Programmabegroting 2025 - 2028 - inclusief incidentele baten en lasten
Tekst van het document
Programmabegroting 2025-2028
september 2024
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................................................................................................................... 2 Voorwoord ................................................................................................................................................................................................................................................................. 5 Leeswijzer ................................................................................................................................................................................................................................................................... 7 Samenvatting ........................................................................................................................................................................................................................................................... 12 Programma’s ............................................................................................................................................................................................................................................................
27 Bedrijvigheid ............................................................................................................................................................................................................................................................ 28 Bedrijvigheid ............................................................................................................................................................................................................................................................ 29 Cluster Economische ontwikkelingen .................................................................................................................................................................................................................. 29 Beleidsvoornemens en bestuurlijke projecten.................................................................................................................................................................................................... 36 Cluster Havens .....................................................................................................................................................................................................................................................
39 Beleidsvoornemens en bestuurlijke projecten.................................................................................................................................................................................................... 40 Cluster Toerisme en Recreatie............................................................................................................................................................................................................................. 40 Beleidsvoornemens en bestuurlijke projecten.................................................................................................................................................................................................... 42 Overzicht kosten programma Bedrijvigheid ........................................................................................................................................................................................................ 43 Programma Dienstverlening ....................................................................................................................................................................................................................................
47 Cluster Bestuur .................................................................................................................................................................................................................................................... 47 Cluster Organisatie .............................................................................................................................................................................................................................................. 49 Cluster Leges en heffingen .................................................................................................................................................................................................................................. 54 Cluster Financiën ................................................................................................................................................................................................................................................. 55 Overzicht kosten programma Dienstverlening ....................................................................................................................................................................................................
56 Programma Leefbaarheid ........................................................................................................................................................................................................................................ 63 Cluster Infrastructuur .......................................................................................................................................................................................................................................... 63 Cluster Milieu ....................................................................................................................................................................................................................................................... 66 2
Cluster Omgevingskwaliteit ................................................................................................................................................................................................................................. 74 Cluster Veiligheid ................................................................................................................................................................................................................................................. 82 Overzicht kosten programma Leefbaarheid ........................................................................................................................................................................................................ 86 Leefbaarheid - Lasten ............................................................................................................................................................................................................................. 86 Leefbaarheid - Saldo ...............................................................................................................................................................................................................................
87 Leefbaarheid - Financiële tabel .............................................................................................................................................................................................................. 87 Leefbaarheid - Kredietaanvragen ........................................................................................................................................................................................................... 91 Vitaliteit .................................................................................................................................................................................................................................................. 92 Programma Vitaliteit ................................................................................................................................................................................................................................................ 93 Cluster Zorg ..........................................................................................................................................................................................................................................................
93 Gezondheid ..................................................................................................................................................................................................................................................... 93 Verbinding ....................................................................................................................................................................................................................................................... 94 Zorg, Ondersteuning en Veiligheid.................................................................................................................................................................................................................. 95 Beleidsvoornemens en bestuurlijke projecten.................................................................................................................................................................................................... 96 Cluster Bestaanszekerheid...................................................................................................................................................................................................................................
99 Participatiewet ................................................................................................................................................................................................................................................ 99 Nieuwkomers .................................................................................................................................................................................................................................................. 99 Beleidsvoornemens en bestuurlijke projecten.................................................................................................................................................................................................. 101 Cluster Bestaanszekerheid - Bestuurlijke Projecten............................................................................................................................................................................. 103 Cluster Kunst en Cultuur ....................................................................................................................................................................................................................................
105 Cultureel leven .............................................................................................................................................................................................................................................. 105 Erfgoed .......................................................................................................................................................................................................................................................... 105 Beleidsvoornemens en bestuurlijke projecten.................................................................................................................................................................................................. 106 Cluster Sport en Educatie .................................................................................................................................................................................................................................. 107 Sport ..............................................................................................................................................................................................................................................................
107 Educatie ......................................................................................................................................................................................................................................................... 108 3
Beleidsvoornemens en bestuurlijke projecten.................................................................................................................................................................................................. 108 Overzicht kosten programma Vitaliteit ............................................................................................................................................................................................................. 110 Vitaliteit - Lasten ................................................................................................................................................................................................................................................ 110 Vitaliteit - Saldo .................................................................................................................................................................................................................................... 111 Paragraaf Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................................................................................................................
113 Personeel .............................................................................................................................................................................................................................................. 115 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................................................................................................................................... 119 Paragraaf Financiering ....................................................................................................................................................................................................................................... 134 Risicobeheer ......................................................................................................................................................................................................................................... 141 Risicobeheersing in het licht van de Treasuryfunctie richt zich met name op rente- en kredietrisico’s. ............................................................................................
141 Paragraaf Lokale heffingen ................................................................................................................................................................................................................................ 147 Paragraaf Grondbeleid....................................................................................................................................................................................................................................... 158 Trends & ontwikkelingen ...................................................................................................................................................................................................................... 159 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................................................................................................................... 164 Paragraaf Wet open overheid ...........................................................................................................................................................................................................................
170 Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................................................................................................................................................... 173 Paragraaf Duurzaamheid ................................................................................................................................................................................................................................... 186 Financiële begroting ............................................................................................................................................................................................................................................... 187 Meerjarenraming 2025-2028 ............................................................................................................................................................................................................................ 193 Bijlagen ...................................................................................................................................................................................................................................................................
194 Reserves en voorzieningen (bedragen x 1.000)................................................................................................................................................................................................. 195 Investeringen 2025-2028 ................................................................................................................................................................................................................................... 197 Taakvelden overzicht ......................................................................................................................................................................................................................................... 202 Geprognosticeerde meerjarenbalans ................................................................................................................................................................................................................ 205
4
Voorwoord De begroting voor 2025 van de gemeente Hollands Kroon is een sluitstuk van een proces waarin ambities en middelen in evenwicht zijn gebracht. De ambities van de gemeenteraad en met name van de coalitie, zijn groot en de middelen worden steeds beperkter; 2025 is een jaar van keuzes maken. De term ‘ravijnjaar 2026’ wordt vaak gebruikt om aan te geven dat gemeenten financieel gaan terugvallen door een beperking van de financieringssystematiek aan gemeenten door de rijksoverheid. De voorbereiding op deze begroting, die is vastgelegd door de gemeenteraad in de kadernota, bestond daarom vooral uit het zoeken naar ombuigingen van bestaand beleid. Dit met als doel de begroting financieel sluitend te maken. In het pakket maatregelen aangekondigd in de kadernota is bijgedragen aan meer financieel evenwicht. Dit heeft op bepaalde punten ook bijgedragen aan het faciliteren van nieuw beleid. Met het vaststellen van de kadernota door de gemeenteraad en een – gelukkig positieve – bijstelling van onze inkomsten vanuit het Rijk in de meicirculaire, heeft het college een aantal aanpassingen doorgevoerd. Ter voorbereiding op deze begroting heeft het college ook gekeken naar hoe de ambities uit het coalitieakkoord een stevige impuls kunnen krijgen. Zo wil het college ook meer invulling geven aan de organisatievisie ‘Met open houding midden in de samenleving’.
We kiezen ervoor om vanuit de ruime Algemene Reserve incidenteel middelen in te zetten om bij te dragen aan initiatieven met een groot maatschappelijk rendement en een meerjarig effect voor onze samenleving. Een ervan is, ondersteund door een motie van uw raad, de versnelling van de woningbouw. Daarmee zetten we dus incidentele middelen in als katalysator voor positieve en structurele maatschappelijke veranderingen. Ook is een beperkt aantal bezuinigingsmaatregelen geschrapt, om eventueel negatief effect op de financiën op de lange termijn te voorkomen. Zo zetten we ook in op het borgen van de kwaliteit van onze dienstverlening. De financiële gezondheid van onze gemeente is wat mij betreft stabiel. Tot 2028 teren we iets in op onze reserves, tot een niveau dat ruim acceptabel is. Met die reserves blijven we in de gelegenheid om onverwachte tegenvallers heel goed op te vangen. We houden de structurele uitgaven en inkomsten goed in balans, waarbij we streven naar een meer realistische begroting. We willen aan het einde van het jaar niet steevast een groot positief resultaat hebben. Dat lijkt fijn, maar is eigenlijk zonde van de ongebruikte middelen en kansen.
5
Tenslotte hoop ik dat we erin geslaagd zijn om in de samenvatting van de begroting een eenvoudig en tegelijk volledig beeld te geven van de strategische ambities, de bezuinigingen en de financiële gezondheid van de gemeente Hollands Kroon. Natuurlijk ligt daaronder een enorm document met veel meer details en wetmatig verplichte zaken, voor de fijnproever. Ik wens u veel leesplezier, gezonde financiën en bovenal een rijke toekomst voor onze inwoners, ondernemers en instellingen! Maarten Versluis Wethouder Financiën
6
Leeswijzer De Programmabegroting 2025-2028 is samengesteld volgens de vereisten van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), dat stelt: De begroting bestaat ten minste uit: a.
de beleidsbegroting;
b.
de financiële begroting.
De beleidsbegroting bestaat ten minste uit: c.
het programmaplan;
d.
de paragrafen.
De financiële begroting bestaat ten minste uit: e.
het overzicht van baten en lasten en de toelichting;
f.
de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting;
g.
de bijlage met het overzicht van de geraamde baten en lasten per taakveld.
Onze begroting is opgebouwd uit de bekende vier programma’s: Bedrijvigheid, Dienstverlening, Leefbaarheid en Vitaliteit. Per programma is een onderverdeling aangebracht naar clusters. Het beleid wordt op programmaniveau verwoord in de samenvatting en meer gedetailleerd bij elk van de clusters. Effect- en prestatieindicatoren geven aan wat we willen bereiken en hoe we dat denken te doen. In de paragrafen wordt een specifiek onderwerp belicht; daar vinden we ook de ratio’s die helpen bij de financiële sturing. De raad autoriseert de budgetten per cluster. Elk cluster is een samenstel van taakvelden. Baten en lasten per taakveld zijn opgesomd in een bijlage.
7
De indicatoren De indicatoren in deze begroting zijn per programma en cluster opgesteld. In juli heeft een overleg plaatsgevonden met leden van de Auditcommissie, de concerncontroller, het bestuur en de accountant over het beter meetbaar maken van de doelen. Uit dit gesprek is naar voren gekomen dat we, gezamenlijk met de raad, een verbeterslag gaan maken voor de begroting 2026. De huidige set indicatoren is grotendeels overgenomen uit de begroting 2024. Hieronder volgt de leeswijzer en opbouw van de indicatoren. Wat is een effectindicator? Een effectindicator geeft aan wat wij als gemeente willen bereiken, meer banen, minder werklozen, goede dienstverlening in algehele zin, goede gezondheid en goed onderhouden leefomgeving et cetera. Een effectindicator wordt over het algemeen beïnvloed van meerdere kanten. Hierbij kunt u denken aan de economische ontwikkelingen, ontwikkelingen bij buurgemeenten of elders in het land et cetera. Onze invloed op de effectindicatoren is over het algemeen kleiner dan als het gaat om de prestatie-indicatoren. Effectindicatoren hebben dan ook vaak een langere termijn doelstelling. Ook omdat bijvoorbeeld wijzigingen in beleid pas op latere termijn doorwerken in de benoemde effecten. Wat is een prestatie-indicator? Een prestatie-indicator geeft aan wat is bereikt.
Hierop is de gemeentelijke invloed groter, bijvoorbeeld door gerichte activiteiten is de verwachting dat iets wordt behaald. Het interessante aan prestatie-indicatoren is dat deze invloed hebben op meerdere gewenste effecten in verschillende programma’s. Als het kan dan worden tussenstanden in de bestuursrapportage getoond. Ook komen ze terug in de jaarrekening. Prestatie-indicatoren voor de begroting zijn kortlopend voor één jaar. Tabel indicatoren De tabel is als volgt opgebouwd: 1.
8
Naam van de indicator, bijvoorbeeld: Personen met een bijstandsuitkering.
2.
Hier worden de meest recente cijfers weergegeven. Het gaat hier om de realisatie. De begroting wordt altijd t+1 vastgesteld. Hierdoor kan het voorkomen dat een cijfer over het lopende jaar nog niet beschikbaar is. Dit is de meetmethode en de bron.
3.
Hier staat de bron van de indicator en een toelichting wat het landelijk gemiddelde is en/of de p10.
4.
Met de kolom begroting wordt het jaar t+1 bedoeld voor het begrotingsjaar. Dit zijn de streefwaarden.
Bepaling van streefwaarden De streefwaarden bij 4 zijn opgebouwd aan de hand van de onderstaande voorwaarden. •
Afkomstig uit beleidsdocumenten
•
Het gemiddelde van de P10 gemeenten
•
Het landelijk gemiddelde.
De keuze voor een streefwaarde wordt kort en bondig toegelicht onder 3. Ligt een gemiddeld cijfer buiten een redelijke range van een jaar om bereikt te worden dan wordt ervoor gekozen om te werken met ▲▼. Voor de streefwaarde bij de inwonerspeiling geldt in het algemeen dat er niet een specifieke streefwaarde is opgenomen, maar een ▲▼. Er hebben 31 gemeenten meegedaan aan de inwonerspeiling in 2023. Door slechts te focussen op het gemiddelde ontstaat er mogelijk een verkeerd beeld.
9
Besluit Begroting en Verantwoording Een aantal indicatoren is verplicht om op te nemen vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording. Deze staan aangeduid met BBV-verplicht.
10
Samenvatting
11
Samenvatting In juli 2024 heeft u de kadernota 2025 vastgesteld. Deze weerspiegelt niet alleen de wensen van uw raad, maar ook ombuigingen op het bestaande beleid hebben een plek gekregen. De kadernota is vertaald naar de begroting 2025 en sluit aan bij de ambities uit het coalitieakkoord. Wij gaan door op de ingeslagen weg. We willen hierbij het verschil maken: een zichtbaar resultaat in de samenleving. In 2025 en 2026 willen we daarom een impuls geven op een aantal strategische speerpunten: •
Aandacht voor openbare ruimte, waar positieve gezondheid onderdeel van uitmaakt
Het beheer en onderhoud van onze openbare ruimte is onder onze inwoners vaak onderwerp van gesprek. De aandacht voor de openbare ruimte is de laatste jaren versoberd als gevolg van financiële keuzes. Maar de openbare ruimte is meer dan alleen een ruimte tussen wonen en werken. Positieve gezondheid brengt kansen met zich mee om het sociale en fysieke domein aan elkaar te verbinden. Onze buitenruimte is ook een belangrijke plek waar inwoners elkaar ontmoeten en waar activiteiten plaatsvinden. Een goede kwaliteit van de inrichting en een hogere belevingswaarde van deze ruimte dragen bij aan de leefbaarheid van de dorpen, elke dag opnieuw. Daarom willen we in ieder geval in 2025 en 2026 een impuls geven aan de kwaliteit van de openbare ruimte en onze werkwijze daarop structureel aanpassen. •
Dienstverlening: in contact met de samenleving
Zichtbaarheid, vertrouwen en verbinding zijn de fundamenten van onze dienstverlening. In het komende jaar zetten we in op een verdere versterking van de hybride dienstverlening. De invoering van de balie is goed ontvangen, met name doordat we zo zowel onze digitaal vaardige als minder vaardige inwoners optimaal bedienen. We blijven investeren in onze aanpak door het uitbreiden en door-ontwikkelen van onze online-diensten, terwijl persoonlijke ondersteuning op locatie behouden blijft. We kijken daarbij ook naar de inzet in de wijken onder andere door de HK-mobiel. Hiermee waarborgen we een toegankelijke en inclusieve dienstverlening voor al onze inwoners. Vanuit die gedachte werken we in 2025 de visie op onze dienstverlening verder uit waarbij we ook kijken naar het gemeentehuis als plek voor ontmoeting voor iedereen. Dit kan als katalysator fungeren voor de (her)ontwikkeling van het gebied rond het gemeentehuis aan de Burgemeester Mijnlieffstraat, de entree van
12
Anna Paulowna. Ook de toekomst van het bestuurscentrum in MFA De Ontmoeting wordt hierin meegenomen en het belang van een laagdrempelig contact tussen organisatie en bestuur. Dat is een verkenning die we inzetten, maar waarbij definitieve beslissingen na de verkiezingen worden voorgelegd. •
Versnelling woningbouw
In 2023 is het Woonbehoefteonderzoek uitgevoerd en de Woondeal 2.0 getekend. In 2024 hebben we onze Woonvisie vastgesteld. We hebben de ambitieuze doelstelling om minimaal 3.200 woningen tot 2031 te bouwen om de leefbaarheid in alle dorpen te versterken. In 2024 is gestart met de versnelling van woningbouw. Deze zetten we voort in 2025. We hebben op basis van de motie ‘Versnelling Woningbouw’ een projectorganisatie opgezet die 500 demontabele woningen gaat realiseren. Hiervoor heeft uw raad een budget beschikbaar gesteld van € 900.000. Met een extra financiële impuls breiden we deze projectorganisatie uit om ook de reguliere woningbouw te versnellen. En, met de Nota Grondbeleid als instrument, te komen tot hiervoor noodzakelijke projecten en gebiedsontwikkelingen. •
Verduurzaming bestaande voorraad, inclusief klimaat adaptieve buitenruimte
Op grond van Europees beleid (en daarmee landelijk beleid) moet de energievoorziening in 2050 bijna helemaal duurzaam en CO2-neutraal zijn. Om dit doel te bereiken moet onze energiehuishouding grondig worden veranderd. Het verbruik moet worden beperkt en de energie die nodig is moet duurzaam worden opgewekt. Draagvlak in de samenleving is daarbij de sleutel tot succes. In 2025 geven we een impuls aan verduurzaming van de bestaande particuliere woningvoorraad door de bestaande subsidieregelingen te verruimen en inwoners actief uit te nodigen en aan te zetten tot het verduurzamen van woningen. Klimaatverandering is een vat vol tegenstrijdigheden. Extreme situaties volgen elkaar snel op. De gebouwde omgeving krijgt veel te verduren met deze extremiteiten. We gaan in 2025 in 3 tot 5 gebieden aan de slag waar de hittestress hoog is. Hier maken we een koppeling met ‘aandacht voor openbare ruimte' en 'positieve gezondheid'. Resultaat is een vergroting van de leefbaarheid in de kernen. •
Quickwins in verkeersveiligheid en schoolroutes
We werken richting 2027 aan een integraal mobiliteitsplan op basis waarvan we investeringsbeslissingen over onze infrastructuur kunnen nemen. Hierbij wordt een koppeling gemaakt met het openbaar vervoer, nieuwe vormen van mobiliteit en ontsluiting van de Kop naar andere regio’s. Op die manier kunnen we een goede afweging maken over nieuw aan te leggen infrastructuur op basis van een strategische investeringsagenda voor de toekomst. Vooruitlopend daarop gaan we in 2025 op basis van bestaande onderzoeken al aanpassingen doen op de in beeld zijnde locaties. Het uitgangspunt daarbij is om kwetsbare verkeersdeelnemers
13
beter te beschermen en het verkeersveiligheidsgevoel van inwoners positief te beïnvloeden. Op basis van dat uitgangspunt geven we de hoogste prioriteit aan de schoolroutes. •
Jeugdondersteuning op alle scholen
Ieder kind heeft het recht om zich te ontwikkelen en om te leren. School is de plek waar kinderen en jongeren dagelijks komen en contact hebben met docenten, en zo nodig met jeugdondersteuning. Door samen laagdrempelig en vroegtijdig te signaleren kunnen we kinderen preventief ondersteunen. Dit zorgt voor meer doelmatige en efficiënte zorg en voor meer samenhang tussen onderwijs en jeugdhulp. Hierdoor wordt de vraag naar hulp beperkt, wat ook het doel is van landelijk beleid. Jeugdondersteuning op basisscholen wordt ingevuld door een schoolmaatschappelijk werker die SKJ geregistreerd is. Deze zogenaamde JOS mag zelf jeugdhulp bieden waardoor de verwijzing naar de 2e lijnszorg verminderd. Zo wordt het probleem dicht en vroegtijdig bij het kind (en zo nodig ook het gezin) aangepakt. De JOS werkt interprofessioneel samen met het wijkteam, GGD, onderwijs, SWV (samenwerkingsverband), kinderopvang en jongerenwerk. Met deze manier van werken zijn we in 2023/2024 gestart als pilot bij IKC De Kroon in Anna Paulowna onder de naam ‘interprofessioneel werken’. Dit is een succes gebleken. Daarom rollen we dit in 2025 uit over meerdere scholen.
De programma's Bedrijvigheid Hollands Kroon is de afgelopen jaren een interessante vestigingslocatie gebleken voor grootschalige ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen hebben de gemeente een economische impuls gegeven, maar laten ook zien dat ruimtelijke regie en kwaliteitsborging nodig zijn om landschappelijke verrommeling te voorkomen. We hebben daar oog voor en werken dat uit in een landschappelijk inpassingskader. Als gemeente willen we de dynamiek van grootschalige ontwikkelingen en investeringen in onze regio benutten als vliegwiel voor brede welvaart in Hollands Kroon. Ontwikkelingen moeten niet enkel bijdragen aan economische groei, maar ook aan sociale, ruimtelijke en maatschappelijke doelstellingen. Hollands Kroon staat niet op zichzelf. Opgaven zijn veelal gemeente overstijgend en vragen om een regionale samenwerking. Denk hierbij aan de toekomst van het landelijk gebied, het Ontwikkelperspectief, het energievraagstuk, toerisme maar ook onderwerpen zoals arbeidsmarkt en onderwijs. Waar mogelijk werken we intensief samen met de regio Kop van Noord-Holland en de provincie. Door deze samenwerkingen kunnen we ontwikkelingen mogelijk maken die niet alleen de eigen gemeente aan gaan maar belangrijk zijn voor de vitaliteit van de hele regio. Het belang van samenwerking blijkt ook uit de rapportage Elke Regio Telt. 14
Daarvoor werken de regio Kop van Noord-Holland, provincie en Rijk op basis van gelijkwaardigheid samen aan een gebiedsgerichte uitvoeringsagenda voor de komende jaren. Onze regionale samenwerkingsagenda en regionale visie sociaal domein zijn daarbij belangrijke ingrediënten. De economie groeit. Voor Hollands Kroon is een uitbreidingsvraag van 14 tot 28 hectare aan bedrijfsterreinen voorzien. Vanwege het gebrek aan ruimte en beperkte mogelijkheden om nieuwe bedrijventerreinen aan te leggen wordt het steeds belangrijker om in te zetten op efficiënt ruimtegebruik op bestaande terreinen, dan wel herontwikkeling. Nieuwe uitleg/uitbreiding van bedrijventerreinen vraagt hierbij om een zorgvuldige afweging. Ook gaan we door met de verduurzaming en vergroening van onze bedrijventerreinen. Hollands Kroon kent een vitale agrarische sector die voor de gemeente van groot belang is. Daarom blijven we investeren via de bestaande uitvoeringsagenda en verkennen we de kansen voor de ‘Agrarische hoofdstad van de Toekomst’. De unieke uitgangspositie van de sector, met een duurzaam en gezond toekomstperspectief in Hollands Kroon, willen we behouden en versterken. Tegelijkertijd zien we in ons landelijk gebied grote uitdagingen, waar ook de agrarische sector mee te maken heeft.
We werken regionaal aan een zogenaamde ‘Aanpak Landelijk Gebied’ waarbij natuur, landbouwperspectief, waterkwaliteit en kwantiteit, biodiversiteit en de gevolgen van klimaatverandering samenkomen. De regio Kop van Noord-Holland werkt hierin nauw samen met alle betrokken partijen en overheden. De visserijsector is de afgelopen jaren geconfronteerd met vermindering van visgronden, extra regeldruk en sanering. Dit heeft ook zijn weerslag op de visserijactiviteiten in de haven van Den Oever. Voor behoud en versterking van de visserijgemeenschappen en de landzijdige ketens is in 2024 voor de vijf visserijregio's een Visserij Ontwikkel Plan (VOP) ingediend bij met ministerie van LNV (thans LVVN). Ons gezamenlijk plan voor de regio (Den Helder, Texel en Hollands Kroon) spitst zich toe op versterking van het landzijdig visserijcluster en de visserijgemeenschappen. Voor Hollands Kroon voorziet het VOP in de ontwikkeling van het Blue Food Centrum Wieringen; een aanpak voor de versterking, vernieuwing en verbreding van de visserij gerelateerde bedrijvigheid, activiteiten en sfeer op en rond de haven van Den Oever, in verbinding met brede welvaart in het dorp. Op basis van het convenant VOP met het Rijk werken wij de ontwikkeling van het Blue Food Centrum Wieringen verder uit.
Samen met het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland-Noord, onderwijs en lokale overheden stimuleren we kennisontwikkeling en kennisdeling in de regio om innovatiekracht van het bedrijfsleven te versterken. Belangrijk speerpunt is het vasthouden en aantrekken van jongeren in de regio. In 2025 werken we verder aan de projecten die in 2024 zijn gestart in het kader van het programma Arbeidsmarkt & Onderwijs van de regionale samenwerkingsagenda ‘Samen op kop’. Via 15
verschillende projecten stimuleren we mensen een baan op te pakken in de agri-, tech-, zorg- of horecasector. We merken dat het verbinden van vraag en aanbod ingewikkeld is. Daarom werken we in 2025 aan een nieuw Regionaal Werkcentrum waarin werkenden, werkzoekenden en werkgevers via één regionale toegang, samengebracht worden. In 2024 is gestart met het project ‘Zuiderzeewerken, al 100 jaar, nog 100 jaar’, in 2025 en 2026 gaan we hier mee door. De verhalen en beelden rondom het grootste waterbouwkundige project van Nederland nutten we uit voor een verbindend en lokaal gedragen programma voor mens (inwoners, ondernemers en bezoekers) cultuur, erfgoed en landschap. Het bredere doel is om de bekendheid en aantrekkingskracht van Hollands Kroon over de Zuiderzeewerken te vergroten en daarvoor meer positieve aandacht en verblijfsduur te genereren van regionale, landelijke en buitenlandse bezoekers. Leefbaarheid Beheer en inrichting openbare ruimte In 2025 starten wij met de actualisatie van het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) en het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte. Vooruitlopend op het definitieve plan gaan we in 2025 een extra impuls geven en experimenteren met andere vormen van beheer door onze organisatie, anders dan alleen via meldingen, kernbeheer en contractbeheer op basis van alleen beeldkwaliteit.
Een goed onderhouden openbare ruimte werkt niet alleen uitnodigend voor inwoners, maar ook voor recreanten om in te verblijven en draagt uiteindelijk bij aan de positieve waardering ervan. We hebben hierbij ook oog voor evenementen en het belang van gebieden voor recreatie en toerisme. In het kader van positieve gezondheid maken we koppelkansen met het beheer van openbare ruimte, met als accent het opwaarderen van trottoirs en het beweegvriendelijk inrichten van ‘ommetjes’, parken en speelplekken. Kader is om te beginnen waar de grootste achterstand is en het meeste rendement te behalen is. In een jaarplan werken we uit welke acties er volgen, met als doel om bij een volgende inwonerspeiling de tevredenheid van inwoners naar een cijfer 7 te brengen. De resultaten van deze experimenten van beheer kunnen we dan meenemen in een structurele aanpak vanaf 2026, zo nodig inclusief financiële borging ervan. Tevredenheid van afhandeling van Fixi-meldingen neemt toe en het aantal Fixi-meldingen neemt af, omdat er vanuit de extra impuls proactief wordt beheerd en onze zichtbaarheid, eigenaarschap en aanspreekbaarheid op straat verder wordt vergroot.
16
Effectindicatoren Rapportcijfer dat inwoners voor het onderhoud
Realisatie
Begroting
2018 2019 2020 2021 2022
2025
6,4
7
6,2
6,5
openbare ruimte geven1 Woningbouw We zetten in op het realiseren van in ieder geval 3.200 woningen tot 2031 (Woonvisie) en dat vraagt om een harde plancapaciteit van zo’n 4.200 woningen. Dit betekent dat er vanaf 2025 gemiddeld 440 woningen per jaar in procedure gebracht moeten worden om deze aantallen te halen. Een projectorganisatie moet zorgen voor de gewenste versnelling en daarnaast werken we de Woonvisie uit in een Uitvoeringsprogramma. Een duurzame en gezonde bestaande woonomgeving We zien ons geconfronteerd met een grote opgave om de bestaande woonomgeving te verduurzamen. Voor woningbouw, bedrijventerreinen, agrarische - en andere bedrijven en de inrichting van de openbare ruimte geldt dat duurzaamheid één van de uitgangspunten moet zijn in beleid en uitvoering. We staan voor een ‘verbouwing van Nederland’ en moeten de strategie voor Hollands Kroon bepalen. De netcongestie wordt vanaf 2028 merkbaar in de buurtaanpak van Liander. Globaal gaat 1 op de 3 straten gaat open om het energienetwerk te verzwaren en komen er honderden transformatorhuisjes in de wijken. Keuzes om grootschalige investeringen te doen in onderhoud en reconstructie moeten we zorgvuldig bepalen. We maken de bestaande woonomgeving toekomstbestendig, zodat we ten minste voldoen aan alle klimaatdoelstellingen en willen hier een versnelling in maken.
Focus in 2025 is om woningeigenaren te helpen om hun eigendom energiezuinig te maken en fossielvrij te verwarmen. Dat doen we door bestaande subsidieregelingen te verruimen en de drempel om deze te benutten te verlagen. In 3 tot 5 gebieden in onze gemeente gaan we de slag waar de hittestress hoog is. Hier maken we een koppeling met het speerpunt: Aandacht voor openbare ruimte, waar positieve gezondheid onderdeel van uitmaakt. Resultaat is een vergroting van de leefbaarheid in de dorpen. Verkeersveiligheid Het Landbouwnetwerk (2024), Verkeersveiligheidsplan (2020), Verkeersmodel (2024), Schoolroutes (2024) en Wegencategorisering (2024) brengen we bij elkaar in een investeringsprogramma 2025-2027. Met het krediet van € 2.500.000 (Kadernota) brengen we maatregelen in beeld en voor alle geïnventariseerde knelpunten
17
en onveilige situaties (op schoolroutes) en dragen zorg voor uitvoering daarvan. Uitgangspunt is een structurele maatregel. Bij de keuze voor de verkeersoplossing moet blijken, of, en zo ja, welke tijdelijke alternatieven beschikbaar zijn en wat de haalbaarheid van de alternatieven is. Omgevingsvisie De grootschalige ontwikkelingen en maatschappelijke vraagstukken versterken de noodzaak tot het hebben van een gemeentelijke koers. Waar willen we naar toe? Welke ambities streven wij na? Vraagstukken die een plek moeten krijgen in onze gemeentelijke omgevingsvisie. Naar aanleiding van de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport ‘Tijden Veranderen’ (2024) over de vestiging van datacenters in onze gemeente is een review van de concept omgevingsvisie uitgevoerd. Dit geeft aanleiding tot gedeeltelijke aanpassing en aanvulling van de concept omgevingsvisie. Dat vraagt meer tijd en aandacht. Daarnaast is het belangrijk om opnieuw met onze inwoners, ondernemers en stakeholders in gesprek te gaan over de omgevingsvisie voor Hollands Kroon. Het doorlopen van een gedegen proces is noodzakelijk waarbij voldoende ruimte is voor participatie en bespreking met uw raad. Dienstverlening Dienstverlening voor de inwoners Zichtbaarheid, vertrouwen en verbinding is waar het bij onze dienstverlening om draait. In 2025 nemen we onze strategie op dienstverlening onder de loep.
We zetten in op verbetering de balie, de doorontwikkeling van het gemeentehuis als ontmoetingsplek en een dagelijkse/bredere inzet van de HK-mobiel om onze inwoners beter te bereiken. We heroverwegen in 2025 de op dit moment gescheiden huisvesting van het bestuur en het ambtelijk apparaat. De definitieve beslissing hierover wordt na de verkiezingen in 2026 aan de gemeenteraad voorgelegd. Het aantal WOZ-bezwaren proberen we te beperken door goede communicatie. Daarnaast gaan we door met de implementatie van de Woo (Wet open overheid), die regelt welke overheidsinformatie openbaar is en hoe iemand die kan aanvragen. Effectindicatoren
Realisatie
Begroting
2020
2021
2022
2023
2024
2025
6,3
-
6,3
-
6,4
+
Rapportcijfer dienstverlening door inwoners 18
Communicatie en participatie We zetten de ingezette lijn van het versterken van onze communicatie door. Extra aandacht gaat in 2025 uit naar de representatie van het college, het verbeteren van participatie op basis van de recente evaluatie, offline communicatie en projectcommunicatie bij grootschalige opgaven (zoals woningbouw en duurzaamheid). We vergroten de algemene communicatiekennis en vaardigheden van onze medewerkers. Ook worden de nieuwe websites doorontwikkeld. Hieronder verstaan we het verbeteren van de digitale toegankelijkheid, (informatie)veiligheid en het verder uitbreiden van MijnHollandsKroon door een koppeling met het zaaksysteem voor bijvoorbeeld vergunningaanvragen. Op die manier kunnen inwoners nog makkelijker zelf zaken doen met de gemeente en hiervan op de hoogte blijven. Bestuur In 2025 evalueren we het recent ingevoerde nieuwe vergadermodel. Binnen deze werkwijze gaat de raad in beeldvormende vergaderingen in gesprek met inwoners, bedrijven en instellingen om zich voorafgaand aan besluitvorming te laten informeren. Het raadscafé op locatie, wordt gecontinueerd en we starten met ‘Gast van de Raad. Dit is een middel om inwoners meer bekend te maken met het werk van de gemeenteraad en hen meer te betrekken bij de gemeentelijke politiek. Effectindicatoren
Realisatie
Begroting
2020
2021
2022
2023
2024
2025
17%
-
16%
-
24%
+
% inwoners dat veel vertrouwen heeft in de manier waarop de gemeente wordt bestuurd Organisatie De organisatievisie 'Met open houding midden in de samenleving' wordt iedere dag opnieuw nagestreefd. Vanuit de directie wordt hier samen met team programmaregie sturing aan gegeven. Daarnaast wordt er de komende jaren bij medewerkers ingezet op competentie ontwikkeling, zoals politiek-bestuurlijke sensitiviteit' en effectief samenwerken in teams. Omdat de wereld om ons heen snel verandert, we als organisatie wendbaar moeten blijven en we onze kennisbasis bij Hollands Kroon op orde moeten houden wordt er een leerlijn ontwikkeld voor alles wat je hoort te weten als professioneel ambtenaar. In aanvulling 19
op onze eigen kennis onderzoeken we in 2025 hoe we kunstmatige intelligentie (AI) in kunnen zetten om gemeentelijke dienstverlening te verbeteren en vereenvoudigen, daar waar het kan. We realiseren ons dat de gemeente er is voor alle inwoners en leveren maatwerk daar waar nodig. De leefwereld van onze inwoners is daarbij steeds ons vertrekpunt. ICT en digitale veiligheid In 2025 werken we verder aan de ICT-roadmap door verbetering van het IT-beheer en bijbehorende processen. Ook implementeren we de NIS2-wetgeving, die van kracht wordt in 2025. Deze wetgeving legt beveiligingsmaatregelen op om risico's voor netwerk- en informatiesystemen van de publieke sector te beperken. Zowel intern, als met de aan ons verbonden partijen, gaan we aan de slag om te voldoen aan deze nieuwe wet. Daarnaast werken we verder aan het vervangen van onze HR-software. Een omvangrijk project dat loopt tot 2028. Ook werken we verder aan de professionalisering van ons IT-security operations center (SOC). Vitaliteit In 2025 gaan we verder met de implementatie van positieve gezondheid. Dit brengt kansen met zich mee om het sociale en fysieke domein aan elkaar te verbinden. Denk aan de openbare ruimte als plek voor beweging en ontmoeting voor jong en oud. We bevorderen sociale cohesie en betrokkenheid in de gemeente.
Door gezamenlijk te investeren in de versterking van onze lokale netwerken, bouwen we aan een duurzame en inclusieve toekomst voor alle inwoners van Hollands Kroon. Speciale aandacht blijft uitgaan naar de mentale gezondheid van onze jongeren. Denk aan het tegengaan van eenzaamheid. Ook onderzoeken we of we meer mogelijkheden kunnen creëren voor ontmoetingen tussen jongeren. We hechten grote waarde aan de vitaliteit en veerkracht van onze inwoners. Het is van cruciaal belang dat zij de kans krijgen om elkaar te ontmoeten, te verbinden, te helpen (nabuurschap) en samen te werken aan gemeenschappelijke doelen. Verenigingen en stichtingen spelen hierbij een belangrijk rol. Een belangrijke opgave waar we als gemeente samen met onze partners nog steeds voor staan is de transformatie van de zorg. Na acht jaar zijn we nog steeds heel blij met Incluzio Hollands Kroon. Ons uitgangspunt blijft dat de zorg zoveel mogelijk thuis of in de woonplaats plaatsvindt en dat zorg zoveel mogelijk voorkomen wordt. Hierdoor blijft de zorg inhoudelijk goed en betaalbaar. Om deze redenen blijven we inzetten op vroegsignalering, preventie en innovatie.
Met het vaststellen van de Regiovisie Sociaal Domein voor de Kop van Noord-Holland hebben we de lijnen uitgezet voor hoe we alle partners in het sociaal domein samen met de gemeenten willen laten samenwerken aan een integrale aanpak van ondersteuning voor elke inwoner. Over de domeinen en gemeentegrenzen heen en met behoud van lokale identiteit. Een visie die moet leiden tot een passende oplossing voor elke vraag binnen de mogelijkheden die we daarvoor hebben, 20
ook financieel. Vanuit de acht in de regiovisie gedefinieerde ambities worden, met (ambtelijke) inzet uit de hele regio, programma's en projecten opgestart met al onze partners. Waaronder uiteraard onze belangrijkste partner Incluzio. Dit moet leiden tot een sociaal sterke(re) regio. Nieuwkomers In Europa is besloten om de tijdelijke beschermingsregeling voor Oekraïense ontheemden wederom met een jaar te verlengen. Gemeenten blijven daarmee verantwoordelijk voor het bieden van opvang. In 2026 verloopt het contract van een grote opvanglocatie voor Oekraïners in Hollands Kroon, dit betekent dat in 2025 gezocht moet worden naar een alternatief. Het nieuwe landelijk coalitieakkoord spreekt over het intrekken van de Spreidingswet. Hiermee is het landelijke asielprobleem niet opgelost. Dit geeft grote zorgen bij gemeenten. Hollands Kroon draagt in 2025 bij aan het verminderen van het maatschappelijke probleem van de asielopvang door het realiseren van een opvanglocatie voor asielzoekers. De taakstelling voor het huisvesten van statushouders is de afgelopen jaar verhoogd en de verwachting is dat deze de komende jaren nog hoog blijft. Dit geeft uitdagingen door de druk op de woningmarkt.
Hollands Kroon zet in op alternatieve oplossingen zoals een doorstroomlocatie, pilot woning delen en het creëren van tijdelijke huisvesting voor verschillende doelgroepen zoals op de Hoornseweg in Middenmeer. Door deze oplossingen kunnen statushouders die gekoppeld worden aan de gemeente sneller gehuisvest worden en dus sneller starten met inburgering. Erfgoed, Kunst & Cultuur Met de vastgestelde Cultuurvisie 2025-2028 werken we aan het stimuleren en verbreden van het aanbod van kunst en cultuur in het onderwijs en verenigingsleven, maar ook bij evenementen. Hiervoor wordt een stimulerende subsidieregeling opgezet en een cultuurfonds Hollands Kroon in het leven geroepen. We zetten in op koppelkansen en versterking op het gebied van toerisme en economie. Ons materieel en immaterieel erfgoed speelt daarin ook een belangrijke rol. We beschermen en koesteren dit. Herkenbaarheid en zichtbaarheid zijn belangrijke pijlers in het beleven van ons cultureel erfgoed. Sport Nadat eerder de toekomstbestendigheid van de sportvoorzieningen in relatie tot de behoeften is geïnventariseerd, gaan we nu werken aan een nieuwe infrastructuur voor de sport. We ondersteunen het verenigingsleven vanuit het belang van sporten en gezondheid. Een beweeg-vriendelijke leefomgeving moet daarop aansluiten.
21
Samenvattend Financieel beeld Begroting 2025 (bedragen * 1.000) 2025
2026
2027
2028
Startsaldo kadernota (tekort)
706
7.742
5.969
4.855
Mutaties kadernota
-706
-7.742
-5.969
-4.855
-
-
-
-
Mei circulaire (opbrengsten)
-5.754
-3.879
-2.829
-2.106
Mutaties 2de Berap en Begroting
12.498
8.181
3.704
2.654
Inzet reserves voor impulsen
-5.790
-1.918
-
-
-953
-2.383
-875
-548
-
-
-
-
Saldo
Inzet vrije deel Algemene reserve Saldo
Uitsplitsing Begrotingseffect (extra impuls 2025; bedragen x € 1.000) Onderwerp
Toelichting
2025
2026
Extra impuls Groen
We gaan een extra impuls geven aan de kwaliteit van de openbare ruimte
2.000
2.000
en experimenteren met andere vormen van groenbeheer, anders dan alleen op basis van meldingen, kernbeheer en contractbeheer op basis van beeldkwaliteit. De resultaten van deze experimenten kunnen we dan meenemen in een structurele aanpak vanaf 2026 ev. Versnelling woningbouw
Extra impuls versnelling woningbouw. De projectorganisatie ‘Wonen en Gebiedsontwikkeling’ wordt verder opgebouwd om de grote reguliere woningbouwprojecten te versnellen. Ook daarvoor moet extra ambtelijke inzet verworven worden. Dit in aanvulling op het door de raad beschikbaar gestelde een budget van € 900.000 voor de uitvoering van het Plan van Aanpak flexwoningen. We maken kosten voor ambtelijke inzet, inhuur van derden, participatie, externe kosten (advies- en
22
1.300
2027 2028
onderzoekskosten). Het gaat hierbij op dit moment onder andere om projecten en gebiedsontwikkeling in Hippolytushoef, Wieringerwerf, Middenmeer, Anna Paulowna en Winkel-Nieuwe Niedorp. Midden in de samenleving
Extra impuls op de dienstverlening. Zichtbaarheid, vertrouwen en
250
verbinding. Drie begrippen waar we in onze dienstverlening lading willen geven. Verduurzaming bestaande woning voorraad
Verduurzaming bestaande woning voorraad
2.000
Rentelasten nieuwe wensen Extra Impuls 2025
Rentelast nieuwe wensen Extra Impuls 2025
210
210
210
210
5.760
2.210
210
210
Totaal nieuwe impulsen
De extra impuls jeugdondersteuning op scholen is al meegenomen in de kadernota voor een bedrag van 0,210 mln. De extra impuls Quickwins in verkeersveiligheid en schoolroutes is eveneens onderdeel van de kadernota en hiervoor is een investeringskrediet voorgesteld van 2,5 mln. Investeringen We leggen hier in het kort de investeringsagenda van Hollands Kroon voor. De investeringen die nieuw zijn voor deze begroting zijn als individuele posten opgenomen bij de programma’s waar zij betrekking op hebben. In 1 oogopslag Onderstaand overzicht geeft het beeld van de huidige agenda van 2024, bijstellingen uit de P&C Cyclus, inmiddels besloten raadsvoorstellen en voornemens tot bijstellingen voor 2025 en verder. Het 1e deel van het overzicht geeft de investeringssommen weer over 2024 – 2028. Het 2e blokje zijn de kapitaallasten die daaruit voortkomen. Alle bedragen gaan x €1.000 zowel van de investeringssommen als de kapitaallasten (KL.) Wanneer er een -/- voor staat betekent dit voor de investeringssom een afname, voor de kapitaallasten een voordeel.
23
(bedragen x € 1.000) Het effect van de kapitaallasten op de begroting In 1 oogopslag is te zien dat de kapitaallasten in een begrotingsjaar op 13 mln tot 15 mln uitkomen. Deze lasten vinden een plek in de begroting, al dan niet (deels) gedekt door bestemmingsreserves of - zoals bij riolering - door belastingen. Daarnaast is in het verleden gebleken dat de investeringsplannen of opgaves hoger lagen dan wat er in de praktijk daadwerkelijk werd gerealiseerd (realiserend vermogen). Oorzaken hiervan zijn vertragingen in projecten, onvoldoende capaciteit bij aannemers of bij de gemeente om projecten uit te voeren maar ook de afhankelijkheid van derden. Denk aan nutsbedrijven die mede de planning van een infrastructureel plan flink beïnvloeden. De raad stelt soms krediet / een investeringssom beschikbaar in jaar 1, maar ziet de effecten daarvan in jaar 3 of 4. Om enigszins het effect op de begroting te duiden wordt rekening gehouden met het realiserend vermogen. Dat betekent dat dit wordt meegewogen in de claim die de investeringsagenda doet met de kapitaallasten op de begroting. Belangrijk is om te benoemen dat wanneer projecten in de openbare ruimte worden uitgesteld, dit altijd wordt gedaan na risico- en veiligheidsoverwegingen. Inkomsten De inkomsten van de gemeente zijn te verdelen in verschillende componenten.
De grootste inkomstenpost komt als algemene uitkering uit het gemeentefonds. Dit vertaalt zich naar een bedrag van € 114 miljoen wat neerkomt op 70% van onze totale inkomsten. Daarna volgen de inkomsten die gerealiseerd worden door 24
belastingen met 17 miljoen. Deze bestaan voor het grootste deel uit de onroerendezaakbelastingen. De inkomsten wijken ten opzichte van voorgaande jaren relatief gezien niet veel af. De belangrijkste uitschieter zijn de inkomsten uit verkopen. Hierin zitten de verkoopopbrengsten verwerkt van ‘t Veld Noord die voor 2025 eenmalig zijn begroot op een bedrag van circa 10 miljoen. Jaar 2025 verdeeld inkomsten categorieën (bedragen x € 1.000) Soort inkomsten
2025
Percentage
Belastingen
-16.912
10%
Gemeentefonds & Subsidies
-114.338
70%
Leges
-8.781
5%
Overig
-4.539
2,8%
Pachten & Huren
-867
0,5%
Rente
-611
0,4%
Reserves & Voorzieningen
-5.783
3,5%
Verkopen
-10.533
6,5%
Saldo inkomsten
-162.363
100%
(bedragen x € 1.000) NB Post Reserves en Voorziening zijn geen inkomsten. Programmabegroting inkomsten 2025
2026
2027
2028
Bedrijvigheid
-1.416
-1.466
-1.466
-1.466
Dienstverlening
-126.476
-110.499
-110.472
-110.789
Leefbaarheid
-15.799
-14.371
-13.738
-13.738
Vitaliteit
-13.633
-13.456
-12.780
-12.780
Saldo voor Bestemming
-157.325
-139.792
-138.455
-138.772
-487
-710
-710
-710
Mutatie Reserve Bedrijvigheid 25
Mutatie Reserve Dienstverlening
-2.711
-3.441
-1.832
-1.505
Mutatie Reserve Leefbaarheid
-1.848
-2.414
-2.503
-2.501
7
557
557
557
-162.363
-145.800
-142.944
-142.932
Mutatie Reserve Vitaliteit Saldo na Bestemming (bedragen x € 1.000) Weerstandsvermogen /Inzet Algemene reserve
Het saldo van de algemene reserve (AR) per 31-12-23 is 32,6 miljoen. Per 31-12-2024 ramen we dit saldo op 32,5 miljoen en op 31-12-2025 bedraagt dit naar verwachting 37,1 miljoen. Het surplus van de algemene reserve is dat deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s. In de begroting 2025 calculeren we een bedrag van 6,7 miljoen ter afdekking van de risico’s. Van het restant, het vrij besteedbare deel (surplus), kan een gemeente jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten. Met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft. Het surplus van de algemene reserve bij Hollands Kroon bedraagt derhalve 30,4 miljoen. Hollands Kroon mag in 2025 dan maximaal 10% van dit surplus, zijnde 3 miljoen, inzetten ter dekking van structurele lasten. In deze begroting komt daar 0,953 miljoen in jaarschijf 2025 voor in aanmerking. Het weerstandsvermogen en dus de solvabiliteit daalt door de inzet als dekkingsmiddel van onze algemene reserve. Voor 2025 wordt de weerstandsratio 5,9 en de solvabiliteit 29,1% (bedragen x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
2028
Saldo verloop Algemene Reserve
32.556
37.118
32.716
31.530
30.671
Verloop risicoprofiel
2.200
6.700
6.700
6.700
6.700
‘Vrij beschikbaar’
30.418
26.016
24.830
23.971
Max 10% norm technische dekking
3.042
2.602
2.483
2.397
953
2.383
875
548
Incidentele onttrekking
6.621
2.019
311
311
Incidentele storting
12.136 25,2%
22,8%
21,0%
Technische dekking
Solvabiliteit % 26
31,0%
29,1%
Programma’s
27
Bedrijvigheid
28
Bedrijvigheid Cluster Economische ontwikkelingen Grootschalige ontwikkelingen De afgelopen jaren is Hollands Kroon een interessante vestigingslocatie gebleken voor grootschalige ontwikkelingen zoals het Windpark Wieringermeer en datacenters op Agriport. Deze ontwikkelingen hebben het gebied een economische impuls gegevens maar we zien ook dat de landschappelijke inpassing van dergelijke ontwikkelingen aandacht behoeft. Daarnaast moeten ontwikkelingen niet enkel bijdragen aan economische groei, maar ook aan sociale en maatschappelijke doelstellingen. Met deze blik werken wij de komende jaren aan vraagstukken zoals het energievraagstuk (programma Leefbaarheid, cluster milieu), onze woningbouwopgave (programma Leefbaarheid, cluster omgevingskwaliteit) de behoefte aan uitbreiding van de werklocaties, de ontwikkelingen in het landelijk gebied enz.. Vraagstukken die veelal gemeente overstijgend zijn en een (groot) ruimtebeslag kennen en waarbij wij niet zelf het bevoegd gezag zijn. Vanuit de provincie wordt, samen met gemeenten gewerkt aan het ruimtelijk voorstel welke als input zal dienen voor de landelijke omgevingsvisie; de Nota Ruimte. Het is hierbij belangrijk dat wij de samenwerking met de regiogemeenten, provincie en stakeholders blijven opzoeken. Het belang van samenwerking blijkt ook uit de rapportage Elke Regio Telt.