Beoordelingsdocument nieuwbouwaanvraag RSG Wolfbos

Zie voor de beantwoording van deze vraag bijlage B. Investering inrichting In de businesscase is rekening gehouden met investeringen voor school- en kantoormeubilair. Onze inschatting is dat de investeringsraming mogelijk aan de lage kant is. RSG Wolfsbos heeft aangegeven dat niet alles nieuw wordt aangeschaft bij de nieuwbouw. Waar mogelijk en goed, wordt bestaand meubilair meegenomen naar de nieuwbouw. Dit verklaard waarom deze investeringskosten lager zijn aangehouden. RSG Wolfsbos heeft dit ook nader geduid in de beantwoording van de vragen van 8 maart 2024 (bijlage B). Aanvullende plankosten Waar in de businesscase nog een risico zit is dat het plan nog niet definitief is uitgewerkt. Zo moet het definitief ontwerp voor het schoolgebouw en het terrein nog gemaakt worden. RSG Wolfsbos heeft voor diverse inrichtingen wel de kosten begroot. Echter, het kan voorkomen dat bepaalde onderdelen niet of onvoldoende zijn begroot. Dit kan ertoe leiden dat er keuzes gemaakt moeten worden die afbreuk doen aan het gewenste eindresultaat en de beoogde kwaliteit. Planning In het motivatiedossier staan verschillende data genoemd voor de start van de bouw. Onder andere mei 2024 en in de bijgevoegde projectplanning staat start bouw op begin 2025.

Wij vinden deze planning niet realistisch gelet op de planning voor besluitvorming en vervolgens definitief ontwerp, procedure omgevingsplan en de aanbesteding. Daarnaast spelen nog risico’s zoals de aansluiting op het energienetwerk en vervolgonderzoeken die nog uitgevoerd moeten worden voor de ruimtelijke procedure. RSG Wolfsbos schrijft in de beantwoording van 8 maart 2024, op de nadere vragen, dat de planning ambitieus is, maar haalbaar. De startdatum in mei 2024 is een verschrijving. De ingebruikname is gepland voor per schooljaar 2026-2027. Wel is aan RSG Wolfsbos gevraagd of er nadelige financiële effecten zijn als de bouw later start. Volgens RSG Wolfsbos is dit niet het geval omdat in de businesscase rekening is gehouden met een indexatie van prijzen. 4.4 Meerjarenperspectief RSG Wolfsbos – continuïteit openbaar onderwijs Hoogeveen Naast de beoordeling of het nieuwbouwplan realistisch is opgezet is ook beoordeeld of de financiering van de huisvesting structureel gedekt kan worden binnen de begroting van RSG Wolfsbos. Hierbij geldt als extra aspect om te toetsen of er sprake is van continuïteit van het openbaar voortgezet onderwijs.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

23

Lagere exploitatielasten Op basis van de gesloten overeenkomst ontvangt het RSG Wolfsbos jaarlijks ca. € 0,9 miljoen aan huisvestingsbijdrage van de gemeente Hoogeveen. Met deze bijdrage moet het schoolbestuur de huisvestingslasten bekostigen, te weten: kapitaallasten, OZB en verzekeringen. Het nieuwbouwplan en businesscase is door RSG Wolfsbos met behulp van externe deskundigen, zoals HEVO en de accountant van RSG Wolfsbos opgesteld, doorgerekend en gecontroleerd. De gemeente toetst normaliter of het schoolbestuur voldoende middelen reserveert voor het kunnen uitvoeren van de huisvestingsplannen. De nieuwbouwplannen zijn echter dermate ingrijpend dat het RSG Wolfsbos op andere onderdelen binnen de exploitatie zal besparen. Het RSG Wolfsbos gaat besparen op onder andere energie, schoonmaak, onderhoud en beheer. Gelet op de afname in de huisvesting en de clustering naar één gebouw, zijn dit logische besparingen. Wel zien we dat in de businesscase de kengetallen voor materiele instandhouding (schoonmaak, energie, onderhoud) aan de lage kant zijn aangehouden. Landelijk is bekend dat deze bedragen al jaren onder druk staan en vanuit het onderwijsveld meermaals aan het rijk is verzocht deze bedragen bij te stellen. RSG Wolfsbos heeft in de beantwoording van 8 maart 2024 verduidelijkt dat diverse exploitatielasten gesplitst zijn verwerkt in de businesscase en nieuwe meerjarenraming.

Uit de beantwoording blijkt dat RSG in totaal rekening houdt met exploitatielasten van € 70,50/m² bvo. Dit getal beoordelen wij als realistisch en vergelijkbaar met landelijk gehanteerde standaarden. Exploitatieresultaat Zoals eerder is aangegeven heeft RSG Wolfsbos een businesscase opgesteld die uit gaat van een berekening op basis van alle toekomstige kasstromen. De businesscase geeft aan dat het exploitatieresultaat in de jaren 2026 tot 2065 cumulatief positief uitkomt op € 11.103.844. Wat wel aandacht behoeft is dat tot en met 2037 RSG Wolfsbos jaarlijks een negatief exploitatieresultaat verwacht als gevolg van de kapitaallasten van de nieuwbouw. In de jaren 2025-2026 is het negatieve exploitatieresultaat het grootst vanwege de versnelde afschrijving van de bestaande huisvesting. Vanaf 2027 is er een realistisch beeld voor de reguliere exploitatie. In 2027 is het (reguliere) verwachte exploitatietekort het grootst met negatief jaarresultaat van € -165.708. Tot en met 2037 loopt dit tekort gestaag af, tot een tekort van € -9.838 in 2037. Vanaf 2038 verwacht RSG Wolfsbos dat het jaarlijkse resultaat weer positief is. Inclusief de versnelde afschrijvingen in 2025-2026 is het totale negatieve resultaat in de periode 2025-2026 € -3.898.813. In de businesscase toont RSG Wolfsbos aan dat dit tekort wordt gedekt vanuit het eigen vermogen.

In dat kader heeft RSG Wolfsbos ook rekening houden met een bestemmingsreserve voor de huisvesting, die voor dit doel is gevormd en wordt ingezet. Met deze onttrekkingen tot en met 2037 blijft RSG Wolfsbos nog steeds boven de gestelde signaleringswaarden, die de Inspectie van het Onderwijs hanteert, voor liquiditeit en solvabiliteit. RSG Wolfsbos heeft dit ook bevestigd en verduidelijkt in de beantwoording van 8 maart 2024 (bijlage B). Bijsturing exploitatie Enerzijds kan gesteld worden dat in de businesscase van RSG Wolfsbos nog ruimte zit voor verbeteringen van de exploitatie, bijvoorbeeld het aantrekken van leerlingen als gevolg van de nieuwbouw. Anderzijds kunnen er ook negatieve ontwikkelingen optreden zoals een daling van het aantal leerlingen, onvoorziene uitgaven, tegenvallende rijksbijdragen etc. Afhankelijk van de omvang en de duur waarop dit soort risico’s optreden bestaat de mogelijkheid dat RSG Wolfsbos moet snijden in de exploitatie. Bijvoorbeeld in de personeelslasten. Deze maatregelen zijn mogelijk, maar gaan mogelijk wel ten koste van de kwaliteit van het onderwijs. De Inspectie van het Onderwijs controleert of de kwaliteit van het onderwijs voldoende is. Deze beoordeling is niet aan de gemeente.

RSG Wolfsbos benadrukt in de aanvullende beantwoording van 8 maart 2024 (bijlage B) dat de nieuwbouw is ingeregeld op een conservatief en realistisch aantal leerlingen. Mocht het risico van minder leerlingen toch optreden dan voorziet RSG Wolfsbos ook mogelijkheden om de huisvesting te delen met andere schoolbesturen waar leerlingen op dat moment staan ingeschreven.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

24

Tussentijdse conclusie: Onze conclusie is dat de omvangrijke investering in de eerste 10 jaar een negatief exploitatieresultaat laat zien. Over de gehele looptijd van de nieuwbouw is het verwachtte resultaat € 11 miljoen positief. Echter, de lange periode van de eerste 10 jaar met een negatief resultaat vraagt belangrijke aandacht. Zeker omdat de tekorten gedekt worden uit reserves en bij grotere tekorten dan verwacht, zal RSG Wolfsbos moeten ingrijpen in de exploitatie. Hierbij geldt wel de belangrijke nuancering dat RSG Wolfsbos rekening heeft gehouden met het tekort. In dat kader heeft RSG Wolfsbos in de plannen rekening gehouden met een bestemmingsreserve voor de huisvesting, die voor dit doel is gevormd en wordt ingezet. Door de overeengekomen afspraken in het kader van de doordecentralisatie ligt de verantwoordelijkheid van de nieuwbouw en een toereikende exploitatie primair bij het RSG Wolfsbos. De gemeente heeft een toezichthoudende verantwoordelijkheid. Mocht de exploitatie van het RSG Wolfsbos niet uitkomen en er ontstaan tekorten, dan zal RSG Wolfsbos eerst zelf maatregelen moeten nemen. De gemeente controleert de positie van RSG Wolfsbos jaarlijks via de jaarrekening en begroting. Indien de gemeente van oordeel is dat de continuïteit van het openbaar onderwijs in het geding komt dan kan de gemeenteraad maatregelen nemen.

Eén van de mogelijkheden is dat gemeente de exploitatie van de gebouwen moet overnemen op grond van de algemene zorgplicht. 4.5 Gemeentegarantie De gemeenteraad heeft op 21 september 2023 het gemeentelijke beleid voor leningen, garant- en borgstellingen gewijzigd. In het gewijzigde besluit is het voortgezet onderwijs aangewezen als een aparte categorie. Door het gewijzigde besluit is het mogelijk gemaakt om wel een garantstelling te verlenen voor de instellingen van het voortgezet onderwijs. Het garant staan voor financiering in de huisvesting van het voortgezet onderwijs beperkt de risico’s voor de gemeente. Als het voortgezet onderwijs namelijk een financiering aantrekt zonder gemeentegarantie dan verkrijgt de gemeente ook niet het eerste recht op de huisvesting wanneer het schoolbestuur failliet gaat. De bancaire instelling zal de huisvesting in dat geval claimen. Voor de gemeente heeft dit als consequentie dat er geen huisvesting meer beschikbaar is voor het onderwijs. Leerlingen blijven aanwezig en op grond van de wettelijke zorgplicht moet de gemeente dan investeren in nieuwe/ alternatieve huisvesting. Door garant te staan heeft de gemeente de zekerheid de huisvesting terug te krijgen wanneer het schoolbestuur failliet gaat. In dat geval hoeft de gemeente niet opnieuw te investeren in huisvesting.

Door garant te staan voor de afgesloten lening van RSG Wolfsbos, behandelen wij hen hetzelfde als het Roelof van Echten College. De gemeente Hoogeveen staat namelijk ook garant voor de lening die RvEC in 2011 heeft afgesloten bij de “Schatkist” (Ministerie van financiën) voor de nieuwbouwplannen die in 2012 en 2014 zijn gerealiseerd. Financiering Bank Nederlandse Gemeenten Het RSG Wolfsbos is verantwoordelijk voor huisvesting en daarmee ook voor de financiering. Uiteraard probeert RSG Wolfsbos dit onder de best mogelijke condities te doen. Om die reden heeft het bestuur een aanvraag voor gemeentegarantie gedaan. RSG Wolfsbos heeft gesprekken gevoerd met meerdere financiers waaronder de Waterschapsbank en de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). RSG Wolfsbos heeft uiteindelijk gekozen voor een lening bij de BNG. Het bedrag waar het om gaat is maximaal € 33,1 miljoen. RSG zet zelf € 2 miljoen in uit de reservering nieuwbouw waardoor de aan trekken financiering in beginsel € 31,1 miljoen bedraagt. Als bijvoorbeeld de aanbesteding tegenvalt dan heeft RSG Wolfsbos de ruimte genomen de aan te trekken financiering, en daarmee ook de gemeentegarantie, te verhogen naar € 33,1 miljoen.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

25

Wanneer de gemeente garant staat voor een lening bij de BNG, kan er tegen een lager rentepercentage worden geleend (circa 1,0 % gunstiger). Daarbij komt nog dat de omvang van de lening van het RSG Wolfsbos dusdanig hoog is, dat de lening door de BNG alleen verstrekt wordt onder de voorwaarde van een gemeentegarantie. Een gemeentegarantie wordt gegeven enkel onder bepaalde voorwaarden verstrekt en er dient dan ook beoordeeld te worden of de risico’s voor onze gemeentebegroting aanvaardbaar zijn. Voor de gemeente is er bij het afgeven van een garantie een risico dat het RSG Wolfsbos niet aan haar financiële verplichting kan voldoen. In dat geval wordt de gemeente aangesproken op de financiering van de lening. De bank zal de rente en aflossing gaan verhalen bij de partij die garant staat. Dit betekent dat de lening overgaat van RSG Wolfsbos naar de gemeente. Het is daarom van belang dat de garantie onder hypothecaire zekerheid wordt verstrekt, zodat de gebouwen en terreinen ook overgaan van RSG Wolfsbos naar de gemeente in geval van financiële problemen bij RSG Wolfsbos. Wordt dit niet gedaan, dan wordt de gemeente uitsluitend aangesproken op het voldoen van de verplichtingen van de lening. Wanneer de gemeente zowel het gebouw als de schuld op de balans krijgt, dan heeft dit gevolgen voor de solvabiliteit van de gemeente.

Op basis van de lening die RSG Wolfsbos zal aantrekken en de bijbehorende gemeentegarantie wordt het effect als volgt ingeschat. Dit geldt wanneer de gemeente daadwerkelijk wordt garant gesteld. De solvabiliteit van de gemeente zal afnemen met een percentage in de bandbreedte tussen 2,5 en 4,0 procentpunt. Op basis van de gemiddelde solvabiliteit van 35,9% over de jaren 2024 tot en met 2027 uit de programmabegroting 2024, zal dit betekenen dat de solvabiliteit zal gaan dalen naar een gemiddeld percentage in de range van 31,9 tot 33,4%. Hiermee komt de solvabiliteit onder de signaleringswaarde van 35% te liggen, zoals die is vastgesteld in de kadernota 2024. Onze conclusie is dat hiervoor nu geen maatregelen getroffen hoeven te worden. Er ligt een gedegen businesscase en ook de BNG heeft aangegeven dat er een solide plan ligt. Mocht de gemeente daadwerkelijk garant worden gesteld, dan kan op dat moment beoordeeld worden of en zo ja welke maatregelen vereist zijn. Voorwaarden garantstelling De afgelopen periode is met RSG Wolfsbos en met de BNG het gewenste financieringsarrangement verkend, waarin de risico’s van garantstelling voor de gemeente zo klein mogelijk zijn. Belangrijk om te vermelden is dat BNG niet alleen de financiering heeft getoetst maar ook een quickscan heeft uitgevoerd naar de businesscase van RSG Wolfsbos en of RSG Wolfsbos de lening kan dragen.

De conclusie van de BNG is dat ze al positief waren over de businesscase, en nog positiever geworden zijn nadat zij hebben gesproken met RSG Wolfsbos. Het beeld is positiever geworden door zaken als:  door verloop van tijd, zijn de werkelijke cijfers over 2022 en 2023 beschikbaar. Deze cijfers zijn positiever dan de begrote cijfers voor deze periode waarmee werd gerekend in de businesscase. Dit heeft een positieve invloed op de businesscase;  huidige rente is lager dan de rente in de businesscase. De gesprekken met de BNG hebben tot het volgende kader geleid: 1. De gemeente staat garant voor alleen investeringen in de huisvesting op basis van de zorgplicht voor onderwijshuisvesting en zoals is afgesproken in de doordecentralisatie-overeenkomst met het schoolbestuur. 2. De huisvestingslasten van de voortgezet onderwijsinstelling te weten de kapitaallasten, verzekering en onroerend zaak belasting mogen niet meer bedragen dan de jaarlijks door de gemeente te verstrekken vergoeding, tenzij de organisatie het meerdere kan onderbouwen met een reële besparing op de overige exploitatie onderdelen. 3. RSG Wolfsbos gaat een lening aan bij de Bank Nederlandse Gemeenten, onder garantstelling van de gemeente.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

26

4. RSG Wolfsbos vestigt een hypotheek ten gunste van de gemeente, waarin de volgende voorwaarden zijn opgenomen: a. RSG Wolfsbos mag geen panden vervreemden, zonder schriftelijke toestemming van de gemeente; b. Het juridisch en economisch eigendom wordt volledig en onvoorwaardelijk overgedragen aan de gemeente als de VO-organisatie niet aan haar verplichtingen kan voldoen richting de BNG. Ook vervalt dan overeenkomst ‘meerjarenfinanciering huisvesting’ tussen de gemeente en RSG Wolfsbos, alsmede de jaarlijkse huisvestingsvergoeding. De aanvraag voor garantstelling van RSG Wolfsbos is door de gemeente getoetst aan de voorwaarden zoals die zijn gesteld in de Notitie “Leningen, Garant- en Borgstellingen Hoogeveen 2021”. De aanvraag voldoet aan de toetsingscriteria zoals opgenomen in hoofdstuk 2.1 van de notitie. Voor wat betreft de opgenomen randvoorwaarden in hoofdstuk 2.2 is een belangrijke randvoorwaarde de “herziening rentepercentage”. In de notitie van de gemeente wordt uitgegaan dat er geen herziening van rentepercentage plaatsvindt, om risico’s vanwege rentestijging uit te sluiten. In het motivatiedossier geeft RSG Wolfsbos ook aan dat er een rentevaste lening is voor 40 jaar. Wel is er nog een risico op het tijdstip tussen de huidige rentestand en de rentestand bij het definitief aangaan van de lening.

In de businesscase heeft RSG Wolfsbos rekening gehouden met rentepercentage met een bandbreedte van 3,70% tot 3,90%. De nu ontvangen indicatieve rentes zijn aanzienlijk lager met circa 0,5 %. Hierdoor zit er een veilige marge in de businesscase van RSG Wolfsbos. Door de bovenstaande uitgangspunten van toepassing te verklaren bij het verstrekken van de garantie, worden de risico’s voor de gemeente zoveel mogelijk beperkt. Als er iets misgaat, vallen de gebouwen en terreinen immers terug aan de gemeente. De verstrekking van de gemeentegarantie heeft daarom geen directe financiële gevolgen voor de gemeente. Het verstrekken van een garantie wordt gezien als een niet uit de balans blijkende verplichting en leidt niet tot een mutatie in de balans van de gemeente waardoor de financiële kengetallen gelijk blijven. Er is dus geen direct financieel gevolg (zolang de VOinstelling voldoet aan zijn financiële verplichtingen). Het verstrekken van een garantie leidt wel tot een hoger risicoprofiel. Om dit risico te bepalen wordt een beoordeling uitgevoerd op de kans dat de gemeente garant wordt gesteld vermenigvuldigd met de financiële impact van de garantstelling. Hieruit vloeit een risicopercentage van 20%. Vooruitlopend op het besluit voor de garantstelling voor RSG Wolfsbos is in de begroting van 2024 voor deze risico’s de weerstandscapaciteit al verhoogd met € 10 miljoen.

Deze € 10 miljoen is tot stand gekomen door een risico inschatting op basis van de “risico matrix” methode, waarbij de kans is ingeschat op 20% dat het risico zich voordoet dat we garant worden gesteld, doordat een VO-instelling zijn verplichtingen niet kan nakomen. Dit betekent dat er 20% als risico is genomen op een garantstelling van € 50 miljoen. Deze € 50 miljoen is opgebouwd uit € 33 miljoen voor RSG Wolfsbos en € 17 miljoen voor de eerdere afgegeven garantstelling aan het Roelof van Echten college. De garantstelling aan het Roelof van Echten college, besluit 2011, was € 24,5 miljoen. Deze lening is in 2024 al voor een aanzienlijk deel afgelost. Vandaar dat er voor het Roelof van Echten college rekening wordt gehouden met € 17 miljoen. Door het bovengenoemde risico het is het weerstandsvermogen in de meerjarenbegroting 2024-2027 gewijzigd. Het weerstandsvermogen is met 0,9 procentpunt gedaald van 2,86 naar 1,95. Dit is onder de signaleringswaarde van 2,0, maar in de meerjarenbegroting 2024-2027 is aangegeven dat de verwachting is dat de komende jaren de ratio van het weerstandsvermogen zal verbeteren tot 2,6 in 2027. Geconcludeerd wordt dat de gemeente de financiële risico’s van de garantstelling kan dragen. Een aandachtspunt is het verschil in waarde ontwikkeling van zowel de lening als het schoolgebouw. Stel dat de gemeente na 10 jaar garant wordt gesteld.

Dan is er verhoudingsgewijs niet veel afgelost op de annuïtaire geldlening, aangezien bij een annuïtaire lening in de beginjaren vooral rente wordt betaald en weinig aflossing. Daar staat wel tegenover dat de gemeente een gebouw op de balans krijgt dat 10 jaar oud is. Het kan dan zijn dat de waarde van het gebouw lager is dan de waarde van de lening. In dat geval kan de situatie ontstaan dat de gemeente direct een eenmalig verlies moet nemen. Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

27

Kanttekening hierbij geldt wel dat kanttekening dat de gemeente bij het daadwerkelijk aanspreken van de garantstelling niet alleen de gebouwen terug verkrijgt, maar ook de terreinen. De terreinen vertegenwoordigen ook een waarde. Wel financiering en financieringslasten maar geen nieuwbouw Het risico bestaat dat RSG Wolfsbos de lening verkrijgt bij de BNG, daardoor ook te maken krijgt met de financieringslasten, maar er nog geen start is van de nieuwbouw. De nieuwbouw kan vertraagd worden door diverse factoren zoals de ruimtelijke procedure, aanbesteding, levering van materialen etc. Als dit lang gaat duren dan zit RSG Wolfsbos mogelijk met dubbele lasten. Namelijk de bestaande huisvesting en de financieringslasten voor de nieuwbouw. Deze dubbele financieringslasten kan RSG Wolfsbos niet oneindig betalen en het risico is dan dat de gemeente aangesproken kan worden op de volledige gemeentegarantie voor de lening van € 33,1 miljoen maar dat er geen schoolgebouw is. Om de risico’s in deze situatie zoveel mogelijk te voorkomen is het uitgangspunt dat RSG Wolfsbos op basis van de stand van zaken in de nieuwbouw zal inklimmen in de financiering. In de voorbereidingsfase betekent dit dat alleen het deel van de bouwvoorbereiding is gefinancierd en dat alleen op dit deel de financiele risico’s rusten in plaats van de totale financiering van € 33,1 miljoen.

De lening klimt dus in, (kasgeldfaciliteit) op weg naar oplevering. De 33,1 miljoen aan schuldpositie wordt daarbij pas gehaald bij oplevering nieuwbouw. De gemeente staat weliswaar garant voor 33,1 miljoen, maar zal in dat geval slechts een gedeeltelijke schuld zien die past bij de stand van het werk. Dit voorkomt een situatie waarbij de schuldpositie niet past bij de stand van het werk. De lange financiering van 40 jaar vast, gaat in ná realisatie nieuwbouw. Besluit gemeenteraad Om de gevraagde garantstelling te verlenen aan RSG Wolfsbos is het nog steeds de verantwoordelijkheid van de gemeenteraad om hiermee in te stemmen. Het voorstel past binnen het vastgestelde beleid van september 2023. Echter, de hoogte van de gevraagde garantstelling van € 33,1 miljoen maakt dat een besluit door de gemeenteraad wordt gevraagd. Tussentijdse conclusie: De BNG heeft op basis van een quickscan beoordeelt dat RSG Wolfsbos dat de businesscase van RSG Wolfsbos haalbaar en realistisch is. Ook is de beoordeling dat RSG Wolfsbos de gevraagde lening kan dragen. In de businesscase heeft RSG Wolfsbos rekening gehouden met rentepercentage met een bandbreedte van 3,70% tot 3,90%. De nu ontvangen indicatieve rentes zijn aanzienlijk lager met circa 0,5 %. Hierdoor zit er een veilige marge in de businesscase van RSG Wolfsbos.

De gevraagde garantstelling van maximaal € 33,1 miljoen past binnen het gemeentelijke beleid voor Leningen, Garant- en Borgstellingen Hoogeveen. In september 2023 heeft de gemeenteraad van Hoogeveen een wijziging vastgesteld waardoor de garantstelling voor instelling van het voortgezet onderwijs mogelijk is. Het verstrekken van een gemeentegarantie aan RSG Wolfsbos leidt tot een hoger risicoprofiel. Echter, de garantie wordt gezien als een niet uit de balans blijkende verplichting en leidt niet tot een mutatie in de balans van de gemeente waardoor de financiële kengetallen zoals de solvabiliteit en schuldquote gelijk blijven. Alleen wanneer de gemeente daadwerkelijk wordt aangesproken op de garantstelling dan wijzigen de financiële kengetallen. De solvabiliteit zal gaan dalen naar een gemiddeld percentage in de range van 31,9 tot 33,4%. Hiermee komt de solvabiliteit onder de signaleringswaarde van 35% te liggen.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

28

Tussentijdse conclusie: Het risicopercentage op de garantstelling voor RSG Wolfsbos is ingeschat 20%. Vooruitlopend op het besluit voor de garantstelling voor RSG Wolfsbos is in de begroting van 2024 voor deze risico’s de weerstandscapaciteit al verhoogd met € 10 miljoen. Deze € 10 miljoen is tot stand gekomen door een risico inschatting op basis van de “risico matrix” methode, waarbij de kans is ingeschat op 20% dat het risico zich voordoet dat we garant worden gesteld, doordat een VOinstelling zijn verplichtingen niet kan nakomen. Dit betekent dat er 20% als risico is genomen op een garantstelling van € 50 miljoen. Deze € 50 miljoen is opgebouwd uit € 33 miljoen voor RSG Wolfsbos en € 17 miljoen voor de eerdere afgegeven garantstelling aan het Roelof van Echten college. De garantstelling aan het Roelof van Echten college, besluit 2011, was € 24,5 miljoen. Deze lening is in 2024 al voor een aanzienlijk deel afgelost. Vandaar dat er voor het Roelof van Echten college rekening wordt gehouden met € 17 miljoen. Door het bovengenoemde risico het is het weerstandsvermogen in de meerjarenbegroting 20242027 gewijzigd. Door het hogere risicoprofiel is de ratio van het weerstandsvermogen met 0,9 procentpunt gedaald van 2,86 naar 1,95.

Dit is onder de signaleringswaarde van 2,0, maar zoals in de meerjarenbegroting is aangegeven is de verwachting dat de komende jaren de ratio van het weerstandsvermogen zal verbeteren tot 2,6 in 2027. Op basis van de huidige informatie is de conclusie dat de gemeente de financiële risico’s van de garantstelling kan dragen. Dat de risico’s zijn te dragen wordt versterkt omdat de conclusie is dat RSG Wolfsbos een gedegen businesscase heeft opgesteld waardoor het risico gering is dat de gemeente daadwerkelijk wordt aangesproken op de garantstelling.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

29

Overige maatschappelijke effecten nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

30

5

Herontwikkeling Groene Driehoek

Door de ontwikkeling van het nieuwbouwplan van de RSG Wolfsbos ontstaat er een stedenbouwkundige vraag hoe het gebied “Groene Driehoek” opnieuw ingericht moet worden. De gemeente Hoogeveen heeft MTD Landschapsarchitecten gevraagd hiervoor een stedenbouwkundige visie uit te werken. De visie is terug te vinden in bijlage D. Deze visie laat zien hoe het gewenste eindbeeld is om het gebied opnieuw in te richten. Deze herontwikkeling biedt kansen voor de ontwikkeling van Hoogeveen maar brengt ook een aantal opgaven en vraagstukken met zich mee. Hier zitten ook financiële consequenties aan verbonden zoals investeringen in de herinrichting van de openbare ruimte, ontsluitingswegen en nieuwe paden en parkeerplaatsen in het gebied. De volgende hoofdstukken geven inzicht in deze ruimtelijke en maatschappelijke gevolgen. Zo wordt er onder andere inzicht gegeven in:  Stedenbouwkundige visie voor de Groene Driehoek  Eigendomsverhouding; erfgrenzen, gemeente en school in de eindsituatie  Infrastructurele herinrichting (inclusief kosten)  Sloop schoolgebouwen  Herontwikkeling vrijkomend gebied  Sportvoorzieningen  Fasering 5.1

Stedenbouwkundige visie

Op hoofdlijnen ontstaan er 3 ontwikkelvelden. Het ontwikkelveld “hart” is de locatie voor de nieuwbouw van de school. Het ontwikkelveld “west” valt economisch terug aan de gemeente (excl. De Meander). Dit ontwikkelveld leent zich goed voor woningbouw en hiervoor zal een grondexploitatie worden geopend. Het ontwikkelveld “zuid” is beoogd als toekomstig ontwikkeld veld voor parkeren.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

31

5.2

Nieuwe situatie schoolterrein

Door de herinrichting ontstaat er een nieuwe eigendomssituatie. Op bovenstaande kaart staat in het rood het gebied aangegeven wat op hoofdlijnen het nieuwe schoolterrein wordt. Een aantal opmerkingen zijn van toepassing:  De definitieve scheiding in erfgrenzen wordt in een later stadium bepaald op basis van een definitief ontwerp. Op basis hiervan kan ook exact worden bepaald wie welke kosten draagt.  De infrastructuur die benodigd is voor de toegang naar de school (mindervalide, goederen) moet nog bepaald worden en de kostenverdeling moet nog gespecificeerd worden. Op hoofdlijnen is er een verdeling bepaald en die wordt later toegelicht bij het onderdeel “anterieure overeenkomst”.  RSG Wolfsbos richt de buitenruimte in tussen het schoolgebouw en het sportgebouw. RSG Wolfsbos heeft nog geen inrichtingsplan voor de buitenruimte. Ten aan zien van het noordelijke gedeelte zal RSG Wolfsbos bekijken wat nodig is in relatie tot het programma van eisen voor de nieuw te bouwen school en het beschikbare budget voor de inrichting van de buitenruimte. 5.3 Infrastructuur herinrichting Op basis van de scheiding van het schoolterrein en het gemeentelijk openbaar gebied zijn de civiele kosten op hoofdlijnen gecalculeerd. De uitwerking is te vinden in bijlage E. Dit betreft investeringen in groen, wegen/paden, water, bruggen etc.

In de overzichtskaart zijn de verschillende deelgebieden/ fases voor de openbare richting geduid die aansluiten op de verschillende ontwikkelvelden zoals genoemd in paragraaf 5.1. Benadrukt wordt dat dit een uitwerking is op hoofdlijnen. Bij definitieve realisatie van het project moet er een definitief plan worden uitgewerkt. Dan worden er ook keuzes gemaakt waar toegangswegen exact aangelegd moeten worden en wordt er ook een afweging gemaakt tussen de optimale inrichting en de kosten. In totaal worden de civiele kosten geraamd op circa € 4,1 miljoen (excl. BTW). Deze investeringen zijn bepaald op basis van het schetsontwerp en de kostencalculator van het bouwkostenkompas. De investeringen (afgerond) zijn over de volgende deelgebieden en fasering als volgt:  Perceel 1 (groen); 2030- e.v.: € 750.000  Perceel 2 (blauw): 2030- e.v.: € 150.000  Perceel 3 (rood); 2030 e.v.: € 1.200.000  Perceel 4 (zwart); 2030 e.v. € 400.000

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

32

Hier komen alle overige projectkosten nog bij zoals in bijlage E is vermeld. Deze totale bijkomende projectkosten bedragen circa € 1,6 miljoen. Ten aanzien van de kostenraming gelden een aantal opmerkingen.  Er is een aanname gedaan van de kosten voor het verleggen van kabels en leidingen van nutspartijen.  Ook moeten er diverse nadere onderzoeken gedaan worden zoals eventuele watercompensatie, verkeer etc. Afstemming met partijen zoals het waterschap, RUD, en provincie is vereist in het traject voor het uitwerken van een definitief ontwerp.  De kosten voor het nieuwe fietspad aan het westelijk deel van het nieuwe schoolterrein is opgenomen in de investeringsraming van € 4,1 miljoen. Deze kosten worden geschat op circa € 150.000 (perceel 2) en hierover is met het RSG Wolfsbos overlegd dat deze kosten voor rekening zijn van RSG Wolfsbos. Dit is ook opgenomen in de concept anterieure overeenkomst. Om de kosten en grenzen exact te bepalen is een definitief ontwerp vereist.  Bij de nadere uitwerking moet ook nog bepaald worden welke ontwikkelopgave vereist en gewenst is. Perceel 4 is geen gemeentelijk eigendom en is vanuit de stedenbouwkundige inrichting gewenst. Ook is het herinrichten van dit gebied mogelijk ook vereist vanuit de watercompensatie. De exacte uitwerking hiervan wordt na besluitvorming gemaakt.

5.3.1 Relatie met andere opgaven/projecten De ontwikkeling van de Groene Driehoek raakt mogelijk andere projecten in de omgeving of daarvoor ontstaan mogelijk ook koppelkansen. Het beheer en inrichting van de wegen Valkenlaan en Wolfsbosstraat sluiten direct aan op de Groene Driehoek. In aanloop naar de realisatie zal gekeken moeten worden welke aandachtspunten en mogelijke combinaties in het werk gemaakt kunnen worden. Hetzelfde geldt voor de verkeersaansluiting op de Wielewaal.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

33

5.4 Sloop schoolgebouwen Een deel van de Groene Driehoek zal in de nieuwbouwsituatie niet meer gebruikt worden als campus voor het onderwijs van RSG Wolfsbos. Het terrein wat niet meer voor onderwijs wordt ingezet valt op basis van het zogeheten economisch claimrecht terug aan de gemeente. Vanuit de beoogde stedenbouwkundige visie verkrijgt de gemeente de volgende locaties terug:  Groene Driehoek (excl. gebouw onderbouw)  Harm Smeenge  Dikkenberg Bij een definitieve keuze voor de ontwikkeling van de nieuwbouw van RSG Wolfsbos verkrijgt de gemeente Hoogeveen op basis van het economisch claimrecht het terrein waarop de huidige schoolgebouwen staan van de locaties Harm Smeenge, Dikkenberg en Groene Driehoek. De gemeente heeft de vrijheid om dit terrein te her ontwikkelen. Dit betekent dat de gemeente ook verantwoordelijk is voor het slopen van de schoolgebouwen en de bekostiging van deze sloop. Grofweg wordt de sloop van deze gebouwen geschat op € 1 miljoen (excl. eventuele asbestsanering). Voor de sloopkosten is rekening gehouden met een bedrag van € 70 p/m².

De omvang van de gebouwen is als volgt:  Groene Driehoek: 5.164 m²  Harm Smeenge: 6.784 m²  Dikkenberg: 1.847 m² Qua fasering van het slopen van de gebouwen geldt op hoofdlijnen het volgende (zie ook hoofdstuk 7 voor een gedetailleerde fasering):  Groene Driehoek; direct slopen bij opening nieuwbouw vanwege nieuwbouw gymzalen  Harm Smeenge; in tijd pas noodzakelijk bij herontwikkeling woningbouwplan (2030)  Dikkenberg; in tijd pas noodzakelijk bij herontwikkeling bij herontwikkeling woningbouwplan (2030) Het slopen van de locaties Harm Smeenge en Dikkenberg moet bij de definitieve realisatie wel nader onderzocht worden. Het gelijktijdig of gefaseerd slopen hangt onder andere af van het verschil in voordeel van kosten van alles in één keer slopen of gefaseerd. Ook speelt mee wat de kosten zijn van tijdelijk leegstandsbeheer. Deze onderdelen moeten afgezet worden tegen de kosten van € 1 miljoen die in één keer gemaakt worden bij de sloop van de Groene Driehoek. Vooralsnog wordt aangenomen dat het gelijktijdig slopen van alle gebouw het meest efficiënt en voordeligst is. 5.5 Herontwikkeling ontwikkelveld West Voor het ontwikkelveld west (zie paragraaf 5.1) is in de stedenbouwkundige visie aangegeven dat dit een kansrijke locatie is voor toekomstige herontwikkeling tot woningbouw.

De Groene Driehoek versterkt daarmee eerdere investeringen die zijn gedaan in het kader van de herontwikkeling Bentinckspark, herinrichting meester Cramerweg, de rotonde Wolfsbosstraat en de herontwikkeling van en nabij Het Haagje. Het te realiseren programma dient bij te dragen aan de uitgangspunten en categorieën zoals de gemeenteraad van de gemeente Hoogeveen in haar woonvisie heeft vastgesteld. Vanwege andere plannen voor woningbouw zal woningbouw op de locatie van de Groene Driehoek niet eerder dan na 2030 aanvangen, dus na de periode van de huidige woonvisie. Daarom is in de stedenbouwkundige visie nog niet exact vastgelegd welk woningbouwprogramma wordt gerealiseerd. De voorziene woningbouw in ontwikkelveld west is in de proefverkaveling van de stedenbouwkundige visie als voorkeursscenario ingevuld met drie grotere woningblokken maar hier is ruimte voor andere invulling met gelijke of hogere kwaliteit. In de stedenbouwkundige visie zijn inspiratiebeelden gegeven met een invulling van bebouwing en groen binnen het parkachtige karakter van de Groene Driehoek.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

34

Exacte hoeveelheden aan bebouwd programma, parkeren en/of parkfuncties zijn nader te bepalen. Zowel grovere blokken van 4/5 lagen als kleinschaligere woningbouw van grondgebonden woningen van 3 lagen zijn mogelijk, mits deze binnen de kaders van de visie passen en een sterk ensemble vormen, passen bij de plek en in de parkachtige omgeving van de Groene Driehoek. Financieel effect Binnen de aangegeven ruimte voor woningbouw, zoals opgenomen in de stedenbouwkundige visie, is de verwachting dat er een kostenneutrale grondexploitatie is te realiseren. In financiële zin geldt dat er minimaal een financieel haalbare grondexploitatie moet zijn vast te stellen door de gemeenteraad. Zeker wanneer de sloopkosten van de terug verkrijgen schoolgebouwen geen onderdeel vormen van de grondexploitatie voor de herontwikkeling. Voor de grondexploitatie vraagt dit bij een nadere uitwerking om een passend ruimtegebruik binnen het stedenbouwkundige ontwerp. Dit vraagt om een programma met daarin naast de goedkopere categorieën ook voldoende aantallen woningen met een marktconforme (hogere) grondwaarde. Omdat de locatie verder geen boekwaarde heeft en ook qua oppervlakte voldoende ruimte biedt moet minimaal een sluitende grondexploitatie haalbaar zijn.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

35

6

Gymvoorzieningen RSG Wolfsbos

De nieuwbouw van RSG Wolfsbos heeft ook consequenties voor de huisvesting van het bewegingsonderwijs. In paragraaf 4.2.4 is een beoordeling gemaakt van de ruimtebehoefte voor het bewegingsonderwijs en de zorgplicht voor de gemeente. Wat het effect is van het realiseren van nieuwe sportvoorzieningen en het aanpassen van de sporthal Valkenlaan staat in dit hoofdstuk uitgewerkt. 6.1 Proces Door adviseurs van vastgoed en beleid van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden-Hoogeveen is de opgave voor de huisvesting van de sportvoorzieningen en specifiek de situatie sporthal Valkenlaan inzichtelijk gemaakt. Bouwkundig adviesbureau “De Stijl” uit Hoogeveen is gevraagd om een ruimtelijke schets te maken voor de variant renovatie en om hierbij een kostencalculatie op te stellen (zie bijlage F). Deze uitwerking is enkel gedaan om de ruimtelijke opgave inzichtelijk te krijgen en een inschatting van de kosten. Het betreft nog geen ontwerptraject waar externen bij betrokken zijn zoals RSG Wolfsbos, sportverenigingen en de kantinepachter. Dit traject volgt na besluitvorming. 6.2 Behoeftebepaling Op dit moment zijn er op de campus bij RSG Wolfsbos in totaal 6 zaaldelen beschikbaar voor het bewegingsonderwijs. Drie in de sporthal Valkenlaan, twee op de locatie Harm Smeenge en één op de locatie Dikkenberg.

RSG Wolfsbos heeft op dit moment circa 5 zaaldelen in gebruik en één zaaldeel van de sporthal Valkenlaan wordt gebruikt door het primair onderwijs uit de wijk Wolfsbos. RSG Wolfsbos heeft een toekomstige normatieve ruimtebehoefte van vier zaaldelen. Inclusief het gebruik van het basisonderwijs is er een toekomstige ruimtebehoefte van 5 zaaldelen voor het huisvesten van het bewegingsonderwijs. In de directe omgeving zijn de overige sportvoorzieningen volledig in gebruik door andere onderwijsinstellingen (het Activum en gymzaal de Wielewaal). 6.3 Nieuwbouw 2 gymzalen Met betrekking tot het bepalen van de opgave voor het huisvesten van het bewegingsonderwijs gaan we ervan uit dat op termijn de nieuwbouwplannen van RSG Wolfsbos gerealiseerd gaan worden. Dit betekent sloop van de huidige schoolgebouwen Harm Smeenge, Dikkenberg en de Groene Driehoek. Hierdoor worden de drie gymzalen van de locaties Harm Smeenge en Dikkenberg ook gesloopt. Alleen de sporthal de Valkenlaan is dan nog beschikbaar met drie zaaldelen. Op basis van de normatieve behoefte van 5 zaaldelen dienen er dus 2 nieuwe gymzalen bijgebouwd te worden. Deze zorgplicht ligt bij de gemeente. Een nieuwe gymzaal heeft een vloeroppervlakte van 14x24 meter (richtlijn KVLO). Hierdoor bedraagt het netto zaaloppervlak 336 m². Inclusief aanvullende functies zoals was- en kleedruimten, docentenruimte etc.

bedraagt de ruimtebehoefte van een gymzaal circa 650 m² (BVO). Uitgaande van een bouwprijs van € 2.650 BVO per m² kost een gymzaal daardoor circa € 1,75 miljoen excl. BTW. Inclusief BTW bedragen de kosten ruim € 2,1 miljoen. Dit is nog exclusief mogelijk extra kosten voor paalfunderingen en prijsstijgingen. Voor twee nieuwe gymzalen dienen we dus rekening te houden met een investering van € 4,2 miljoen (incl. BTW). Op dit moment worden investeringen die gemeenten doen in sportaccommodaties gecompenseerd via een SPUK (specifieke uitkering). Deze regeling die geldt als BTW compensatie is in ieder geval verlengd voor de jaren 2024 en 2025. Hierdoor bedraagt de investering netto € 3,5 miljoen (2024). Vooralsnog gaan we ervan uit dat de compensatie van toepassing is op de investering.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

36

6.4

Scenario’s sporthal Valkenlaan

6.4.1 Nieuwbouw sporthal De huidige sporthal Valkenlaan is circa 2145 m² groot inclusief aanvullende ruimten zoals was- en kleedruimten. Als de sporthal met de huidige omvang opnieuw gebouwd moet worden dan kost dit, uitgaande van € 2.650 per m², bijna € 5,7 miljoen exclusief BTW en circa € 6,9 miljoen inclusief BTW. Dit is nog exclusief eventuele aanpassingen aan het terrein, tijdelijke huisvesting en sporttechnische inrichting. De vraag is of een dergelijke investering opweegt ten opzichte van het renoveren van de huidige sporthal. 6.4.2 Renovatie sporthal Valkenlaan Sporthal de Valkenlaan is in 1976 gebouwd. Het is na het Activum de grootste sporthal in de gemeente Hoogeveen. De hal is hoofdzakelijk ingericht als een hal voor balsporten zoals zaalvoetbal, basketbal, handbal etc. Ook badminton maakt veel gebruik van de hal. De hal beschikt daarnaast in één zaaldeel over zwaai-inrichtingen zoals touwen en ringen. Functioneel wordt de hal goed gewaardeerd door de gebruikers. Esthetisch, vooral aan de buitenzijde is de hal verouderd en is een vernieuwing noodzakelijk. Ook op het gebied van verduurzaming is een verbetering nodig. Ook beschikt de hal over slechts vier kleedkamers. Aangezien de hal drie zaaldelen heeft is het logisch dat er ook zes kleedkamers beschikbaar zijn. De sporthal bouwkundig aanpassen en uitbreiden met twee kleedkamers kost circa € 600.000 excl. BTW.

De bestaande sporthal renoveren, verduurzamen en esthetisch aanpassen kost circa € 2,4 miljoen. excl. BTW. Een totale aanpassing en renovatie van de sporthal Valkenlaan kost daarmee circa € 3 miljoen. excl. BTW. Inclusief BTW is dat circa € 3,6 miljoen. In de laatste onderhoudsinspectie van 2022 is geraamd dat voor de sporthal Valkenlaan tot en met 2031 in totaal circa € 800k aan onderhoudskosten gepland staan. Bij het renoveren van de sporthal kan er werk met werk worden gemaakt en zoveel mogelijk planmatig onderhoud worden meegenomen. Mogelijk levert dit synergievoordelen op in de kosten. Tabel 7: Renovatie Valkenlaan & nieuwbouw 2 gymzalen Accommodatie Sporthal Valkenlaan  Uitbreiding kleedkamers  Renovatiekosten  Verduurzaming/ Esthetische aanpassing schil Nieuwbouw 2 gymzalen KVLO Totaal (excl. BTW)

Kosten (excl. BTW) € 600.000 € 1.800.000 € 600.000 € 3.500.000 € 6.500.000

Tabel 8: Nieuwbouw Valkenlaan & nieuwbouw 2 gymzalen Accommodatie Nieuwbouw sporthal Valkenlaan Nieuwbouw 2 gymzalen KVLO Totaal

Kosten (excl. BTW) € 6.500.000 € 3.500.000 € 9.100.000

6.4.3 Advies De sporthal Valkenlaan is functioneel in orde. De sporthal moet wel gerenoveerd worden om te voldoen aan de vereiste aanvullende kleedkamervoorzieningen, de benodigde stookinstallatie te realiseren na sloop van het aangrenzende schoolgebouw en deze weer energetisch en esthetisch te laten voldoen aan de hedendaagse eisen. De sporthal is geschikt om gerenoveerd te worden.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

37

De nieuwbouwkosten wegen niet op tegen de kosten voor renovatie. Daarom wordt geadviseerd om de sporthal te renoveren. Wanneer daadwerkelijk wordt overgegaan tot realisatie, dan kan definitief bepaald worden hoe de extra kleedkamers en nieuwe gymzalen gecombineerd worden tot één voorziening op de campus. De stedenbouwkundige visie heeft hiervoor al kaders gesteld qua inrichting en locatie. 6.5 Aanpak investeringen sportvoorzieningen De investeringen in de sportvoorzieningen is een logistieke uitdaging. Het schoolgebouw van de Groene Driehoek vormt één gebouw met de sporthal Valkenlaan. De nieuwbouw van RSG Wolfsbos moet eerst gereed zijn voordat het schoolgebouw van de Groene Driehoek gesloopt kan worden. Na deze sloop kan pas de sporthal Valkenlaan gerenoveerd worden. Dit betekent dat tijdens de sloop van het schoolgebouw en renovatie van de sporthal Valkenlaan de sporthal tijdelijk niet gebruikt kan worden. In die tijd moet er tijdelijke huisvesting beschikbaar zijn voor het huisvesten van het bewegingsonderwijs. Dit betekent qua volgorde dat de 2 nieuwe zaaldelen eerst nieuw gebouwd moeten worden. Qua aanpak voor de sportvoorzieningen geldt daarom de volgende volgorde: 1. Nieuwbouw 2 zaaldelen bij de sporthal Valkenlaan, voorkeur gelijktijdig met de nieuwbouw van RSG Wolfsbos 2. Sloop schoolgebouw de Groene Driehoek 3.

Renovatie sporthal Valkenlaan Op het moment dat de nieuwbouw van RSG Wolfsbos in gebruik is, is de sporthal Valkenlaan nog niet gerenoveerd. Dit betekent dat er tijdelijk een oplossing moet worden gevonden om het bewegingsonderwijs te huisvesten. Het uitgangspunt is dat er op dat moment al 2 nieuwe zalen zijn gerealiseerd. Hierdoor is er tijdelijk nog behoefte aan circa 2-3 zaaldelen om de behoefte voor het bewegingsonderwijs te faciliteren. 6.6 Tijdelijke huisvesting Met RSG Wolfsbos is een verkenning gedaan naar de opgave voor het tijdelijk huisvesten van het bewegingsonderwijs. In paragraaf 4.2.4 is de ruimtebehoefte voor het bewegingsonderwijs geduid. RSG Wolfsbos heeft met het huidige aantal leerlingen van circa 1476 leerlingen een normatieve ruimtebehoefte van circa 4 zaaldelen. Het uitgangspunt is dat de er eerst 2 nieuwe zaaldelen gebouwd worden voordat de oude schoollocaties buiten gebruik worden gesteld en de sporthal Valkenlaan wordt gerenoveerd. Dit betekent dus dat in de periode dat de nieuwe zaaldelen klaar zijn en de renovatie van de sporthal Valkenlaan gerealiseerd wordt er een tijdelijke oplossing moet worden gevonden voor 2 zaaldelen. Daarnaast moet er ook nog rekening worden gehouden met ruimtebehoefte van de basisscholen uit de wijk Wolfsbos die gebruik maken van de sporthal Valkenlaan.

Met RSG Wolfsbos is onderzocht of de gymzalen in de oude schoolgebouwen van de locaties Harm Smeenge en Dikkenberg nog tijdelijk gebruikt kunnen worden. Uit deze verkenning is gebleken dat dit logistiek moeilijk is omdat de gymzalen inpandig zijn gesitueerd en de schoolgebouwen daarmee ook langer in beheer moeten blijven. Qua toezicht/ veiligheid en exploitatie blijkt dit geen haalbare optie. Vervolgens is er met RSG Wolfsbos gekeken naar een aantal alternatieven. Deze alternatieven worden hieronder geschetst: Tijdelijke blaashal Een mogelijkheid is om een tijdelijke (blaashal) sportzaal te realiseren die dicht bij de school gesitueerd kan worden. Dit geeft de grootste voordelen ten aanzien van bereikbaarheid. Een blaashal kost circa € 250.000 per jaar aan huurkosten. Waarbij rekening moet worden gehouden met een slechte akoestiek, weinig opbergruimte en slechte klimaatbeheersing. De slechte akoestiek maakt ook dat met meerdere groepen tegelijk lesgeven niet wenselijk is en de werkomstandigheden voor leerkrachten en

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

38

trainers niet goed is. De genoemde kosten zijn zonder exploitatielasten voor het (propaan)gasgebruik waarbij rekening moet worden gehouden met jaarlijkse kosten van circa € 35.000 excl. BTW. De hoge kosten en de beperkingen in gebruik maken dat de keuze voor een tijdelijke blaashal wordt afgeraden. Extra gebruik in andere gemeentelijke accommodaties Er is gekeken welke ruimte beschikbaar is in andere gemeentelijke sportaccommodaties om het bewegingsonderwijs en gebruik door sportverenigingen te huisvesten. Duidelijk is dat de grootste uitdaging ligt in de maanden oktober tot en met maart. In deze periode is het binnensportseizoen van toepassing. In de overige maanden worden diverse sporten zoals hockey, korfbal en bewegingsonderwijs buiten aangeboden. Ook zijn er dan veel minder competities actief. In de wintermaanden is de beschikbare ruimte in accommodaties beperkt. Er is wel wat ruimte beschikbaar. Maar de complete bezetting van de sporthal Valkenlaan is niet onder te brengen in gemeentelijke accommodaties die in nabijheid liggen. Voor het onderwijs is er een mogelijkheid om busvervoer in te zetten naar andere accommodaties. Voor sportverenigingen zal er ook geschoven moeten worden, maar dan nog is mogelijk niet alles op te vangen. Tijdelijk gebruik externe locaties Om het bewegingsonderwijs te huisvesten bestaan er mogelijk ook andere opties bij externe locaties.

Er kan mogelijk nog ruimte gevonden in het zwembad om een “natte” gymnastiekles te organiseren. En mogelijk zijn er alternatieven te vinden zoals bij externe sportaanbieders. RSG Wolfsbos heeft aangegeven open te staan voor deze alternatieven. Fasering renovatie Valkenlaan Waar mogelijk een deel van oplossing gevonden kan worden is een gefaseerde aanpak van de sporthal Valkenlaan. Bij te renoveren van de Valkenlaan is er sprake van diverse werkzaamheden:  Het dichtmaken en op orde maken van installaties na het slopen van het schoolgebouw de “groene driehoek”  Interne renovatie  Uitbreiding met twee kleedkamers  Externe renovatie dak/schil Een mogelijkheid is om deze diverse werkzaamheden gefaseerd aan te pakken. Bij een aantal fases kan de sporthal mogelijk ook in gebruik blijven en moeten er wellicht alleen tijdelijke kleedkamers gerealiseerd worden. Ook kan er bij een gefaseerde aanpak de keuze gemaakt worden om alleen te werken in de periode april tot en met september. In deze periode is het gebruik het laagste en zijn de mogelijkheden voor gebruik van andere gemeentelijke accommodaties het grootst. Bij de keuze nog bepalen en uitschrijven dat schoolbesturen zelf de bekostiging ontvangen voor het gebruik en/of huren van binnensportaccommodaties.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

39

7

Fasering & planning

In dit hoofdstuk volgt op hoofdlijnen een fasering. In het nieuwbouwplan van RSG Wolfsbos gaat RSG Wolfsbos uit van een realisatie in 2025-2026. In onze beoordeling (paragraaf 4.3.2) hebben we geconstateerd dat deze planning ambitieus is. De vraag is dan ook of deze planning daadwerkelijk wordt gehaald. Als er een positief besluit valt over de nieuwbouw dan moet de planning ook concreter worden uitgewerkt op basis van een aantal vervolgstappen. Het uitwerken van een definitief ontwerp voor de school en de buitenruimte zijn van invloed op de planning. Dit geldt ook voor de aanbestedingsprocedures, de ruimtelijke procedure en onder andere de omgevingsvergunning. Fase 1 2025-2026

• Nieuwbouw RSG Wolfsbos Fase 2 2026-2027

• Sloop gebouwen (prio Groene Driehoek) • Nieuwbouw gymzalen (2) Fase 3 2027-2028

• Renovatie sporthal Valkenlaan Fase 4 2028-2029

• Infrastructuur toegangswegen, verplaatsen parkeerplaats Fase 5 2030 e.v.

• Herontwikkeling woiningbouw

7.1 Aanpak realisatie Als het besluit wordt genomen om de nieuwbouw in te realiseren dan moet er een projectorganisatie worden ingericht. RSG Wolfsbos zal optreden als bouwheer van de nieuwbouw. RSG Wolfsbos zal hiervoor een projectteam inrichten. Het is een mogelijkheid dat er namens de gemeente ook een projectleider zitting neemt in het bouwteam om waar nodig ondersteuning te bieden en om op te treden als contactpersoon naar verschillende disciplines van de Samenwerkingsorganisatie De WoldenHoogeveen. Voor de totale ontwikkeling van de Groene Driehoek zal er ook een gemeentelijke projectorganisatie ingericht worden. Een stuurgroep bestaande uit een bestuurlijk opdrachtgever, ambtelijk opdrachtgever en projectleider behoren sowieso tot de stuurgroep. Een gemeentelijk projectleider zal het gehele project coördineren. Bij aanvang zal er plan van aanpak worden opgesteld voor de vervolgaanpak. Hierin worden bovengenoemde fases in concrete stappen en detailplanning uitgewerkt. Hierbij wordt ook bepaald welke disciplines vanuit de ambtelijke organisatie vereist zijn. Externe expertise Voor een aantal factoren zal externe expertise nodig zijn in de verschillende fases van het project.

Vooralsnog wordt rekening gehouden met de volgende expertise:  Stedenbouwkundige visie vertalen naar een voorlopig en definitief ontwerp;  Opstellen programma van eisen nieuwe sportvoorzieningen;  Notariële kosten overdracht gronden/anterieure overeenkomst.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

40

8

Overige aandachtspunten

Om de nieuwbouwplannen van RSG Wolfsbos te kunnen realiseren zijn in dit beoordelingsdocument zoveel mogelijk onderdelen concreet aan de orde gekomen. Er zijn nog diverse andere factoren die nader uitgewerkt of gerealiseerd moeten worden. Het is gebruikelijk deze onderdelen op te pakken zodra er een definitief besluit is genomen om de nieuwbouw van RSG Wolfsbos en bijbehorende investeringen te realiseren. Een aantal vervolgstappen is met RSG Wolfsbos al in concept uitgewerkt of benoemd om na besluitvorming op te pakken. In dit hoofdstuk geven we een weergave van de onderdelen die nog aandacht vragen. 8.1 Wijziging omgevingsplan (bestemmingsplan) Het realiseren van het nieuwbouwplan van RSG Wolfsbos en andere investeringen zoals sport en woningbouw past niet binnen het huidige bestemmingsplan. Om de plannen mogelijk te maken is het nodig om een ruimtelijke procedure te volgen conform de regelgeving van de nieuwe omgevingswet. In bijlage G is een advies uitgewerkt met een opzet en aandachtspunten voor de ruimtelijke procedure. Waar ook rekening mee moet worden gehouden zijn eventuele belemmeringen in het gebied. Door RSG Wolfsbos is hiervoor al een eerste quickscan uitgevoerd (rapport BRO) welke onderdeel vormt van het totale nieuwbouw dossier.

Hierin is geconstateerd dat er vooralsnog geen grote belemmeringen zijn in het gebied van de Groene Driehoek voor de verwachte ontwikkelingen. In de vervolgfase richting realisatie moet exact beoordeeld worden, met betrokken instanties zoals het Waterschap, RUD en provincie, welke aanvullende onderzoeken naar belemmeringen vereist zijn. 8.2 Anterieure overeenkomst Het nieuwbouwplan van RSG Wolfsbos heeft als gevolg dat er sprake is van totale ontwikkeling van het gebied van de Groene Driehoek. Hierdoor komen verantwoordelijkheden van gemeente en RSG Wolfsbos bij elkaar. Daarom moeten er afspraken gemaakt worden over de te volgen procedures, wie waarvoor verantwoordelijk is, hoe de overdracht aan de gemeente zal plaatsvinden van schoolterreinen die niet meer gebruikt worden etc. RSG Wolfsbos en de gemeente Hoogeveen (of leggen deze afspraken vast in een anterieure overeenkomst. In de anterieure overeenkomst is ook bepaald welke kosten RSG Wolfsbos moet betalen voor deze onderdelen. Met RSG Wolfsbos is een concept anterieure overeenkomst opgesteld. Deze concept overeenkomst is als aparte bijlage bij het collegebesluit gevoegd over het nieuwbouwplan van RSG Wolfsbos. De gemeente heeft de verplichting om een aantal taken te realiseren. Na positieve besluitvorming om de nieuwbouw te realiseren wordt de anterieure overeenkomst definitief overeengekomen.

8.3 Omgevingsvergunning Om de nieuwbouw van RSG Wolfsbos te kunnen realiseren zal het schoolbestuur een omgevingsvergunning moeten aanvragen. In het beoordelingstraject heeft er al een vooroverleg plaatsgevonden. In dit traject is met RSG Wolfsbos gekeken welke informatie aangeleverd moet worden, op welk moment en welke stappen verder vereist zijn. Hierin zijn ook aspecten meegenomen zoals afstemming met de Veiligheidsregio Drenthe. Leges Een onderdeel van de omgevingsvergunning is dat RSG Wolfsbos voor de vergunning leges moet betalen. In het voortraject is RSG Wolfsbos gewezen op de gemeentelijke kaders voor leges zoals vastgelegd in de “Verordening op de heffing en de invordering van leges 2024”. De leges worden bepaald aan de hand van de bouwkosten. De bouwkosten zijn niet per definitie de investeringskosten voor de school. De bouwkosten zijn inclusief de noodzakelijke installaties (zoals verwarming en ventilatie etc.).

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

41

Onder de Omgevingswet is dit opgedeeld in het ruimtelijk deel en het bouwtechnische deel. Het bouwtechnische deel kost € 38.452,50 + 0,55% van (de bouwkosten - € 5.000.000) Het ruimtelijk deel kost € 89.722,40 + 1,28% van (de bouwkosten - € 5.000.000) Indien het bouwplan niet past in het omgevingsplan dan komt hier nog € 8.387,20 bij op. De uitgangspunten van de leges zijn in het voortraject gedeeld met RSG Wolfsbos. Indicatief is bepaald dat de kosten ruim € 400.000 bedragen. RSG Wolfsbos heeft aangegeven dat in de businesscase rekening is gehouden met een dergelijke hoogte van de leges.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

42

9

Financiële consequenties

In dit beoordelingsdocument zijn diverse ontwikkelingen geschetst die ontstaat op basis van de ontwikkeling van het nieuwbouwplan RSG Wolfsbos en de Groene Driehoek. Deze ontwikkelingen betekenen ook dat er door de gemeente Hoogeveen investeringen gedaan moeten worden en er eenmalige en structurele exploitatielasten ontstaan. In dit hoofdstuk worden deze financiële consequenties uiteengezet. 9.1 Investeringen Ten aanzien van de investeringen spelen er twee onderdelen voor de gemeente. De investeringen in de sportvoorzieningen. Dit betreft de renovatie van de sporthal Valkenlaan en de 2 nieuw te bouwen zaaldelen. Daarnaast moeten er diverse infrastructurele maatregelen worden getroffen in aanpassingen en aanleg wegen, groen, bruggen en water. In tabel 9 staan deze investeringen samengevat. Hierbij worden eerdere opmerkingen herhaald dat de planning van het gehele project en daarmee de investeringen concreter worden op basis van een definitieve uitwerking. Tabel 9: Investeringen gemeente nieuwbouw RSG Wolfsbos/ Groene Driehoek Omschrijving Nieuwbouw 2 gymzalen Renovatie Valkenlaan Infrastructuur Totaal

2026 € 1.750.000

€ 1.750.000

2027 € 1.750.000 € 1.500.000 € 3.250.000

2028

2029

2030 e.v.

€ 1.500.000 € 1.000.000 € 2.500.000

€ 1.000.000 € 1.000.000

€ 2.000.000 € 2.000.000

9.2 Exploitatielasten Naast de eenmalige investeringen zijn er ook structurele lasten door de herontwikkeling. De nieuwe gymzalen dragen jaarlijks exploitatielasten met zich mee voor beheer en onderhoud. Gelet op ervaringscijfers van andere binnensportaccommodaties in de gemeente Hoogeveen wordt er rekening gehouden met een jaarlijkse kostenpost van € 60.000, exclusief kapitaallasten van de investering. Daarnaast verkrijgt de gemeente een aanzienlijke uitbreiding van het areaal van de Groene Driehoek door de terreinen die niet meer voor het onderwijs worden ingezet. Het ontwikkelveld west zal op termijn ontwikkelt worden tot woningbouw. Het overige terrein wordt ingericht als openbaar gebied. Dit zijn voorzieningen in het groen, wegen, parkeerplaatsen en watergangen/oevers. Voor dit gebied moet in een vervolgfase nog een definitief ontwerp worden uitgewerkt. Op basis van het definitieve ontwerp wordt er ook een beheerparagraaf opgesteld op basis waarvan de jaarlijkse kosten worden geraamd. Tabel 10: Exploitatielasten (indicatief) gemeente nieuwbouw RSG Wolfsbos/ Groene Driehoek Omschrijving Eenmalig Sloop schoolgebouwen Stedenbouwkundige visie VODO Externe expertise/onderzoek Anterieure overeenkomst Tijdelijke huisvesting sport/ gederfde inkomsten verhuur Structureel (jaarlijks) 2 nieuwe gymzalen Beheer openbaar gebied

2027

2028

2029

2030 e.v.

€ 30.000 PM PM

€ 30.000 PM PM

€ 30.000 PM PM

PM PM

PM PM

PM

PM

PM

€ 30.000 PM

€ 60.000 PM

€ 60.000 PM

€ 60.000 PM

2026 € 1.000.000

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

43

9.3 Boekwaardes In de gemeentebegroting zijn geen boekwaardes meer opgenomen voor het terrein van de Groene Driehoek, schoolgebouwen of sportvoorzieningen. Er is dus geen sprake van investeringen die versneld moeten worden afgeschreven door de ontwikkeling van de nieuwbouw RSG Wolfsbos en Groene Driehoek. Ten aanzien van de huidige parkeerplaats geldt nog wel een aandachtspunt. In het verleden is de huidige parkeerplaats gerealiseerd en gefinancierd door de gemeente en RSG Wolfsbos. RSG Wolfsbos heeft nog een boekwaarde van € 363.318 zitten op de huidige parkeerplaats bij de sporthal Valkenlaan. Dit parkeerterrein is in het verleden gerealiseerd voor zowel het schoolgebruik als het gebruik van de sporthal. Gemeente en RSG hebben de parkeerplaats daarom samen bekostigt waardoor RSG Wolfsbos hier nog een boekwaarde op heeft. Deze boekwaarde heeft een afschrijvingsperiode tot en met 2033. In de beantwoording van 8 maart 2024 (bijlage B) schrijft RSG Wolfsbos dat dan de boekaarde eerder moet worden afgeschreven of gecompenseerd worden als de parkeerplaats wordt verplaatst.

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

44

Bijlagen A. Nieuwbouwplan en motivatiedossier RSG Wolfsbos 11 januari 2024 (separaat bijgevoegd) B. Beantwoording duidingsvragen RSG Wolfsbos herzien motivatiedossier 8 maart 2024 (separaat bijgevoegd) C. Berekening ruimtebehoefte (RBM-model) D. Stedenbouwkundige visie Groene Driehoek (separaat bijgevoegd) E. Uitwerking inrichting infrastructuur + berekening plankosten (separaat bijgevoegd) F. Scenario studie en kostencalculatie sportvoorzieningen (separaat bijgevoegd) G. Advies ruimtelijke procedure (separaat bijgevoegd)

Beoordeling nieuwbouwplan RSG Wolfsbos

45

C. Berekening ruimtebehoefte RBM Onderwijssoort

Onderbouw (leerjaar 1 en 2) Bovenbouw avo/vwo Bovenbouw theoretische leerweg Bovenbouw techniek

Leerweg

TLW LWOO GLW BLW LWOO

Bovenbouw economie

GLW BLW LWOO

Bovenbouw zorg/welzijn

GLW BLW LWOO

Bovenbouw landbouw

GLW BLW LWOO

Praktijkonderwijs

Ruimtetype Aantal Aantal ll m² bvo per ll