Cultuurvisie Hoogeveen 2026-2029 def

Cultuurvisie 2026 - 2029: De inwoner centraal

pagina 1

pagina 2

Inhoud Inleiding 4 Deel A: Missie, Werkwijze en Ambities 6 Waarom een herijking van de cultuurvisie?

7

Stand van zaken 7 Missie 9 Impactgericht werken 9 De waarde van kunst en cultuur 11 De ambities geconcretiseerd 12 Culturele basisinfrastructuur 15 Implementatie en monitoring 15

Deel B: Het culturele veld in de gemeente Hoogeveen

16

Stichting Cultuurhuis Hoogeveen 17 CultuurKlik 18 Kunstenkorf 20 MMT-producties 22 Onderduikersmuseum De Duikelaar 22 Het verdere culturele fundament 23

Deel C: Bibliotheekbeleid Hoogeveen 2026-2029: voel je welkom en thuis!

29

Bibliotheek Hoogeveen (inclusief Verhalenwerf) 30

Tot Slot 39 Bijlage 1: Overview succesverhalen 41 Bijlage 2: Aanbevelingen 42

pagina 3

Inleiding Onze inwoners maken de gemeente Hoogeveen. Je ziet dat wat ‘Hoogeveen eigen’ is, door een optelsom te maken van alle inwoners in de stad en omliggende dorpen. Te omschrijven als authentiek en puur, saamhorige pioniers, gastvrij en open, Drenten1. Ze zijn een tikkeltje eigenwijs. Nuchter. Allemaal net een beetje anders. Maar allemaal samen-levend in deze unieke gemeente, hier in Drenthe. Het is een gemeente met zo haar eigen dynamiek, maatschappelijke uitdagingen, kansen en mogelijkheden. Die in haar kracht staat wanneer de inwoners in hun kracht staan. Dat vraagt om gemeentelijk cultuurbeleid waarin de inwoners gezien en gehoord worden. En om een gemeente Hoogeveen die niet op afstand staat, maar dichtbij is. Mensgericht. Die in verbinding staat. En helpt om – samen met alle culturele partners - drempels tot kunst en cultuur te verlagen. Zodat alle inwoners in staat zijn mee te doen aan deze samenleving. Kunst en cultuur gaan over meer dan alleen de intrinsieke waarde en schoonheid ervan. Tal van onderzoeken laten zien dat kunst en cultuur onder andere bijdragen aan de gezondheid en het sociaal-emotionele welbevinden; dat het hebben van culturele voorzieningen positieve invloed heeft op onder meer de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van een stad of dorp - bijvoorbeeld op het gebied van sociale cohesie.

En dat het economische voordelen heeft, zoals een aantoonbare waardestijging van huizen, aantrekkingskracht als vestigingsplaats voor bedrijven en toenemende inkomsten voor het MKB, zoals binnen de horeca. Kort gezegd dragen kunst en cultuur bij aan de Brede Welvaart van onze inwoners en aan oplossingen voor complexe maatschappelijke uitdagingen. Uitdagingen zoals toenemende polarisatie, laaggeletterdheid en eenzaamheid los je niet op achter een bureau, maar vraagt om een gemeente als gelijkwaardige netwerkpartner. Die meedenkt en -werkt waar dat kan. En die daarnaast met haar cultuurbeleid de culturele partners in staat stelt met inwoners te kijken naar wat zij willen en nodig hebben; binnen de financiële kaders. Dit gaat wellicht tegen de stroom in van een Nederlandse overheid die soms wat geneigd is om van zich af te organiseren. Maar die tegendraadsheid past bij de Hoogeveense mentaliteit.

Afbeelding 1: het Brede Welvaartswiel 1 Verkenning & advies doorstart gebiedsmarketing en branding Hoogeveen, 2024 pagina 4

Cultureel fundament Afgelopen jaren is samen met het culturele veld in Hoogeveen hard gewerkt om een stevig cultureel fundament neer te zetten. Met onder meer een verbouwing van Het Podium, dat met een verdubbeling aan capaciteit hèt poppodium van Drenthe is. En met structureel extra financiële middelen kan theater De Tamboer blijven doen waar ze goed in is. De Bibliotheek Hoogeveen maakte een beweging richting de dorpen en wijken. En voor de hoofdlocatie is een locatieonderzoek gaande, om toe te werken naar een toekomstbestendige situatie passend bij de brede maatschappelijke taken. CultuurKlik en docentencollectief Kunstenkorf toonden de veerkracht die nodig was om na het faillissement van Scala kunst en cultuur onder schooltijd (CultuurKlik) en in de vrije tijd (Kunstenkorf) voor een brede doelgroep toegankelijk te houden. Onderduikersmuseum de Duikelaar ontvangt inmiddels structureel gemeentelijke subsidie en zette belangrijke stappen om een professioneel opererend museum te worden. Leeswijzer In de nieuwe cultuurvisie-periode zal het fundament verder verstevigd worden en er wordt op bovengenoemd fundament voortgebouwd. Voor u ligt de Cultuurvisie Hoogeveen 2026-2029: de inwoner centraal. Waarmee we invulling geven aan onze netwerkrol, met het belang van onze inwoners en de impact die kunst en cultuur op hen kan hebben voorop.

Deel A beschrijft hoe we tot de herijking van de cultuurvisie zijn gekomen. En omvat onze missie, werkwijze en ambities. Deel B zoomt in op het culturele veld (exclusief Bibliotheek) en de bijdrage die zij aan deze ambities leveren. Deel C tot slot bevat het bibliotheekbeleid. Dit bibliotheekbeleid is integraal onderdeel van deze cultuurvisie. De Bibliotheek is van oudsher een van de vaste culturele partners binnen de gemeente Hoogeveen. In 2022 kondigde het ministerie van OCW een wetswijziging van de bibliotheekwet (de Wsob) aan. De grootste wijziging is dat de huidige bevorderingstaak wordt omgezet naar een zorgplicht voor gemeenten en provincies. Dit is aanleiding om specifiek bibliotheekbeleid op te stellen. Dit beleid maakt integraal onderdeel uit van deze cultuurvisie, aangezien de doelen van het cultuurbeleid en het bibliotheekbeleid grotendeels overeenkomen. Activiteiten zullen elkaar naar verwachting dan ook gaan versterken. Ook de manier van werken met de culturele partners, inclusief de Bibliotheek, zal gelijk zijn, namelijk impactgericht. Op naar een mensgericht en impactgericht cultuurbeleid Voor ons ligt een nieuwe, belangwekkende cultuurvisie-periode. Waarbij voortgeborduurd gaat worden op het huidige stevige culturele fundament, dat nog verder verstevigd gaat worden. Met – vanuit de netwerkgedachte - de gemeente in de rol van strategisch partner.

Waarbij gemeente en culturele partners in gezamenlijkheid impactgericht gaan werken, aan de hand van zes overkoepelende concrete ambities. Die bijdragen aan de Brede Welvaart binnen de gemeente. En met het belang van onze inwoners en de impact die kunst en cultuur op hen kan hebben voorop.

pagina 5

Deel A Missie, Werkwijze en Ambities

pagina 6

A1

Waarom een herijking van de cultuurvisie?

In een dynamisch cultureel speelveld en snel veranderende wereld om ons heen is het noodzakelijk om met regelmaat te toetsen of we nog altijd de juiste dingen doen voor de inwoners van de gemeente Hoogeveen. En te kijken of we de randvoorwaarden die daarvoor nodig zijn nog op orde hebben. De Hoogeveense cultuurvisie 2021-2025 Van, voor en door ging in 2025 het laatste jaar in. Het aflopen van de cultuurvisie-periode is een logisch moment voor een toetsing en om waar nodig te herijken. Met als resultaat een cultuurvisie 2026-2029 Hoogeveen, waarin het goede uit de vorige cultuurvisie behouden is gebleven, verbeterpunten zijn doorgevoerd en de actualiteiten zijn meegenomen. Zo dragen we zorg dat onze inwoners blijvend toegang hebben tot kunst en cultuur.

A2

Stand van zaken

In samenspraak met het Hoogeveense culturele veld en de inwoners van Hoogeveen werden destijds drie ambities geformuleerd: cultuur is voor iedereen, cultuur zet Hoogeveen op de kaart en maakt trots en cultuur laat talent groeien. Hieraan werden in een uitvoeringsagenda zes pijlers gekoppeld: educatie, participatie, talentontwikkeling, sociaal domein, zichtbaarheid en identiteit. In de afgelopen jaren heeft het culturele veld in de gemeente Hoogeveen de schouders eronder gezet om bij te dragen aan de gestelde ambities. Tegelijkertijd zijn door gemeente en instellingen gezamenlijk grote stappen gezet om een stevig cultureel fundament te realiseren2. Intensief participatietraject Om in kaart te brengen waar we in Hoogeveen staan ten aanzien van de ambities en gestelde doelen hebben de Bibliotheek Hoogeveen (inclusief Verhalenwerf), Stichting Cultuurhuis Hoogeveen (De Tamboer en Het Podium) en CultuurKlik - de partijen die momenteel de uitvoeringsagenda dragen – onder meer een tussenevaluatie over behaalde resultaten uitgevoerd (voorjaar 2024). Daarnaast zijn met hen diepte-interviews gehouden over het samenwerkingsproces en de stand van zaken ten aanzien van de ambities en doelen (voorjaar 2025). Ook is uitgewisseld met onder meer docentencollectief Kunstenkorf, museum de Duikelaar en Erfgoednetwerk Hoogeveen over wat zij nodig hebben binnen het cultuurbeleid.

Een intensief impactgericht werken traject met de culturele instellingen, gestart in voorjaar 2025, vormde het sluitstuk van de opmaat naar een herijking van de cultuurvisie. Bestaande uit een tiental werksessies. Plus een impactfestival (juli 2025). Met in de middag een besloten sessie met een aantal culturele partners, raadsleden en provincie. En in de avond een openbare sessie voor cultuurbeoefenaars, verenigingen e.a. om mee te praten over de toekomst van kunst en cultuur in Hoogeveen.

2 Zie bijlage 1 voor een aantal succesverhalen uit de afgelopen cultuurvisie-periode pagina 7

Conclusies De opbrengsten van dit voortraject zijn verwerkt in de cultuurvisie 2026-2029. Een aantal conclusies ten aanzien van de drie ambities: Cultuur is voor iedereen Het gaat er hierbij om dat cultuur toegankelijk is voor iedereen die hier interesse in heeft. Allereerst moet dan ook iedereen de kans krijgen te ervaren of en zo ja waar diens interesse ligt. Gesteld kan worden dat voor de Hoogeveense jeugd en – overigens wel in mindere mate - jongeren het culturele aanbod voldoende toegankelijk is, met name onder schooltijd. In het primair onderwijs worden bijvoorbeeld alle leerlingen bereikt door middel van initiatieven zoals Cultuurmenu (samenwerking tussen Bibliotheek Hoogeveen, CultuurKlik en Stichting Cultuurhuis Hoogeveen) en Cultuurland (initiatief van CultuurKlik). De uitdaging is wel om die toegankelijkheid op niveau te houden. In de vrije tijd, zowel voor jeugd, jongeren als voor volwassenen, scoort die toegankelijkheid aanzienlijk lager; kunst en cultuur is nog niet voor alle lagen van de bevolking even toegankelijk. In de dorpen blijft het voorzieningenniveau achter. Het vergt nader onderzoek welke drempels tot het culturele aanbod er zijn en hoe deze drempels verlaagd kunnen worden.

Cultuur maakt trots en zet Hoogeveen op de kaart Dit betreft twee doelstellingen in een: de lokale trots op (de cultuur in) Hoogeveen bevorderen en Hoogeveen lokaal, regionaal en landelijk op de kaart zetten door middel van kunst en cultuur. Over het algemeen wordt door het culturele veld gezien dat er wel initiatieven zijn en er wordt potentie gezien. Denk aan initiatieven zoals theaterproductie Boer Koekoek, het Stadsfestival, locatietheatervoorstelling Van Stille Grond en de activiteiten rondom het thema Van Gogh. Maar er zijn ook nog aanzienlijke stappen nodig om deze ambities volledig te realiseren. Het nog meer betrekken van de inwoners is nodig om daadwerkelijk trots te creëren op (de cultuur van) Hoogeveen. Er is daarnaast bij culturele partners behoefte aan een duidelijkere culturele identiteit, een sterkere focus op marketing (zonder oog voor de inhoud en de kracht van cultuur te verliezen) en onderlinge samenwerking om Hoogeveen op een onderscheidende wijze op de kaart te kunnen zetten. Cultuur laat talent groeien Dit draait om talentontwikkeling en talentherkenning. Er zijn succesvolle initiatieven, zoals de film Van, voor en door jongeren Leven naar de dood, talentprogramma Vaartslag, Het Nieuwe Goed en jongeren medialab HQ6.

Maar er zijn ook duidelijke uitdagingen, zoals op het gebied van het realiseren van een stevige talentenketen, het creëren van een doorlopende lijn van lokaal naar provinciaal niveau, het ontbreken van een opdracht plus beschikbare middelen en mankracht bij de culturele instellingen en nog geen maximale effectiviteit van de samenwerking tussen de verschillende culturele partners. Verdere aanbevelingen In bijlage 2 staan alle concrete aanbevelingen voor het cultuurbeleid, voortgekomen uit het voortraject. Deze zijn meegenomen in de herijking. In de periode 2026-2029 bouwen we zo voort op de successen, sturen we bij en pagina 8

maken we zoals in de inleiding omschreven een beweging naar een nog meer mensgerichte, impactgerichte manier van werken, samen met het culturele veld.

A3

Missie

In lijn met de in de inleiding genoemde mensgerichte benadering staat de missie, zoals benoemd in de Cultuurvisie Van, voor en door, nog altijd overeind: Hoogeveen heeft een gezond cultureel klimaat, dat door onderlinge kruisbestuiving dienstbaar is aan de hele samenleving. We handelen samen vanuit gemeenschappelijke kernwaarden, die ervoor zorgen dat kunst en cultuur vitale onderdelen blijven van de stad en de dorpen.

Door middel van impactgericht werken geven we samen woorden aan deze gemeenschappelijke kernwaarden en na te streven impact.

A4

Impactgericht werken

Onder begeleiding van Impact House hebben we samen met een aantal culturele partners een start gemaakt met impactgericht werken3. Impact wil zeggen de directe en indirecte verandering die je teweegbrengt, die zonder jouw inspanning niet was gebeurd. Effectketen De eerste stap naar impactgericht werken is het gezamenlijk – in co-creatie tussen gemeente en culturele partner - uitwerken van een zogeheten Verandertheorie per organisatie. In een Verandertheorie werk je uit wat je grotere impactdoelstelling is. En welke veranderingen je op korte, middellange en lange termijn teweeg dient te brengen bij je doelgroepen, om die grotere impactdoelstelling te realiseren. Denk bij een grotere impactdoelstelling bijvoorbeeld aan: onze inwoners zijn taalvaardig genoeg om op hun eigen manier mee te doen. Dit is een belangrijke èn complexe doelstelling. Die onder meer veel tijd en moeite vergt. De weg naar het realiseren van zo’n impactdoelstelling bestaat daarom uit een veelheid van kleine tussenstappen: benodigde veranderingen (effecten) op korte, middellange en lange termijn.

Een paar beoogde veranderingen4 (effecten) bij bovenstaande impactdoelstelling zijn bijvoorbeeld: 1) Onze inwoners ervaren leesplezier (te realiseren vanaf de korte termijn) 2) Ze doen meer en vaker succeservaringen op bij het lezen (vergt meer inspanning; middellange termijn) 3) Ze hebben meer zelfvertrouwen bij het lezen (vergt veel inspanning; lange termijn). 3 De uitwerking van het traject met de Bibliotheek is ten tijde van het schrijven van deze visie het verst gevorderd en dient als voorbeeld en inspiratie voor de verdere uitwerking met de overige culturele partners. 4 NB dit zijn drie voorbeelden (zie pagina 35 voor de volledige uitwerking) pagina 9

Het ene effect is nodig, om het volgende effect in gang te zetten: zonder succeservaringen geen groeiend zelfvertrouwen bijvoorbeeld. Daarom heet deze verzameling van beoogde effecten (veranderingen) ook wel een effectketen.

Afbeelding 2: een effectketen maakt inzichtelijk hoe activiteiten – via allerlei geconcretiseerde tussenstappen (effecten) - kunnen leiden naar impact. In plaats van te hopen dat activiteiten op wonderlijke wijze leiden tot impact.

De uitwerking van zo’n effectketen helpt culturele partners bijvoorbeeld om nog bewuster focus aan te brengen in hun programma’s. Werken aan leesplezier vraagt bijvoorbeeld om een andere invulling van het aanbod dan werken aan de technische vaardigheid van lezen. Door expliciet woorden te geven aan deze effectketens wordt het mogelijk scherper en meer tijdig (bij) te sturen op impact, door tussentijds te reflecteren op hoe de activiteiten van een organisatie bijdragen aan het realiseren van de beoogde effecten en - uiteindelijk – aan de grotere impactdoelstelling. Gemeente als strategisch partner Deze manier van werken verschuift ook de focus van het gesprek tussen gemeente en culturele partners: van geldgericht aan de hand van globale doelen: hoeveel mogen activiteiten kosten, hoeveel mensen bereiken we daarmee, welke algemene doelen draagt het aan bij? naar impactgericht: zitten we – binnen de afgesproken financiële kaders - nog op koers om het gezamenlijk geformuleerde grotere impactdoel en de onderliggende beoogde effecten (veranderingen) te bereiken of is bijsturing nodig? De gemeente is op deze wijze meer een strategisch partner van het culturele veld, in relatie tot grote maatschappelijke uitdagingen waar we samen voor staan. In lijn met de in de inleiding genoemde netwerkrol van de gemeente.

pagina 10

Kanttekeningen Zowel de impactdoelstellingen als beoogde veranderingen zijn niet statisch, maar kunnen met de tijd veranderen, zoals de samenleving verandert. Daarom is impactgericht werken ook een doorlopend proces en niet een eenmalige activiteit. Het vergt daarnaast tijd om deze manier van werken met alle culturele partners te starten en het vervolgens in het DNA van de organisaties te krijgen. Ook vraagt het op de langere termijn een domeinoverstijgende, meer integrale aanpak. De kanteling van de gemeente Hoogeveen naar een netwerkorganisatie draagt hieraan bij. De inrichting van de organisatie staat, maar heeft in de praktijk nog implementatietijd nodig.

A5

De waarde van kunst en cultuur

Tijdens het eerdergenoemde impactfestival is opgehaald wat de waarde van kunst en cultuur is voor de inwoners van Hoogeveen.

Afbeelding 3: opbrengsten van het impactfestival, op basis van de vraag wat de waarde is van kunst en cultuur; hoe groter de vermelding hoe vaker de waarde werd ingebracht door deelnemers. Waarden die het meest genoemd werden, waren verbinding en ontwikkeling. Maar ook een aantal andere waarden valt op. Deze vormen input voor de grotere impactdoelstelling, die het vertrekpunt zal zijn voor het cultuurbeleid. Grotere impactdoelstelling Tijdens het impactfestival werden - naast de waarde van kunst en cultuur – door de deelnemers eerste concept impactdoelstellingen geformuleerd. Het samenvoegen van deze doelstellingen en waarden leidt tot de volgende grotere impactdoelstelling:

pagina 11

Onze inwoners… • Staan in verbinding met zichzelf en anderen; • Kunnen in alle vrijheid ontdekken en zich ontwikkelen; • Vinden ontspanning en plezier; • Voelen zich trots; • En doen gezond en gelukkig mee. Doordat ze kunst en cultuur kunnen maken en meemaken.

A6

De ambities geconcretiseerd

De grotere impactdoelstelling concretiseert ook de ambities uit de vorige cultuurvisie-periode: 1 - Inwoners kunnen kunst en cultuur maken en meemaken (voorheen: cultuur is voor iedereen) Dit betekent allereerst dat er toegankelijk cultuuraanbod voor alle inwoners dient te zijn, op het gebied van maken en meemaken. Zoals in de stand van zaken valt te lezen, zijn hier grote stappen in gezet in de afgelopen cultuurvisie-periode. Maar er is nog geen sprake van toegankelijk cultuuraanbod voor alle inwoners. Kunst en cultuur kunnen maken en meemaken vraagt ook om een divers genoeg cultuuraanbod. Voor ieder wat wils. Omdat mensen nou eenmaal verschillen in waar ze zich mee kunnen en willen ontwikkelen, ontspannen en waar ze plezier uit halen. De afgelopen jaren is geïnvesteerd in een stevige culturele infrastructuur. Dit proces naar toekomstbestendige culturele organisaties loopt nog. Met onder meer een theater, poppodium, bibliotheek, lesaanbod onder schooltijd en in de vrije tijd, een museum, tal van verenigingen en erfgoedpartijen is er veel te doen en te beleven in de gemeente Hoogeveen. Of er ook sprake is van programmering die divers genoeg is vergt nog nader onderzoek.

2 - Inwoners staan in verbinding met zichzelf en anderen (voorheen onderdeel van: cultuur laat talent groeien) In verbinding staan met jezelf gaat over weten wie je bent of wil zijn en hoe je je verhoudt tot de wereld om je heen. Weten waar je goed in bent. Wat je talent is. Wat je leuk vindt. Wat er bij je past. Waar je je in wil ontwikkelen. Het maken en meemaken van kunst en cultuur dienen daarom onder meer bij te dragen aan zelfontplooiing, talentherkenning en -ontwikkeling. Of het nu gaat om enthousiaste beginnelingen of aanstormend talent dat zich professioneel verder wil ontwikkelen. Dit vraagt bijvoorbeeld om een aaneengesloten keten voor talentontwikkeling. Van kennismaking tot professionaliseringstrajecten waarbij talent ook langdurig professioneel begeleid wordt, zodat inwoners die dit willen en kunnen in staat gesteld worden door te groeien. In verbinding staan met anderen vraagt allereerst om ontmoeting. We dienen te stimuleren dat onze culturele voorzieningen en activiteiten plekken voor ontmoeting en verbinding zijn. pagina 12

Juist in tijden van toenemende polarisatie kunnen kunst en cultuur een brug slaan en mensen weer dichter bij elkaar brengen, vanuit wederzijds begrip. 3 - Inwoners zijn vrij te ontdekken en zich te ontwikkelen (voorheen onderdeel van: cultuur laat talent groeien) Dit vraagt om culturele voorzieningen en activiteiten die inwoners de ruimte bieden nieuwsgierig te zijn, te proeven van het aanbod, te experimenteren, fouten te mogen maken, hun eigen pad te bewandelen en op hun eigen manier te groeien. Waar inwoners zich veilig voelen om zichzelf te zijn en hun eigen comfortzone op te rekken. 4 - Inwoners vinden ontspanning en plezier Naast cultureel aanbod gericht op groei en ontwikkeling, dient er ook voldoende divers aanbod te zijn waar ontspanning en plezier voorop staan. Voor de intrinsieke waarde van kunst en cultuur, zoals schoonheid. Voor het jezelf even verliezen in een avondje uit of om voor even in een ander verhaal te stappen dan die van jezelf. Ook voor dit aanbod geldt dat het toegankelijk moet zijn en voor ieder wat wils. 5 - Inwoners voelen zich trots (voorheen: cultuur zet Hoogeveen op de kaart en maakt trots) Trots kent veel verschillende vormen, zoals trots op jezelf, op je familie en vrienden, op je afkomst, op je stad of dorp, op je provincie of op je land.

Het vooronderzoek voor deze herijking van de cultuurvisie wees uit dat het delen van lokale verhalen en de eigenheid van onze stad en omringende dorpen bijdragen aan een gevoel van trots en aan identiteit(svorming). Welk verhaal trots maakt is persoonlijk. Welke uitingsvorm bij iemand past ook. Of trots nou bijvoorbeeld ontstaat door vlogs op te nemen, voor het eerst te spelen in een locatie-theatervoorstelling over jouw dorp of door het uitgeven van een boek over de geschiedenis van Hoogeveen: het gaat allemaal om het delen van verhalen. Dit dienen we te stimuleren, zodat bijgedragen wordt aan een gevoel van trots van onze inwoners. Dat vervolgens kan bijdragen aan bijvoorbeeld een groeiend gevoel van eigenwaarde en/of beter inzicht in wie je bent of wil zijn. 6 - Inwoners doen gezond en gelukkig mee (Voorheen onderdeel van: cultuur is voor iedereen) Kunnen meedoen ligt in het verlengde van kunnen maken en meemaken en is onder deze eerste ambitie al verder uitgewerkt. Wat nog extra aandacht vraagt is gezond en gelukkig meedoen. Alhoewel kunst en cultuur niet alle (mentale) gezondheidsuitdagingen kunnen oplossen, is wel al veel bekend over de bijdrage ervan aan (mentale) gezondheid en een gevoel van geluk. Om dit potentieel nog beter te benutten is meer en doelbewuste verbinding met het sociaal domein nodig, in lijn met de aanbevelingen uit het voortraject.

pagina 13

pagina 14

A7

Culturele basisinfrastructuur

De culturele basisinfrastructuur van Hoogeveen wordt momenteel gevormd door de volgende culturele partners: •

Bibliotheek Hoogeveen (inclusief de Verhalenwerf)

•

Stichting Cultuurhuis Hoogeveen (theater De Tamboer en poppodium Het Podium)

•

CultuurKlik

•

Docentencollectief Kunstenkorf

•

Onderduikersmuseum de Duikelaar

Zij ontvangen om die reden een begrotingssubsidie. Veel tijd besteden zij en de gemeente aan het jaarlijks respectievelijk indienen of beoordelen van de subsidie aanvragen. Door de gemeentelijke rol van strategisch partner binnen het impactgericht werken, is de gemeente nauwer betrokken bij planvorming en richting van de culturele partners. Door hen de jaarlijkse begrotingssubsidie met ingang van 2026 meerjarig toe te kennen, wordt tijd bespaard en het stelt culturele partners in staat zich meer te richten op de uitvoering. Het verdere culturele fundament wordt gevormd door onder meer: •

Erfgoednetwerk Hoogeveen/ tal van historische verenigingen

•

Circa tien lokale muziekverenigingen

•

Jaarlijks meer dan twintig grote en kleinere culturele evenementen

•

Een ruim aanbod aan cultuureducatie voor alle kinderen en jongeren in Hoogeveen

•

Professionele kunstenaars, makers en meer dan vijftig kunstobjecten in de openbare ruimte

•

Lokale Omroep Hoogeveen

Ter ondersteuning van alle goede initiatieven is er een regeling kunst en cultuur (amateurkunst, inclusief erfgoed). Deze zal geactualiseerd worden, in afstemming met het culturele veld. Om beter bij hun wensen aan te sluiten. Daarnaast wordt gewerkt aan een actueel evenementenbeleid.

A8

Implementatie en monitoring

De cultuurvisie Hoogeveen 2026-2029: de inwoner centraal zal in het eerste kwartaal van 2026 samen met culturele partners worden doorvertaald naar een uitvoeringsagenda. Waarin ieders rollen, taken en verantwoordelijkheden concreet worden uitgewerkt. En de route naar het realiseren van de grotere impactdoelstelling – met onderliggende korte, middellange en lange termijn doelstellingen - wordt uitgetekend. Het impactgericht werken traject dat we zijn gestart draagt hieraan bij. Een drempel- en behoefteonderzoek maken onderdeel uit van het voortraject richting deze uitvoeringsagenda, zodat de inwoner ook echt centraal komt te staan bij de planvorming. Aan deze uitvoeringsagenda wordt ook een plan voor monitoring en evaluatie toegevoegd; om eenmaal per jaar te toetsen of we nog de juiste dingen doen en of er bijgestuurd dient te worden. Het impactgericht werken traject zal uiteindelijk ook leiden tot concrete afspraken per culturele partner hoe we beoogde effecten gaan meten.

pagina 15

Deel B Het culturele veld in de gemeente Hoogeveen

pagina 16

Stichting Cultuurhuis Hoogeveen Missie: mooi daj der bint De Tamboer en Het Podium vormen samen Stichting Cultuurhuis Hoogeveen en vormen een belangrijk onderdeel van het kloppende culturele hart van Hoogeveen en Drenthe. En Het Podium is hèt poppodium van Drenthe. SCH: een plek waar je je thuis voelt, waar je geraakt wordt, waar je onvergetelijke ervaringen opdoet, waar talent tot bloei komt. Ze voelen zich verbonden met de regio: hun hart en deuren staan wijd open, want het is mooi dat je er bent. De vijf kernprincipes die ten grondslag liggen aan deze missie: • Ze zijn inspirerend • Ze zijn verbindend • Ze doen het samen • Ze zijn ondernemend • Ze zijn duurzaam Visie In 2029 zijn De Tamboer en Het Podium samen een open, toegankelijke en financieel gezonde culturele ontmoetingsplaats in het hart van Hoogeveen, waar iedereen zich welkom en gezien voelt. Er is een breed, gebalanceerd en divers programma wat mensen samenbrengt en inspireert, met zorg en focus samengesteld. Het is een plek waar cultuur tot leven komt, iedereen welkom is, talent floreert en de gemeenschap bloeit. Accenten in de programmering Accent 1: Jeugdprogramma: kinderen en jongeren Dit sluit aan bij het kernprincipe van inspiratie. Ze streven ernaar podiumkunst bereikbaar te maken voor elk kind in iedere wijk.

De Tamboer richt zich op familievoorstellingen en basisschoolkinderen tot 14 jaar, terwijl Het Podium zich richt op jongeren van 14 tot 24 jaar. Het Podium streeft ernaar een regiofunctie voor jongeren te hebben. Accent 2: Podiumkunst tegen eenzaamheid De kernwaarden verbinden en samen en de bijbehorende wens om beide podia toegankelijk te maken voor iedereen hangen hier sterk mee samen. Ze werken samen met lokale partijen om een passend programma aan te bieden en theaterbezoek mogelijk te maken. Bij Het Podium hebben ze een vrijwilligersbeleid dat zowel professionals als toegewijde vrijwilligers ondersteunt, waardoor het ook een platform is voor mensen die zich willen ontwikkelen in productie, techniek en creativiteit. Accent 3: Professionele talentontwikkeling Ze zijn een erkend leerbedrijf en bieden stageplaatsen aan studenten van verschillende instellingen. Ze ondersteunen lokaal talent met betaalbare oefenruimtes en supportshows voor opkomend talent, met projecten zoals Vaartslag en De Podium Sessies, gericht op het ontwikkelen van toekomstige muziekprofessionals.

pagina 17

Specifiek accent Het Podium: rauwe muziek De programmering bestaat voor 60% uit de rauwere genres als blues(rock), (hard)rock en metal. Dit is een heldere artistieke keuze die inmiddels al een aantal jaren door Het Podium wordt uitgebouwd en gecultiveerd, met als resultaat dat het publiek hun weg naar Het Podium goed weet te vinden voor deze genres. Specifiek accent De Tamboer: trots op de regio De Drent is op een onderkoelde manier trots op de regio. In De Tamboer wordt daarom bijvoorbeeld een accent gelegd op streektaalvoorstellingen. Daarnaast vond in de zomer van 2023 de locatievoorstelling Boer Koekoek plaats en in 2025 Van Stille Grond. Grotere impactdoelstelling De Tamboer en Het Podium

Inwoners in onze regio hebben de mogelijkheid om zichzelf te ontdekken, hebben respect voor de ander en de omgeving en voelen zich verrijkt.

De onderliggende effecten bij deze impactdoelstelling zullen in het verdere impactgericht werken traject verder uitgewerkt en geconcretiseerd worden.

CultuurKlik CultuurKlik is de partner van de gemeente en het onderwijs die in samenwerking met de culturele omgeving van Hoogeveen cultuureducatie voor alle leeftijden organiseert. Ze adviseren scholen om een eigen visie te ontwikkelen op cultuureducatie en van daaruit te werken aan een doorgaande leerlijn. Samen met de Bibliotheek Hoogeveen en Stichting Cultuurhuis Hoogeveen werken ze de vragen van scholen uit tot een inspirerend en actueel aanbod in het Cultuurmenu Hoogeveen. Daarnaast doen alle scholen mee aan Cultuurland Hoogeveen, waardoor alle kinderen vanaf groep 3 structureel kunstlessen krijgen in de klas. CultuurKlik brengt scholen en talenten op de hoogte van provinciale talentontwikkelingstrajecten zoals Kunstbende, Popsport of Symfonica in D. Ze zetten ook in op de rijke schooldag met een sterkere verbinding tussen het binnen- en buitenschoolse aanbod. Missie Zo groeit de nieuwe generatie kinderen op met creativiteit en verbeeldingskracht. Deze kinderen luisteren beter naar elkaar, ontwikkelen onbewust hun culturele vermogen en zijn trots op hun creatieve vaardigheden en op hun culturele omgeving. Bovendien ontdekken leerlingen waar hun talenten liggen. Ze werken vanuit de kernwoorden nabijheid, toegankelijkheid en relevantie. pagina 18

Belangrijke bijdragen • Cultuurmenu Hoogeveen (primair onderwijs, kennismaking met kunst en cultuur) • Cultuurland Hoogeveen (primair onderwijs, verdiepend programma) • Projecten Voortgezet Onderwijs, Middelbaar Beroeps Onderwijs en losse projecten basisonderwijs • Advies en ondersteuning Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) en andere landelijke regelingen • Deskundigheidsbevordering leerkrachten (focus op primair onderwijs) • Preventiemenu Hoogeveen (primair onderwijs) • Muziekakkoord Drenthe Méér Muziek in de Klas (primair onderwijs) • Rijke schooldag in Hoogeveen (culturele verbinding kinderopvang – basisschool – buitenschoolse culturele activiteiten) • Netwerk zzp-vakdocenten • Urban Arts in wijk en dorp (Deze projecten zijn gericht op kinderen en jongeren die moeilijk in aanraking komen met cultuur) • Young TV Hoogeveen (Het project geeft jongeren de kans om zich te ontwikkelen in vloggen, filmen, presenteren, monteren e.a.)’ • Talentontwikkeling Impactgericht werken Ook met CultuurKlik zal gestart worden met een impactgericht werken traject.

pagina 19

Kunstenkorf Organisatie Kunstenkorf is een collectief van professionele kunstvakdocenten, georganiseerd als vereniging en opererend zonder winstoogmerk. De leden werken als zzp-er, zijn professionele kunstenaars en committeren zich aan de (prijs)afspraken die in het collectief worden overeengekomen. Ze zijn werkzaam in zowel de gemeente Hoogeveen als De Wolden. Hun doelstellingen Hun lesaanbod is gericht op kwalitatief goede (naschoolse) kunsteducatie, waarbij ze voor de jeugd het lesaanbod betaalbaar willen houden. Op die manier bieden ze hen gelijke kansen, ongeacht hun achtergrond, gender, fysieke mogelijkheden of financiële situatie. Ze willen dit bereiken door: • Toegankelijk te zijn: door gesubsidieerde lessen worden kansarmere kinderen en jongeren niet buitengesloten. • Inclusief en divers te zijn: door een inclusieve leeromgeving wordt diversiteit omarmd en voelen alle deelnemers zich welkom en gewaardeerd. Zo vragen ze hun docenten inclusieve lesmethodes te gebruiken. • Kansrijk te zijn: door getalenteerde deelnemers te ondersteunen, bieden ze kansarme deelnemers een podium waarop zij zich kunnen presenteren. • Samenwerking: door de verbinding te zoeken met maatschappelijke partners brengen ze de kunst ‘aan huis’. Denk daarbij aan de samenwerking met scholen en CultuurKlik, met muziekverenigingen en buurthuizen.

Activiteiten • Individuele muzieklessen, inclusief HaFaBra (HArmonie, FAnfare en BRAss band) • Aanvullende ondersteuning voor gevorderde en getalenteerde leerlingen, waaronder de voor de examens verplichte muziektheorielessen; • Groepslessen voor ballet; • Groepslessen voor hiphop en breakdance; • Groepslessen voor musical en theater; • De eigen ensembles bigband en het blokfluitensemble; • De projectmatige ensembles waaronder de strijkersgroep; • Jaarlijkse ‘showcases’ waaronder de eindpresentatie; • In ontwikkeling: beeldende en grafische kunst. Leslocaties Hoogeveen • Markt 5 Hoogeveen (hoofdlocatie) • Cirkel (Noordscheschut), Wilhelminagebouw Hoogeveen • Dorpshuis de Vuurkorf - Nieuweroord

pagina 20

Grotere impactdoelstelling Kunstenkorf Onze inwoners hebben een hobby voor het leven, hebben een kunsttaal - zoals muziek, theater, dans - om zich te uiten en te verbinden en staan in hun kracht. De onderliggende effecten bij deze impactdoelstelling zullen in het verdere impactgericht werken traject verder uitgewerkt en geconcretiseerd worden.

pagina 21

MMT-producties Kunstenkorf werkt ook nauw samen met MMT-producties (Muziek-, Musical- en Theaterproducties) Hoogeveen; een stichting die sinds 2023 bestaat. Deze stichting verzorgt lessen op het gebied van theater en musical. De al 20 jaar bestaande Musicalgroep Hoogeveen en haar musicalklassen is onderdeel van deze stichting. Naast het geven van lessen in de theaterdisciplines produceert de stichting tal van musical- en andere culturele producties. Aan de huidige groepen doen kinderen, jongeren en volwassenen mee uit een brede regio in en rond Hoogeveen en De Wolden.

Onderduikersmuseum De Duikelaar Doelstellingen De algemene doelstelling van Onderduikersmuseum De Duikelaar in Nieuwlande is drieledig, namelijk: • Het bewaren en doorgeven van de geschiedenis van Nieuwlande en omgeving ten tijde van de Tweede Wereldoorlog in materiële en immateriële zin • Een ontmoetings- en herinneringscentrum zijn voor jong en oud waarbij er ruimte is voor ontmoeting en het delen van verhalen • Een educatieve functie met het accent op leerlingen van basis- en middelbare scholen, waarbij eveneens aandacht wordt besteed aan de oudere generaties met een op hen gericht programma. Ze richten zich daarbij op leerlingen van basis- en middelbare scholen en eenieder die verhalen en ervaringen uit de Tweede Wereldoorlog wil doorgeven of wil horen. Missie Met hun educatieve projecten willen ze jongeren laten ervaren welke morele keuzes er gemaakt moesten worden in de oorlogstijd. Ze zijn ervan overtuigd dat wanneer jongeren bereid zijn om in de huid van de ander te kruipen en open te staan voor andere perspectieven, de verdraagzaamheid jegens elkaar vergroot zal worden. En dat geldt ook voor volwassenen. Daarom ontwikkelen ze activiteiten voor alle leeftijden en /of activiteiten die juist generaties aan elkaar verbinden.

Vrijwilligers Onderduikersmuseum De Duikelaar is een vrijwilligersorganisatie met vrijwilligers die op verschillende terreinen geschoold zijn en ervaring hebben. Dankzij deze vrijwilligers kunnen ze gebruik maken van verschillende professionele netwerken. Dat geldt bijvoorbeeld voor de vrijwilligers die betrokken zijn bij het Oorlogsdagboek van Drenthe. Waar nodig schakelen ze externe professionals in, zoals bij hun plannen rond Theater Na de Dam. Impactgericht werken Ook met De Duikelaar zal gestart worden met een impactgericht werken traject.

pagina 22

Het verdere culturele fundament Erfgoednetwerk Hoogeveen Het delen van lokale verhalen en de eigenheid van onze stad en omringende dorpen kan bijdragen aan een gevoel van trots, verbinding en aan identiteit(svorming). En de erfgoedorganisaties in Hoogeveen geloven dat de rijke geschiedenis van Hoogeveen kan dienen als bron van inspiratie en verbinding. Door de verhalen uit de verschillende wijken en dorpen te belichten en te benutten, kan erfgoed meer betekenis krijgen: als kracht uit het verleden, zichtbaar in het heden en richtinggevend aan de toekomst. De erfgoedorganisaties in Hoogeveen hebben de krachten gebundeld en zich verenigd in Erfgoednetwerk Hoogeveen. De beleidsadviseur en een cultuurcoach van de gemeente sluiten hierbij aan als procesbegeleider. Om samen de vele lokale verhalen van de gemeente Hoogeveen nog beter te kunnen ontsluiten voor een breed publiek. Deze gezamenlijke aanpak is nodig om kennis, middelen en talenten te bundelen. Alleen door samenwerking kunnen we het verhaal van Hoogeveen vertellen op een manier die herkenbaar, eigentijds en verbindend is. De aanpak van Erfgoednetwerk Hoogeveen zal participatief zijn: verhalen om trots aan te ontlenen ontstaan niet over mensen, maar met en door mensen. Er is in gezamenlijkheid voor gekozen om het ontsluiten van verhalen steeds te centreren rondom een betekenisvolle plek in de gemeente.

De hoofd onderzoeksvraag binnen ieder van de te starten trajecten zal zijn: wat betekende en betekent deze plek voor inwoners en voor Hoogeveen als gemeente? De aftrap zal een pilottraject zijn rondom Het Kruis: een kruispunt van voorheen waterwegen, waar het Hoogeveense scheepvaartverleden en een centraal Hoogeveens verkeersknooppunt van nu samenkomen.

pagina 23

Verenigingen, kunstenaars en makers De gemeente Hoogeveen kent een rijk verenigingsleven, dat bijdraagt aan onder meer de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners, het geeft ze een manier om zich creatief te uiten en een gevoel van erbij horen, ontspanning en gezelligheid. Met ook nog eens tientallen concerten, optredens en andere uitingsvormen per jaar. Deze verenigingen zijn van onschatbare waarde voor onze gemeente. Daarnaast zijn er in onze gemeente ook professionele kunstenaars en makers gevestigd, waar we trots, inspiratie en creatieve maak- en denkkracht uit putten. Om zowel de verenigingen als professionele kunstenaars en makers nog beter te ondersteunen zal een cultuurcoach als vaste contactpersoon cultuurparticipatie ingezet worden. Waar makers in de brede zin van het woord terecht kunnen met vragen en ideeën en die onderlinge verbindingen tussen initiatiefnemers tot stand kan brengen. Kunst en cultuur onder en na schooltijd (inclusief rijke schooldag) Binnen de gemeente spannen meerdere organisaties zich hard in, om te zorgen dat er binnen het onderwijs kwalitatief, toegankelijk en divers genoeg kunst en cultuuraanbod is en dat dit wordt opgenomen in het curriculum. Hoogeveen is er trots op dat alle basisscholen deelnemen aan een programma zoals het Cultuurmenu.

Het blijkt in de praktijk echter niet eenvoudig om ervoor te zorgen dat cultuuronderwijs door leerkrachten ook echt wordt ervaren als onderwijs, dat van essentiële waarde is voor de ontwikkeling van jeugd en jongeren. In plaats daarvan heeft het vaak de status van iets extra’s of wordt het gezien als losse activiteiten buiten het onderwijsprogramma om. Dan bestaat het risico dat uiteindelijk door beperkte tijd of geld het in mindere mate of zelfs helemaal niet meer aangeboden wordt. Of dat niet alles uit het aanbod gehaald wordt, omdat haakjes met de rest van het onderwijsprogramma niet gelegd worden. Pas wanneer kunst en cultuur vanzelfsprekend onderdeel zijn van het onderwijs, kunnen we nu en in de toekomst de ambitie realiseren dat alle jeugd en jongeren in onze gemeente kunst en cultuur kunnen maken en meemaken. Ervaring wijst uit dat hiervoor persoonlijk contact, op maat aansluiten bij de wensen en ambities van de school en het toewerken naar een breed gedragen visie op de rol van kunst en cultuur in het onderwijs essentieel zijn. En dat begint met weten wat de werkelijke behoefte per school is. Daarom zal een cultuurcoach de culturele partners en het onderwijs ondersteunen. Als vaste, onafhankelijke contactpersoon cultuuronderwijs.

Om door middel van schoolbezoeken de behoefte op te halen en vervolgens de verbinding te leggen met de diverse culturele partners voor de verdere vraagarticulatie en uitvoering. Tevens zal door de beleidsadviseur en de cultuurcoach de verbinding gemaakt worden met het initiatief Plan per School. Zodat de samenhang geborgd wordt tussen alle activiteiten binnen het onderwijs en na schooltijd op het gebied van kunst en cultuur – zoals Cultuurmenu, Cultuurland, Plan per School, School en Omgeving en Cultuureducatie met Kwaliteit. Deze samenhang draagt bij aan de hierboven genoemde beweging richting kunst en cultuur als volwaardig en vanzelfsprekend onderdeel van het curriculum van de scholen.

pagina 24

pagina 25

Afbeelding 4: De door het Drents museum aangekochte aquarel ‘Landschap met een boerderij’, Vincent van Gogh (1883)

Het gedachtegoed van Van Gogh: het begin van een reis…

“Maar wil men groeijen, men moet in de aarde vallen. Dus zeg ik tot U, plant u in den grond van Drenthe, gij zult er kiemen.” Vincent van Gogh, 28 oktober 1883

pagina 26

Toen Vincent van Gogh op 11 september 1883 aankwam op het station van Hoogeveen, was hij zoekende. Het was het begin van een reis. Hij verbleef hier drie weken, waarna hij verder Drenthe in trok. Hij zocht hier in Drenthe zijn weg als kunstenaar, wilde zich ontwikkelen en liet zich inspireren door het landschap en haar inwoners. Afgelopen jaren hebben we sterk ervaren dat Van Gogh als bron van inspiratie en als vliegwiel kan fungeren voor onder meer talentontwikkeling, trots en welzijn. Door middel van bijvoorbeeld een iconische muurschildering, het tentoonstellen van een van zijn werken in Hoogeveen, dat in Drenthe is geschilderd en in 2024 door het Drents museum is aangekocht - de aquarel “Landschap met een boerderij” - en tal van Van Gogh gerelateerde activiteiten in en rondom het stationsgebied is een sterke start gemaakt met het zichtbaar maken van zijn verhaal en de betekenis ervan voor Hoogeveen.

Afbeelding 5: Station Hoogeveen, in de periode dat Van Gogh hier aankwam

pagina 27

We werken hierin nauw samen met onder meer Marketing Drenthe, de provincie Drenthe, de gemeenten Emmen en Coevorden, het Drents museum en Recreatieschap Drenthe, onder de vlag ‘Van Gogh Drenthe’. Samen willen de erfenis van Vincent van Gogh in Drenthe blijvend zichtbaar en beleefbaar maken voor eigen inwoners en binnenlandse en buitenlandse bezoekers. We doen dat door in te zetten op de thema’s ontwikkeling van trots, talent, mentaal welzijn en een aantrekkelijke regio, wat bijdraagt aan de in dit plan geformuleerde ambities. In de gemeente Hoogeveen is er op dit moment weinig tastbaars dat herinnert aan het bezoek van Van Gogh. Er zijn fiets-, wandel- en vaarroutes, er is de grote muurschildering en bij aankomst op het station kan niemand ontgaan dat Van Gogh hier zijn reis naar Drenthe begon. Met dank aan toekenning van een Regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe met het plan Kiemen in Drentse grond zijn we in staat onder meer een landmark en immersive room (digitale belevenis) te realiseren, om zo het inspirerende verhaal van Van Gogh in Hoogeveen met een nog breder publiek te kunnen delen. Onderdeel van deze plannen is de ambitie voor de herbouw van het oude stationsgebouw waar Van Gogh ooit aankwam. Het herbouwde station zal dienen als een toegangspoort tot Drenthe, waar bezoekers de reis van Van Gogh kunnen herbeleven.

Om zo de gastvrijheid en schoonheid van Hoogeveen en Drenthe te benadrukken.

pagina 28

Deel C Bibliotheekbeleid Hoogeveen 2026-2029: voel je welkom en thuis!

pagina 29

Bibliotheek Hoogeveen (inclusief Verhalenwerf) Landelijk bibliotheekbeleid In 2015 werd de Wsob (wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen) ingevoerd. Deze wet heeft als doel om ervoor te zorgen dat iedereen in Nederland toegang heeft tot een openbare bibliotheek, zowel fysiek als digitaal. In de Wsob staan de vijf wettelijke taken van openbare bibliotheken omschreven: 1) Ter beschikking stellen van kennis en informatie 2) Bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie 3) Bevorderen van lezen en laten kennismaken met literatuur 4) Organiseren van ontmoeting en debat 5) Laten kennismaken met kunst en cultuur De wet stelt ook dat openbare bibliotheken hun taken vervullen op basis van de waarden onafhankelijkheid, betrouwbaarheid, toegankelijkheid, pluriformiteit en authenticiteit. Zorgplicht en zorgplicht gelden In 2022 kondigde het ministerie van OCW een wetswijziging van de Wsob aan. De grootste wijziging is dat de huidige bevorderingstaak wordt omgezet naar een zorgplicht voor gemeenten en provincies. Provincies krijgen dan onder meer de taak toe te zien op de uitvoering van deze zorgplicht door gemeenten. Vooralsnog is het streven dat deze wetswijziging per 2026 ingaat. Hiervoor zijn extra gelden door het Rijk ter beschikking gesteld, zodat gemeenten en bibliotheken zich op deze zorgplicht kunnen voorbereiden.

Er werd een eenmalige specifieke uitkering (SPUK) lokale bibliotheekvoorzieningen voor 2023 en 2024 (met uitloop van de bestedingstermijn in 2025) ter beschikking gesteld. Voor Hoogeveen betekende dit een extra Rijksbijdrage van € 208.000,-. Voor 2025 en 2026 wordt bovendien een decentralisatieuitkering openbare bibliotheken aan gemeenten uitgekeerd, ter hoogte van totaal € 167.000,- per jaar (€ 2,95 per inwoner per jaar). In een brief van het ministerie is voorjaar 2025 aangekondigd dat gestreefd wordt naar een structurele Rijksbijdrage van € 2,90 per inwoner per jaar na 2026. Bibliotheekconvenant 2024-2027 en maatschappelijke opgaven Als opvolger van een eerdere versie is in 2024 het bibliotheekconvenant geactualiseerd door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO), het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de Koninklijke Bibliotheek, De Stichting Samenwerkende POI’s Nederland (SPN) en de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB). Voor de periode 2024-2027 zijn in dit convenant afspraken gemaakt over hoe openbare bibliotheken in Nederland bijdragen aan maatschappelijke opgaven. De focus van het convenant ligt op drie grote maatschappelijke opgaven:

pagina 30

1 - Het bevorderen van de geletterde samenleving Partijen vinden het van belang dat de bibliotheek vanaf de vroegste jeugd een essentiële partner is bij het stimuleren van het lezen. De bibliotheken doen dit op grond van de algemene wettelijke bibliotheektaken, maar ook via speciale programma’s als de Bibliotheek op school (dBos) en BoekStart. Hierbij wordt ingezet op de doorgaande leeslijn waarbij de gezinsaanpak een belangrijke rol speelt. 2 - Het bevorderen van participatie in de (informatie)samenleving Partijen vinden het van belang dat iedereen kan meedoen in de (informatie)samenleving. De samenleving wordt steeds complexer. Bibliotheken stellen kennis en informatie beschikbaar. Ze spelen een stimulerende rol bij het ontsluiten, delen en activeren van informatie. Ze dragen bij aan het versterken van de democratie en burgerschap. Bibliotheken bieden hulp aan mensen bij vragen over digitale informatie. Zo kunnen ook niet of minder digitaal vaardige mensen mee blijven doen. Daarnaast zetten bibliotheken in op het vergroten van zelfredzaamheid. Dat begint bij basisvaardigheden: kunnen lezen, schrijven en digitaal basisvaardig zijn. Digitaal burgerschap betekent ook dat mensen zich actief, vaardig en weerbaar kunnen bewegen in de online samenleving. Ook zetten bibliotheken zich in om het onderwijs te ondersteunen op het gebied van digitale geletterdheid.

3 - Het bevorderen van een leven lang ontwikkelen Bibliotheekvoorzieningen bieden voor iedereen een openbare, neutrale en laagdrempelige (leer-, ontmoetingsen ontwikkelplek. Partijen vinden het van belang dat iedereen op een zelfgekozen manier en tempo mee kan blijven doen, kan blijven leren en nieuwe inzichten kan opdoen. Het gaat zowel over non-formeel als informeel leren, over ontmoeting en over toegang tot kunst en cultuur. Ook gaat het om het opdoen van basisvaardigheden (zoals lezen, rekenen, digitale vaardigheden) én om het door ontwikkelen van vaardigheden die bijdragen aan blijvende inzetbaarheid. Netwerkagenda In de landelijke Netwerkagenda Openbare bibliotheekvoorzieningen 2024-2027 – die door KB, VOB en SPN in samenspraak met het bibliotheekstelsel als geheel tot stand is gekomen - worden de drie maatschappelijke opgaven verder uitgewerkt. Met als doel om concrete invulling te geven aan de afspraken in het convenant. Als onderdeel van de netwerkagenda worden de verschillende rollen van bibliotheken omschreven:

pagina 31

Plek De bibliotheek is een plek waar iedereen welkom is. Een toegankelijke, laagdrempelige omgeving waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en zich kunnen ontwikkelen, in het gebouw, op locatie en online. Verbinder De bibliotheek verbindt mensen en organisaties met elkaar. Ze stimuleert samenwerking, maakt kennisdeling mogelijk en helpt bij het organiseren van gezamenlijke activiteiten. Ze zorgt voor duidelijke afspraken over rollen en verantwoordelijkheden, zodat partijen samen doelen kunnen bereiken en duurzame relaties opbouwen. Andere woorden die deze rol soms treffend beschrijven zijn aanjager, ankerpunt, coördinator, facilitator, hub of platform. Ontwikkelaar De bibliotheek ontwikkelt samen met inwoners en partners nieuw aanbod. Dit gebeurt in co-creatie, zowel fysiek als digitaal, en betreft onder andere programmering, activiteiten en collecties. Wegwijzer De bibliotheek wijst mensen de weg. Ze verwijst naar relevante informatie, activiteiten en organisaties. Dankzij kennis van de lokale gemeenschap en de sleutelfiguren daarin, kunnen bibliotheken anderen helpen om op hun beurt weer mensen verder te helpen. Expert Bibliotheken beschikken over expertise op uiteenlopende domeinen, zoals leesbevordering, informatievaardigheden, collectievorming en dienstverlening voor mensen met een leesbeperking. Deze kennis stellen zij beschikbaar aan de gemeenschap.

Op welke terreinen die expertise precies ligt, verschilt per bibliotheek en sluit aan op de lokale behoeften en opgaven. Het vertrekpunt is opgavegericht werken. Speerpunten van het bibliotheekstelsel per maatschappelijke opgave zijn: Geletterde samenleving Ze bouwen verder op wat er de afgelopen jaren al is bereikt. Ze versterken en houden de bestuurlijke en strategische samenwerking met het onderwijs vast en ze willen leren uit de praktijk. De komende jaren richten ze zich op: • Plezier in taal en toegankelijkheid, waarbij taal in je eigen omgeving te vinden moet zijn • Doorgaande leeslijn jeugd, met focus op 0-4 jaar Participatie in de informatiesamenleving Bibliotheken spelen al jaren een belangrijke rol bij het ondersteunen van mensen in de digitale samenleving. Door nauwe samenwerking met partners en een stevig fundament in de praktijk is er al veel bereikt. Bibliotheken staan bekend als toegankelijke en deskundige plekken waar mensen informatie kunnen vinden, zich kunnen ontwikkelen en elkaar kunnen ontmoeten. Die rol bouwen ze de komende jaren verder uit. pagina 32

Daarbij richten ze zich op: • Informatiedienstverlening versterken • Programmeren rondom digitaal burgerschap • Ondersteunen bij een goede digitale start • Democratisch en digitaal burgerschap verstevigen Leven Lang Ontwikkelen Bibliotheken zijn al volop in beweging als het gaat om leven lang ontwikkelen. Vanuit ervaring, kennis en lokale verankering bouwen ze door op wat er is. De komende jaren richten ze zich op: • Bloeiende lokale samenhangende netwerken, vanuit de leerecosysteem gedachte • Leven lang ontwikkelen voor en door iedereen; de bibliotheek als community library Basis garanderen Ook wordt in de netwerkagenda aandacht besteed aan een vierde opgave: Basis garanderen. Om als netwerk goed te kunnen werken aan de drie maatschappelijke opgaven, is een stevige en toekomstbestendige basis essentieel. De voorwaarden moeten kloppen voordat er effectief, duurzaam en professioneel aan maatschappelijke impact kan worden gewerkt.

Dit richt zich op: • Een vernieuwde Wsob, die het stelsel beter borgt • Investeren in het opleiden en ontwikkelen van medewerkers en vrijwilligers • Verplichte certificering van bibliotheekorganisaties, gericht op kwaliteit en transparantie • Een structurele en uniforme monitoring van dienstverlening en programma’s, om inzicht te geven in effecten en ontwikkelingen • De bibliotheekpartijen versterken de samenwerking op het gebied van ICT Provinciaal bibliotheekbeleid De Provincie Drenthe publiceerde in 2024 haar nieuwe cultuurnota: Cultuur maakt Drenthe, Drenthe maakt cultuur 2025-2028. Onderdeel van deze nota is het provinciaal bibliotheekbeleid. Het gestelde provinciale beleidsdoel is in lijn met het landelijke beleid: “de bibliotheken zijn toegankelijk voor alle Drentse inwoners en dragen bij aan belangrijke maatschappelijke opgaven.” Er wordt hierover goed contact onderhouden met de provincie, onder meer door middel van reguliere overleggen over het bibliotheekwerk Drenthe breed. Ten behoeve van de spreiding en toegankelijkheid van bibliotheken stelt de provincie extra middelen ter beschikking, door middel van een Spreidings- en toegankelijkheidsregeling, die gemeenten jaarlijks kunnen aanvragen. Het gaat om ruim € 109.000,- per gemeente per jaar (prijspeil 2025).

Als tegenprestatie vragen ze gemeenten om ook te blijven investeren in bibliotheken en hun subsidiebedrag per inwoner op te hogen richting het landelijk gemiddelde per inwoner. Het streefbedrag is € 21,- per inwoner. De provincie gaat hierbij uit van hoe de bedragen landelijk berekend worden: de exploitatiesubsidie zonder projectsubsidie, doelsubsidie en provinciale bijdrage. Dan komt Hoogeveen momenteel uit op €18,98 per inwoner; iets onder het landelijk pagina 33

gemiddelde. Wanneer ook de doelsubsidies - die eveneens het bibliotheekwerk versterken (zoals de Verhalenwerf en Cultuurmenu) - meegerekend worden, komt Hoogeveen uit op een bedrag van € 28,25 per inwoner. De provincie financiert ook Biblionet Drenthe, als provinciale ondersteuningsinstelling voor het bibliotheekwerk in Drenthe. Als netwerkorganisatie hebben zij de opdracht het culturele, sociale en maatschappelijke veld in Drenthe te versterken. Door met lokale bibliotheken te werken aan innovatie, ondersteuning en netwerkontwikkeling. In de cultuurnota is tot slot de ambitie uitgesproken toe te werken naar nieuw provinciaal bibliotheekbeleid, in navolging van de naderende zorgplicht. Hoogeveens bibliotheekbeleid Zowel het landelijke als provinciale bibliotheekbeleid spreken over een toegankelijke en volwaardige bibliotheekvoorziening voor alle inwoners. De Bibliotheek Hoogeveen voert in opdracht van de gemeente de vijf wettelijke bibliotheektaken uit. De omschrijving van de vijf wettelijke taken in de Wsob is vrij generiek en er is ruimte om lokaal focus aan te brengen, in aansluiting op de lokale situatie en behoefte. Tijdens meerdere werksessies impactgericht werken is het landelijke en provinciale beleid vertaald naar ambities voor Hoogeveen en de omliggende dorpen.. Vijf wettelijke taken: impact en onderliggende effecten

pagina 34

pagina 35

pagina 36

De volgende stap, richting de uitvoeringsagenda (1e kwartaal 2026), is het koppelen van indicatoren aan een aantal beoogde onderliggende effecten. Zodat aannemelijk gemaakt kan worden of het effect is behaald. Dit meten kan bijvoorbeeld met behulp van enquêtes, interviews en/of monitoren van kwantitatieve data (zoals deelnemersaantallen). Hoe meer er richting (middel)lange termijn gekeken wordt, hoe groter de kans dat de bibliotheek minder van directe invloed is en dat externe invloeden ook een rol spelen in het wel of niet behalen van beoogde effecten. Daarom maakt een zogeheten ‘accountability lijn’ onderdeel uit van de Verandertheorie: tot waar het nog aannemelijk is dat het beoogde effect door, in dit geval, de bibliotheek wordt veroorzaakt. Deze lijn zal in samenspraak tussen gemeente en de Bibliotheek Hoogeveen worden bepaald (1e kwartaal 2026). Visie op de Bibliotheek Hoogeveen: voel je welkom en thuis! Om de beoogde grotere impactdoelen en onderliggende effecten mogelijk te maken is het allereerst nodig dat de Bibliotheek Hoogeveen goed bereikbaar is voor iedereen in Hoogeveen. In de stad én in de dorpen. Fysiek en online. Het dient een plek te zijn van, voor en door Hoogeveners. Uitnodigend, gastvrij en midden in de samenleving. Waar iedereen welkom is, zich thuis voelt en zichzelf kan zijn.

Het biedt onze inwoners een stevige basis aan informatie, taal, cultuur, ontmoeting en ontspanning. En is gericht op groei, ontdekking en participatie. Dat vraagt ook dat bibliotheekmedewerkers in verbinding staan met de Hoogeveense samenleving. Dat ze de pagina 37

behoefte en uitdagingen van specifieke doelgroepen kennen. Van jeugd tot en met senioren. Of het nu gaat om het toeleiden naar dat ene passende boek. Het faciliteren van een goed gesprek. Het inspelen op uitdagingen op het gebied van laaggeletterdheid, eenzaamheid, armoede. Het voorzien in een behoefte aan een creatieve broedplaats. Of anders. Ze zijn in staat - samen met tal van partners - voortdurend aan te sluiten op de uiteenlopende behoeften en uitdagingen. Ook wanneer deze, of de taken van de bibliotheek, veranderen; zoals de samenleving voortdurend in verandering is. Dat leidt ertoe dat onze inwoners de weg weten naar de Bibliotheek en ze geen drempel voelen om binnen te lopen. Ze ervaren dat bibliotheekmedewerkers, en de partners waarmee de Bibliotheek samenwerkt, hen kennen en begrijpen. En inwoners die binnenlopen stappen hierdoor meestal de deur uit met net dat beetje meer dan waar ze voor kwamen. In 2026-2029 werken we ernaar toe dat de Bibliotheek Hoogeveen zo, samen met partners, een eerste bijdrage levert aan een Hoogeveen waar onze inwoners weerbaar, (digi)wijs en bij de tijd zijn, de beste versie van zichzelf en taalvaardig genoeg op om hun eigen manier mee te kunnen doen. Die zichzelf zijn en kunnen samen-leven. Trots zijn op hun verhaal. En de toekomst maken.

Met andere woorden levert de Bibliotheek Hoogeveen op deze manier een bijdrage aan een Hoogeveen vol verbindingskracht, kanskracht, veerkracht en verbeeldingskracht. Verbindingskracht De Bibliotheek Hoogeveen brengt inwoners, ideeën en werelden bij elkaar, wat resulteert in een gevoel van onderdeel zijn van iets groters en samen verder komen. Deze verbinding wordt onder meer gerealiseerd via de wettelijke taken “Organiseren van ontmoeting en debat” en “Laten kennismaken met literatuur, kunst en cultuur”. Kanskracht De Bibliotheek Hoogeveen vergroot de kansen van inwoners om grip te krijgen op hun eigen leven, door ondersteuning te bieden op het gebied van taal, digitale vaardigheden, informatie en leren. Onder meer via de wettelijke taken “Ter beschikking stellen van kennis en informatie”, “Bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie” en “Bevorderen van lezen”. Veerkracht De Bibliotheek Hoogeveen helpt inwoners mee te kunnen bewegen met veranderingen in hun leven en de samenleving. Onder meer via de wettelijke taken “Ter beschikking stellen van kennis en informatie”, “Bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie” en “Bevorderen van lezen”. Verbeeldingskracht De Bibliotheek Hoogeveen voedt nieuwsgierigheid en stimuleert creativiteit, door ruimte te bieden om te dromen, te denken en nieuwe mogelijkheden te zien.

Onder meer via de wettelijke taak “Laten kennismaken met literatuur, kunst en cultuur”.

pagina 38

Tot slot In het eerste kwartaal van 2026 zal een uitvoeringsagenda cultuur worden uitgewerkt, samen met de culturele partners. Met ieder van de culturele partners zal daarnaast verder vorm en inhoud gegeven worden aan het impactgericht werken. De grotere impactdoelstelling voor cultuur en het impactgericht werken traject tot nu toe hebben in ieder geval alvast houvast gegeven bij het uitdenken van eerste noodzakelijke vervolgstappen: 1 - Inwoners kunnen kunst en cultuur maken en meemaken Uitdaging: Er kunnen allerlei drempels zijn tot het maken en meemaken van kunst en cultuur. Dit kan bijvoorbeeld gaan om financiële drempels. Maar ook over het niet de weg weten naar passend aanbod. Het spannend vinden om ergens voor de eerste keer binnen te lopen. Of niet weten of het iets voor je is, als je er nog nooit mee aanraking bent geweest. Eerstvolgende stap - uitvoeringsagenda: Drempelonderzoek onder inwoners, om vervolgens met culturele partners te kijken naar oplossingen voor eventuele drempels. Uitdaging: Een onderzoek onder inwoners voorafgaand aan de vorige cultuurvisie-periode heeft geholpen om richting te geven aan een eerste inrichting van het culturele landschap. Het hebben van tal van voorzieningen garandeert nog niet dat er voor allerlei verschillende doelgroepen voldoende maak en meemaak aanbod is.