Bijlage 3 Participatieverslag Erfgoedvisie Hollands Kroon

Participatieverslag Erfgoedvisie Hollands Kroon 20 juni 2023 Gemeente Hollands Kroon

1

Omslag Rijksmonument Gemaal Lely aan de Zuiderdijkweg 22 in Wieringerwerf op 23 september 2022. Gemeente Hollands Kroon Datum 20 juni 2023

2

Inhoudsopgave Opzet participatietraject ............................................................................................................................. 4 Participatie in Hollands Kroon ............................................................................................................................. 4 Doel ...................................................................................................................................................................... 4 Vorm..................................................................................................................................................................... 4 Online platform Denk Mee................................................................................................................................... 5 Tijdlijn ................................................................................................................................................................... 5 Opbrengsten participatiebijeenkomst ......................................................................................................... 8 Evaluatie bijeenkomst ..........................................................................................................................................

8 Gesprekstafel: Ontstaansgeschiedenis ................................................................................................................ 9 Gesprekstafel: Archeologie ................................................................................................................................ 12 Gesprekstafel: Cultuurhistorie ........................................................................................................................... 14 Gesprekstafel: Gebouwd Erfgoed ...................................................................................................................... 16 Gesprekstafel: Beleefbaarheid en zichtbaarheid ............................................................................................... 21 Gesprekstafel: Overige onderwerpen ................................................................................................................ 24 Opbrengsten Platform Denk Mee .............................................................................................................. 28 1. Prachtige visie! ............................................................................................................................................... 28 2. Opmerkingen/Aanvullingen Wieringermeer.................................................................................................. 28 3.

Reactie erfgoedvisie ....................................................................................................................................... 29 4. Erfgoedvisie Hollands Kroon .......................................................................................................................... 30 Reactie op bericht 4: Erfgoedvisie Hollands Kroon ............................................................................................ 31 5. Ik heb geen idee maar wel wat vragen .......................................................................................................... 32 6. Input vereniging De Wieringer Molens .......................................................................................................... 33 7. Instandhoudingsplicht gebouwd erfgoed ...................................................................................................... 36 Opbrengsten op andere wijze ................................................................................................................... 38 8. Erfgoed van de oorlog .................................................................................................................................... 38 9. Draagkracht & draagvlak ..............................................................................................................................

38 Conclusie participatietraject ..................................................................................................................... 41 Aantal participanten .......................................................................................................................................... 41 Representativiteit ............................................................................................................................................... 41 Doel .................................................................................................................................................................... 41

3

Opzet participatietraject De afgelopen jaren is er gewerkt aan een goede basis op erfgoed. In de Kadernota Erfgoed lag de focus op het aanwijzen van gemeentelijke monumenten. Het college streeft naar een stimulerend monumentenen archeologie en daarom is Hollands Kroon toe aan een nieuwe visie op erfgoed. We gaan verder bouwen op de basis die afgelopen jaren is gelegd. De Erfgoedvisie gaat over de volgende onderwerpen: • Archeologie (Denk aan de sporen uit het verleden die nog altijd te vinden zijn in de bodem.) • Cultuurhistorie (Denk aan de structuren in het landschap zoals dijken, kanalen of een verkavelingspatroon. Maar ook de erfinrichting van een boerderij, tuunwallen en eendenkooien.) • Gebouwd erfgoed (Denk aan monumenten, een beschermd dorpsgezicht, karakteristieke bebouwing, molens, boerderijen, kerken en de historische schepen) • Beleefbaarheid en zichtbaarheid (Denk aan de manieren waarop inwoners en toeristen de geschiedenis van Hollands Kroon kunnen ontdekken.)

Participatie in Hollands Kroon Hollands Kroon vindt het belangrijk om samen met inwoners te zoeken naar oplossingen, verbeteringen of nieuwe ideeën. Dat doen we door in gesprek te gaan. In november 2022 is de Participatieverordening vastgesteld waarbij ook de visie op participatie is toegelicht. De nieuwe Erfgoedvisie heeft gevolgen voor de omgeving. De onderwerpen in de visie hebben bijvoorbeeld invloed op monumenteneigenaren en eigenaren van karakteristieke bebouwing. Daarnaast zijn er bij het thema erfgoed ook veel inwoners betrokken die zich vrijwillig inzetten voor een erfgoedorganisatie zoals een museum of historische vereniging. We willen hen en andere geïnteresseerden via een participatietraject de ruimte geven om van zich te laten horen. Het participatietraject wordt afgesloten met een eindverslag. Hierin wordt een overzicht gegeven hoe het traject is verlopen, welke reacties zijn ontvangen en wat er met de reacties is gedaan.

Doel Het participatietraject heeft als doel om een inhoudelijk kwalitatief goede erfgoedvisie te maken. Er is een schat aan kennis over de omgeving bij erfgoedliefhebbers aanwezig. Door opmerkingen te verzamelen op een concept van de visie wordt de definitieve visie van betere kwaliteit. Daarnaast verkleinen we met het participatietraject de afstand tussen de beleidsmaker en onze inwoners door constructief in gesprek te gaan. Inwoners worden betrokken bij het maken van nieuw beleid en hiermee vergroten we het draagvlak voor dit beleid.

Vorm Er zijn verschillende participatievormen waarbij de mate van invloed kan verschillen. Er is gekozen voor een vorm waarbij we reacties verzamelen op een eerste concept van de erfgoedvisie. Het concept dient als startpunt om met elkaar in gesprek te gaan en geeft duidelijkheid over welke onderwerpen de erfgoedvisie kan gaan. Het niveau van participatie is ‘meedenken’. Dit betekent dat er ruimte is om meningen en opvattingen te laten horen. De mening van inwoners speelt een grote rol bij de ontwikkeling van het beleid. Maar de uiteindelijke keuze wordt gemaakt door de gemeente. Sommige reacties worden daardoor niet omgezet tot een zichtbare aanpassingen van de visie.

4

Online platform Denk Mee We werken met het digitale participatieplatform ‘Denk Mee’ waar allerlei verschillende projecten op worden gedeeld. Inwoners, organisaties en andere geïnteresseerden kunnen na het aanmaken van een account, reacties achterlaten op de verschillende projecten. De activiteitenkalender geeft een overzicht van de aankomende bijeenkomsten en/of activiteiten en de reeds afgelopen activiteiten. De projectpagina ‘Erfgoedvisie Hollands Kroon’ is te bereiken via de website: www.denkmee.hollandskroon.nl/nl-NL/projects/erfgoedvisie

Tijdlijn Fase 1 5 mei 2023 – 16 mei 2023

Tijd voor een nieuwe erfgoedvisie Op welke wijze de gemeente omgaat met de bescherming van waardevolle gebouwen, ons cultuurhistorisch landschap en archeologie kan verschillen. In 2019 is de Kadernota Erfgoed vastgesteld door de gemeenteraad. De focus lag op het aanwijzen van gemeentelijke monumenten. Daardoor telt Hollands Kroon nu 35 gemeentelijke monumenten. Het monumentenregister telt aanvullend nog 128 rijks- en 36 provinciale- monumenten. Naast het uitbreiden van de monumentenlijst zijn er nog verschillende onderwerpen verder uitgewerkt. Denk hierbij aan de Kerkenvisie, Open Monumentendag en informatieborden. De afgelopen jaren is er gewerkt aan een goede basis op erfgoed. Daarop gaan we nu verder bouwen. Ambitie Het coalitieakkoord 2022 – 2026 stelt de ambitie voor een stimulerend monumenten- en archeologiebeleid. Het erfgoed gaan we beter herkenbaar en meer zichtbaar maken. De rol van de gemeente wordt actiever. Wet- en regelgeving Met het opstellen van een nieuw visie kunnen we een groot deel zelf bepalen maar als gemeente moeten we ook rekening houden met bestaande wet- en regelgeving. De Erfgoedwet (2016) stelt hoe er met erfgoed dient te worden omgegaan en welke verantwoordelijkheden bij de gemeente liggen. De aankomende Omgevingswet zorgt ervoor dat na de inwerkingtreding alle regels betreffende erfgoed in de fysieke leefomgeving opgaan in de nieuwe wetgeving.

Dat maakt een integrale bescherming van ons erfgoed mogelijk. We houden ook rekening met de provinciale regelgeving. De Leidraad Landschap & Cultuurhistorie is een handreiking voor het inpassen van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in het landschap. Daarnaast zijn er verschillende gebieden in onze gemeente aangewezen door de provincie als Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL); Oude Veer, Wieringen, Schagen. De gebiedsgerichte kernkwaliteiten zijn gericht op het behoud van de landschappelijke karakteristiek, de openheid, ruimtebeleving en diverse ruimtelijke dragers. Denk bijvoorbeeld aan de Westfriese Omringdijk, de Wierdijk, stolpenstructuren, eendenkooien maar ook zichtlijnen en bebouwingslinten. De Leidraad Landschap & Cultuurhistorie en het BPL zorgen voor de bescherming van de landschappen waar we extra zuinig op zijn vanwege hun bijzondere eigenschappen. Hierdoor blijft de provincie, en onze gemeente, een mooie plek om te leven. Eerste concept Enkele maanden geleden zijn we gestart met het schrijven van een eerste concept erfgoedvisie. Dit is een heel karwei omdat we over vele onderwerpen moesten

5

nadenken. Trends, ontwikkelingen en uitdagingen gaven inhoudelijk richting aan de onderwerpen en keuzes die in de visie worden gemaakt. Daarnaast is de ervaring die de afgelopen jaren is opgebouwd over de omgang met monumenten en monumenteneigenaren is hierin meegenomen. Op dinsdag 16 mei wordt het eerst concept van de erfgoedvisie voorgelegd ter besluitvorming aan het college van burgemeester en wethouders. Daarna delen we dit document op het platform Denk Mee zodat iedereen dit concept kan downloaden en lezen.

Fase 2 17 mei 2023 – 7 juni 2023

We willen weten of u het eens bent met de richting en keuzes die gemaakt zijn in het eerste concept. Iedereen mag reageren hierop reageren in de tweede fase van dit project. Reageer op het eerste concept In deze fase vragen we u om te reageren op het eerste concept van de erfgoedvisie. U kunt vanaf 17 mei tot en met 7 juni een reactie achterlaten. Uw reactie kan een bevestiging zijn dat we op de goede weg zitten, een aanvulling zijn op een onderwerp, een geheel nieuw onderwerp voorstellen of een signaal zijn dat u het er niet mee eens bent. Het is mogelijk om op andere reacties te reageren. We vragen u om respectvol met ieders mening om te gaan. We organiseren ook een fysieke bijeenkomst om met elkaar in gesprek te gaan over de verschillende onderwerpen in de erfgoedvisie. Deze bijeenkomst vindt plaats op dinsdagavond 23 mei. Bekijk voor meer informatie de activiteit 'Bijeenkomst Erfgoedvisie Hollands Kroon'.

23 mei 2023

Leest u liever het concept van de visie achter elkaar of wilt u deze printen? Dan kunt u onderstaand een PDF-document downloaden. Participatiebijeenkomst Iedereen is van harte welkom om tijdens deze bijeenkomst mee te praten over de nieuwe Erfgoedvisie. Wat: Participatiebijeenkomst Erfgoedvisie Hollands Kroon Wanneer: Dinsdag 23 mei 2023 Hoelaat: 19:30 – 21:30 uur (inloop vanaf 19:00 uur) Waar: Dorpshuis Prins Maurits. Dorpsstraat 81, 1733 AE Nieuwe Niedorp. Parkeren kan gemakkelijk op het terrein ter hoogte van Oosterweg 1 in Nieuwe Niedorp. Aanmelden: We willen graag vooraf weten hoeveel mensen ongeveer aanwezig zijn. Stuur een mailtje naar astridzwaag@hollandskroon.nl om te laten weten dat u erbij bent.

Fase 3 8 juni 2023 – 13 juni 2023

Kunt u niet aanwezig zijn, geef dan uw reactie of input via het platform Denk Mee. Alle input die we verzamelen kunnen we gebruiken om tot een definitieve visie te komen. Reacties meenemen naar een definitieve erfgoedvisie Van 17 mei tot en met 7 juni was het mogelijk om digitaal een reactie achter te laten op het eerste concept van de erfgoedvisie. Daarnaast is er een fysieke bijeenkomst georganiseerd op dinsdagavond 23 mei. Iedereen was welkom maar monumenteneigenaren, historische verenigingen, musea en andere erfgoedcontacten zijn expliciet uitgenodigd voor deze bijeenkomst. Met elkaar in gesprek gaan over de verschillende onderwerpen in de visie was het doel van de avond. Inwoners en andere betrokkenen hebben in deze fase de ruimte gekregen om mee te denken en te reageren op het concept van de visie. In de derde fase wordt de geleverde input tijdens de bijeenkomst en de digitale reacties verzameld. We kunnen dit meenemen om de visie op onderdelen aan te

6

Fase 4 14 juni 2023 – 13 juli 2023

passen. De gemeente moet altijd een belangenafweging maken om het maatschappelijke belang te dienen. Hierdoor kan het zo zijn dat uw reactie niet tot een zichtbare aanpassing van de visie lijdt. Vaststellen van de nieuwe erfgoedvisie In de vorige fasen heeft u kunnen meedenken en reageren op het eerste concept van de erfgoedvisie. Deze reacties en input zijn gebruikt bij het maken van de definitieve visie. De erfgoedvisie is een beleidsdocument en dat betekent dat de gemeenteraad de beslissing neemt of de visie wordt vastgesteld. We verwachten dat voor de zomer de erfgoedvisie ter besluitvorming wordt gebracht in de gemeenteraad. Wanneer dit precies is, kunnen we niet met zekerheid zeggen. Bekijk voor meer informatie de vergaderkalender van de gemeenteraad.

7

Opbrengsten participatiebijeenkomst Op dinsdagavond 23 mei is de participatiebijeenkomst georganiseerd in dorpshuis Prins Maurits in Nieuwe Niedorp. Een zeer geschikte locatie voor deze avond omdat het voormalige raadhuis op 21 september 2021 is aangewezen als gemeentelijk monument. Monumenteneigenaren, historische verenigingen, musea en andere erfgoedcontacten zijn expliciet uitgenodigd om mee te denken. Daarnaast is de bijeenkomst aangekondigd via nieuwsberichten, de sociale media van Hollands Kroon en via het digitale platform Denk Mee om zo veel mogelijk erfgoedliefhebbers te bereiken. Er zijn diverse onderwerpen in de Erfgoedvisie opgenomen. Het programma van de avond was er daarom op gericht om elk van deze onderwerpen bespreekbaar te maken aan een eigen gesprekstafel. De tafels waren verdeeld aan de hand van de vijf onderwerpen: ontstaansgeschiedenis, archeologie, cultuurhistorie, gebouwd erfgoed en beleefbaarheid en zichtbaarheid. Archeologie en cultuurhistorie waren samengevoegd aan één gesprekstafel. Mochten er onderwerpen zijn die zich niet zozeer passen binnen een van de onderwerpen dan kon men dit bespreekbaar maken aan de gesprekstafel ‘overige onderwerpen’. Dat maakt dat er op de participatiebijeenkomst vijf gesprekstafels waren. In rondes van 15 minuten konden de aanwezigen naar keuze aanschuiven bij de verschillende gesprekstafels.

Deze werden begeleid door de gespreksleiders van de gemeente. Elke gespreksleiders heeft aantekeningen gemaakt van de opgehaalde input.

Evaluatie bijeenkomst We kijken terug op een geslaagde participatiebijeenkomst met een goede opkomst van ongeveer 55 aanwezige participanten. Dat maakt dat elke ronde gemiddeld 10 à 13 mensen aanschoven bij een gesprekstafels. Slechts 15 minuten per ronde per onderwerp werd daarom als kort ervaren. Echter waren er ook geluiden dat deze snelheid nodig was, anders had de bijeenkomst tot laat in de avond geduurd. De dynamiek aan de gesprekstafels was verschillend. Er werd door aanwezigen op elkaar gereageerd door met een mening in te stemmen, aan te vullen of door een tegengeluid te laten horen. Bij de gesprekstafel over het onderwerp beleefbaarheid en zichtbaarheid stonden een aantal vragen centraal om het gesprek te starten. Er werd ruimte geboden om op het gehele concept te reageren. Dat maakt dat de reacties uiteenlopend zijn. Hoe vaak eenzelfde of soortgelijke opmerking is gemaakt en of de reactie breed gedragen is, is niet bekend. Dat maakt dat er tegenstrijdige reacties zijn verzameld. Uiteindelijk is het aan de gemeente om een afweging te maken wat wordt gewijzigd in het concept. Daarnaast zijn er ook reacties en/of ideeën verzameld die al in het concept van de visie zijn beschreven. De aanwezigen konden vooraf het concept van de visie lezen maar dat was natuurlijk niet verplicht. Deze reacties zien we daarom ook als bevestiging dat we op de goede weg zijn.

Dat was ook gelijk de algehele sfeer van de avond: men was blij dat de gemeente Hollands Kroon werkt aan een nieuw erfgoedbeleid.

8

Gesprekstafel: Ontstaansgeschiedenis Aan deze gesprekstafel werden reacties verzameld op het thema ‘ontstaansgeschiedenis’. De Erfgoedvisie start met dit hoofdstuk om de verschillen en type landschappen en bebouwing te verklaren door de diversie ontstaansgeschiedenis van de verschillende gebieden. Een beknopt overzicht van de ontstaansgeschiedenis met hieraan gekoppeld de kwaliteiten van het gebied geen een algehele indruk. In de onderstaande tabel is inzichtelijk gemaakt welke reacties zijn verzameld en of dit heeft geresulteerd in een aanpassing. Ook als er geen aanpassing is gedaan wordt dit toegelicht om zoveel mogelijk recht te doen aan de input van onze inwoners. Er is een ‘was – wordt’ document gemaakt met alle aanpassingen die zijn gedaan in het Concept Erfgoedvisie 16 mei 2023. Reactie

Hoe ga je eea borgen als het gaat om ontstaansgeschiedenis? Aandacht voor bijzonder landschap zoals slootjes e.d. Aandacht voor landschapsstructuur

Is er een aanpassing gemaakt? Ja Ja Nee

Iets zeggen over verkaveling Oosterweg/Westerweg Iets zeggen over Vikingen?

Ja

Aandacht voor archeologische waarde bodem

Nee

Binnen Westfriese Omringdijk niet alles op één hoop gooien

Ja

Dijkmagazijnen beschrijven!

Ja

Ja

Toelichting

De Omgevingsvisie is het instrument om deze kwaliteiten te borgen zodat bij ruimtelijke ontwikkelingen hier rekening mee kan worden gehouden. Walsloten en Sjanen op het eiland Wieringen zijn toegevoegd. Het is niet bekend of er nog andere watergangen werden bedoeld. De structuur van het landschap is beschreven onder het thema ‘Ontstaansgeschiedenis’ en daarmee is er in onze ogen voldoende aandacht voor. De Oosterweg en Westerweg liggen haaks op het lintdorp Nieuwe Niedorp als verbindingswegen naar de andere lintdorpen, dit is toegevoegd. Er zijn alleen losse archeologische vondsten gedaan met als hoogtepunt de Vikingschat in 1996. De Vikingen zijn zeker op Wieringen geweest maar we kunnen niet met zekerheid zeggen dat hier ook nederzettingen zijn gesticht door de Vikingen. Er is een toevoeging gedaan. Onder het thema ‘Archeologie’ is er aandacht voor de archeologische bodem. Archeologische vondsten zijn dan wel terug te herleiden naar de geschiedenis van een gebied maar dit nemen we niet op in de beschrijving van de ontstaansgeschiedenis. Via deze kaart zijn de archeologische waardevolle gebieden en de behorende beschermingsregimes te vinden. De ontstaansgeschiedenis van de verschillende lintdorpen en het landschap binnen de Westfriese Omringdijk is vergelijkbaar en daarom wordt niet elk dorp afzonderlijk beschreven.

Er zijn een aantal voorbeelden van verschillende dorpen toegevoegd en de beschrijving is uitgebreid. De dijkmagazijnen zijn vermeld op pagina 10 want dit zijn unieke objecten. Maar de geschiedenis van de dijkmagazijnen is niet beschreven. Er is onvoldoende ruimte om alle bijzondere bebouwing te beschrijven in de beknopte ontstaansgeschiedenis van de Wieringermeer.

9

Blz. 8: staat hier de historie 19e-eeuwse polders goed omschreven – vraagtekens bij jaartallen Kan de waarde van de Waard- en Groetpolder beter worden omschreven? Iets zeggen over windmolens?

Ja

Dit is gecontroleerd en aangepast.

Ja

Er is meer informatie over de drooglegging toegevoegd.

Nee

Windmolens voor het opwekken van stroom zijn geen onderdeel van de ontstaansgeschiedenis.

Aandacht voor karakteristiek lintbebouwing binnen Westfriese Omringdijk Aandacht Wieringen als het gaat om “bijzonder provinciaal landschap”

Ja

Zie toelichting bij andere opmerkingen over de dorpen in West-Friesland.

Nee

Iets zeggen over oudste monumenten: boerderijen en kerken (Wieringen)

Nee

Kan geschiedenis “Westfriese Omringdijk breder worden omschreven? Opmerking over delen van landschap terugbrengen naar historische waarde

Ja

In het voorwoord ‘Waarom een visie op erfgoed?’ is de provinciale regelgeving vermeld. Ook het Bijzonder Provinciaal Landschap en de gebieden in onze gemeente zijn hier opgesomd. Niet alleen Wieringen is bijzonder provinciaal landschap ook het Oude Veer en Schagen. In elk gebied in Hollands Kroon staan waardevolle boerderijen en kerken. Er is in deze visie onvoldoende plaats om deze uit te lichten waarbij we mogelijk waardevolle objecten vergeten. Op deze kaart zijn alle monumenten inzichtelijk gemaakt. Zie toelichting bij andere opmerkingen over de dorpen in West-Friesland.

Voorsloot van Winkel benoemen als kwaliteit?

Ja

Borgen “Groene Eilanden” (boerderijen en singels)

Nee

Joods werkdorp noemen

Ja

Aandacht voor Oude Sluis Kolhorn

Nee

Nee

Onder het hoofdstuk ‘Cultuurhistorie’ staat dit al onder het volgende kader: Kader > Sommige structuren en objecten van cultuurhistorische waarde zijn in het verleden verdwenen. We staan in beginsel positief tegenover initiatieven om deze historische elementen te herstellen of terug te brengen in het landschap. Een voorsloot is een karakteristiek element in een lintdorp. De dorpse voorsloot van Winkel is verloren gegaan. Dit is nu alsnog vermeld in de visie. Onder het thema ‘Cultuurhistorie’ is het belang van beplanting van een erf rond een boerderij opgenomen. We hebben hiervoor een erfbeplantingstool en er wordt nog gewerkt aan een handboek voor erfinrichting. Dit wordt niet in de Erfgoedvisie geborgd maar kunnen we gebruiken bij een ruimtelijke procedure. Het terrein van het Joods Werkdorp vertelt het verhaal van een bijzondere groep pioniers. Dit is toegevoegd. Erg specifiek voor het beknopte overzicht van de ontstaansgeschiedenis. De sluis bij aan de Ewijcksvaart naar het Amstelmeer heeft de provinciale monumentenstatus maar is ook niet vermeld.

10

Museale kwaliteit “Wiel” (Dijkgatbos)

Ja

Kwaliteit benoemen kerk Oude Niedorp

Nee

Plan Mansholt als basis voor ontwikkeling bepaalde gebieden Ontstaan via Zeedijk

Ja

Afsluitdijk als historische waarde

Ja

Aandacht voor Poldermolens

Nee

Nee

Toegevoegd dat op de plek van de dijkdoorbraak twee wielen zijn ontstaan. Dat deze museale kwaliteit hebben past niet binnen het thema ‘ontstaansgeschiedenis’. In elk gebied in Hollands Kroon staan waardevolle kerken. Er is in deze visie onvoldoende plaats om deze uit te lichten waarbij we mogelijk waardevolle objecten vergeten. Op deze kaart zijn alle monumenten inzichtelijk gemaakt. Sicco Mansholt is gestart in de Wieringermeerpolder als boer in 1937 en heeft daarna als minister van Landbouw een grote rol gespeeld in de modernisering van de landbouw. Dit is toegevoegd. Onduidelijk welke zeedijk hier wordt bedoeld. Elk ingepolderd gebied heeft een dijk die zich van de Zuiderzee afscheidde, totdat de Afsluitdijk werd aangelegd. Dit is in de laatste alinea van de ontstaansgeschiedenis van Wieringen benoemd maar komt niet in de opsomming met kwaliteiten terug. Daar is deze aan toegevoegd omdat de Afsluitdijk een waterstaatkundig project is met wereldwijd veel aanzien. In de ontstaansgeschiedenis van de diverse polders is melding gemaakt dat de bemaling via poldermolens is gegaan. Om de verdere werking van de poldermolens uit te leggen is onvoldoende ruimte.

11

Gesprekstafel: Archeologie Reactie

Mensen zeggen ook hier: Een goede visie! Een goede aanzet! Tav maritieme archeologie. Voor de Wieringermeer aandacht voor nederzetting Ulkeweg. Verder zijn er in de Wieringermeer 41 bootwrakken gevonden. Historische vereniging W’meer heeft een overzichtskaart van de plekken.

Is er een aanpassing gemaakt? Niet van toepassing Nee

Bescherm het nog spaarzaam aanwezige (micro-) relief op Wieringen; landje bij Gangelhof op de Elft tegenover kermisbedrijf Jonker.

Nee

Continueer de samenwerking met de archeologiegroep Westfriesland – Hoorn.

Nee

Zorg voor aanhaken van jongeren bij archeologie via scholen. Schatzoeken met de jeugd. Zorg dat gevonden schatten als het kan in de gemeente blijven en zo het verhaal en de historie vertellen en hun samenhang behouden. Vertel het verhaal over de oorlog(en). Neergestorte vliegtuigen met markeringen/palen. Maak kinderen geïnteresseerd en houd het levend. Maak het verhaal

Ja

Nee

Toelichting

Niet van toepassing Archeologie West-Friesland (AWF) zal in opdracht van de gemeente een gedetailleerde kaart maken voor de waterbodem van Hollands Kroon en hieraan archeologische beschermingsregimes koppelen. Mogelijk komen zij bij het Historisch Genootschap Wieringermeer om de overzichtskaart te gebruiken. AWF is bekend met de vondsten die zijn gedaan aan de Ulkeweg, de betreffende amateurarcheoloog heeft in 2023 al haar vondsten overgedragen aan AWF. Het reliëf van Wieringen wordt beschermd via de Bijzonder Provinciaal Landschap. Dit is een aanwijzing van de provincie en de gemeente moet hieraan toetsen bij nieuwe ontwikkelingen. De volgende bepaling voorziet hierin: ‘Het stuwwallandschap met keileembulten en lagere kogen is ontstaan door glaciale processen duizenden jaren geleden. Dit glooiende landschap is van zeer hoge cultuurhistorische waarde. Het is onvervangbaar en kwetsbaar voor ophogingen of afvlakkingen. Ontwikkelingen die zorgen voor zichtbare ophogingen of afvlakkingen van het reliëf of die de zichtbaarheid van het reliëf verminderen zijn een aantasting van deze kernkwaliteit.’ Bekijk voor meer informatie de website van de provincie. Is als volgt al opgenomen in de visie: Kader > Archeologie West-Friesland is een intergemeentelijke samenwerking tussen negen gemeenten. Zij dienen ook Hollands Kroon van archeologische advies.

Door de regionale advisering is er voldoende specialistische deskundigheid over het gebied. We vinden het belangrijk dat kinderen en jongeren kennis opdoen van de lokale geschiedenis. Daar hoort ook archeologie bij maar is niet zo expliciet benoemd in de visie. Archeologie West-Friesland heeft nog geen lespakket gericht op Hollands Kroon. Dit is toegevoegd onder het thema ‘Beleefbaarheid & Zichtbaarheid’ onder de kop ‘Erfgoededucatie’. De Stichting Herdenkingspalen Hollands Kroon is opgericht om de verhalen van de neergestorte vliegtuigen en hun bemanningsleden te herinneren en herdenken. Daarnaast zetten de 4 Mei Comités zich ook in om de verhalen van de oorlog levend te

12

levend aan de hand van voorwerpen. De helm van plaatselijke SS-er met bijnaam het Scheermes (?) Of over het zwaard van Bloys van Treslong in Oosterlander kerk.

Wees zuinig op ontsluiting van archieven en documenten. Bijvoorbeeld in de cultuurschuur is een schat documenten. Slechts een kleine groep is daarin actief. Dat maakt enorm kwetsbaar. Hoe borg je de ontsluiting voor de langere termijn?

Nee

Bij de MOB-complexen aan de Gesterweg in Den Oever (oude gebouwen van Defensie; oude munitiedepots, gecamoufleerd door de vorm van Stolpen) zijn kennelijk recent (bij straat- en grondwerkzaamheden) op het binnenterrein Vikinglijken gevonden. Dit is nu in onderzoek. Los van dit alles vroeg iemand aandacht voor een situatie aan de Westfriese Omringdijk. Is daar eea misgegaan bij de aanleg van een fietspad? Hoogheemraadschap verantwoordelijk? Ik hoorde over damwanden en (houten?) vangrails ter hoogte van Winkel/Kolhorn? Zonde voor het monument! Is dit voor de gemeente of voor HHNK?

Nee

Nee

houden. Zij zijn allemaal bereid om gastlessen te geven op de basisscholen in Hollands Kroon. Daarnaast biedt Hollands Kroon de scholen gratis het lespakket ‘Uit de Lucht’ aan. Op de gemeentelijke website staat hier meer informatie over: https://www.hollandskroon.nl/inwoners/onderwijs-en-kinderopvang/lesprogrammasvoor-scholen#uitdelucht. Hier is ook een overzicht te downloaden met de gegevens van 4 Mei Comités, musea en historische verenigingen die benaderd kunnen worden voor een gastles of voor een bezoek op locatie. De historische verenigingen in Anna Paulowna, Wieringen en de Wieringermeer hebben elk een eigen archief waarvan de beeldbank zelfs digitaal is te raadplegen door iedereen. De verenigingen maken gebruik van het Zijper Beeldbank Beheer Systeem. Ook de archivering van documenten, boeken en andere museale objecten kan via dit systeem. Mochten zij willen overstappen van systeem dan ligt het initiatief hiervoor bij de vereniging zelf. Als ze vragen hebben kunnen ze terecht bij het Regionaal Archief Alkmaar. Hier worden ook de tijdschriften van historische verenigingen ondergebracht: https://tijdschriften.archiefalkmaar.nl. Hollands Kroon heeft een samenwerkingsverband met Archeologie West-Friesland (AWF). Zij dragen zorg voor het archeologische onderzoek in onze gemeente. AWF brengt publicaties uit van hun onderzoeksresultaten.

Deze zijn te raadplegen op de gemeentelijke website: https://www.hollandskroon.nl/inwoners/erfgoed/archeologie. Het gebied aan de Gesterweg is bij ons bekend, mochten er nieuwe ontdekkingen worden gedaan wordt dat gepubliceerd. Maar dit is niet iets voor in de Erfgoedvisie. De aanleg van de rotonde aan de N239 bij de kruising Westfriesedijk en Langereis is een project geweest van de Provincie Noord-Holland. We zijn blij dat door de oplettendheid van het Historisch Genootschap Niedorp de Dikke Paal nog steeds op de rotonde staat.

13

Gesprekstafel: Cultuurhistorie Reactie

Men is in het algemeen blij en tevreden met de aandacht voor het Erfgoed; dat is een hele tijd anders geweest bij Hollands Kroon, zo werd gezegd.

Is er een Toelichting aanpassing gemaakt? Niet van Niet van toepassing toepassing

Voor de Wieringermeerpolder graag (meer) aandacht voor de historische beplantingsplannen en erfinrichtingen bij de boerderijen.

Nee

Bij nieuwe ontwikkelingen in het polderlandschap, bijvoorbeeld bij datacenters ook letten op inpassing en aankleding, oa met boomsingels. Aandacht voor behoud van landschapsstructuren/verkavelingen en hoe die te beschermen. Hoe maak je deze voor het publiek zichtbaar en kenbaar? QR-codes ter plaatse of met GPS en koppeling aan data?

Nee

Ook aandacht voor waardevolle, monumentale beeldbepalende bomen. Er is in de plaatselijke Apv geen algemene kapvergunningplicht meer. Die hoeft ook niet per se terug te komen. Wel zou het goed zijn om (opnieuw) een lijst met monumentale bomen samen te stellen waarvoor dan wel een kapvergunningplicht geldt. Discussie was daarbij in de groep welk historisch beeld je terug wilt (halen) of beschermen? Het voormalige eiland Wieringen kende bijvoorbeeld van oorsprong heel weinig

Nee

Nee

Onder het thema ‘Cultuurhistorie’ is aandacht voor de erfinrichting. De erfbeplantingstool is ook gebaseerd op historische beplantingen is opgenomen als kader. Aan het handboek erfinrichting wordt nog gewerkt: dit is nog een uitwerking. Ook zijn de groenstructuren zoals bedacht door J.T.P. Bijhouwer als kwaliteit opgenomen bij de ontstaansgeschiedenis van de Wieringermeer. Op deze wijze is er naar onzes inziens voldoende aandacht voor dit onderwerp. De Erfgoedvisie is niet de plek om dit te borgen. Dat gaat via de beeldkwaliteitsplannen die worden verankerd in een bestemmingsplan, of onder de nieuwe Omgevingswet onder het omgevingsplan. Er is een uitwerking in de visie opgenomen onder het thema ‘Beleefbaarheid & Zichtbaarheid’ over het verhaal vertellen van het landschap en de cultuurhistorie. Een informatiebord, kijkvenster, route of een podcast kan helpen om het verhaal van het zichtbare en onzichtbare landschap te vertellen. We gaan onderzoeken waar we de zichtbaarheid willen vergroten. Dat kan ook met QR-codes worden gedaan maar dat moet nog worden uitgewerkt. De bomenlijst (2019) maakt deel uit van artikel 4.11 van de Algemeen Plaatselijke Verordening. In de lijst staat wanneer er een omgevingsvergunning nodig is bij het kappen van bomen. Voor alle bomen op particulier terrein geldt dat deze mogen worden gekapt zonder omgevingsvergunning.

Er is daarbij geen onderscheid meer gemaakt tussen monumentale (particuliere) bomen omdat het uitgangspunt is dat de betreffende eigenaar haar of zijn bomen niet zomaar zal kappen. Als hij dat toch wil doen dan is daarvoor geen omgevingsvergunning nodig. Dit leidt tot zover bekend niet tot problemen.

14

bomen. Het was een sober, kaal en open landschap. Moeten landweggetjes met dichte begroeiing zo redenerend dan niet weer hun oude open karakter terugkrijgen? Neemt niet weg dat bijvoorbeeld solitaire grote oude bomen beschermen waardig zijn. Educatie op scholen is van groot belang. Je kunt niet vroeg genoeg beginnen met interesse bijbrengen (paplepel). Aandacht voor musea wordt gemist. Vastleggen van plaatselijke historie, verhalen en immaterieel erfgoed door initiatieven voor uitgave van boeken financieel te ondersteunen. De eendenboeten op De Haukes/Waterweg (Wieringen) worden gemist in de erfgoedvisie. Deze zijn fysiek nog aanwezig. Meer aandacht voor varend erfgoed. WR-aak, Skuutje en Ansjovisjol. Maak een dynamische cultuur- en historiewebsite bijvoorbeeld a la Wikipedia. Een levend platform.

Laat het verhaal vertellen door “begeesterde” enthousiaste mensen. Heb aandacht voor verhalen die oude mensen nu nog kunnen vertellen. Voorkom dat hun kennis en ervaringen mee het graf in gaan. Verhaal vertellen kan ook door een molenaar of botenbouwer of mensen die hebben geholpen bij de restauratie en herstel van botters. Of door oud bewoners van historische gebouwen.

Nee

Onder het thema ‘Beleefbaarheid en zichtbaarheid’ beschrijven we het belang van erfgoedorganisaties (waaronder ook musea).

Ja

De eendenschuren aan de Waterweg behoren niet bij een eendenkooi maar een bedrijf dat eenden hield. Rondom de Waterweg waren er meerdere pluimveebedrijven. Dit is toegevoegd onder het thema ‘ontstaansgeschiedenis’ onder de kop ‘Wieringen’. Onder het thema ‘gebouwd erfgoed’, kop ‘varend erfgoed’ is het varend erfgoed beschreven. Onduidelijk hoe we hier meer aandacht voor moeten hebben. De verschillende historische verenigingen in onze gemeente hebben elk een eigen website en er worden meerderen tijdschriften uitgebracht. In deze tijdschriften wordt door de redactie vaak een beroep gedaan op verhalen van lokale bewoners. We zien het verzamelen van deze verhalen als een taak van de historische verenigingen en niet van de gemeente. Mocht er voor een dergelijk platform een initiatief ontstaat bij een vereniging kunnen we altijd kijken of de gemeente dit kan ondersteunen of via een subsidie aan kan bijdrage. Aan het thema ‘beleefbaarheid en zichtbaarheid’ is dit toegevoegd onder de kop ‘Het verhaal van Hollands Kroon’ met een uitwerking om te gaan onderzoeken hoe we uitvoering kunnen geven aan het verzamelen en bewaren van deze verhalen.

Nee Nee

Ja

15

Gesprekstafel: Gebouwd Erfgoed Reactie

Er zijn 5 erkende monumentale schepen. Die moeten als zodanig genoemd worden.

Is er een aanpassing gemaakt? Nee

Stichting Culture Matters is bezig met herbestemming van de Dijkmagazijnen op de IJsselmeerdijk. Eigenlijk zou je het ensemble van magazijen, dijk en Zuiderzee moeten beschermen. En de ‘vertelkracht’ van dit ensemble benutten. Herdenkingspalen: Er worden rond de neergestorte vliegtuigen allerlei materialen gevonden. Die zou je in een museum moeten samenbrengen. Er staat een goed stuk over het bruikbaar houden van stolpboerderijen in het stuk. Maar wat mag je met de ruimte eromheen? Gelden daar ook kaders als je bv een bed & breakfast of theetuin wilt starten. Mooi om de geschiedenis van Zijdewind en ’t Veld zichtbaar te maken met bijvoorbeeld een fietsroute.

Ja

Gemist in de visie dat ook de open structuur van het landschap het beschermen waard is. Dat stond wel goed in de omgevingsvisie 2015, maar verdient hier ook een plek. Dus bebouw geen

Nee

Nee

Ja

Ja

Toelichting

In elk gebied in Hollands Kroon staan waardevolle boerderijen en kerken. Er is in deze visie onvoldoende plaats om deze uit te lichten waarbij we mogelijk waardevolle objecten vergeten. Op deze kaart zijn alle monumenten inzichtelijk gemaakt. Onder het thema ‘gebouwd erfgoed’ kop ‘Watererfgoed’ is de herbestemming van de dijkmagazijnen als goed voorbeeld toegevoegd in een kader.

Een museum waarin allerlei objecten van de oorlog worden tentoongesteld zou een mooi initiatief zijn en van toeristische waarde voor Hollands Kroon. Het is echter niet aan de gemeente om hierin het initiatief te nemen. Maar we denken graag in een vroeg stadium mee in de mogelijkheden. Men kan nu al bij ons terecht over vragen wat mogelijk is voor aanvullende functie bij een (stolp)boerderij zoals een theetuin en Bed & Breakfast. Dit is niet zo expliciet beschreven in de visie omdat we het nu al doen. Er is een toevoeging gedaan in de tekst zodat dit duidelijker is voor de lezer. Niet alleen voor Zijdewind en ’t Veld is een fietsroute een mooie manier om het erfgoed nog meer onder de aandacht te brengen, dat is voor alle locaties in Hollands Kroon een goed idee. De route van Langs parels in de polder via IZI.travel is hier een goed voorbeeld van. Bij elke historische plek wordt uitleg gegeven. Voor Open Monumentendag worden er al jaarlijks 5 fietsroutes gemaakt. We gaan deze routes gebruiken voor erfgoedroutes die het gehele jaar kunnen worden gebruikt. Dit is toegevoegd onder het thema ‘Beleefbaarheid en zichtbaarheid’ onder de kop ‘Erfgoedtoerisme’. Openheid in het landschap wordt beschermd via het Bijzonder Provinciaal Landschap en de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie van de provincie. Aan beide wordt getoetst door de gemeente bij ruimtelijke ontwikkelingen.

16

open stukken tussen lintbebouwing of groene longen in of tussen dorpen. Voorbeeld De Meent. Zorg dat je een visie over ontwikkelingen voor een lange periode hebt. Verplaats bijvoorbeeld sportvelden niet naar de rand van het dorp, als je kunt aanvoelen dat die ruimte over 20 jaar weer voor woningbouw nodig is. Geef onafhankelijke informatie over monumenten en de historie. Ook als dat inmiddels verdwenen is, zoals voormalige scholen. Bijvoorbeeld in een boekje voor mensen die nieuw in een dorp komen wonen. Zo houd je de verhalen levend.

Nee

De Omgevingsvisie is een instrument om deze langetermijnvisie voor de gehele gemeente te borgen. Daarnaast wordt er gewerkt aan dorpsvisies. Via ons participatieplatform Denk Mee blijft u op de hoogte van deze visies, wanneer u kunt meedenken en wanneer er inwonersavonden worden georganiseerd.

Ja

Tijdens Open Monumentendag wordt er informatie gegeven over historische gebouwen in de gemeente en de historie. Het programmaboekje voorziet hierin. De gemeente faciliteert de organisatie van Open Monumentendag. Dit valt wellicht wat weg in het thema ‘gebouwd erfgoed’ en is daarom verplaatst naar het thema ‘Beleefbaarheid en zichtbaarheid’. Daarnaast wordt er gewerkt aan een Canon van Hollands Kroon om een overzicht te geven van de geschiedenis. Is in de visie opgenomen onder het thema ‘Beleefbaarheid en zichtbaarheid’ kop ‘Erfgoededucatie’.

Probeer jongeren bij de historie en het erfgoed te betrekken. Met lessen op school. Vertel verhalen rond het monument. Dat was jaren geleden heel normaal. Mooi voorbeeld: meeslepende verhalen bij de herdenkingspalen. Kinderen gingen onder het doek kijken of daar een piloot lag. Wat doet de gemeente met z’n eigen monumenten? Hoeveel aandacht is er voor onderhoud. Voorbeeld: verwaarloosde vm brandweerkazerne/werf in Wieringerwerf. Je verschuilen achter ‘iemand anders is de eigenaar’ komt niet goed over. Achterstallig onderhoud bij monumenten, bijvoorbeeld de ruïnekerk of cultuurschuur.

Nee

Gemeente moet niet remmen bij onderhoud van monumenten maar stimuleren, ondersteunen, samenwerken, vanuit een positieve houding.

Ja

Nee

Er zijn objecten in het gemeentelijk vastgoed dat de monumentenstatus heeft. Bij deze gebouwen wordt een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) opgesteld en wordt de Monumentenwacht Noord-Holland ingeschakeld. De brandweerkazerne heeft geen monumentenstatus.

Nee

Voor monumenten geldt een instandhoudingsplicht. We zorgen ervoor dat we op de hoogte blijven van de onderhoudsstaat van monumenten in Hollands Kroon om achterstallig onderhoud in een vroeg stadium te signaleren en het gesprek aan te kunnen gaan hierover. Dit is al opgenomen in de visie onder thema ‘Gebouwd erfgoed’ kop ‘instandhoudingsplicht’. Overigens is de Cultuurschuur geen monument en kunnen we vanuit monumentenzorg daar dus niks mee. Er is een aanpassing gedaan in de tekst waaruit blijkt dat onderhoud- en werkzaamheden noodzakelijk zijn om een monument in goede conditie te houden. Zonder de goede zorgen van een eigenaar zouden monumenten niet kunnen blijven bestaan.

17

Zorg dat monumenten die vrij komen een functie houden.

Nee

Wees als gemeente een onafhankelijke vraagbaak.

Nee

Aanwijzing monumenten. Twee visies: goed dat het nieuwe monumentenbeleid uitgaat van vrijwilligheid. Versus: de manier waarop het aanwijzingsbeleid is uitgevoerd deugt niet, want te veel mooie panden zijn nu vogelvrij. Het schortte aan de communicatie: je zou mensen persoonlijk moeten benaderen, veel uitleg geven, ook dat je nog best wat kunt als je pand monument is. Help eigenaren met goed advies, denk mee, zorg voor onafhankelijke expertise/vraagbaak.

Nee

Ontmoetingen kunnen interessant zijn. Bijvoorbeeld van eigenaren van stolpboerderijen.

Nee

Zorg dat molens genoeg wind blijven vangen. Zorg voor goed beleid om te voorkomen dat er hinderende bebouwing in de buurt komt. Borg dat in omgevingsvisie, dorpenvisies, etc.

Nee

Nee

De gemeente werkt mee aan een functiewijziging als er een goed plan is. Om herbestemming van (stolp)boerderijen mogelijk te maken staan we in beginsel positief tegenover splitsen. Daar zijn verschillende kaders en uitwerkingen over opgenomen in de visie. Mensen kunnen altijd met vragen terecht bij de gemeente. Als we de vraag niet kunnen beantwoorden hebben we een verbindende rol naar andere eigenaren die bereidwillig zijn om mee te denken of een andere organisatie. In de visie is bijvoorbeeld onder de kop ‘Agrarisch erfgoed’ opgenomen dat we onafhankelijk advies kunnen inschakelen van een stolpenconsulent. Daarnaast wordt er ook advies gegeven door de monumentencommissie. Het aanwijzen van monumenten doen we op basis van de Erfgoedverordening gemeente Hollands Kroon. In artikel 3 lid 6 is de bepaling opgenomen dat er niet tot aanwijzing over kan worden gegaan als er geen instemming is van de eigenaar. De procedure tot aanwijzing wordt dan niet voortgezet. Het verplicht opleggen van de monumentenstatus past niet binnen een stimulerend monumentenbeleid. Er is daarom gekozen om de Erfgoedverordening niet te wijzigen. Iedere eigenaar van een kandidaat gemeentelijk monument is de mogelijkheid aangeboden om in gesprek te gaan.

Mensen kunnen altijd hun vraag stellen bij de gemeente, en als we hier het antwoord niet op weten kunnen we verwijzen binnen ons netwerk. Maar de gemeente voert geen bouwkundig onderzoek uit voor een initiatiefnemer. Een eigenaar kan bij grote aanpassingen zelf een onafhankelijke adviseur of onderzoeker inschakelen die een advies geeft, elk monument is namelijk anders en dat vraagt om maatwerk. Op de volgende wijze is dit al opgenomen in de visie: Kader > Bij grote veranderingen aan een monument is het noodzakelijk om bouwhistorisch onderzoek te doen. Dit onderzoek maakt inzichtelijk wat de karakteristieke onderdelen zijn alsook de onderdelen van minder belang. De initiatiefnemer is zelf verantwoordelijk voor het uitvoeren van een bouwhistorisch onderzoek. Ook wij zien dat eigenaren vaak met dezelfde problemen of oplossingen te maken hebben. Dit heeft daarom in de visie een plek gekregen onder het thema ‘Gebouwd erfgoed’ kop ‘Netwerk’. In bestemmingsplannen en straks het omgevingsplan wordt rekening gehouden met de molenbiotoop. In de visie is dit beschreven over het thema ‘Gebouwd erfgoed’ kop ‘Molens’.

18

Zorg voor goede toekomst Joods Werkdorp.

Nee

Maak heldere kaders over wat je wel en niet mag doen bij het verduurzamen van je monument

Nee

De aanwijzing van monumenten mag niet afhangen van de eigenaar, maar moet een dwingender karakter hebben. Als eigenaar geen aanwijzing wil, kan hier bezwaar tegen aangetekend worden.

Nee

Er kunnen veel meer monumenten en karakteristieke objecten aangewezen worden. Op pagina 12 staat dat de cultuurhistorische waardenkaart kan worden verankerd in het omgevingsplan. Dat moet gebeuren! Omdat het anders niet zichtbaar is in de digitale kaart van de omgevingsvisie en dan dus geen doorwerking heeft.

Nee Ja

De gemeente is geen eigenaar. Om een goede invulling mogelijk te maken loopt er een ruimtelijke procedure. We gaan onderzoeken of we de regels voor het plaatsen van zonnepanelen of in beschermd dorpsgezicht kunnen versoepelen, dit is al opgenomen in de visie. Daarnaast is er vanuit de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed veel aandacht voor het informeren van wat wel en niet kan bij historische gebouwen mbt duurzaamheid: https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/duurzaamheid. We verwijzen graag naar de handreikingen voor eigenaren. Het aanwijzen van monumenten doen we op basis van de Erfgoedverordening gemeente Hollands Kroon. In artikel 3 lid 6 is de bepaling opgenomen dat er niet tot aanwijzing over kan worden gegaan als er geen instemming is van de eigenaar. De procedure tot aanwijzing wordt dan niet voortgezet. Het verplicht opleggen van de monumentenstatus past niet binnen een stimulerend monumentenbeleid. Er is daarom gekozen om de Erfgoedverordening niet te wijzigen. Iedere eigenaar van een kandidaat gemeentelijk monument is de mogelijkheid aangeboden om in gesprek te gaan. Dat klopt, daarom is er een uitwerking opgenomen in de visie waarin beschreven is dat we gaan onderzoeken welke gebouwen nog meer de aanduiding ‘karakteristiek’ verdienen. De cultuurhistorische waardenkaart moet na het opstellen worden voorgelegd aan de gemeenteraad voor vaststelling.

Het is aan onze gemeenteraad om hierover een besluit te nemen. Als de kaart wordt vastgesteld dan zal deze inderdaad in het omgevingsplan worden verankerd. Door de laatste zin is dit wellicht verwarrend en wordt het als optioneel beschouwd, wat het niet is na vaststelling. Daarom is ervoor gekozen om de zin weg te laten om verwarring te voorkomen. Uitwerking > We zetten de cultuurhistorische waarden op één kaart. In een oogopslag is dan duidelijk waar de cultuurhistorische waarden zich bevinden of verborgen zijn in het landschap. De cultuurhistorische waardenkaart kan worden verankerd in het omgevingsplan.

De goede integratie van de visie op erfgoed in de gemeentelijke omgevingsvisie is niet in de uitvoeringsagenda opgenomen. Is een belangrijk actiepunt, gezien de magere paragraaf erfgoed in de omgevingsvisie. Er zou meer aandacht moeten

Ja

Na vaststelling van de Erfgoedvisie wordt deze onderdeel van de Omgevingsvisie. Dit is als volgt beschreven in de visie op pagina 4: Binnen de bestaande landelijke- en regionale kaders kunnen we gemeentelijke kaders stellen. Kaders om erfgoed te beschermen hebben impact op de fysieke leefomgeving. We zorgen daarom voor een goede integratie van de visie op erfgoed in de gemeentelijke Omgevingsvisie.

19

komen voor het vertalen van de erfgoedvisie in de omgevingsvisie en omgevingsplan. Erfgoed kan een goede inspiratie zijn voor gebiedsontwikkeling. Daar staat niets over in de visie.

Nee

De laatste zin is toegevoegd aan de uitvoeringsagenda voor de duidelijkheid, maar het is inherent aan het vaststellen van nieuwe beleid dat van invloed heeft op de fysieke leefomgeving. Dit is beschreven onder het thema ‘Ontstaansgeschiedenis’ op volgende wijze: De gebiedsspecifieke kwaliteiten dienen als uitgangspunten voor de omgang met erfgoed en ter inspiratie bij nieuwe ontwikkelingen in Hollands Kroon.

20

Gesprekstafel: Beleefbaarheid en zichtbaarheid Reactie

Is er een Toelichting aanpassing gemaakt? Worden erfgoedorganisaties voldoende ondersteund door de gemeente? Zo nee: wat zouden zou denkt u willen of zou beter kunnen volgens u? Er is te weinig overzichtelijk hoe men bijvoorbeeld Ja Eigenaren kunnen altijd contact opnemen met de gemeente, dat is toegevoegd. Om voor monumentenzorg advies kan krijgen. ervoor te zorgen dat zij een gemakkelijke ingang hebben gaan we een algemeen mailadres maken voor alle vragen mbt erfgoed. We zien helaas geen oplossing in het maken van een overzichtelijke brochure of folder omdat er altijd sprake is van maatwerk bij een monument en er meestal geen generiek antwoord is. Daarnaast zorgt ook de status (rijks-, provinciaal- of gemeentelijk monument) welke mogelijkheden er zijn en welke procedure van kracht is. Maak een sociale kaart zichtbaar(der) . Nee Er is in de visie al een uitwerking opgenomen om te onderzoeken of er behoefte is aan het opbouwen van een netwerk. Zorg voor een goede monumentenscan en meer Ja Voor de verduurzaming van een monument is het mogelijk om een gratis informatie over voorwaarden voor een verbouwing. monumentenscan aan te vragen. De gemeente voert de scan niet zelf uit maar dat doet Nu moeten we het overal vandaan halen. Het zou een gespecialiseerd bedrijf. Dit is al beschreven in de visie maar hier is aan toegevoegd prettig zijn dit makkelijk te kunnen terugvinden.

dat men voor meer informatie hierover contact kan opnemen met de gemeente. Zie daarnaast eerdere opmerking. Betere zichtbaarheid/ betere website. Nee We werken met de mogelijkheden die er zijn binnen de structuur en lay-out van de gemeentelijke website. Er is een verzamelpagina Erfgoed waarna men naar diverse onderwerpen kan doorklikken: https://www.hollandskroon.nl/inwoners/erfgoed. Het contact met R.O. mist. Nee Contact opnemen met de gemeente is altijd mogelijk. Wat lijkt u een goede manier om kinderen op een leuke manier de erfgoedwaarden van de omgeving te laten ontdekken? We willen leerkrachten ontzorgen. Nee In de visie is beschreven onder de kop ‘Erfgoededucatie’ dat we opzoek gaan naar een middel om de erfgoedwaarden in eigen omgeving te ontdekken. Daarbij is vermeld dat de leerkracht niet extra wordt belast. Dit is daarmee voldoende ondervangen. Puzzeltochten voor kinderen faciliteren. Nee De gemeente kan faciliterend of ondersteunend zijn aan een dergelijk initiatief maar zal hier zelf geen directe uitvoering aan geven. Maak lokale werkgroepen betrokken bij scholen Nee Er wordt veel gevraagd van het onderwijs en leerkrachten. Zitting nemen in een (Laat kinderen meekijken bij archeologische werkgroep kost een leerkracht tijd. In de visie is beschreven onder ‘erfgoededucatie’ dat opgravingen bijvoorbeeld).

we juist opzoek zijn naar manieren waarbij de leerkracht niet extra wordt belast.

21

Het Dijkgatbos is een goed voorbeeld hoe kinderen betrokken kunnen worden. Organiseer Kindervakantieweken met een geschiedenis thema. Gebruik social media (youtube, podcasts die verwijzen naar geschiedenisboeken/romans uit deze omgeving)

Niet van toepassing Nee

Niet van toepassing

De gemeente kan faciliterend of ondersteunend zijn aan een dergelijk initiatief maar zal hier zelf geen directe uitvoering aan geven. Nee We gebruiken de sociale media van de gemeente om elke twee weken een bericht te plaatsen over een erfgoedonderwerp om de kennis en bekendheid hierover te vergroten. Dit is in de visie al opgenomen als uitwerking. De kanalen van de gemeente zijn niet geschikt om promotie te maken voor nieuwe boeken of romans. Organiseer wedstrijden Nee De gemeente kan faciliterend of ondersteunend zijn aan een dergelijk initiatief maar zal hier zelf geen directe uitvoering aan geven. Educatiemateriaal van bijvoorbeeld molenaar Nee In elke gebied is er een leskist: denk aan Poldersporen, Schatten van Wieringen en Van zee tot polder. Het is aan de school om te bepalen of ze deze gebruiken. Onlangs is het lesmateriaal ‘Uit de Lucht’ aangeboden aan alle scholen. Zie voor meer informatie de gemeentelijke website: https://www.hollandskroon.nl/inwoners/onderwijs-enkinderopvang/lesprogrammas-voor-scholen. Daarnaast zijn ook andere initiatieven die lesmateriaal gratis beschikbaar stellen zoals bijvoorbeeld De Hollandsche Molen. Zij hebben lesmateriaal ontwikkeld voor alle molens in Nederland genaamd ‘molenmaatjes’.

Bezoekerscentrum/kerken => Filmpjes/ dia’s Nee De gemeente kan faciliterend of ondersteunend zijn aan een dergelijk initiatief maar zal hier zelf geen directe uitvoering aan geven. Erfgoed wordt een pijler binnen de toeristische visie. Wat maakt ons gebied interessant voor een toerist? Dialect Ja In de opsomming van immaterieel erfgoed (gebruiken, tradities en gewoonten) is dialect toegevoegd. Molens, water, dijken, lintbebouwing Nee Dit kan worden meegenomen in de toeristische visie. Meer benoemde dorpsgezichten Nee Dit kan worden meegenomen in de toeristische visie. Behouden authenticiteit Nee Dit kan worden meegenomen in de toeristische visie. Complimenten voor de open monumentendag Niet van Niet van toepassing toepassing Slowtoerism Nee Op welk type toerisme wordt ingezet kan een plek hebben in de toeristische visie. Hoe kunnen we het toerisme in combinatie met het erfgoed versterken in Hollands Kroon. Heeft u ideeën bij? Betere website is betere zichtbaarheid Nee We werken met de mogelijkheden die er zijn binnen de structuur en lay-out van de gemeentelijke website. Daarnaast is er een toeristische website Bezoek Hollands Kroon. Cultuurplatform HK Nee Het CPHK voorziet de gemeente van advies over kunst en cultuur. Thema’s maken Nee Of er bepaalde (erfgoed)thema’s worden gebruikt om toerisme te versterken zal wel of niet een plek moeten krijgen in de toeristische visie.

22

Inzichtelijk en overzichtelijkheid van Nee Op de toeristische website van Bezoek Hollands Kroon wordt aandacht gegeven aan overnachtingen en wat te doen overnachtingsmogelijkheden en activiteiten. Eerder in de visie staat vermeld dat we met informatieborden het verhaal van het cultuurlandschap vertellen. Daarnaast worden er borden verstrekt aan eigenaren van historische gebouwen en monumenten. Dit sluit aan bij beleefbaarheid en zichtbaarheid. Wat vindt u van deze ontwikkeling? Wat kunnen we nog meer doen dat bij dit doel aansluit. Goed idee, zorgt voor een betere zichtbaarheid. Niet van Niet van toepassing toepassing Plaats een qr code op het bord voor meer Nee Op de informatieborden van de ANWB die worden geplaatst bij de historische gebouwen verhaallijn. worden QR-codes geplaatst. Door het scannen komt men direct bij de toeristische website van de gemeente met meer informatie over het gebouw. Niet te veel verschillende borden. Niet van We proberen uniformiteit aan te houden en gaan daarom alle bestaande borden eerst in toepassing kaart brengen voordat we nieuwe borden gaan plaatsen in het landschap.

23

Gesprekstafel: Overige onderwerpen Reactie

Informatie over de monumenten voor toeristen en eigen inwoners toegankelijk maken.

Is er een aanpassing gemaakt? Nee

Idee: kapel achter het klooster van Nieuwe Niedorp. Bordjes op verschillende locaties ook bij de gemeentelijke monumenten die nu al in de gemeente zijn aangewezen. Alle locaties aanschrijven of ze een informatiebord willen. Informatiebord bij de Dikke Paal in Nieuwe Niedorp. De historische vereniging kan informatie hierover leveren.

Nee

In ’t Veld is een gehele nieuwe woonwijk gebouwd en veel nieuwe bewoners zijn niet bekend met de geschiedenis van het dorp. Om de nieuwe generaties te betrekken moet je hen juist enthousiasmeren en interesse opwekken.

Nee

Visie op erfgoed: investeren in onderwijs en jeugd zodat ze hier blijven wonen. Veel weten het niet wat er allemaal in hun directe omgeving is

Nee

Nee

Nee

Toelichting

We geven hier op verschillende manieren uitvoering aan, deze zijn ook opgenomen in visie. De beschrijving van elk gemeentelijk monument kan via de gemeentelijke website worden gedownload en is daarmee raadpleegbaar voor iedereen. Met Open Monumentendag wordt er via een programmaboekje en via de landelijke website informatiegegeven over de verschillende monumenten. Er worden informatieborden van de ANWB geplaatst om informatie te geven. Daarop is een QR-code gebruikt die verwijst naar meer informatie. Op Bezoek Hollands Kroon is een pagina gemaakt over de monumenten, deze kan in de toekomst worden aangevuld: https://www.bezoekhollandskroon.nl/tedoen/monumenten/. De gemeente kan een dergelijk initiatief mogelijk ondersteunen maar zal hier zelf geen directe uitvoering aan geven. De mogelijk wordt al geboden om een informatiebord van de ANWB aan te vragen voor historische gebouwen. Deze verschijnen geleidelijk aan in de gemeente waardoor de borden meer bekendheid krijgen. We zijn niet voornemens om elke potentiele locatie aan te schrijven. De gemeente verzorgt het plaatsen van informatieborden van de ANWB bij monumenten en historische gebouwen. Het zou een logische plek zijn om bij de Dikke Paal zo een bord te plaatsen. Wanneer men weer een bord kan aanvragen wordt aangekondigd via de gemeentelijke kanalen. Dan zal de historische vereniging hierop worden geattendeerd.

Er wordt gewerkt aan Canon van Hollands Kroon, dat geeft een toegankelijk overzicht van de geschiedenis van de gemeente. Om nieuwe bewoners te enthousiasmeren voor de plaatselijke geschiedenis van een dorp zien we ook een rol voor de historische verenigingen weggelegd die een netwerk hebben binnen het dorp. Daarnaast is het enthousiasmeren van nieuwe bewoners meteen een manier voor historische verenigingen om het ledenaantal of het aantal actieve vrijwilligers te vergroten. De vier Kopgemeenten en de provincie Noord-Holland hebben het platform www.opkop.nl opgebouwd gericht op het behouden van jongeren in deze omgeving. Dit is met name gericht op de toekomstkansen die er zijn op gebied van leren, werken en wonen. Er is niet

24

gebeurd. Het gaat om spannende verhalen vertellen. Educatie: leerkrachten motiveren om over de lokale omgeving te vertellen en te betrekken bij hun lessen. Leskisten zijn er maar scholen moeten al zo veel. Leerling moet het zelf willen: bijvoorbeeld omdat ze geïnteresseerd zijn als ze een werkstuk gaan maken. Je ugdburgemeester kan promotie maken voor ‘waar kom ik vandaan’ en kinderen jonger dan 18 jaar interviewen war wat ze doen en waar ze vandaag komen. Er wordt een samenwerkingsverband tussen de historische verenigingen gemist. Gepland samenkomen op andere monumenten dan met de opening van open monumentendag. Bijvoorbeeld gezamenlijk een Geschiedenisquiz van Hollands Kroon? Bij ieder evenement moet er een stukje aandacht zijn voor onze historie door in een programmaboekje bijvoorbeeld ook de geschiedenis te zetten of feitjes te geven over de omgeving. Tegenwoordig zijn kinderen veel bezig op hun telefoon. Misschien een app of digitaal iets verzinnen? In mei 2023 vloog een Lancaster oorlogsvliegtuig over Nieuwe Niedorp met de onthulling van het nieuwe oorlogsmonument. Dat was populier in het dorp en werd ook in facebookgroepen