Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd

uitzondering wordt. Zo krijgen kinderen en jongeren sneller en makkelijker de juiste steun en ondersteuning die aansluit bij hun behoeften.

Jan van Lieshout beschrijft in zijn artikel ‘op Zorg+Welzijn’22 dat hulpverlening vaak hulpverlening in stand

houdt. Dit signaal wordt bevestigd door de toegangsmedewerkers van gemeente Hoogeveen. Hiermee wordt bedoeld dat hulpverleners vaak door een hulpverlenersbril kijken; met de beste bedoelingen wordt hierdoor

meer jeugdhulp ingezet om hulpvragen te beantwoorden. Zo wordt geregeld meer begeleiding gevraagd en vervolgbehandeling voorgesteld op zorgvragen die niet de reden van de oorspronkelijke aanmelding waren.

In het essay “Andere kijk op groeiend jeugdzorggebruik” uit 2024, wordt betoogd dat het verder vergroten van het jeugdzorgaanbod geen passende reactie is op de toename van mentale problemen onder jongeren. In

plaats daarvan wordt gesteld dat het een opgave is voor de samenleving als geheel om de omstandigheden te verbeteren waarin kinderen en jongeren opgroeien. Het essay benadrukt het belang van een hoopvol toekomstperspectief en het betrekken van jongeren bij het vormgeven van beleid dat hen aangaat.

De Wet beschikbaarheid jeugdhulp (2025) verplicht gemeenten om samen te zorgen voor een toereikend en

divers aanbod van jeugdhulp, onder andere via regionale samenwerking in een Gemeenschappelijke Regeling (GR).

Binnen deze context heeft de gemeente Hoogeveen echter duidelijk het standpunt ingenomen dat de lokale

visie, plannen en behoeften leidend moeten zijn bij het bepalen van de regionale inkoopstrategie. De regionale strategie mag daarom niet los staan van de lokale koers, maar moet hier juist logisch op aansluiten. Dit voorkomt dat er regionaal keuzes worden gemaakt die niet passen bij wat lokaal nodig is. Wat willen we bereiken?

We willen dat kinderen en jongeren sneller passende ondersteuning krijgen, dichtbij en zonder onnodige

jeugdhulptrajecten. Daarom zetten we in op laagdrempelige, collectieve hulp vanuit de leefomgeving, zoals

scholen, welzijnswerk en vrijwilligers. We stimuleren talentontwikkeling en mentale weerbaarheid, en maken van probleem denken de uitzondering in plaats van de norm. Concreet willen we: •

Meer herkenning en het beter aanspreken van talenten van jeugdigen in plaats van focussen op

•

Lichte vormen van hulp en ondersteuning waar mogelijk collectief en algemeen organiseren.

• • • •

problemen.

Voor jongeren met autisme en hoogbegaafdheid: minder schooluitval en het voorkomen van langdurige thuiszitters

Aansluiten bij structuren in wijken, bij de plannen per scholen en wijk en bij de huisartsen

Mentale weerbaarheid versterken bij jongeren, aansluiting creëren bij de aanpak versterken mentale weerbaarheid jongeren

Een constructieve en gelijkgerichte samenwerking creëren met onze jeugdhulppartners, door in onze lokale en regionale inkoop afspraken te maken over de Hoogeveense koers.

22 www.zorgwelzijn.nl/client-wordt-met-problemen-overladen-door-hulpverlening-zwz016212w/

pagina 25

Wat gaan we daarvoor doen? Omvormen van lichte individuele begeleiding naar een collectieve aanpak

We zetten in op het verminderen van individuele begeleidingstrajecten en stimuleren een groepsgerichte

aanpak die aansluit bij het versterken van de sociale basis. Door meer in te zetten op collectief aanbod,

maken we hulp normaler, toegankelijker en beter verbonden met de leefwereld van jongeren. We stimuleren dat jongeren steun aan elkaar ervaren én merken dat ze niet alleen zijn met hetgeen hun dwars zit. Dit

vraagt om een stevige samenwerking tussen POH-Jeugd, jongerenwerk, jeugd maatschappelijk werk (JMW),

contractmanagement en de onderdelen Jeugd, WMO en Participatie (schuldhulpverlening en armoedebeleid). We starten met een gezamenlijke analyse van de doelgroep en de onderliggende hulpvragen, zodat we het aanbod goed kunnen afstemmen op de hulpvragen van jongeren en de lokale context. Deze aanpak werken we uit in een businesscase. Totaalaanpak mentale gezondheid jongeren

Jongeren moeten de kans krijgen hun talenten te ontdekken en ontwikkelen, zonder daarin belemmerd te

worden door mentale gezondheidsproblemen. Daarom werken we samen met het Voortgezet Onderwijs, GGD

Drenthe en Stichting Welzijnswerk aan het versterken van de veerkracht, weerbaarheid en mentale gezondheid van jongeren. We hebben samen een aanpak gemaakt waarmee we structureel aandacht geven aan het

thema mentale gezondheid. We hebben vroegtijdig aandacht voor weerbaarheid en veerkracht, om ernstige

problemen te voorkomen. Zo zoeken we niet de oplossing in zorg, en beperken we de behoefte aan lichte hulp en individuele ondersteuningstrajecten.

We zorgen er samen voor dat jongeren het leven leren leven op school, door gesprekken en herkenning te

faciliteren in het onderwijs. Vallen en opstaan hoort erbij, en ondersteuning en advisering moet laagdrempelig en dichtbij zijn. Daarom investeren we in goed mentorschap en zichtbare sleutelfiguren, zodat jongeren zich kunnen ontwikkelen zonder dat zij daarin beperkt worden door mentale gezondheidsproblemen. Voorrang geven aan Plan Per School voor het speciaal onderwijs in Hoogeveen

Voor scholen in het speciaal onderwijs ontwikkelen we in de opschaling van het Plan Per School naar voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs met voorrang een plan per school in het

speciaal onderwijs gericht op een collectieve benadering van ondersteuning. Hierbij werken we nadrukkelijk aan een rijke schooldag en talentontwikkeling. Hier ligt ook een belangrijke verbinding, in het kader van de

doorgaande lijn, met de plannen per school in het basisonderwijs. We vinden het belangrijk dat kinderen en jongeren zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving naar school kunnen gaan, dichtbij huis, in hun eigen buurt of wijk. Dit vraagt om versterking van het regulier onderwijs en een gezamenlijke inzet op passende

ondersteuning (inclusief onderwijs). Met de versnelling van het Plan Per School in het speciaal onderwijs willen

we voorkomen dat jongeren met onderwijsperspectief en die (dreigen) uit te vallen in dagbestedingstrajecten terecht komen. Door per school en met de wijk wekelijkse casuïstiek-overleggen te organiseren, ontstaat er

ruimte voor afstemming, vroegsignalering en gedeelde verantwoordelijkheid. Jongeren en ouders worden actief betrokken bij het ontwerp van dit aanbod, zodat het aansluit bij hun wensen en behoeften – co-creatie staat centraal.

Lokale én regionale inkoopstrategie die past bij Hoogeveen

We formuleren een stevige inkoopstrategie op zowel lokaal als regionaal niveau. Daarbij onderzoeken

en analyseren we verschillende inkoopvormen die passen bij de specifieke behoeften en opgaven van Hoogeveen. We richten ons op het aansluiten bij de Hoogeveense koers zoals beschreven in dit plan

waarbij we de ondersteuningsvraag van een gezin, kind of jongere beantwoorden met de meest duurzame oplossing (informeel en/of formele zorg) waarbij er altijd wordt gekozen voor de meest lichte vorm van zorg. Hierbij laten we de kaders van de huidige financieringsvormen los. Onze inzet is om hulp zoveel

mogelijk dichtbij, laagdrempelig en – waar mogelijk – vrij toegankelijk te organiseren. Zo bouwen we aan een toekomstbestendige en doelgerichte aanpak van jeugdhulp. In de bijlage vindt u onze inhoudelijke uitgangspunten voor de lokale inkoop op basis van de Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd. pagina 26

Resultaten •

In 2028 voelt 85% van de jongeren in klas 2 en 4 zich meestal (zeer) gelukkig. Het percentage jongeren dat

•

In 2028 voelt de jeugd in klas 2 en 4 van het VO zich minder vaak eenzaam dan in 2021 (Nota Jeugd).

• • • • • •

•

zich gelukkig voelt daalde in 2021. (Nota Jeugd)

In 2026 zijn er op 5 scholen minimaal 2 individuele arrangementen vervangen voor collectief aanbod (Nota Jeugd)

In 2026 hebben we met minimaal 2 samenwerkingspartners uit het medisch of specialistische jeugdzorg domein een werkwijze ontwikkeld waarin we slimme

samenwerken in de keten en er minder gebruik wordt gemaakt van individuele zorg (Nota Jeugd).

In 2028 maken 30% van de kinderen en jongeren die in 2025 gebruik maakt van een indicatie individuele

begeleiding vanuit interventieniveau 4,5,6 gebruik van een collectieve algemene voorziening in plaats van de individuele maatwerkvoorziening.

In 2027 zijn de verwijzingen naar jeugdhulp via de huisarts afgenomen met 50% ten opzichte van 2025.

4.6 Focuspunt 4: We vergroten onze zeggenschap op de inzet van jeugdhulp

De landelijke Hervormingsagenda Jeugd gaat deels over het verbeteren van de kwaliteit en doelmatigheid van

de jeugdhulp, maar ook voor een deel over de financiële beheersbaarheid en de organisatie van het zorgstelsel. De commissie van Ark heeft in haar rapport Groeipijn bijvoorbeeld geadviseerd dat de inkoop van

specialistische jeugdzorg regionaal geregeld moet worden (in de vorm van een GR) om de beschikbaarheid en kwaliteit te kunnen garanderen. De oprichting van de GR Jeugdhulp Drenthe is daarmee een verplichting geworden.

Het grootste deel van het budget voor de jeugdhulp wordt uitgegeven in regionaal verband (hoog

specialistische zorg). Deze vormen van jeugdzorg zetten we deels zelf in, maar worden regionaal ingekocht.

Hierin hebben we zelf te leren om anders te werken en anders te doen en is het van belang dat het regionale aanbod en de werkwijzen aansluiten bij onze lokale werkwijze. Daarom is het van belang dat in de regiovisie jeugdhulpregio Drenthe een ambitie staat die past bij onze lokale ambitie en waarin duidelijk wordt wat de

resultaatverplichtingen zijn van de verschillende partners. Deze sturingsinstrumenten zijn voorwaarde voor de noodzakelijke transformatie van het jeugdzorgaanbod.

pagina 27

Wat willen we bereiken

We willen dat het regionale jeugdhulpaanbod beter aansluit op onze lokale visie en transformatiedoelen.

Zo werken we schouder aan schouder toe naar een toekomst waarin kinderen zoveel mogelijk thuis kunnen

opgroeien, met passende hulp dichtbij. Waarin talentherkenning en persoonlijke groei centraal staan. We willen werken vanuit een gelijkgericht beleid waarbij lokaal en regionaal elkaar versterken en samen leren anders te werken en anders te doen.

We zorgen ervoor dat de ontwikkeling van de GR Jeugdhulpregio Drenthe en de regionale visie aansluiten bij

de Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd en dat duidelijk is wat we van elkaar verwachten. Gemeenten en zorg en jeugdhulp aanbieders. Daarbij hebben we, samen met onze partners (lokaal en regionaal) anders te leren werken en anders te leren doen, want als we blijven doen wat we deden. Dit vraagt om een omgeving

die uitnodigt tot anders werken en ander gedrag en waarin we met elkaar veilig kunnen leren door te vallen en opstaan.

Concreet willen we: •

Onze toegangsmedewerkers leren om anders te werken en anders te doen via een scholingsprogramma

•

Een regiovisie jeugdhulpregio Drenthe die past bij onze lokale ambitie en waarin duidelijk wordt wat partijen

• • •

•

pagina 28

en een organisatie die uitnodigt tot ander gedrag.

van elkaar kunnen verwachten en welke resultaatverplichtingen hierbij horen.

Een regionale inkoop waarin zorgpartijen invulling geven aan de inhoudelijke ambitie - geen kind meer de buurt uit.

In 2030 geen kinderen meer uit huis te plaatsen.

Dat we voor alle kinderen, jongeren en gezinnen in Hoogeveen werken vanuit de opgave dat we de

ondersteuningsvraag van het kind/het gezin wordt beantwoord met de meest duurzame oplossing (informeel en/of formele zorg) waarbij er altijd wordt gekozen voor de meest lichte vorm van zorg.

In 2028 heeft gemeente Hoogeveen een sluitende begroting voor jeugdhulp bereikt waarbij de uitgaven niet meer dan 100% van het landelijke objectieve verdeelmodel bedragen.

Wat gaan we hiervoor doen? Een duidelijke lokale visie als basis voor regionale samenwerking

In een position paper beschrijven we onze visie op de regionale samenwerking in de jeugdhulpregio en geven we richting aan de regionale visie op de jeugdhulp.

Voorwaarden stellen aan regionale inkoop die passen bij Hoogeveen

We zorgen ervoor dat in de regionale inkoop voor jeugdhulp de voorwaarden zitten om aan te sluiten bij het Hoogeveens verhaal en onze ambities: •

Van individueel naar collectief

•

Sturing op transformatie bij aanbieders jeugdhulp

• •

Ruimte voor verschillen in de regio

Regio die aansluit bij het Hoogeveens verhaal en de Hoogeveense uitgangspunten van de Hervormingsagenda Jeugd

Versterken van lokale sturing en deskundigheid

We scholen onze consulenten en contractmanagers om nog beter te sturen op de inzet van regionale jeugdhulp en de verbinding met het lokale Hoogeveense (informele en formele) aanbod. Samen leren en ontwikkelen met regionale partners – groei in kwaliteit

De opgaven binnen de Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd en in het sociaal domein vragen om

anders denken anders doen. Om transformatie. Wij willen een ontwikkelingsgericht lokaal stelsel creëren waarin gemeente en samenwerkingspartners samen met inwoners doen wat nodig is, gedreven vanuit

inwonersperspectief en met oog voor relaties en nabijheid. Hiervoor is een verschuiving in het denken en

handelen van professionals noodzakelijk waarbij we van zorg naar ondersteuning en dienstbaarheid gaan en

waarbij toekomstperspectief en kansengelijkheid centraal staan. We laten het redeneren vanuit het individu los en werken toe naar gemeenschapszin en collectiviteit als uitgangspunt. Het is een integraal ontwikkeltraject

dat ingrijpt op uitvoering, beleid, financiering en bestuurlijke sturing. Alleen door alle lagen te verbinden ontstaat duurzame verandering. Kortom, een diepgaand proces dat op meerdere niveaus impact heeft. •

We ontwikkelen een scholingsprogramma voor uitvoering, beleid, management en staf onder leiding van een ervaren partij zoals The Change Studio en/of het Instituut Publieke Waarden die samen met ons een

programma gaat vormgeven om uitvoering en implementatie te geven aan de gevraagde transformatie. •

Hierin staan de kernwaarden van onze organisatie centraal – verbinding, vertrouwen en eigenaarschap. Het scholingsprogramma bestaat uit de volgende ingrediënten;

- Het creëren van een leidende coalitie met interne collega’s van zowel uitvoering, beleid als staf.

- Volgens de methode van Design Thinking samen komen tot nieuwe werkwijzen die passen bij de geschetste ambitie.

- Klein beginnen en experimenteren in een veilige omgeving. - Monitoren wat er goed gaat en beter kan.

- De succesvolle werkwijzen doorontwikkelingen en verbinden aan de rest van de organisatie. •

- Blijven doorontwikkelen

Het scholingsprogramma heeft als doel om samen te leren anders te werken en anders te doen. Daarnaast om een cultuur te creëren waarin ontwikkeling en innovatie de constante factoren zijn en niet iets dat we

“ook nog even moeten doen”. De wereld om ons heen vraagt constant om verandering, laten we dat dan business as usual maken. Resultaten •

In 2028 daalt het aantal jongeren tot 18 jaar in Hoogeveen die enige vorm van jeugdzorg ontvangen. In 2021

•

In 2028 is het aantal jeugdigen met een OTS gehalveerd ten opzichte van het jaar 2025. In 2030 werken we

•

was dit 12.1% (Nota Jeugd).

toe naar een situatie waarbij het aantal OTS naar nul is gedaald.

In 2028 zien we een daling van de inzet specialistische jeugdzorg ten opzichte van 2023. pagina 29

•

In 2027 hebben alle interne medewerkers in het jeugddomein en 50% van de medewerkers van onze

•

In 2028 heeft gemeente Hoogeveen een sluitende begroting voor jeugdhulp bereikt waarbij de uitgaven niet

pagina 30

netwerkpartners een scholingsprogramma gevolgd om anders te leren denken en anders te leren doen. meer dan 100% van het landelijke objectieve verdeelmodel bedragen.

5. Hoe gaan we dit uitvoeren? De hervormingsagenda gaat over de beweging naar de voorkant. Een kindgerichte aanpak, waarbij de

nadruk ligt op preventie en het versterken van de omgeving waarin kinderen opgroeien. We ontwikkelen

verder op de sterke basis van Jong Hoogeveen. De uitvoering van deze Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd maakt daarom integraal onderdeel uit van het programma Jong Hoogeveen23. We voeren dit door

in de organisatievorm. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe de organisatiestructuur eruitziet en hoe we gaan monitoren of we op de goede weg zitten. 5.1 Organisatiestructuur

De organisatiestructuur voor de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd – als onderdeel van het programma Jong Hoogeveen – ziet er als volgt uit.

In de Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd is gekozen voor vier focuspunten. De focuspunten Sterkere

netwerken rondom kinderen en jongeren, Ondersteuning zo dichtbij mogelijk en ondersteuning voor gezinnen die het echt nodig hebben vallen rechtstreeks onder de uitvoering van het programma Jong Hoogeveen. Het vierde focuspunt: vergroten zeggenschap op inzet jeugdhulp is een apart spoor.

23 We geven hiermee verdere invulling aan de motie (aangenomen door de gemeenteraad bij vaststelling van het programmaplan Sociaal Domein) voor betere integratie van Jong Hoogeveen en jeugdhulp.

pagina 31

Toelichting op taken en verantwoordelijkheden programmamanager Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd De programmamanager Uitvoering Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd werkt intensief samen

met de programmamanager en de pijlerbouwer onderwijs, welzijn en zorg vanuit Jong Hoogeveen. De programmamanager Uitvoering Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd is verantwoordelijk voor de

vertaling van de hervormingsagenda naar concrete, uitvoerbare stappen. De programmamanager stuurt op

samenhang, voortgang en resultaat in de uitvoering en werkt nauw samen met partners in het sociaal domein, waaronder onderwijs, welzijn en zorg. De programmamanager heeft als taken: •

Het jaarlijks opstellen van een uitvoeringsagenda die richting geeft aan de uitvoering van de

•

Het (inhoudelijk en financieel) verder uitwerken van de businesscases, in samenwerking met betrokken

• • • •

Hervormingsagenda Jeugd.

partners en interne afdelingen.

Het bewaken van de voortgang op de verschillende focuspunten van de agenda en het signaleren van knelpunten of risico’s.

Het zorgen voor samenhang en afstemming tussen verschillende projecten, initiatieven en betrokken organisaties.

Het stimuleren van een andere manier van werken en denken binnen zowel de gemeentelijke organisatie als bij de samenwerkingspartners (‘anders werken, anders doen’).

Het actief meenemen, verbinden en inspireren van professionals en organisaties om te komen tot vernieuwende en effectieve aanpakken.

5.2 Resultaten

De Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd wordt, wat betreft inhoudelijke resultaten en behaalde doelen, gemonitord op basis van de volgende SMART doelstellingen en resultaten. 1.

In 2028 voelt 85% van de jongeren in klas 2 en 4 zich meestal (zeer) gelukkig. Het percentage jongeren dat

2.

In 2028 voelt de jeugd in klas 2 en 4 van het VO zich minder vaak eenzaam dan in 2021 (Nota Jeugd).

3.

4. 5. 6. 7.

8. 9.

zich gelukkig voelt daalde in 2021. (Nota Jeugd)

90% van de scholen in Hoogeveen is onderdeel van de nader in te vullen samenwerkingsvorm Jong

Hoogeveen in 2026 en werkt volgens een integraal plan aan het versterken van de samenwerking tussen thuis, school en omgeving. (Nota Jeugd).

In 2028 daalt het aantal jongeren tot 18 jaar in Hoogeveen die enige vorm van jeugdzorg ontvangen. In 2021 was dit 12.1% (Nota Jeugd).

In 2028 is het aantal jeugdigen met een OTS gehalveerd ten opzichte van het jaar 2025. In 2030 werken we toe naar een situatie waarbij het aantal OTS naar nul is gedaald.

In 2027 zijn de verwijzingen naar jeugdhulp via de huisarts afgenomen met 50% ten opzichte van 2025.

In 2028 maken 30% van de kinderen en jongeren die in 2025 gebruik maakt van een indicatie individuele

begeleiding vanuit interventieniveau 4,5,6 gebruik van een collectieve algemene voorziening in plaats van de individuele maatwerkvoorziening.

In 2026 zijn er op 5 scholen minimaal 2 individuele arrangementen vervangen voor collectief aanbod (Nota Jeugd).

In 2026 hebben we met minimaal 2 samenwerkingspartners uit het medisch of specialistische jeugdzorg

domein een werkwijze ontwikkeld waarin we slimme samenwerken in de keten en er minder gebruik wordt gemaakt van individuele zorg (Nota Jeugd).

10. Vanaf januari 2026 wordt bij 100% van de jongeren in jeugdhulp die binnen 6 maanden 18 jaar worden, een 11.

18-/18+ plan opgesteld, samen met de jongere en betrokken hulpverleners.

In 2025 wordt bij minimaal 90% van de jongeren die vanuit jeugdhulp doorstromen naar Wmoondersteuning, binnen 2 weken na hun 18e verjaardag een Wmo-indicatie vastgesteld.

12. In 2028 heeft gemeente Hoogeveen een sluitende begroting voor jeugdhulp bereikt waarbij de uitgaven 13. niet meer dan 100% van het landelijke objectieve verdeelmodel bedragen.

14. In gemeente Hoogeveen wordt in 2026, in samenwerking met de woningstichtingen, een Parents House ontwikkeld.

15. In gemeente Hoogeveen wordt vormgegeven aan het programma Kamers met Aandacht. Ons doel is om in 2028 6 kamers met aandacht te hebben gerealiseerd.

pagina 32

16. In 2027 hebben alle interne medewerkers in het jeugddomein en 50% van de medewerkers van onze

netwerkpartners een scholingsprogramma gevolgd om anders te leren denken en anders te leren doen.

17. In 2028 zien we een daling van de inzet specialistische jeugdzorg ten opzichte van 2023. 5.3 Monitoring en evaluatie inspanningen

De ambitie van deze Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd is een lange termijn ambitie richting 2040, die zal niet veranderen in de komende jaren. Maar dat betekent niet dat we jarenlang hetzelfde moeten blijven doen. Het is juist belangrijk om op basis van de doelen jaarlijks vast te stellen of we nog de juiste dingen doen. De inzichten om ons heen wijzigen, de omgeving veranderd, externe factoren kunnen veranderen.

We stellen daarom jaarlijks, waar het nodig is, onze inspanningen per opgave uit deze hervormingsagenda bij in

een uitvoeringsplan. Dit doen we door minimaal een keer per jaar met elkaar te spreken over hoe het gaat en of onze inspanningen de juiste resultaten teweegbrengen.

pagina 33

6. Financiële vertaling In dit hoofdstuk beschrijven we de ontwikkeling van de kosten jeugdhulp, analyseren we de situatie in

Hoogeveen en geven we een toelichting op de benodigde investering en opbrengsten van de beschreven maatregelen uit de Hoogeveense Hervormingsagenda Jeugd. Terugblik

In 2021 zijn het Rijk en de VNG gestart met het opstellen van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd.

In 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd officieel vastgesteld. In het meerjarig financieel kader van de

Hervormingsagenda Jeugd is opgenomen dat de maatregelen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd gaan

leiden tot € 1 miljard lagere kosten landelijk. Het effect van deze lagere kosten is door het Rijk verwerkt als lagere bijdrage die gemeenten krijgen vanuit het gemeentefonds. Gemeente Hoogeveen heeft dit technisch neutraal verwerkt in haar begroting 2022 en heeft ook de lasten verlaagd met dit effect. Een aantal maatregelen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd werden al uitgevoerd in de gemeente Hoogeveen. Dit is hierop gecorrigeerd. Voor Hoogeveen gaat dit om een bedrag van € 1.673.000 aan lagere lasten.

Door het uitstellen van de Hervormingsagenda Jeugd en het rapport Groeipijn van januari 2025 heeft het Rijk de

effecten van de Hervormingsagenda Jeugd tot en met 2027 verwerkt als hogere bijdrage in het gemeentefonds. Op basis van eerdere landelijke bezuinigingen en programmaplannen verwachten wij de financiële effecten

zoals het Rijk die heeft opgenomen in de Hervormingsagenda Jeugd niet (volledig) terug te zien in de werkelijke kosten jeugdhulp in de gemeente Hoogeveen. Wel staan wij achter de inhoudelijke doelstellingen en ambities van de Hervormingsagenda Jeugd. Kosten jeugdhulp Hoogeveen

De kosten voor jeugdhulp waren in 2024 € 22,4 miljoen. Inwoners hebben recht op jeugdhulp en kunnen op

verschillende manieren worden verwezen naar jeugdhulp. De gemeentelijke toegang is 1 van deze verwijzers. Uit de recente analyse blijkt dat we ook de grootste verwijzer zijn en daarmee de meeste invloed hebben.

Daarnaast vinden onder andere verwijzingen plaats vanuit gecertificeerde instellingen, huisartsen, medische

specialisten en de raad van de kinderbescherming. De gemeentelijke toegang is verantwoordelijk voor (en heeft daarmee invloed op) de verwijzingen van € 10,4 miljoen (van de € 22,4 miljoen).

De doelstellingen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd zijn gericht op het aanbieden van collectieve en

preventieve zorg. Deze zorg zal dicht bij de inwoner worden aangeboden. Een deel van de verwijzingen vanuit de gemeente betreft jeugdigen die niet in gemeente Hoogeveen wonen. In 2022 is het woonplaatsbeginsel jeugd ingevoerd waarbij de gemeente (financieel) verantwoordelijk is waar de jeugdige is geboren.

Van de € 10,4 miljoen heeft € 1,3 miljoen betrekking op deze doelgroep. Op deze groep hebben we weinig tot geen invloed.

De financiële effecten vanuit de Hervormingsagenda Jeugd van € 1,7 miljoen zullen gerealiseerd moeten worden in het bedrag dat nadien resteert van € 9,1 miljoen. Een kostendaling van 18%. Ambitie

De ambitie van de Hoogeveense Hervormingsagenda is dat elk kind veilig, gezond en kansrijk kan opgroeien.

Hierbij ligt de nadruk op preventie, nabije ondersteuning, sterkere netwerken en leren om anders te werken en

anders te doen. Dit draagt bij aan een samenleving waarin nog meer kinderen gelukkig zijn en weten wat hun talent is, waardoor er minder kinderen zijn die gebruik maken van specialistische zorg. In 2030 is de norm in

Hoogeveen dat geen kind meer de buurt uit gaat. Dit doen we door ondersteuningsvragen van een gezin, kind

of jongere altijd te beantwoorden met de meest duurzame oplossing (informeel en/of formele zorg) waarbij er altijd wordt gekozen voor de meest lichte vorm van ondersteuning of zorg.

Een van de gevolgen is dat de gemeente Hoogeveen een sluitende begroting krijgt en houdt voor jeugdhulp waarbij de uitgaven niet meer dan 100% van het landelijke objectieve verdeelmodel bedragen. Omarm de complexiteit pagina 34

Het (jeugd)zorglandschap is complex en de opgaven worden ook wel wicked problems of transitie of transformatie opgaven genoemd. Een wicked problem is een hardnekkige, complexe opgave zonder

eenduidige oplossing, omdat oorzaken en gevolgen met elkaar verweven zijn. Voor het jeugdzorglandschap

houdt dit concreet in dat het een opgave is waarin opvoedproblemen, zorg, onderwijs, financiën en wetgeving zo met elkaar verweven zijn dat er geen simpele oplossingen bestaan. Ouders, kinderen, professionals,

gemeenten en instanties hebben vaak verschillende belangen en perspectieven, waardoor elke keuze ook

nieuwe knelpunten kan veroorzaken. Daarom vraagt het om samenwerking tussen domeinen, continu leren en het flexibel aanpassen van de aanpak.

Met de voorgestelde aanpak in deze Hoogeveense Hervormingsagenda omarmen we de complexiteit, waarbij onze ambitie fungeert als inhoudelijk kompas om telkens een afweging te maken over de grootst mogelijke kleine stappen die we kunnen zetten. Hierbij weten we zeker dat we vraagstukken gaan tegenkomen die we

nu nog niet hebben voorzien en effecten (zowel positief als negatief) gaan zien waar we ons toe te verhouden hebben.

Veranderverhalen

Als we kijken naar de Hoogeveense Hervormingsagenda dan zien we verschillende mogelijkheden om

invulling te geven aan onze ambitie. Onze ambitie om te werken aan een beter en toekomstbestendig jeugdzorglandschap en om dit binnen de financiële kaders te doen.

We hebben dit gevat in 5 veranderverhalen. In deze verhalen leggen we uit wat we anders gaan doen, waarom dit inhoudelijk beter is en wat de financiële impact is. Het gaat om de volgende veranderverhalen; •

Van individueel naar collectief

•

Lokale jeugdbeschermer

• • •

Gelijkgericht werken

Kamers met aandacht

Tijdelijk verblijf voor ouders in scheiding

Deze verhalen24 zijn de eerste stappen om te werken aan het jeugdzorglandschap van de toekomst. De

komende jaren zullen we nog meer veranderverhalen moeten ontwikkelen om door te kunnen gaan met

innoveren van het jeugdzorglandschap. Een landschap waarin talentherkenning en gelijke kansen centraal staan en waar we ondersteuningsvragen altijd oplossen met de meest duurzame oplossing (informeel en/ of formele zorg) waarbij er altijd wordt gekozen voor de meest lichte vorm van ondersteuning of zorg. Een landschap waarin we sturen op maatschappelijke, sociale en financiële impact. Sturen op de inhoudelijke en financiële ambities

In de gemeente Hoogeveen werken we met de Hoogeveense Aanpak Begroting Besluit en Verantwoording (HABBV). In deze aanpak stelt de gemeenteraad de kaders vast zowel op inhoud als financieel gebied.

Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid en informeert de gemeenteraad over de

voortgang van de uitvoering. Voor de Hoogeveense Hervormingsagenda betekent dit dat de verschillende

beleidsvoornemens via jaarlijkse uitvoeringsplannen worden uitgewerkt en dat we de gemeenteraad hierover regulier informeren. Dit doen we via de P&C cyclus, de themasessies en de jaarverslagen/monitor sociaal domein.

Hierbij zien we de Hoogeveense Hervormingsagenda als ons inhoudelijke kompas en zien we de

veranderverhalen als onze eerste stappen in het realiseren van onze ambitie. Hierbij verwachten we ook

effecten op andere terreinen en nieuwe ontwikkelingen die we nu nog niet voorzien. Vanuit experimenteren en leren gaan we met elkaar werken aan de transformatie van het jeugdzorglandschap.

24 In de bijlage zijn de verschillende maatschappelijke waardenanalyses uitgewerkt.

pagina 35

Wat is er nodig

De opgaven in het jeugdzorglandschap vragen om innovatie en verbinding en ruimte en vertrouwen vanuit

bestuur en gemeenteraad. Niet alleen sturen op financieel resultaat, maar ook op maatschappelijke en sociale impact en het bewaken van de balans tussen korte termijn (zichtbare resultaten) en lange termijn (duurzame verandering). In lijn met ons beleidskader sociaal domein waarin inhoud en financien hand in hand gaan.

Kortom het college en gemeenteraad zijn de hoeders van de richting en medeverantwoordelijk voor het geven van ruimte en vertrouwen. Hierbij is het belangrijk om in gesprek te blijven over legitimiteit en ruimte te geven aan lerend vermogen. Financiële vertaling

In de tabel hieronder hebben we de inschatting van de 5 veranderverhalen opgenomen. We verwachten dat de 5 verhalen in 2029 zullen kunnen leiden tot € 2.691.000 aan lagere kosten in de jeugdhulp in gemeente Hoogeveen. Hiertegenover staat een investering van € 653.000.

De financiële effecten van de maatregelen zoals opgenomen in de landelijke hervormingsagenda jeugd zijn

door het rijk verwerkt in een korting op het gemeentefonds vanaf 2028. De uitgaven jeugdzorg hebben we in de

meerjarenbegroting van gemeente Hoogeveen uniform verwerkt. Dit bedrag van € 1.673.000 verrekenen we hier dan ook mee.

Daarnaast verwachten we nog een aantal regionale voordelen te behalen door de veranderverhalen. Deze voordelen verwachten we terug te zien in beschermd wonen, waarvan de financiering op dit moment nog

via centrumgemeente Assen verloopt. Deze opbrengsten zien we op indirecte wijze terug binnen gemeente Hoogeveen.

2026

2027

2028

2029

Opbrengsten lokaal

€ 846.000

€ 1.791.000

€ 2.691.000

€ 2.691.000

Investeringen

€ 902.000

€ 784.000

€ 678.000

€ 653.000

€ -56.000

€ 1.007.000

€ 2.013.000

€ 2.038.000

-

-

€ 1.673.000

€ 1.673.000

€ -56.000

€ 1.007.000

€ 340.000

€ 365.000

-

€ 250.000

€ 250.000

€ 250.000

2026

2027

2028

2029

€ 400.000

€ 950.000

€ 1.500.000

€ 1.500.000

Gelijkgericht werken

€ -8.000

€ 260.000

€ 527.000

€ 552.000

Lokale jeugdbeschermer

€ -56.000

€ -2000

€ 105.000

€ 105.000

Woonarrangement gescheiden ouders

€ -20.000

€ 93.000

€ 93.000

€ 93.000

Kamers met aandacht

€ -22.000

€ 207.000

€ 188.000

€ 188.000

OV kosten (projectleiding, ontwikkelbudget, etc.)

€ 350.000

€ 250.000

€ 150.000

€ 150.000

€ -56.000

€ 1.258.000

€ 2.263.000

€ 2.288.000

-

€ 250.000

€ 250.000

€ 250.000

€ -56.000

€ 1.008.000

€ 2.013.000

€ 2.038.000

Effect verwerkt in meerjarenbegroting Opbrengsten regionaal Hieronder laten we dit per veranderverhaal zien.

Van individueel naar collectief

Waarvan regionaal

pagina 36

7. Trots op De afgelopen jaren hebben we al mooie stappen gezet, zoals de inzet van de praktijkondersteuner Jeugd bij de huisarts, de ondersteuning via Buurtgezinnen en Moeders van Hoogeveen. In dit hoofdstuk lichten wij een

aantal succesverhalen uit: het succes van Moeders van Hoogeveen en Buurtgezinnen en een inkijkje in de eerste resultaten en inzichten van de lokale, vernieuwende aanpak van het Plan Per School als onderdeel van de Nota Jeugd.

Trots op Moeders van Hoogeveen: We staan er voor die kwetsbare zwangeren Als je zwanger bent en problemen hebt, kan dat veel stress veroorzaken. Deze stress is niet goed voor de

ontwikkeling van een baby. Gelukkig is er in Hoogeveen een project van de gemeente Hoogeveen genaamd

“Moeders van Hoogeveen” dat aanstaande moeders helpt om stress tijdens de zwangerschap te verminderen en gezond te leven. Na de bevalling helpt dit project ook om een goede hechting en gezonde ontwikkeling van

het kind mogelijk te maken. Dit initiatief, opgezet door de gemeente Hoogeveen, heeft een positieve invloed op zowel ouders als kinderen.

Samen streven naar betere zorg

Het team van Moeders van Hoogeveen bestaat uit professionals en studenten die nauw samenwerken

met andere professionals, zoals verloskundigenpraktijken, kraamzorgorganisaties en de GGD. Door deze

samenwerking krijgen moeders en hun ongeboren kinderen de beste hulp en ondersteuning. Het team van Moeders van Hoogeveen werkt ook samen met kraamzorgorganisaties en jeugdwijkverpleegkundigen

om een gezamenlijk doel te bereiken: betere zorg en ondersteuning bieden aan zwangere vrouwen. Ze vullen elkaar aan en vormen echt een team. Een vertrouwd vangnet

Een belangrijk aspect van het werk van Moeders van Hoogeveen is het bieden van laagdrempelige hulp en

ondersteuning. Verloskundigen verwijzen kwetsbare zwangere vrouwen door naar Moeders van Hoogeveen wanneer zij extra ondersteuning nodig hebben op verschillende gebieden, zoals financiën, huishouden,

verzorging, zelfvertrouwen en relaties. De langdurige stages die de studenten doorlopen, zorgen voor een vertrouwensband, wat de kracht is van Moeders van Hoogeveen. Terwijl verloskundigen medische en psychische ondersteuning bieden, vult Moeders van Hoogeveen dit aan met sociale hulp. Verminder zorgen over kosten

Daarnaast is er het kraamloket, een samenwerking tussen De Kraamvogel en Moeders van Hoogeveen. Het

kraamloket fungeert als een weggeefwinkel voor kwetsbare zwangere vrouwen. Dit initiatief helpt hen om de

benodigde spullen voor de baby te verkrijgen, waardoor ze zich minder zorgen hoeven te maken over de kosten. Een kansrijke start

Het werk van Moeders van Hoogeveen heeft vele voordelen voor toekomstige ouders en kinderen. Door

stress tijdens de zwangerschap te verminderen en gezond leven te stimuleren, draagt dit project bij aan een

kansrijke start in het leven van het kind. Bovendien helpt het bij het bevorderen van een goede hechting tussen ouder en kind, wat cruciaal is voor de gezonde ontwikkeling van het kind. Door de samenwerking met andere professionals wordt er gezorgd voor de best mogelijke zorg en ondersteuning.

pagina 37

Trots op Buurtgezinnen: Jolanda en Marjan openen huis en hart voor Buurtgezinnen

Jolanda was 29 weken zwanger toen haar vliezen braken en zij in het ziekenhuis belandde. Marjan werkte fulltime als buschauffeur en had hulp nodig om voor hun twee dochters te zorgen. Buurtgezinnen bood

de oplossing. Na veel vragen en zoeken, kwam de tip: neem eens contact op met Heidy. Heidy Bouma van

Buurtgezinnen koppelt gezinnen die steun kunnen gebruiken (vraaggezinnen) aan een warm en stabiel gezin in

de buurt (steungezin). Al snel was er een match gevonden met een ouder echtpaar in de buurt. Daar gingen de dochters Maartje en Anneke iedere week met plezier naartoe. Van vraaggezin naar steungezin

Marjan vertelt: ‘We waren heel blij met de hulp die we kregen en we vinden het zo’n mooi initiatief, daar wilden

wij zelf ook aan bijdragen.’ Jolanda en dochter Rineke kwamen uit het ziekenhuis en na een poosje begon het te

kriebelen: ‘Ik kan vanwege mijn gezondheid niet werken, maar ik wilde zó graag iets doen. Ik vind het heel fijn om kinderen en hun ouders te helpen. Soms is het om de ouders te ontlasten, soms gaat het om een beetje extra aandacht, extra liefde. We doen het heel graag.’ Sindsdien zijn Jolanda en Marjan een steungezin. Ambassadeurs van Buurtgezinnen

Marjan: ‘Ik weet zeker dat er veel meer mensen zijn die dit willen en kunnen doen, vooral oudere echtparen. Maar ze weten het niet. Wij wisten ook niet van het bestaan van Buurtgezinnen.’ Jolanda vult aan: ‘Als we dan horen

dat er al wekenlang een steungezin gezocht wordt voor een jongetje, dan denk ik: daar moet toch iemand voor te vinden zijn? Daarom willen wij helpen om Buurtgezinnen te promoten.’ Met liefde.

Iedere woensdag stapt er een vrolijk meisje binnen uit de buurt, een jaar jonger dan Anneke. ‘Ze speelt hier, eet hier, blijft soms slapen. Haar moeder heeft dan even tijd voor zichzelf en wij vinden het ontzettend fijn om te doen. Waar ik iemand anders kan helpen, doe ik dat. Echt, met liefde,’ vertelt Jolanda. Opvoeden doen we samen

Heidy Bouma: ‘Opvoeden is niet gemakkelijk. Als we elkaar daarbij helpen, kunnen we er samen voor zorgen dat kinderen veilig en gezond kunnen opgroeien in hun eigen gezin. Opvoeden doen we samen.’ Buurtgezinnen is laagdrempelig, dichtbij en informeel.

pagina 38

Trots op Plan Per School: de school als hart van de gemeenschap School is dé plek waar kinderen en gezinnen samenkomen, waar verbinding is met de buurt en de sociale

omgeving. Hier ligt de oplossing voor kansengelijkheid en optimale ontwikkelingsmogelijkheden voor ieder kind. Met het Plan Per School staan scholen in het hart van hun gemeenschap.

“It takes a village to raise a child,” zegt Sigrid Hartman, directeur van CBS De Regenboog. “Ik zeg altijd: de

samenleving loopt op kindervoetjes de school binnen. Je moet je verhouden tot de ander, en dat leer je op

school. Want onbekend maakt onbemind, en bekend maakt bemind.” Sigrid was een van de eerste directeuren die zei: “Stop met gemeentebrede inzet en zet de school in het hart van de ontwikkeling van kinderen.”

Het doel van het Plan Per School is: gelijke kansen en maximale talentherkenning, het versterken van het netwerk tussen thuis, school en omgeving, en het verbeteren van de samenwerking tussen onderwijs, welzijn en zorg.

Inmiddels loopt het plan op 24 basisscholen; de rest volgt mogelijk dit jaar. In 2026 wordt het opgeschaald naar het voortgezet, speciaal en middelbaar beroepsonderwijs.

Sigrid: “In het verleden hebben we te lang als solisten geopereerd, te veel top-down gewerkt. Maar het geeft

zoveel inzicht in de belevingswereld van ouders als je doorvraagt: ‘Hoe is het eigenlijk met je? Waar ervaar je stress?’” Ze ziet de samenwerking met ouders als een van de meest waardevolle ingrediënten van het Plan:

“We moeten de deuren naar elkaar openzetten en openhóuden. Van elkaar leren, dat geeft rijkdom. Ik hoop dat kinderen die over vijf tot tien jaar opgroeien in Hoogeveen, elkaar weten te vinden. Dat ze in plaats van naar elkaar te wijzen, elkaars hand vastpakken.”

In de klas draait het lang niet alleen om onderwijs

“Leerkracht zijn op deze school, in deze wijk, doe je niet ‘eventjes’,” vertelt Bertine Zegeren, leerkracht op OBS Het

Spectrum. “Er komt veel problematiek bij kijken. Vechtscheidingen, verwaarlozing, schulden, kinderen die de hand boven het hoofd gehouden worden, schaamte over armoede.” Ze vervolgt: “Het kan een warm gezin zijn, een

gelukkig gezin, maar ze hebben bijvoorbeeld geen fiets, of geen gymkleren, of hun bril is kapot. Dan wordt een kind ziekgemeld, maar blijkt het om geld te gaan.”

Via gesprekken en creatieve opdrachten gaven leerlingen aan dat ze stress ervaren om het gevoel anders te zijn. “Het is je rol als leerkracht om te ontdekken wat er speelt, om in gesprek te blijven en dit los te peuteren,” zegt Bertine. Contact met ouders is daarbij essentieel: “We zijn continu bandjes aan het bouwen met hen.

Een klein complimentje, hun namen kennen, weten hoe het met broertjes en zusjes is. Dat is belangrijk om vertrouwen te krijgen.”

“Wat wij nu doen is die fiets regelen, die bril, die gymkleren, zodat het kind weer mee kan doen.” In Zuid

wordt gewerkt aan een verlengde schooldag met cultuur, sport en koken. “Niet iedereen hoeft een hoog onderwijsniveau te doen. Maar het gaat er wel om dat een kind zich kan ontwikkelen tot wat hij in zich

heeft,” aldus Bertine. “Het Plan Per School kan al die extra zorg beter organiseren in verbinding met andere organisaties.”

Steeds daadkrachtiger in verbindingen leggen

“Het gaat om knopen en vlechten,” zeggen Olga Nijmeijer (OBS Het Spectrum) en Sandra van Iterson (CBS De

Sprong). “Wij geloven echt dat het Plan Per School het verschil kan maken. Dit is zo van onderop gedragen.” Op Brede School De Zuiderbreedte krijgt het plan steeds meer vorm. “Eerst bestond het plan vooral in de hoofden van directie en IB’er, nu wortelt het in de teams,” aldus Olga.

De Huiskamer is één van de eerste mijlpalen: een warme plek met koffie, weggeefkast en een luisterend oor.

Olga: “Een kind op deze school heeft de hele wijk nodig. We willen een rijke leeromgeving, diepgaand contact met ouders en vermindering van stress. Zodat het veilig en rustig is, en het kind kan openstaan voor leren.”

pagina 39

De Huiskamer groeit uit tot plek voor ontmoeting, ondersteuning en een sociaal loket. “Want veel zorgen die ouders hebben, die hebben andere ouders ook,” vertelt Sandra. De weggeefhoek wordt gerund door een ervaringsdeskundige ouder: “Het helpt andere ouders én het doet haarzelf ook zó goed.”

“De leerkrachten worden steeds daadkrachtiger,” zegt Olga. “Ze weten beter: dit hoort bij mij, dit bij hen en dit doen we samen. We werken aan rolzuiverheid. Iedereen moet zijn professionaliteit pakken én elkaars deskundigheid respecteren.”

Anders kijken, anders vragen

Bij Kinderopvang Bij De Meiden wordt bewust gewerkt aan het vergroten van vertrouwen. Directeur Kelly Kats: “We hebben geïnvetariseerd wat kinderen als stress ervaren. Dat maakte ons bewuster van wat er op hun schouders drukt.”

Startgesprekken met ouders zijn nu opener: “We stellen andere vragen, zoals: ‘Hoe gaat het echt?’. Dat heeft mij echt de ogen geopend.” In kleine dorpen blijven problemen vaak achter de voordeur. “Maar school en

kinderopvang moeten plekken worden waar ouders eerlijk kunnen zijn. Het moet gewoon worden om je zorgen te delen.”

De samenwerking met school, sportfunctionaris, jongerenwerker en cultuurcoach zorgt voor een breder

naschools aanbod. Kelly: “Mijn pedagogisch medewerkers hebben deze andere werkwijze supersnel opgepakt. Het contact loopt vloeiender, er zit meer energie in.”

pagina 40

Bijlagen A.

Ontwikkeling cijfers jeugdhulpregio

C.

Wie gesproken over plan - participatieproces

B.

D. E. F.

G1.

G2.

G3.

G4.

G5. H.

Veranderkundige aanpak

Visie op lokale inkoop jeugdhulp

Position paper regionale samenwerking jeugd Aanpalende beleidsterreinen

Veranderverhaal Collectief aanbod

Veranderverhaal Gelijkgericht werken

Veranderverhaal Kamers met aandacht

Veranderverhaal Lokale jeugdbeschermer in Hoogeveen Veranderverhaal woonarrangement ouders in scheiding Analyse Jeugdhulp Hoogeveen

pagina 41

pagina 42