezondheidsthema’s. Voor groepen met een verhoogd risico zorgen we voor voldoende aanbod op het gebied van bewegen en leefstijl. Zo organiseren de sportfunctionarissen smaaklessen op basisscholen in wijken met verhoogde gezondheidsrisico’s.

33

We gebruiken erkende preventieve interventies die aantoonbaar effectief zijn32. Bij effectieve preventie zetten we in op een mix van de pijlers: voorlichting & educatie, signalering, advies & ondersteuning, fysieke & sociale omgeving en regelgeving & handhaving. De kracht van de aanpak zit niet alleen in deze losse onderdelen, maar vooral in de combinatie daarvan. 2.6 INTEGRATIE VAN DE VERSCHILLENDE ONDERDELEN UIT ONZE GEZONDHEIDSVISIE Via collectieve preventieactiviteiten beïnvloeden we de leefstijl, vaardigheden en de gezondheid van het individu. Het gedachtegoed van Positieve Gezondheid biedt professionals de aanknopingspunten om zowel met inwoners (over hun vraag en de relatie met gezondheid) als met collega’s uit meerdere domeinen (over hun bijdrage aan (complexe) gezondheidsvraagstukken) in gesprek te gaan. Professionals worden uitgedaagd breder te kijken dan hun eigen expertisegebied. Het maakt niet uit met welke determinant je begint, de eerste trekt de volgende wel omhoog. Het gaat om een domino-effect waarbij de steentjes de goede kant opvallen. Daarnaast richten we ons op de factoren in de sociale en fysieke omgeving van inwoners. Deze factoren kunnen de gezonde keuze makkelijk maken. Om invloed op deze factoren uit te kunnen oefenen initiëren we een domein overstijgende samenwerking.

Vanuit gezondheidsperspectief zoeken we naar de overeenkomsten bij andere beleidsterreinen en we zorgen dat gezondheid een plekje krijgt in dat beleid. We noemen dit koppelkansen. Soms weten we niet van elkaar dat we aan dezelfde opgaven voor onze inwoners werken. In de Denktank gezondheid in alle domeinen bespreken SWO-collega’s uit verschillende domeinen in welke opgaven we, ieder vanuit z’n eigen expertise, elkaar kunnen versterken. De Omgevingswet is daar een mooi voorbeeld van. Met deze preventieve inzet zorgen we ervoor dat inwoners van Hoogeveen gezond zijn en blijven, waardoor ze optimaal kunnen (blijven) meedoen in onze samenleving.

34

32 Daarmee bedoelen we dat ze meetbare inhoudelijke en financiële meerwaarde opleveren. Het blijft mogelijk om onder voorwaarden experimenten uit te voeren ‘om zich te bewijzen’. Voorwaarden zijn dat er afspraken komen over monitoring op basis van criteria en evaluatiemomenten. Zo houden we lokale initiatieven mogelijk die drijven op draagvlak bij inwoners en partners en op de vaardigheden van professionals.

Bijlage hoofdstuk 3 BIJLAGE 3.1 GEZONDHEID-GERELATEERDE TRENDS Volgens de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) uit 2018 hebben we te maken met de volgende gezondheid-gerelateerde trends: • Vergrijzing Het aandeel ouderen in de samenleving neemt toe, daar bovenop bereiken mensen steeds vaker een hoge leeftijd. Dit gaat gepaard met meer gebreken en heeft een grote impact op de volksgezondheid en zorg. Komt terug in hoofdstuk 8 Vitaal ouder worden. • Meer gezondheid en meer ziekte Meer gezondheid blijkt uit een stijgende levensverwachting. Bovendien zijn nagenoeg alle jaren die we erbij krijgen jaren in goede ervaren gezondheid. Ook gaan we niet meer beperkingen ervaren. Meer ziekte is te zien aan het stijgend aantal mensen met een chronische aandoening. Door de ontwikkeling van technische mogelijkheden en betere behandeling overlijden steeds minder mensen aan hart- en vaatziekten en kanker. Het gevolg hiervan is dat steeds meer mensen te maken krijgen met de langetermijngevolgen ervan. • Druk op dagelijks leven neemt toe Scholieren/studenten ervaren prestatiedruk; de arbeidsmarkt heeft te maken met een 24 uurseconomie en baanonzekerheid en werk in combinatie met zorg. Dit kan stress en gezondheidsproblemen veroorzaken. Komt terug in hoofdstuk 7 Mentaal welbevinden en sociale relaties.

• Invloed van leefstijl en leefomgeving Positief is dat minder mensen roken en meer mensen bewegen. Daar staat tegenover dat meer mensen te zwaar zijn. Ongezond gedrag is verantwoordelijk voor bijna 20 procent van de ziektelast. Deze ontwikkelingen zijn niet voor alle bevolkingsgroepen hetzelfde. Komt terug in hoofdstuk 5 Leefstijl, vaardigheden en leefomgeving • Opeenstapeling van problemen bij kwetsbare groepen Een deel van de ouderen bevindt zich door een opeenstapeling van chronische aandoeningen en andere medische en sociale problemen in een kwetsbare situatie. Deze groep wordt groter in de toekomst. Mensen met een lagere SES hebben relatief vaker een ongezonde leefstijl. Ook hebben zij vaker te maken met sociale problemen, die stress met zich meebrengen. Negatieve effecten van ontwikkelingen op de arbeidsmarkt als robotisering en digitalisering treffen vooral laagopgeleiden. Dit kan de sociale problemen en stress in deze groep versterken. Vaak moeten eerst deze achterliggende sociale problemen worden opgelost, voordat er ruimte ontstaat om aan een gezonde leefstijl te werken. Onderdeel ouderen komt terug in hoofdstuk 8 Vitaal ouder worden, mensen met een lage SES in hoofdstuk 6 Gezondheidsachterstanden inlopen en stress in hoofdstuk 7 Mentale gezondheid. BIJLAGE 3.2 GEVOLGEN CORONA OP GEZONDHEID

35

Bijlagen hoofdstuk 4 BIJLAGE 4.1 DE VIER GEZONDHEIDSVRAAGSTUKKEN Volgens de landelijke nota Gezondheid breed op de agenda is de meeste gezondheidswinst te behalen door te werken aan de vier vraagstukken in het overzichtje links. Het rijk verwacht de grootste ziektelast op deze gezondheidsvraagstukken en hier zouden we de grootste ziektewinst kunnen bereiken, zeker voor kwetsbare groepen. Werken aan deze vraagstukken leidt ook tot kostenbeheersing in de uitgaven voor zorg en binnen het sociaal domein. BIJLAGE 4.2 DE HOOGEVEENSE GEZONDHEIDSSITUATIE Overzichtsgegevens voor gemeente Hoogeveen zijn te vinden via de volgende linkjes: Gezondheidsmonitor jeugd 2019 Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 voor de gemeente Hoogeveen Gezondheidsmonitor volwassenen 2020 Gezondheidsmonitor ouderen 2020

Wat

Gezondheidssituatie + trend

Verdieping gezondheidssituatie

(Zeer) goede ervaren gezondheid

Meer Hoogeveense jongeren uit klas 2 en klas 4 ervaren de gezondheid als (zeer) goed in vergelijking met Drentse jongeren33 Vanaf 35 jaar zien we dat inwoners in Hoogeveen de gezondheid als minder goed ervaren in vergelijking met Drenthe en Nederland

Jeugd Jeugd C Volwassenen Ouderen

88% 80% 80% 63%

Regie op eigen leven Jeugd Jeugd C Volwassenen Ouderen

Matig Veel 70% 18% 16%

74% 71%

Moeite met rondkomen Jeugd Jeugd C Volwassenen Ouderen

36

4% 6% 15% 2%

In Hoogeveen geven meer volwassenen aan enige moeite te hebben met rondkomen in vergelijking met Drentse inwoners. Voor ouderen geldt dat minder ouderen aangeven moeite te hebben met rondkomen. Licht gunstige trend volwassenen en gunstige trend ouderen.

Kind in uitkeringsgezin HGV 5% NL 6% Kinderen in armoede HGV 10,3% van de jeugdigen = NL 10,3%

33 De gegevens ten aanzien van jeugd uit deze kolom zijn gebaseerd op de jeugdmonitor 2019, tenzij anders vermeld.

Langdurige ziekte of aandoening Jeugd Volwassenen 35% Ouderen 56%

Hoogeveense jongeren hebben minder last van gehoorschade dan Drentse jongeren.

1 of meer aandoeningen bij volwassenen In Hoogeveen hebben meer volwassenen en ouderen een langdurige ziekte of aandoening in vergelijking met Drenthe. Ernstig beperkt in dagelijks leven vanwege gezondheid Jeugd Volwassenen 34% Ouderen 49%

Psychosociale gezondheid Jeugd Jeugd C Volwassenen Ouderen

82% 80% 84% 91%

In Drenthe en NL zijn respectievelijk 28% en 25% van de volwassenen ernstig beperkt in het dagelijks leven en respectievelijk 48% en 48% van de ouderen. Meer specifiek betekent dit voor ADL en HDL :

Jongens (91%) voelen zich vaker psychisch gezond dan meisjes (73%), jongeren tussen 12-14 jaar (84%) vaker dan jongeren tussen 15-18 jaar (81%) en jongeren op het VWO vaker (87%) dan HAVO (79%), VMBO-t (83%) en VMBO (82%). Jeugd scoort beter dan Drenthe, maakt echter meer gebruik van jeugdzorg (zie Zorggebruik). Trend angst en depressie: Volwassenen ongunstige ontwikkeling. Gunstige ontwikkeling bij ouderen. Meer ouderen voelen zich psychisch gezond in vergelijking met Drenthe.

Eenzaamheid Jeugd Jeugd C Volwassenen Ouderen

12% 43% 46%

BMI Overgewicht Obesitas Jeugd Matig overgewicht/obesitas Groep 2: 9,5% / 7,4% Groep 7: 14,7% / 3,9% Klas 2: 17,0% / 5,3% Volwassenen 37% / 15% Ouderen 41% / 16%

Lichte stijging (niet significant) van emotionele eenzaamheid bij volwassenen

Cijfers vergelijkbaar met Drenthe

37

5 dagen per week bewegen Jeugd Jeugd C Volwassenen Ouderen

43% 41% 53% 50%

Deze cijfers bij jeugd zijn veel lager dan in vergelijking met Drenthe 50% en NL 47%. 44% van de meisjes en 41% van de jongens beweegt 1 uur gedurende minimaal 5 dagen per week. Dit geldt voor bijna de helft van de 12-14 jarigen (47%) en 38% van de 15-18 jarigen. Gekeken naar het type voortgezet onderwijs neemt het bewegen toe naarmate het opleidingsniveau hoger is (VMBO:36%, VMBO-t en HAVO:43%, VWO:51%). Sport niet wekelijks: jeugd 26%; Sport niet: volwassenen 35%; ouderen 54%

Roken Jeugd Jeugd C Volwassenen Ouderen

8% 3% 29% 12%

Het aandeel rokers per schooltype verschilt sterk: 36% van de VMBO-ers heeft ook gerookt, bij VMBO-t leerlingen is dit 28%, HAVO 16% en VWO heeft 9% ooit gerookt. Opvallend is het aantal rokers in de directe omgeving van de jongeren: 61% in Hoogeveen (versus 56% in Drenthe), bovendien zijn dat in 54% de ouders (versus 44% in Drenthe). Volwassen rokers uit Hoogeveen staan op nummer 3 van meeste rokers in Nederland. Hoewel zowel onder volwassenen als ouderen een licht ongunstige trend op gebied van roken bestaat, is deze gunstig ten opzichte van Drenthe. Volwassen rokers uit Hoogeveen staan op nummer 3 van meeste rokers in Nederland. Hoewel zowel onder volwassenen als ouderen een licht ongunstige trend op gebied van roken bestaat, is deze gunstig ten opzichte van Drenthe.

Alcohol Jeugd Jeugd C Volwassenen Ouderen

33% ++ 39% 80% ++ 69% =

Algemene gezondheid verslechterd door corona

38

Jeugd Jeugd C Volwassenen 10% Ouderen 5%

Ook voor alcohol geldt een verschil tussen het gebruik per schooltype: Het percentage dat ooit alcohol heeft gedronken is 71% bij VMBO-b leerlingen , 52% VMBO-t, 56% HAVO en 36% van de VWO leerlingen. Dit geldt ook voor de hoeveelheid drankjes of dronken/aangeschoten zijn. Al is het aantal jongeren dat veel drinkt op het VWO ook hoog. Bijna de helft (47%) van de Hoogeveense ouders vinden het goed dat hun kinderen drinken (versus 41% in Drenthe).

Lage SES -0,78

Laagopgeleiden 47%

Hoogeveense kinderen krijgen vaker een schooladvies voor basis- of kaderberoepsgerichte leerweg en minder vaak een VWO advies. Laaggeletterden 14% Het aantal laaggeletterden is enigszins hoger dan in Drenthe (12%) en Nederland (12%).

Zorggebruik Jongeren met jeugdhulp 12,2% Bezoek huisarts 98,6%

Sociale en fysieke leefomgeving Sociale samenhang Publieke ruimte

+4,4 +3,7

Waarstaatjegemeente.nl 2019 Jongeren met jeugdhulp Jeugdbescherming

Sociale omgeving Waarstaatjegemeente.nl Sociale samenhang 2018 Kind uitkeringsgezin 2019 Mantelzorg 2020 Eenzaamheid 2020

Hoogeveen 12,2% 1,2%

Nederland 10,3% 1,1%

Hoogeveen +4,4 5% 12,4% 43,7%

Nederland 0 6% 13,5% 46,6%

HoogeveeN Publieke ruimte 2018 +3,7 Veiligheid 2018 +3,1 Blootstelling NO2 2020 11,7% Blootstelling PM10 2020 15,3% Bomen per inwoner 2018 5,2 Versteende oppervlakte in tuinen 2018 59% Gemiddelde oppervlaktetemperatuur 2018 31,88 gr Geluidsbelastin gevel hoger dan 60 dB 2016 8,4% Bouwjaar woningen gemiddeld 2021 1977

Nederland 0 0 16,8% 17,6% 4,8

Fysieke omgeving

49% 30,24 gr C 13,4% 1969

39

Kwetsbare ouderen Psychische problematiek 10,1% 2 of meer aandoeningen 5,3% Verminderede mobiliteit 10,8 Eenzaamheid 43,7%

Perinataal Vroeggeboorte/ laag geboortegewicht 168,5

Waarstaatjegemeente.nl 2019 Vroeggeboorte/ laag geboortegewicht Perinatale sterfte Zwangerschaps-begeleiding

Hoogeveen

Nederland

168,5 2,3 71,6%

157,5 4,5 72,6%

Voelt zich meestal (zeer) gelukkig Jeugd Jeugd C senen Ouderen

86% 83% -Volwas-

Ervaren van stress Jeugd Jeugd C Volwassenen Ouderen

40

17% 21% 14% 5%

Stress onder jeugd wordt gemeten ten aanzien van school, huiswerk en alles wat ze moeten doen. Betreft % (heel) veel stress onder volwassenen, oorzaken van hen die stress ervaren zijn voornamelijk werk (66%), gezondheid, familie en geldzaken. Bij ouderen betreft dit vooral gezondheid, familie, sociale contacten en mantelzorg.

BIJLAGE 4.3 NEGATIEVE GEZONDHEIDSTRENDS HOOGEVEEN IN VOGELVLUCHT Negatieve gezondheidstrends 2020 ten opzichte van 2013/2015 (ouderen en volwassenen) en 2021 ten opzichte van 2019 (jeugd). Volwassenen uit monitor 2020 • (Zeer) goede ervaren gezondheid (80%) • Regie op eigen leven (74%) • Eenzaamheid (43%) • Overgewicht (37%) • Roken (29%) Ouderen uit monitor 2020 • Langdurige ziekte of aandoening (56%) • Regie op eigen leven (71%) • Eenzaamheid (46%) • Roken (12%) Jeugd uit monitor 2021 • (Zeer) goede ervaren gezondheid (80%) • Moeite met rondkomen (6%) • Voelt zich psychosociaal gezond (80%) • Voelt zich meestal (zeer)gelukkig 83%) • Ervaren van stress (21%) • Alcohol (39%)

41

Bijlagen hoofdstuk 6 BIJLAGE 6.1 WAT IS EEN SES-SCORE?

BIJLAGE 6.2 BESCHRIJVING PROBLEMATIEK EN OPLOSSINGSRICHTINGEN Uit onderzoek van de World health organisation (WHO) blijkt dat gemiddeld 40% van de gezondheidsverschillen tussen hoge en lage SES te verklaren is door inkomenszekerheid, gevolgd door leefomstandigheden die een kwart voor hun rekening nemen. De gevolgen van stress die dit soort problemen met zich meebrengen heeft grote gevolgen voor de gezondheid van deze inwoners.

42

In Nederland leven mensen met basisonderwijs of vmbo-opleiding (de roze poppetjes) gemiddeld 6 jaar korter en zelfs 15 jaar in minder goed ervaren gezondheid dan mensen met een hbo of universitaire opleiding (de blauwe poppetjes). Dit geldt ook voor veel mensen met een niet-westerse achtergrond. In Hoogeveen hebben we te maken met grote verschillen tussen mensen als het gaat om gezondheid. Waar je geboren bent heeft grote invloed op je gezondheid. Een groot deel van de inwoners is laagopgeleid en heeft een laag inkomen. Gezondheidsverschillen nemen eerder toe dan af en corona heeft de situatie verder verslechterd.

43

Bijlage hoofdstuk 9 Uitvoeringsprogramma

44

Uitvoeringsprogramma Gezondheidsbeleid Hoogeveen 2023-2027 Doel 1 Vaardigheden, leefstijl en leefomgeving verbeteren Meer inwoners leven gezond en beschikken over de vaardigheden om gezond te worden of blijven. De sociale en fysieke leefomgeving ondersteunt hen daarbij. 1.1 Welke resultaten willen we bereiken?

* Het aantal inwoners dat matig of veel eigen regie ervaart blijft gelijk.

Wat gaan we daarvoor doen?

Hoe gaan we het doen?

Professionals die contact hebben met kwetsbare inwoners werken volgens de methodiek Positieve Gezondheid. Gespreksmethodiek Positieve Gezondheid breed invoeren.

-Trainen van SWO-professionals op het gespreksinstrument Positieve Gezondheid en de methodiek Positieve Gezondheid invoeren in de werkprocessen binnen de SWO. Stress sensitief werken is een goed alternatief. -Positieve Gezondheid als uitgangspunt hanteren bij integraal werken in de kernteams integrale zorg bij de huisartsen, de sociale wijkteams, Optimaal Leven Team etc.

Versterken basisvaardigheden (lezen & schrijven, rekenen en digitale vaardigheden).

-Uitvoeren aanpak Hoogeveen telt mee met taal. -Uitvoeren van VVE-beleid: VVE-programma’s op jonge leeftijd ter voorkoming van ontwikkelingsachterstanden later.

Uitvoeren van het versterken van gezondheidsvaardigheden 1.

-Geschikte methodieken inventariseren en toepassen bij drie bestaande interventies, o.a. Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten en Goede start. -Het aanleren van gezondheidsvaardigheden als onderdeel in de interventies opnemen. Zo nodig externe expertise inschakelen, bijv. kenniscentrum Pharos. (Financiële) mogelijkheden hiervoor onderzoeken. -Het signaleren van deelnemers met beperkte (gezondheids)vaardigheden in de interventies opnemen.

Wie gaat het doen en zijn er financiële consequenties?

-Wordt uitgevoerd binnen het programmaplan herontwerp sociaal domein. -Wordt opgepakt binnen genoemde teams.

- Wordt uitgevoerd door (de kernpartners van) het Taalhuis. -Wordt uitgevoerd door kinderopvang en onderwijs. -Beleidsadviseur gezondheid pakt dit (binnen bestaande uren 2) samen met gekozen interventies op. -Mogelijk is aanvullende externe expertise nodig voor aanpassing van de programma’s. Dit kan extra kosten met zich meebrengen. -De uitvoerders van de interventies signaleren betreffende deelnemers.

1

Basisvaardigheden (lezen & schrijven, rekenen en digitale vaardigheden) vormen een belangrijk onderdeel van gezondheidsvaardigheden. Als we alle onderdelen (waarbij genoemd is dat deze door de beleidsadviseur gezondheid worden opgepakt) willen uitvoeren, dan gaat dat niet lukken binnen de bestaande uren. Bij voorkeur bv. 4 tot 8 uur beschikbaar maken voor een (junior) beleidsmedewerker. Anders taken prioriteren. 2

46

1.2 Welke resultaten willen we bereiken? • •

* De leefstijl van inwoners is gelijk aan die van voor corona (we meten roken, drinken, gewicht) *Het aantal scholen (basis-, voortgezet onderwijs, mbo) met een vignet gezonde school groeit: 3 X thema roken, alcohol, drugs en 22 X thema bewegen en sport en 13 X thema voeding 3

Wat gaan we daarvoor doen?

Hoe gaan we het doen?

Bestuurlijke afspraken maken over preventieonderwerpen met onderwijs.

-Agenderen voor Lokaal educatieve agenda (LEA).

Uitvoeren Hoogeveense sport- en preventieakkoorden en zoeken naar financiële borging na 2023.

-Commissieleden van de Hoogeveense sport- en preventieakkoorden stimuleren inwoners en partijen aanvragen in te dienen op de thema’s stoppen met roken, verantwoord alcoholgebruik en gezond gewicht. -Evaluatie na afloop van Hoogeveens preventieakkoord om vervolg te bepalen. -Kansen inventariseren. Waar mogelijk koppelen aan activiteiten van partners. -Partners stimuleren door Hoogeveens preventieakkoord in te zetten.

Invoeren rookvrije generatie: een rookvrije omgeving en ondersteuning bij het stoppen.

3 4

Scholen stimuleren tot aanpak die roken vermindert waarbij aandacht voor bewustzijn en de voorbeeldfunctie van ouders een belangrijk onderdeel van de aanpak vormen.

-2 extra locaties VO of MBO ondersteunen in de aanvraag voor het Vignet gezonde school thema roken, alcohol en drugspreventie en in het behouden van het vignet (1 school). -Bestuurlijke afspraken over preventie met onderwijs via Lokaal educatieve agenda (LEA).

Signalering van inwoners met overmatig alcoholgebruik en hen ondersteuning bieden of verwijzen.

-Kernteams bij de huisartsenpraktijken, sociale teams, Optimaal Leven Team en medewerkers D&A en SWW signaleren, bieden ondersteuning of verwijzen.

Wie gaat het doen en zijn er financiële consequenties?

-Beleidsadviseur gezondheid (binnen bestaande uren).

-Van rijkswege ontvangen we €30.000 per jaar t/m 2023. Deze gaan onderdeel uitmaken van de brede SPUK-regeling. -Inzet sportfunctionarissen. -Inzet medewerkers VNN (Verslavingszorg Noord Nederland) en CMO Stamm. -Middelen Hoogeveens preventieakkoord. -Inzet sportfunctionarissen en cultuurcoaches 4. -Het voortgezet onderwijs en mbo-beleid zijn hierin leidend. Gebruik maken van landelijke ondersteuning Vignet gezonde school. -Sportfunctionarissen inzetten voor ondersteuning Vignetten gezonde school. -Inzet teamleden door eigen organisaties. -Inzet medewerkers VNN.

Dit is een toename van 3 vignetten De inzet van sportfunctionarissen en cultuurcoaches is afhankelijk van de beschikbaarheid. Regelmatig worden de prioriteiten bijgesteld.

47

5

Uitvoeren van programma’s die bewustwording stimuleren over alcoholgebruik.

-Kansen inventariseren. Waar mogelijk aanhaken bij bestaand beleid of ontwikkelingen bij partners. -Partners stimuleren door Hoogeveens preventieakkoord in te zetten. -Uitvoeren van het Preventie- en handhavingsplan Alcohol.

-Beleidsadviseur gezondheid (binnen bestaande uren). -Preventie- en handhavingsplan wordt al uitgevoerd.

Scholen stimuleren tot aanpak die gebruik van alcohol vermindert waarbij aandacht voor bewustzijn en de voorbeeldfunctie van ouders een belangrijk onderdeel van de aanpak vormen.

-2 extra scholen ondersteunen in de aanvraag voor het Vignet gezonde school thema roken, alcohol en drugspreventie en in het behouden van het vignet (1 school). -Bestuurlijke afspraken over preventie met onderwijs via Lokaal educatieve agenda (LEA). -Agenderen bij het 2-jaarlijks overleg jongeren en middelen. -Uitvoeren van het Preventie- en handhavingsplan Alcohol.

-Het voortgezet onderwijs en mbo-beleid zijn hierin leidend. Gebruik maken van landelijke ondersteuning Vignet gezonde school. -Sportfunctionarissen inzetten voor ondersteuning Vignetten gezonde school.

Uitvoeren leefstijlinterventies die een gezond gewicht stimuleren.

-Uitvoering van het sportbeleid en Drenthe Gezond. -Interventie Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten uitvoeren in samenhang met aanpak Smederijen. -Kansen inventariseren. Waar mogelijk aanhaken bij bestaand beleid of ontwikkelingen bij partners.

-Interventies als GLI, JOGG, Cool2Bfit 5, Jeugdfonds sport en cultuur worden al uitgevoerd. -Projectleiding Aan de slag met preventie en inventariseren kansen door beleidsadviseur gezondheid.

Ouders geven hun kinderen gezonde voeding, beweging, aandacht en het goede voorbeeld.

-Ouders stimuleren dat ze hun kind gezonde voeding, beweging, aandacht en het goede voorbeeld geven. -Partners stimuleren door Hoogeveens preventieakkoord in te zetten. -Kansen inventariseren. Waar mogelijk aanhaken bij bestaand beleid of ontwikkelingen bij partners.

Scholen stimuleren tot aanpak die gezond gewicht vermindert waarbij aandacht voor bewustzijn en de voorbeeldfunctie van ouders een belangrijk onderdeel van de aanpak vormen.

-2 extra scholen ondersteunen in de aanvraag voor het Vignet gezonde school thema Bewegen en sport en in het behouden van het vignet (20 scholen). -2 extra scholen ondersteunen in de aanvraag voor het Vignet gezonde school thema Voeding en in het behouden van het vignet (11 scholen). -Bestuurlijke afspraken over preventie met onderwijs via Lokaal educatieve agenda (LEA).

-Dit is onderdeel van verschillende interventies die al worden uitgevoerd: Sterke basis, Jong Hoogeveen en Goede start. -Dit is onderdeel van de werkzaamheden van de GGD-jeugdverpleegkundigen. -Inventariseren kansen door beleidsadviseur gezondheid. -Het basis- en voortgezet onderwijs en mbobeleid zijn hierin leidend. Gebruik maken van landelijke ondersteuning Vignet gezonde school. -Inzet sportfunctionarissen voor ondersteuning Vignetten gezonde school voor Bewegen & sport en Voeding en uitvoering van activiteiten op gebied van bewegen en voeding.

Deze programma’s richten zich op gezond gewicht door bewegen en gezonde voeding te stimuleren.

48

1.3 Welke resultaten willen we bereiken?

* We werken aan een betere gezondheid van inwoners vanuit verschillende domeinen. * Gezondheid is een vast onderdeel van de belangenafweging in ruimtelijk beleid.

Wat gaan we daarvoor doen?

Hoe gaan we het doen?

SWO-collega’s uit verschillende domeinen werken aan de gezondheid van inwoners.

-De SWO Denktank gezondheid in alle domeinen blijven inzetten. -Waar mogelijk verbreden we onze inspanningen ook naar de Hoogeveense samenleving. -Gezondheid is onderdeel in de omgevingswet. -Deelnemen aan de ontwikkeling van beleid en meelezen met beleidsnota’s uit het sociaal en andere domeinen en de link met gezondheid versterken. -In de omgevingsvisie en -plannen zetten we in op activiteiten die een gezonde mobiliteit, woonomgeving en gebouwen stimuleren. -We stimuleren groene gebieden en watertappunten en maken ontmoeting gemakkelijker. -We voeren een terughoudend beleid ten aanzien van ongezonde vervuilende bedrijven en fastfoodketens. -Inventariseren in hoeverre dit al gebeurt en zo nodig intensiveren. Samenwerking met collega’s werkzaam in de fysieke leefomgeving is hierin belangrijk. -Implementatie van klimaatadaptatiemaatregelen (bijvoorbeeld schaduwplekken en voldoende groen door vergroening speelpleinen en tegel eruit – groen erin). Dit geldt ook voor gebouwen. -We beschermen inwoners tegen schadelijke stoffen, geluid- of geurhinder.

Inwoners uitdagen meer te bewegen en gezonder te eten.

We hanteren het principe ‘Groen tenzij’.

Wie gaat het doen en zijn er financiële consequenties?

-Dit pakken we op vanuit de Denktank gezondheid in alle domeinen. -Wordt meegenomen in uitvoering van de omgevingswet en ruimtelijke projecten. -Beleidsontwikkeling met andere thema’s door beleidsadviseur volksgezondheid. -Leden van de Denktank Gezondheid in alle domeinen pakken dit op binnen hun eigen werkzaamheden.

Wordt meegenomen in ruimtelijke projecten.

49

Doel 2 Gezondheidsachterstanden inlopen De levensverwachting van mensen met een lage SES en het aantal jaren in goed ervaren gezondheid voor alle inwoners is toegenomen. 2.1 Welke resultaten willen we bereiken?

* Alle aanstaande ouders krijgen een uitgebreide sociaal medische intake bij de verloskundige, indien nodig met een passend vervolg of ondersteuning op maat. * De Goede Start programma’s en werkwijze zijn geborgd. Drie locaties van het voortgezet onderwijs of MBO beschikken over het vignet gezonde school voor het thema Relaties en seksualiteit.

Wat gaan we daarvoor doen?

Hoe gaan we het doen?

Wie gaat het doen en zijn er financiële consequenties?

Problemen die stress veroorzaken tijdens de zwangerschap lossen we direct op. We gaan in gesprek over de kinderwens met vrouwen in een kwetsbare positie om zwangerschap te voorkomen of uit te stellen.

Hiervoor zetten we prenatale huisbezoeken, pre/voorzorg, Moeders van Hoogeveen en Nu Niet Zwanger in.

Ouders zijn voorbereid op het ouderschap en geven hun kind gezonde voeding, beweging en aandacht.

-Als onderdeel opnemen van bestaande programma’s als Aan de slag met preventie, JOGG of Samen Zwanger en door verloskundige zorg. -Doorontwikkeling van Samen Ouders.

-Inzet vanuit Hoogeveens preventieakkoord. -Financiering vanuit begroting jeugdgezondheidszorg en verloskundigenpraktijken.

Borgen programma’s Goede start.

Interventies integreren in verloskundige zorg, jeugdgezondheidszorg, CJG/ Jeugdhulp.

De financiering Kansrijke start vanuit het rijk loopt t/m 2023. Deze gaan onderdeel uitmaken van de brede SPUK-regeling.

Scholen stimuleren tot aanpak die zich richt op relaties, seksualiteit en voorbereiding op zwangerschap.

-2 extra scholen ondersteunen in de aanvraag voor het Vignet gezonde school thema relaties en seksualiteit en in het behouden van het vignet (1 school). -Bestuurlijke afspraken over preventie met onderwijs via Lokaal educatieve agenda (LEA).

-Het voortgezet onderwijs en mbo-beleid zijn hierin leidend. Gebruik maken van landelijke ondersteuning Vignet gezonde school. -Sportfunctionarissen inzetten voor ondersteuning Vignetten gezonde school.

Wordt opgepakt vanuit aanpak Goede start. Financiering vanuit verloskundigen, begroting jeugdgezondheidszorg en CJG/ jeugdzorg.

50

2.2 Welke resultaten willen we bereiken?

* De negatieve trend op ervaren gezondheid bij volwassenen vlakt af. Het percentage volwassenen dat de eigen gezondheid als (zeer) goed ervaart is in 2027 hoger of gelijk aan het percentage uit 2020. * Het percentage volwassenen dat zich (ernstig) beperkt voelt in het dagelijks leven vanwege problemen met gezondheid neemt niet verder toe. * De negatieve effecten van corona nemen we zoveel mogelijk weg.

Wat gaan we daarvoor doen?

Hoe gaan we het doen?

Wie gaat het doen en zijn er financiële consequenties?

Inzet op vaardigheden, leefstijl en leefomgeving verbeteren.

Zie ambitie 1.

Signalering van inwoners met onvoldoende eigen regie en hen ondersteuning bieden of verwijzen.

Wordt gerealiseerd via kernteams integrale zorg bij de huisartsenpraktijken, sociale wijkteams, Optimaal leven team en medewerkers D&A en SWW. Zij werken allen vanuit het principe van Positieve Gezondheid.

-Inzet teamleden door eigen organisaties.

Signalering van inwoners in een kwetsbare situatie en hen ondersteuning bieden of verwijzen.

-Wordt gerealiseerd vanuit de kernteams bij de huisartsenpraktijken, sociale teams, Optimaal leven team en medewerkers D&A en SWW. -Uitvoeren van fittesten.

-Inzet teamleden door eigen organisaties. -Inzet sportfunctionarissen en cultuurcoaches.

Ondersteuning van (wijk/dorps) initiatieven die de gezondheid bevorderen van inwoners in een kwetsbare situatie (in co-creatie).

-Inzetten op onderliggende factoren van gezondheid via de Hoogeveens sport- en preventieakkoorden. -Opnemen in bestaande projecten, zoals Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten en via de wijk/dorpsaanpak Smederijen.

-Inzet vanuit Hoogeveense sport- en preventieakkoorden. -Beleidsadviseur volksgezondheid.

Bestaanszekerheid versterken als voorwaarde voor een goede gezondheid.

-Inzetten denktank Gezondheid in alle domeinen. -Werken aan de hand van de Omgekeerde toets en stress sensitief werken.

Wordt gerealiseerd via het armoede- en participatiebeleid.

51

Toegankelijkheid en inclusie verbeteren voor alle inwoners die zich in een kwetsbare situatie bevinden.

-Aandacht voor het onderwerp inclusie (zoals beschreven in het VN-verdrag) in de gemeentelijke (visie op) dienstverlening en relevantie beleidsontwikkelingen. -Programma 1 tegen eenzaamheid inzetten. -Uitvoeren van programma’s op gebied van bewegen en cultuur als sportkennismakingscursussen of jeugdsport en cultuurfonds.

Blijvend monitoren van de effecten van corona in de meest brede zin en daarop inspelen.

-We houden diverse monitors in de gaten, waaronder de Gezondheidsmonitoren van de GGD. In 2022 is corona als onderwerp in de vragenlijst volwassenen- en ouderengezondheidsmonitor afgenomen.

-Wordt gerealiseerd door de Werkgroep Agenda Lokale Inclusie, bestaande uit vertegenwoordigers van inwoners met een beperking, stelt jaarlijks actiepunten op en voert deze uit. -Wordt gerealiseerd door programma 1 tegen eenzaamheid. -Inzet sportfunctionarissen en cultuurcoaches.

De gezondheidsaanpak blijvend laten aansluiten aan bij landelijke, Drentse en lokale ontwikkelingen en programma’s.

Doel 3 Mentaal welbevinden verhogen De veerkracht en het mentaal welbevinden van inwoners zijn toegenomen. 3.1 Welke resultaten willen we bereiken?

* In 2027 hebben we meer inzicht in de aard, omvang en determinanten van mentale gezondheid van Hoogeveense jongeren en jongvolwassenen. * Jongeren en jongvolwassenen ervaren even veel stress in hun leven als voor corona. * Zeven scholen beschikken over het vignet gezonde school voor het thema welbevinden.

Wat gaan we daarvoor doen?

Hoe gaan we het doen?

Startfoto maken van mentale druk onder Hoogeveense jongeren en jongvolwassenen.

- We verbinden dit aan 'n Sterke basis voor kinderen en jongeren in Hoogeveen. Dat doen we gewoon samen! en CJG/Jeugdzorg. -We zoeken naar aanvullende inzet die nodig is om startfoto compleet te maken.

Wie gaat het doen en zijn er financiële consequenties?

-Inzet epidemiologen en gezondheidsbevorderaar GGD leveren basisgegevens aan. -Mogelijk is aanvullende externe expertise nodig voor het maken van de startfoto. Dit kan extra kosten met zich meebrengen. 52

Onderzoeken en kleinschalig uitproberen wat werkt om te komen tot een effectieve interventie.

-Uitvoeren en evalueren van pilot TASSK (timing aanpak screening stressklachten) op Roelof van Echten College met onderwijs, GGD en GGZ. -Relatie leggen met onderwijs-jeugdhulp overleg.

-Wordt uitgevoerd door GGD en GGZ.

Bestuurlijke afspraken over een preventieve aanpak met onderwijs via Lokaal educatieve agenda (LEA).

Koppelen met voortgezet onderwijs en mbo.

-Beleidsadviseur gezondheid.

Inzet op ambitie 1; vaardigheden, leefstijl en leefomgeving.

Zie ambitie 1.

Stimuleren van mentale gezondheidsvaardigheden van jongeren en jongvolwassenen. Scholen stimuleren tot aanpak die zich richt op mentale gezondheid.

-2 extra scholen ondersteunen in de aanvraag voor het Vignet gezonde school thema Welbevinden en in het behouden van het vignet (5 scholen). -Bestuurlijke afspraken over preventie met onderwijs via Lokaal educatieve agenda (LEA). -Programma’s op gebied van bewegen en cultuur als sportkennismakingscursussen of jeugdsport en cultuurfonds. -Mogelijkheden vanuit uitkomsten pilot TASKK benutten.

-Het primair en voortgezet onderwijs en mbobeleid zijn hierin leidend. Gebruik maken van landelijke ondersteuning Vignet gezonde school. -Sportfunctionarissen inzetten voor ondersteuning Vignetten gezonde school.

Stimuleren van een fysieke en sociale leefomgeving die de mentale gezondheid bevordert.

-Inzetten op een aansprekend beweeg-, ontmoetings- en cultuuraanbod in de sociale en fysieke leefomgeving van jongeren en jongvolwassen. -Meenemen in de activiteiten van Jong Hoogeveen. -Inzet van activiteiten als 12+ jeugd behouden bij sportvereniging en Verbindende aanpak.

Inzet van sportfunctionarissen en cultuurcoaches, de aanpak verbindende aanpak en Sterke basis.

3.3 Welke resultaten willen we bereiken?

* Het percentage volwassenen en ouderen dat zich wel eens eenzaam voelt blijft stabiel. Het percentage volwassenen en ouderen dat zich matig tot (zeer) ernstig emotioneel eenzaam voelt neemt niet verder toe. * De trend van een toenemend risico op angst of depressie onder volwassenen neemt niet verder toe.

53

Wat gaan we daarvoor doen?

Hoe gaan we het doen?

Sociale participatie bevorderen van risicogroepen.

-Actieprogramma Eén Tegen Eenzaamheid opzetten en uitvoeren. -Groepen Dagontmoeting/ Dagontmoeting Plus realiseren voor inwoners met psychische problematiek en groepen voor inwoners met een (lichte) verstandelijke beperking. - We nemen drempels tot deelname zoveel mogelijk weg.

Signalering van inwoners met een hoog risico op angst of depressie en hen ondersteuning bieden of verwijzen.

Via de kernteams integrale zorg bij de huisartsenpraktijken, sociale wijkteams, Optimaal leven team en medewerkers D&A en SWW.

Wie gaat het doen en zijn er financiële consequenties?

-1 tegeneenzaamheid wordt al uitgevoerd -Dagontmoeting (plus) en mantelzorg-vitaal worden opgepakt vanuit Programma sociaal domein.

-Inzet teamleden door eigen organisaties.

Doel 4 Vitaal ouder worden Ouderen blijven zo lang mogelijk vitaal en worden pas op latere leeftijd kwetsbaar. 4.1 Welke resultaten willen we bereiken?

* Het perspectief van (preventieve) publieke gezondheid is geïntegreerd in de aanpak integrale (ouderen) zorg in Hoogeveen. * Bewustwording van (aanstaande) ouderen vergroten ten aanzien van het belang en de mogelijkheden van het zich voorbereiden op de 3e levensfase. * Afname van kwetsbare ouderen van 5% in de leeftijdsgroep 65-74 jaar. * Het risico op spoedeisende hulp na een val bij ouderen is met 1% afgenomen.

Wat gaan we daarvoor doen?

Hoe gaan we het doen?

Wie gaat het doen en zijn er financiële consequenties?

Inzet op ambitie 1; vaardigheden, leefstijl en leefomgeving.

Zie ambitie 1.

Signalering van inwoners in een kwetsbare situatie.

Continueren en versterken kernteams integrale zorg bij de huisartsenpraktijken.

Zorg- en hulpverleners. Zorg- en hulpverleners. Dit wordt opgepakt vanuit het Programmaplan herontwerp sociaal domein.

Valpreventie.

-Uitvoeren SWOT-analyse over inzet interventie en uitzoeken mogelijkheden voor bekostiging via verzekeraar. -Valpreventie interventie uitvoeren.

-Wordt uitgevoerd onder programmaplan herontwerp sociaal domein. -Mogelijke inzet sportfunctionarissen.

54

Spierkracht van kwetsbare ouderen versterken.

-Inzet Powerful Ageing: fysiotherapie waardoor ouderen tot 60% van hun spierkracht terugkrijgen. -Beweegactiviteiten als Sportstimulering minder actieve en kwetsbare inwoners en impuls seniorensport.

-Wordt uitgevoerd onder programmaplan herontwerp sociaal domein. -Beweegactiviteiten als Sportstimulering minder actieve en kwetsbare inwoners en impuls seniorensport.

Dementie tijdig signaleren en passende ondersteuning bieden.

Het netwerk rond dementie en dementievriendelijk Drenthe ondersteunen en waar mogelijk faciliteren.

-Wordt uitgevoerd onder programmaplan herontwerp sociaal domein.

Bestrijden eenzaamheid onder ouderen.

Uitvoering van een lokaal actieprogramma Eén Tegen Eenzaamheid gericht op het signaleren en doorbreken van eenzaamheid onder ouderen, samen met een lokale coalitie van zorgaanbieders, ouderenorganisaties en welzijnswerk. -Beweegactiviteiten als Sportstimulering minder actieve en kwetsbare inwoners en impuls seniorensport.

-Wordt uitgevoerd onder programmaplan herontwerp sociaal domein. -Inzet van cultuurcoaches en sportfunctionarissen.

Voorwaarden Welke resultaten willen we bereiken?

* Om de gezondheidsdoelen 2023-2027 te behalen maken we gebruik van alle mogelijke middelen

Wat gaan we daarvoor doen?

Met collega’s sport- en beweging, cultuurparticipatie en sociale basis stellen we een aanvraag voor de ‘Brede SPUK’-regeling op. We onderzoeken of we in bestaande opdrachten aan onze partnerorganisaties voorwaarden kunnen opnemen die bijdragen aan de gezondheid van inwoners. We onderzoeken of we bij inkoop of in subsidiebeschikkingen voorwaarden kunnen opnemen die bijdragen aan de gezondheid van inwoners. Daar waar kansen zich voordoen haken we aan bij mogelijkheden vanuit rijksprogramma’s, de Sociale agenda van de Provincie of andere initiatieven.

55

Postadres Postbus 20.000 7900 PA Hoogeveen Bezoekadres Raadhuisplein 24 7901 BW Hoogeveen Telefoon 14 0528 Fax 0528-291325 E-mail info@hoogeveen.nl Internet www.hoogeveen.nl

45