Bijlage 1. Stedenbouwkundig Plan Oosterterpweg fase 1

ST E D E N B O U W K U N D I G P L A N O O ST E R T E R P W E G FA S E 1 04 februari 2026 26907-R

IN TERACTIEV E P DF Dit Adobe-PDF document bevat de volgende interactieve functies:

IN H OUDS OP GAV E De inhoudsopgave in dit document is aanklikbaar. Wanneer op een onderdeel wordt geklikt, wordt naar de desbetreffende locatie in het document gesprongen.

H YP ERLIN KS Wanneer op een hyperlink wordt geklikt, wordt naar een andere locatie in het document, naar een ander document of naar een website gesprongen. Hyperlinks worden als volgt aangegeven in de tekst: hyperlink.

AUTEU RS RECH T Dit document is tot stand gekomen op basis van de Algemene Rijksinkoopvoorwaarden voor diensten (ARVODI-2018). Op grond daarvan komen alle auteursrechten die kunnen worden uitgeoefend – waar en wanneer dan ook, toe aan de opdrachtgever.

IN OPDRACHT VAN

-1-

I N LEI DIN G

4

B I N N E N B O C H T - B UI T E N B O C H T  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 33

AANLEI D I NG � � � � � � � � � � � � � ������������������������������������������������������������������ � 4

V E RTA K K I N G PA D E N ST R UC T UUR  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 35

LOCATI E � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � ������������������������������������������������������������������ 5

WO N E N  ������������������������������������������������������������������������������������� 3 9 WO N E N A A N D E O O ST E RT E R P W E G  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 4 0

V ERH AAL VAN W IERINGERWERF

7

WO N E N I N D E O N TG I N N I N G  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 4 1

HE T K ARAK TE R VAN D E P L EK ������������������������������������������������������ � 7

WO N E N A A N H E T S L E N K E N PA R K  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 4 2

WATER EN LAND � � � � � � � ������������������������������������������������������������������� 7

A NALYS E H UI DIG E S ITUAT IE

B O U W RE G E L K AART

43

BI J L AG E N

45

BIJ L AG E 1 - VO O RBEEL DV ER K AV E L I NG FASE 1

46

16

LAND SCHAPPE LI JK E CONT EXT ���������������������������������������������������� 16 EEN VOORMA LIGE Z EEB O DEM  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 6 OP LA AG GELEGEN LAND � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 7 PEILGEB IEDEN����������� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 8

FAS E R I N G ���������������������������������������������������������������������������������� 4 6

STE D ENBOUWK UND I GE C ONT EXT ����������������������������������������������� 19

VO O R B E E L DVE R K AVE L I N G  ��������������������������������������������������������� 4 7

HISTORIS CHE ONTWI KKELI NG � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 9

WO N E N  ������������������������������������������������������������������������������������� 4 8

STEDENB OUWKU NDIGE STR U C TU U R  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 21

P R O G R A MMAV E R D E L I N G  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 4 8

GROENSTRUCTUU R� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 22

O P E N B AR E R U I M T E  �������������������������������������������������������������������� 4 9 WAT E R E N B O D E M� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 4 9

V I SIE

24

G R O E N  � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 50

OVERKOEPELEND E AM B IT IES  � ����������������������������������������������������� 2 4

VE R K E E R E N PAR K E R E N  �������������������������������������������������������������� 5 1

POSITIEV E GEZONDH EI D � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 24

AUTOV E R K E E R� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 51

EE N NI E UW HOOFD STU K VOOR WIERINGERWERF ������������������������ 2 5

PA R K E E R B A L A N S � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 52

RUI MTELI JK E UI TGANG SP UNT EN ������������������������������������������������ 2 6

L AN G Z AAM VE R K E E R  ������������������������������������������������������������������ 5 3

RUI MTELI JK E VI SI E  � � � � ����������������������������������������������������������������� 2 7

F I E TS � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 53

STE D ENBOUWK UND I G RA A M WERK ��������������������������������������������� 2 8

R U I M T E G E B R U I K  ������������������������������������������������������������������������ 5 4

ON TW ER PPRIN CIPES 

29

BI J L AG E 2 - P L A NG EBIED E N CO NTO URE N

55

BI J L AG E 3 - P R O FIEL E N

56

SLE NK E NPARK � � � � � � � � � � � ���������������������������������������������������������������� 2 9 A LGEMENE PRINCIPES � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 29

I N RICH TIN GS RE G ELS OPENBARE RUIMT E

30

I NRI CHTI NG SRE G E LS FASE 1  � ������������������������������������������������������ 3 0 POLDERS LOTEN� ������� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 32

I N H O U D S O P G AV E

I NLEIDING A AN LEIDING

Het Rijksvastgoedbedrijf is voornemens om het plangebied

Zowel op landelijk als regionaal niveau bestaat een sterke

(gefaseerd) te verkopen door middel van een openbare

behoefte om de beschikbaarheid, betaalbaarheid en

inschrijving. Bij de openbare verkoopprocedure

kwaliteit van het woningaanbod te vergroten. De gemeente

zullen de NvU, het Stedenbouwkundig Plan en het

Hollands Kroon zet daarom sterk in op woningbouw.

Beeldkwaliteitsplan van de betreffende fase worden meegegeven.

De gemeente en het Rijksvastgoedbedrijf zijn in 2024 een samenwerkingsovereenkomst aangegaan voor de ontwikkeling van drie percelen grond aan de Oosterterpweg in Wieringerwerf. Met het oog op de toekomstige ontwikkeling van de locatie aan de Oosterterpweg in Wieringerwerf is een Nota van Uitgangspunten (NvU) opgesteld waarin ruimtelijke en programmatische kaders zijn vastgelegd. Deze NvU is op 20 november 2025 vastgesteld door de gemeenteraad van Hollands Kroon. Voorliggend Stedenbouwkundig Plan is een uitwerking van de Nota van Uitgangspunten voor de eerste fase van de gebiedsontwikkeling. In dit document wordt behandeld welke keuzes ten grondslag liggen aan de NvU en welke ruimtelijke kwaliteiten nagestreefd worden bij de uitwerking. Daarnaast is ook op basis van de Nota van Uitgangspunten een Beeldkwaliteitsplan opgesteld voor deze fase. Voor fase 2 en 3 zullen elk een eigen Stedenbouwkundig Plan en Beeldkwaliteitsplan worden opgesteld. Per fase zal vooruit en terug gekeken worden op de volgende respectievelijk de vorige fase.

Ligging van Wieringerwerf in de Wieringermeerpolder

INLEIDING -4-

Schepenwijk LO CATIE Wieringerwerf is een dorp in de polder Wieringermeer in Noord-Holland. Aan de westzijde van het dorp loopt de A7.

Oosterterptocht

Hierdoor is Wieringerwerf goed bereikbaar met de auto.

Planetenwijk

Aan de zuidkant zijn meerdere bedrijventerreinen. In het oude gedeelte van het dorp zijn de meeste voorzieningen gevestigd. Openbare gebouwen en functies markeren nog steeds het belang van Wieringerwerf voor de Wieringermeer en zijn daarnaast belangrijke plekken in het dorp. Wieringerwerf is inmiddels uitgegroeid tot de grootste plaats in de Wieringermeer. Het plangebied betreft de percelen kadastraal bekend gemeente Wieringermeer, sectie I, nummers 4710, 4711, 3711

Oosterterp

en 4477, gelegen aan de Oosterterpweg in Wieringerwerf. Het gebied bevindt zich tussen de Oosterterptocht

Planlocatie

en de Oosterterpweg. In het noordoosten wordt het plangebied begrensd door agrarische gronden, wat bijdraagt aan een agrarische en open uitstraling van het gebied. Het plangebied is gelegen aan de dorpsrand en grenst direct aan de wijk Oosterterp. Gescheiden door de Oosterterptocht grenst het projectgebied ook aan de Planetenwijk en de Schepenwijk. De boerderij De Oosterterp, gelegen aan de Oosterterpweg 1 en omringd door het plangebied, speelt een belangrijke rol in het ontwerp van het gebied. Gezien het historische karakter van de boerderij en haar ligging, is

Oosterterpweg

het van belang dat deze boerderij op een zorgvuldige

Boerderij De Oosterterp

manier wordt opgenomen in het ontwerp en de ontwikkeling van het plangebied.

De planlocatie

INLEIDING -5-

Polderlijnen vanaf de Oosterterpweg

Links de bestaande wijk Oosterterp, rechts het plangebied

Het plangebied met rechts de bestaande wijk Oosterterp, in de verte is de in te passen boerderij zichtbaar.

Fietsersbrug vanaf de Planetenwijk richting het plangebied

INLEIDING -6-

VERHA A L VA N WI ER I NG ER WE R F H ET KA RA KTER VA N DE PLE K

geschiedenis van deze bijzondere plek. Daartoe dient het

WAT E R E N L AN D

De gebiedsontwikkeling aan de Oosterterpweg voegt

verhaal van Wieringerwerf als inspiratie. De historische

Het dorp Wieringerwerf ligt in de Wieringermeerpolder.

een nieuw hoofdstuk toe aan de geschiedenis van het

ontwikkeling van het landschap wordt beschreven in

Door de tijd heen was deze plek water of land, steeds in

dorp. Om hierbij tot verantwoorde keuzes te komen, is

meerdere fases, waarmee in kaart gebracht wordt wat het

andere vormen. Deze opeenvolging kenmerkt het verhaal

het van belang om kennis te nemen van het gebied, om

karakter van Wieringerwerf is.

van de polder en het dorp. In dit eerste deel van de analyse

daarmee weloverwogen de volgende stap te zetten in de

vertellen we het verhaal van de plek: van land naar water, van water naar land.

8e-11e eeuw

14e-18e eeuw

1934

Jaren 50-60

Het eiland Wieringen was een uitvalsbasis voor vikingen vanwege de gunstige ligging aan de Zuiderzee.

De Zuiderzee was van groot economisch belang voor Nederland vanwege een belangrijke handelsroute, visserijgebied en verbinding tussen de Noordzee en de Hanzesteden.

Selectie door de overheid van waardige boeren om de ideale agrarische samenleving samen te stellen

De pioniers bouwen de Wieringermeer weer op, vrij snel na de overstroming groeiden de drie kernen; Slootdorp Middenmeer, Wieringerwerf.

allerheiligenvloed 1170

inpoldering ‘30

Vroege middeleeuwen

1930

Het Kreilerwoud was een bos dat in de vroege middeleeuwen tussen WestFriesland en Midden-Friesland zou hebben gelegen.

inundatie ‘45

De Wieringermeerpolder werd als eerste polder van de Zuiderzeewerken gerealiseerd waarbij zeer vruchtbare grond werd teruggewonnen.

1945

Nu - toekomst

De Wieringermeerpolder overstroomde vanwege het opblazen van de dijk, enkele elementen zoals monument de Maaier en de protestantse kerk blijven behouden

De Wieringermeer(polder) wordt gekenmerkt door de dynamiek tussen land en water. De hechte pioniersdorpen zitten geworteld in het DNA van de dorpen.

V E R H A A L VA N W I E R I N G E R W E R F -7-

ONDER I NVLOED VAN DE Z E E

E E N DICH T MO ERAS GEB IED

oprukkende water en zo nu en dan een heftige storm

Door de tijd heen is het landschap rondom het relatief

Vanaf het moment dat strandwallen ontwikkelen en

zorgden ervoor dat het veen weggeslagen werd. Deze

jonge dorp Wieringerwerf sterk veranderd: van water

de Nederlandse kust zich sluit, ontstaat er een groot

stormvloeden zorgen ervoor dat de Zuiderzee ontstaat.

naar land, van land weer naar water. De kop van Noord-

binnenmeer waarin veen zich ontwikkelt. Dit veengebied

In het westen breken de duinen door en ontstaat een

Holland is lang een wadden- en kweldergebied geweest,

wordt in de vroege middeleeuwen op kleine schaal

waddengebied.

waar de zee in- en uitstroomde. Hogere delen, zoals een

ontgonnen. Het ontwateren van het veen zorgt ervoor

pleistocene keileembult waar Wieringen op ontstaan,

dat het veen inklonk en maaiveld daalt. Het gebied

worden al vroeg bewoond.

was hierdoor gevoelig voor overstromingen en het

Veen Voorbeeld kweldergebied (Schiermonnikoog)

Keileembult Wieringen Huidige Wieringermeerpolder

Huidige Wieringermeerpolder

Gesloten kust

Kweldergebied

Paleografischekaart 5500 v. Chr.

Paleografischekaart 500 v. Chr.

V E R H A A L VA N W I E R I N G E R W E R F -8-

E E R STE B EDI J KI NG West-Friesland wordt al vroeg bedijkt om het land te beschermen: de West-Friese omdijk. Om ook weer land terug te winnen wordt er vanaf eind 16e eeuw enthousiast bedijkt en ingepolderd, zoals de Zijpepolder in 1597 en de Anna Paulownapolder in 1847. De huidige locatie van Wieringerwerf blijft nog lang water: Het bezuiden meer.

D E KNOP OM - EEN NI E U WE P OLD E R De eerste plannen voor inpoldering van de Wieringermeer en het aanleggen van de Afsluitdijk komen voort uit de oprichting van de Zuiderzeevereeniging in 1886. In 1870 werd een Beemster-achtig verkavelingsplan opgesteld. Ook ingenieur C. Lely bepleitte in die tijd het

Aanleg van noodzeeweringen in de Anna Paulownapolder tijdens de stormvloed van 1916

belang van de afsluiting van de Zuiderzee en het deels inpolderen, en ‘commissie-Lely’ kwam in 1915 met hun verkavelingsvoorstel. De plannen voor de verschillende Zuiderzeepolders worden niet direct met open armen ontvangen. Pas wanneer in 1916 een groot deel van Noord-Nederland te kampen krijgt met dijkdoorbraken en overstromingen door een stormvloed, ziet men de

Noorderkwartier eind 13e eeuw - de oudste bedijkingen zichtbaar, de Wieringermeerpolder is nog een meer

noodzaak om de Afsluitdijk aan te leggen. Daarnaast is er behoefte aan meer landbouwgrond: de knoop om de Wieringermeerpolder aan te leggen wordt doorgehakt. In 1927 start men met het aanleggen van dijken en het bouwen een gemaal. Eerste ontwerp voor het afsluiten van de Zuiderzee met de Afsluitdijk en het inpolderen van de Zuiderzeepolders, 1891

V E R H A A L VA N W I E R I N G E R W E R F -9-

E E N NI EUW E AANPAK De Zuiderzeevereeniging pakt de aanleg van de

plattelandssamenleving met landbouwkavels, bossen,

Wieringermeerpolder groots op. Terugkijkend naar het

infrastructuur, dorpen, scholen enzovoorts die vanuit het

droogleggen van de Haarlemmermeerpolder, waar

niets ontworpen werd. Het pompen start in februari 1930

na inpoldering geen overheidsbemoeienis meer was

en in augustus 1930 is de Wieringermeerpolder droog. In

en chaos en armoede ontstond, had men geleerd. De

1932 werd met de aanleg van de Afsluitdijk de Zuiderzee

Wieringermeerpolder zou als voorbeeld dienen: een

gedicht.

Rin g v a a r t

Ve r k a v e l e n v a n ui t m i dde n

Ke r n o p de k r ui s i n g

G e e n s ta a ts be m o ei en i s i e de r v o o r zi c h

HET ‘OUDE’ POLDEREN HAARLEMMERMEER

DE NIEUWE AANPAK ZUIDERZEEVEREENIGING

Uit wa t e r e n d e g e m a le n

Ve r k a v e l e n v a n ui t de r a n d

Ke r n o p de v e r dr a a i n g v a n h e t gr i d

V E R H A A L VA N W I E R I N G E R W E R F - 10 -

B e w us te v o r mi n g p l a tte l a n ds ge me e n sc h ap

WATER STAATKUNDI GE MOT IE VE N De polder werd vooral ingericht op basis van waterstaatkundige redenen, die weer samenhingen met verschillen in bodemhoogte van de sterk hellende Zuiderzeebodem. De polder werd opgedeeld in drie delen, die ieder apart werden bemalen. Langs deze grenzen kwamen de hoofdwegen te liggen. Omdat sommige stukken ruitvormig of driehoekig waren, ontstond er een andere hoofdstructuur dan een strak, rechtlijnig wegenraster dat voorheen standaard was bij dergelijk inpolderingen. De verkavelingsstructuur werd optimaal ingericht voor de agrarische functie van de polder.

Machinaal maken van greppels in de Wieringermeerpolder

Standaardkavel

Verkavelingsplan Wieringermeer 1929

V E R H A A L VA N W I E R I N G E R W E R F - 11 -

EEN ONTWORPEN PLATTELANDSSAMENLEVING Voor de stedenbouwkundige inrichting van de polder is de Delftse hoogleraar prof.ir. M.J. Granpré Molière aangetrokken. Uit een onderzoek van SteenhuisMeurs, dat in 2017 het Cultuurhistorisch advies en referentie voor herstructurering van Wieringerwerf opleverde, blijkt hoe sterk de dorpsplannen geworteld zijn in zowel de architectonische traditie als de sociale structuur van de poldermaatschappij. De architectuur ademt een uitgesproken dorps karakter: kleinschalige bebouwing, een overwegend gebruik van baksteen en de vanzelfsprekendheid van een tuin of groene ruimte bij vrijwel iedere woning. Deze fysieke verschijningsvorm weerspiegelt de sociale gelaagdheid die Granpré Molière voor ogen had. Notabelen kregen hun plek aan de brink, middenstanders vestigden zich in twee-onder-eenkapwoningen rond of achter deze centrale ruimte, terwijl landarbeiders woonden in rijtjeshuizen op diepe kavels met ruimte voor moestuinen. Het dorpsbeeld laat zo duidelijk de sociale verhoudingen van die tijd zien. Meeuwstraat omstreeks 1937 (Bron: Regionaal Archief Alkmaar)

Variatie in de opzet was een belangrijk uitgangspunt. Verspringende rooilijnen en de afwisseling van woningen

zorgvuldig in de opzet opgenomen, met hoekpanden die

met de kopse of lange zijde aan de straat gaven de

vaak een architectonische verbijzondering kregen.

dorpsstraten een levendig en afwisselend karakter.

De architectuur was ‘nederig en zelfvergeten’ van karakter,

Openbare gebouwen zoals kerken en scholen werden

zoals kenmerkend voor het werk van Granpré Moliere. De

daarbij op strategische plekken gesitueerd: aan brinken, op hoekpunten of juist bij knikken in de weg. Dit zorgde niet alleen voor herkenbaarheid en oriëntatie, maar ook voor een bewuste enscenering van de dorpsruimte. Zichtlijnen naar kerken en markante gebouwen werden daarbij

De uitgevoerde situatie van het ontwerp van Granpré Molière in 1937

huizen waren oorspronkelijk ontworpen als één bouwlaag met zadelkap, met grote dakkapellen. Kappen waren gedekt met rode Hollandse pannen en gevels uitgevoerd in geelrode baksteen. Dit alles in een eenvoudige traditionele architectuur.

Naast de architectuur speelde ook de landschappelijke inbedding een cruciale rol. Wieringerwerf werd bewust open ontworpen naar het omringende landschap, met groene buffers en uitlopers die het dorp begrensden en tegelijkertijd verbonden met de polder.

V E R H A A L VA N W I E R I N G E R W E R F - 12 -

LAN DS CH A P P EL IJ K RA A MW ERK

Uiteindelijk komt er weinig terecht van de plannen van

Al in 1915 sprak Jac. P. Thijsse zijn kritiek uit over het

Bijhouwer. Tochten worden niet aangeplant, wegen juist

eerste ontwerp van Lely. Hij uitte zijn zorg over het

wel en het sortiment van wandelbosjes blijft beperkt tot

‘blokjessysteem’ dat toegepast werd waarin de grond

populier, esdoorn en es. Pogingen om de polder juist

enkel ingezet werd voor financieel gewin. Hij gaf aan dat

gevarieerd in te delen komen niet van de grond. Het

gezocht moest worden naar een mooie polder; niet alleen

maken van een sterk landschappelijk casco, met natuur

een polder die tot op de laatste vierkante meter uitgegeven

en recreatie als belangrijke pijlers, in plaats van een

werd.De Zuiderzeecommissie onderzocht oudere en

rasterplan is niet gelukt. Als eerste experiment heeft de

nieuwe polders in de omgeving en kwam tot de conclusie

Wieringermeerpolder echter wel degelijk haar rol vervuld,

dat gezocht moest worden naar ‘het scheppen van een

waardoor in de IJsselmeerpolders landschappelijke

krachtige tegenstelling van massa en ruimte, gebonden

compositie een sterkere rol kreeg.

aan een strakken grondslag’. Hierbij was het zwaar beplanten van de wegen niet de oplossing, maar juist het benadrukken van de nederzettingen door welig geboomte en een kerktoren als accent. De Wieringermeerpolder was de eerste polder waarin ruimtelijke vormgeving een expliciet onderdeel werd van de opgave. J.T.P. Bijhouwer vormde de plannen voor het landschap, gebaseerd op 4 uitgangspunten: ■ Een fijne leefomgeving moest gemaakt worden door het toevoegen van luwte en schaduw ■ De wijdsheid van het landschap moet gebroken worden, meetbaar voor het menselijk oog, waarbij rekening gehouden wordt met bedrijfstypen en grondsoort ■ Lineaire beplanting moet strak en eenvoudig, en met name langs de tochten en niet langs de wegen Beplantingsplan door J.T.P. Bijhouwer

■ Er moest gestreefd worden naar harmonie tussen bodem en beplanting.

V E R H A A L VA N W I E R I N G E R W E R F - 13 -

K ENM ER KENDE ERVEN Bijhouwer richtte zich daarnaast sterk op de functionele inrichting van boerenerven: doelmatige beplanting zonder romantiek, afgestemd op bedrijfsvoering en landschap, met nauwkeurige berekeningen voor paden, moestuin, boomgaard en windbescherming. De erven hebben allen eenzelfde opzet en zijn 1 of 2 hectare groot. Boerderijen zijn op de weg gericht en hebben een duidelijk onderscheid tussen voor- en achtererf. Het voorerf is formeel ingericht, met een siertuin, solitaire bomen en hagen. Nuts- en moestuinen lagen vaak naast de boerderij. Het achtererf was het werkgedeelte en

Boerderij De Oosterterp (bron: Beeldbank Genootschap Wieringermeer)

Hoofdopzet erven in de Wieringermeerpolder (bron: Ervenboek Hollands Kroon)

is functioneel ingericht. Groene boomsingels met struiklaag omzomen de erven, waardoor ze als groene eilanden aan de wegen in de open polder lagen. Het erf is ook omkaderd met een randsloot. In de Wieringermeerpolder is uitgebreid onderzoek gedaan naar het optimale boerderij type. Een kop-romp type, vaak gedekt met oranje pannen, is uiteindelijk gekozen en door de gehele polder toegepast. De boerderij aan de Oosterterpweg 1 (gelegen aan het plangebied) is hier een goed voorbeeld van.

Schetsontwerpen van J.T.P. Bijhouwer voor verschillende vormen van erfbeplanting (bron: ‘Het erfboek’, 1937)

V E R H A A L VA N W I E R I N G E R W E R F - 14 -

EEN L A ATSTE KEER WATER Op 17 april 1945, enkele weken voor de bevrijding, bliezen Duitse troepen de duikers en sluizen bij de Dijkgatsweide op. Hierdoor stroomde het IJsselmeer de Wieringermeerpolder binnen. Binnen enkele dagen kwam de hele polder onder water te staan. Wieringerwerf kwam volledig onder water te staan en het grootste deel van het net gebouwde dorp was onbewoonbaar geworden. Na de bevrijding is de pioniersgeest niet weg. De polder wordt opnieuw drooggemalen en valt in december weer droog. Wieringerwerf wordt weer opgebouwd, grotendeels volgens het oorspronkelijke plan van Granpré Molière. Wel vinden er wijzigingen plaats in de architectuur en manier van bouwen. Huizen worden uitgevoerd als twee lagen met een kapverdieping, waarvan de daken een flauwere hellingshoek hebben dan de oorspronkelijke woningen. Daarnaast worden de woningen via kleine aanpassingen geschikt gemaakt als duplexwoning. Bij een aantal van deze duplexwoningen werd met betonsysteembouw geëxperimenteerd, genaamd het Airey-systeem. De straten van Wieringerwerf onder water in 1945

Boerderij tijdens de inundatie

Airey-woningen aan de Patrijsstraat, ondertussen gesloopt

V E R H A A L VA N W I E R I N G E R W E R F - 15 -

ANA LYS E H UI D I G E SI TUATI E LA NDS C H A P P ELIJ KE CONT E XT EEN VOOR M AL I GE ZE E BODE M De Wieringermeerpolder was, voor de droogmaling, zee. De bodem van de polder is dus de voormalige zeebodem en bestaat uit maritime afzettingen. De kern van Wieringerwerf is gebouwd op de meest geschikte ondergrond: een grond bestaande uit zeer fijn zand die afgezet is in oude kreeklopen van de kwelders. Latere uitbreidingen vonden hun plekje op lichtere zavelgronden. Bij de laatste uitbreidingen, die de sprong naar de zuidzijde van de Oosterterptocht maken, is ook de slappere kleigrond bebouwd: de oude lage delen van het getijdengebied. De

Lichte zavel

planlocatie Oosterterpweg bestaat aan de zuidzijde ook uit deze lichte klei. Aan de noorzijde van het plangebied is lichte zavel aanwezig.

Lichte klei

Bodemkaart (bron: PDOK)

A N A LY S E H U I D I G E S I T U AT I E - 16 -

Luchtfoto 1945 met daarop de kreekjes goed zichtbaar (bron: RAF)

OP L AAG GEL EGEN LAN D In de hoogtekaart is ook duidelijk te zien dat de locatie Oosterterpweg op een lager deel in het landschap gelegen is. In het reliëf is de invloed van de zee nog subtiel terug te zien. Een fijnmazig stelsel van kleine kreekjes laat zien dat de plek vroeger onder invloed stond van de zee. Op een historische luchtfoto uit 1945 is deze structuur duidelijk te zien in een kavel ten zuiden van het plangebied.

Hoogtekaart (bron: AHN)

A N A LY S E H U I D I G E S I T U AT I E - 17 -

PEI LGEB I EDEN

watergangen en/of het aanpassen of vernieuwen van

haalbaar is en welke aanpassingen in het watersysteem

Het plangebied bevindt zich in het vastgestelde polderpeil

duikers en andere kunstwerken.

daarvoor noodzakelijk zijn. Daarvoor is tevens nader onderzoek nodig naar de invloed daarvan op het

van NAP-6,60 meter. Dit waterpeil is 50 centimeter lager dan het stedelijke peil dat in de rest van Wieringerwerf is

Tijdens de verdere uitwerking van het project zal

toegepast. De locatie ligt aan de rand van het peilgebied

onderzocht worden of het verhogen van het waterpeil

en voert op dit moment via gemaal Hoekvaart af waarbij het via het noordelijk gelegen gemaal Leemans wordt uitgeslagen op de Waddenzee. De naastgelegen wijk Oosterterp valt formeel ook binnen het waterpeil van NAP -6,60 meter. Maar in de praktijk watert het noordelijke deel van de Oosterterpbuurt al via de riolering af op de Oosterterptocht, welke een waterpeil heeft van NAP-6,10 meter. Het waterschap adviseert om het peilgebied van de nieuwe ontwikkeling te baseren op het peilgebied van het bestaand stedelijk gebied NAP –6,10 m. Dit heeft als gevolg dat er een wijziging van het peilbesluit zou moeten worden aangevraagd. Het verhogen van het waterpeil sluit aan bij de wens om water in het plangebied te brengen. Op dit moment zijn er vooral droge greppels aanwezig en weinig watervoerende greppels. Stromend water is nodig voor een goede afvoer van water. De afvoer van water zou in geval van het verhogen van het waterpeil ook moeten gaan lopen via de Oosterterptocht; net als de rest van het stedelijk gebied van Wieringerwerf. Deze afwatering rechtstreeks naar de noordzijde van het gebied is robuuster dan de huidige afwatering naar de zuidzijde via gemaal Hoekvaart, welke afwatering zou vragen om aanpassingen voor de doorstroming onder andere door aanleg of verbreding van bestaande

Huidige peilgebieden

A N A LY S E H U I D I G E S I T U AT I E - 18 -

grondwaterpeil.

STEDEN BOUWKU NDIGE CONT E XT HI STOR I SC HE ONTWI KKE LIN G Granpré Molière plaatste het dorp Wieringerwerf in zijn eerste plannen op de Terp. De Terp bleek later ongeschikt te zijn voor bebouwing. In de plannen die daarop volgden werd het centrum ten noorden van de Oosterterptocht geprojecteerd. Deze plannen kwamen tot uitvoering en vanaf 1937 werden de eerste panden betrokken. De

Naoorlogs - Uitloop centrum

1980-1990 - Waddenwijk

dijkdoorbraak en inundatie van de polder aan het einde van de Tweede Wereldoorlog zorgde ervoor dat het centrum van Wieringerwerf grotendeels verwoest werd. Voor de wederopbouw werd het oorspronkelijke stratenpatroon dat Granpré Molière had ontworpen aangehouden. Ook de

Vanaf 1930 - Centrum

1970-1980 - Schepenwijk

uitloop van het centrum is gebaseerd op zijn ontwerpen. Latere uitbreidingswijken zijn in eerste instantie ten oosten van Wieringerwerf gebouwd. In de jaren ‘90 wordt de

1960-1970 - Planetenwijk

sprong naar de zuidzijde van de Oosterterptocht gemaakt.

1990-2000 - Oosterterp

Terp - Oorspronkelijke locatie centrum

O O ST E RT E R P

A N A LY S E H U I D I G E S I T U AT I E - 19 -

Schepenwijk - gebaseerd op de onderliggende verkavelingsstructuur, woningen gericht op de weg, weing openbaar groen.

Oosterterp - geknikte verkaveling, woningen gericht op de weg, hier en daar richting het buitengebied.

Planetenwijk - gebaseerd op de verdraaiing in de onderliggende verkaveling, woningen gericht op de weg, groen veelal aan achterzijdes en niet toegankelijk.

NIet uitgevoerd voorstel uit de jaren ‘90 van de vorige eeuw voor uitbreiding van Oosterterp: op eenzelfde, naar binnen gerichte manier verder bouwen.

A N A LY S E H U I D I G E S I T U AT I E - 20 -

STEDENB OUW KUNDI GE ST RUCT UUR Het hart van Wieringerwerf wordt nog steeds bepaald door de opzet zoals ooit ontworpen door Granpré Molière. Hij nam voor de stedenbouwkundige structuur de brink als uitgangspunt. De groene brinken worden omkaderd met bebouwing en maken het omsloten ruimtes. De wegenstructuur vindt haar basis in de verkaveling, maar is hier en daar geknikt. De knikken worden benadrukt door middel van een markant gebouw, zoals het gemeentehuis en het voormalig Domeinenkantoor. De brinken, knikken en verspringing in rooilijnen zorgen voor een gevarieerd beeld. Latere uitbreidingen van Wieringerwerf zijn voornamelijk gebaseerd op de kavelstructuur van de

Schepenwijk - 25 w/ha

polder. Gevels zijn veelal gericht op de weg en de woningen vormen samen de ruimtes. De wijk Oosterterp wijkt iets af van de kavelrichting, door een aantal schuine lijnen te introduceren. Woningen zijn hier eveneens op de weg gericht, en slechts twee rijen woningen zijn met hun voorgevel op het buitengebied gericht. Tussen de wijken ligt de hoofdontsluiting, die vaak door een groene

Planetenwijk - 21 w/ha

zone loopt. De woningen zijn op enige afstand hiervan gepositioneerd.

Oosterterp - 14 w/ha

O O ST E RT E R P

A N A LY S E H U I D I G E S I T U AT I E - 21 -

G R OENSTR UC TUUR Groen speelt een belangrijke rol in de ruimtelijke kwaliteit van Wieringerwerf. In het oorspronkelijke ontwerp van de dorpsbeplanting stond het vergroten van de bewoonbaarheid centraal. Het zorgde voor afvangen van wind en creëren van luwte en schaduw. Het groen vormt bovendien een belangrijk ordenend principe in de opbouw van het dorp: van de groene boomranden rondom het dorp en de groenstroken tussen uitbreidingen (groene grenzen), tot de brinken en de brede groenzones tussen straat en bebouwing. Opvallend is dat het groen vooral beleefbaar is vanaf de belangrijkste verkeersassen richting het dorp. Een aantal groene plekken binnen Wieringerwerf zijn te voet of op de fiets te doorkruisen. Groen verzorgt dus vooral het aanzicht, maar kan op veel plekken niet direct beleefd worden. De groenstructuur door het dorp is niet op een duidelijke manier met elkaar verbonden en is vaak een onbereikbare ‘achterkanten’-situatie.

O O ST E RT E R P

A N A LY S E H U I D I G E S I T U AT I E - 22 -

Groene zone tussen Planetenwijk en Schepenwijk, beperkt doorwaadbaar voor langzaam verkeer, veel achterkanten naar de Oosterterptocht

Eén van de groene brinken uit het oorsponkelijke plan: omkaderd met bebouwing en geeft een groen aanzicht.

Rand van de wijk Oosterterp aan het plangebied, voorzijdes en zijkant naar het groen, fietspad over de tocht. Aan de linkerkant de Dorsmolen door het groen.

Groene grens rondom de Waddenwijk

A N A LY S E H U I D I G E S I T U AT I E - 23 -

VISIE OVERKOEP ELEN DE A MBIT IE S POSI TI EVE GEZONDHE ID Op stedenbouwkundig niveau is Positieve Gezondheid een overkoepelende ambitie. Het ontwerp van een nieuwe leefomgeving kan een gezonde leefstijl bevorderen. Hierbij worden de zes dimensies van Positieve Gezondheid als uitgangspunt genomen: 1. Lichaamsfuncties - De fysieke omgeving maakt gezond gedrag makkelijker dan ongezond gedrag 2. Mentaal welbevinden - Een omgeving die rust en schoonheid biedt, ondersteunt veerkracht 3. Zingeving - Een plek geeft betekenis als mensen er zich mee kunnen verbinden 4. Kwaliteit van leven - Een omgeving waar je graag bent, verhoogt het dagelijks welzijn 5. Meedoen - Ruimte die ontmoeting uitnodigt, versterkt de sociale samenhang 6. Dagelijks functioneren - en omgeving die praktische drempels wegneemt, geeft mensen regie Deze zes dimensies bieden meekoppelkansen waarbij ontwerpuitgangspunten bij kunnen dragen aan meerdere dimensies om Positieve Gezondheid na te streven. Deze thema’s werken door de schalen heen en vormen de rode draad van het raamwerk tot en met het inrichtingsplan.

VISIE - 24 -

E EN N IEU W H OOFDSTUK VOOR W IERIN GERWERF De Wieringermeerpolder kent een rijke historie waarbij het landschap altijd onderhevig was aan verandering. De keuze om de polder droog te leggen, op een andere manier dan voorheen gepolderd was, betekende een belangrijke knip met het verleden. Vandaag de dag staan we wederom voor uitdagingen die een nieuwe aanpak vragen. In de geest van de Zuiderzeevereeniging, die op een ‘nieuwe’ manier gingen polderen, wordt een nieuw hoofdstuk geïntroduceerd, om zo positieve gezondheid onlosmakelijk te verankeren. De volgende elementen die uit de analyse naar voren komen zijn de belangrijkste peilers: ■ Waar de ondergrond vroeger vaak als maakbaar werd gezien, wordt nu uitgegaan van de karakteristiek en vormen van de bodem. Deze sturen de ontwikkeling om zo een robuuste woonomgeving te vormen. ■ Groen in Wieringerwerf bedient een beperkt aantal functies, om luwte en schaduw te creëren en buffers tussen de wijken te vormen. Nu wordt ingezet op groen dat meerdere, brede doelen dient, en zal een rol vervullen in het kader van klimaatadaptatie, sociale cohesie, leefbaarheid, beweging enzovoorts. ■ Natuur en recreatie hebben in het ontwerp van de gehele polder vaak meer op de achtergrond gespeeld. In de planlocatie zal doorwaadbaarheid en biodiversiteit een integraal onderdeel zijn van de planvorming.

■ De woonomgevingen van Wieringerwerf zijn in zichzelf gekeerd, vaak op de weg gericht en gaan voornamelijk een relatie met elkaar aan. Nu wordt ingezet op een woonomgeving die is verbonden met het omliggende landschap en waarbij woningen veelal gericht zijn op het groen.

VISIE - 25 -

R UI M T E L I JK E UI TGAN GSPUN T E N Waar we in denkwijze een knip maken met het verleden, zal in ruimtelijke zin wel voortgeborduurd worden op wat reeds aanwezig is op de plek. De planlocatie is immers geen leeg vel. Daarnaast voegen we nieuwe ruimtelijke dragers toe om het nieuwe hoofdstuk een passende plek te geven in de visie.

EREN VA N D E HISTO RIE We eren de historie van de polder en omarmen deze in de toekomstige structuur. De volgende elementen dienen hierbij als ruimtelijke uitgangspunten: ■ De poldersloten als kaarsrechte lijnen door het landschap; ■ De boerenerven als groene eilanden met karakteristieke opzet aan de Oosterterpweg; ■ Het poldergrid dat verkleind wordt om een menselijke maat te introduceren (ontginning om te wonen vraagt een schaalverkleining ten opzichten van de bestaande ontginning ten behoeve van de landbouw)

GRO EN A L S V ERA NKERING We verankeren groen onlosmakelijk in de toekomstige structuur. De volgende elementen dienen hierbij als ruimtelijke uitgangspunten: ■ Het verfijnde krekensysteem uit vervlogen tijden als inspiratie voor een groen netwerk dat tot in de haarvaten van de wijk doordringt; ■ Verbinding met het bestaande groene weefsel van Wieringerwerf om doorwaadbaarheid te garanderen en te zorgen dat de ontwikkeling niet op zichzelf staat; ■ Aansluiten op de groene grenzen om een passende verbinding tussen dorp en landschap te maken.

VISIE - 26 -

+

Eren van de historische polderstructuren en verkleining van de poldermaat t.b.v. de functie wonen

R UIMTELIJ KE V IS IE De ruimtelijke visie is een samenvoeging van de twee belangrijkste ruimtelijke dragers: ■ De historische polderontginning met de sloten, het verkleinde grid en de boerenerven;

=

Groen als verankering creëert nabijheid van groene ruimte binnen het plan en verankering met de bestaande wijken

ritme. Het nieuw geïntroduceerde verkleinde poldergrid geeft menselijke maat, en op basis van dit grid worden de woonvelden opgezet. Ook geeft dit grid richting aan de belangrijkste ontsluiting van de wijk. Het ritme en de lijn van de oorspronkelijke erven wordt opgepakt aan de Oosterterpweg en nieuwe erven worden hier toegevoegd.

‘Gelaagde’ ruimtelijke visie op basis van combinatie van structuren

■ Het groene systeem dat haar basis vindt in de kreken en een logische verbinding heeft met de omgeving en

Het groene systeem wordt verankerd in de wijk en vertaald

het onderliggende landschap.

in het Slenkenpark. Deze is geïnspireerd op het oude krekensysteem en vindt haar plek op zo’n manier dat deze

Deze systemen vormen samen de mal voor de

zowel binnen het plangebied de functie van park kan

hoofdstructuur van het Stedenbouwkundig Plan dat als

vervullen, maar ook op hoger schaalniveau als intermediair

intermediair verbinding legt met de omgeving. Uit deze

verbindingen zoekt met bestaand groen en het omliggende

hoofdstructuur volgt als vanzelfsprekend de contramal: de

landschap. De oude slenken vormen de landschappelijke

woonvelden.

drager en brengen reliëf en identiteit in het plan en zorgen voor een natuurlijke, recreatieve en sociale verbinder.

De bestaande poldersloten behouden hun karakter

Geïnspireerd op de natuurlijke stroming van een rivier

en snijden als kaarsrechte lijnen door het gebied. De

zullen de binnenbochten een zachte kant van het park

strakke verkaveling, typerende hoekverdraaiingen en

zijn met een natuurlijke overgang naar de aangrenzende

functionele opzet geven de polder zijn karakteristieke

woningen. Hier is ruimte voor waterberging en verblijven.

VISIE - 27 -

De buitenbochten zullen worden gekenmerkt door een recreatieve fietsverbinding en een harde grens aan het park. De sfeer van de woonvelden langs het park wordt bepaald door de polderstructuur in combinatie met de dooradering van het Slenkenpark. Hierdoor ontstaan zich onderscheidende woonvelden doordat deze reageren op de structuur en/of het Slenkenpark. De woningen grenzend aan de binnenbochten kennen een meer natuurlijke overgang naar het park, terwijl de woningen aan de buitenbochten een robuuste overgang kennen met een oriëntatie op het Slenkenpark.

STEDEN BOUWKU NDIG RAAM WE RK Het stedenbouwkundig raamwerk vat alle belangrijke elementen uit de analyse, de principes en de visie samen in één kaart. Deze dient als basis voor de uitwerking van het Stedenbouwkundig Plan. In elke fase kan op het raamwerk teruggegrepen worden als toetsingskader.

VISIE - 28 -

O NTWERPPR I NCI P ES S L ENKENPA RK

rand. In de binnenbochten stroomt het water langzamer.

A LGEMENE P RINCIP ES

Voor het Slenkenpark wordt inspiratie gehaald uit het

Hierdoor kan het water materiaal afzetten en ontstaat een

wadden- en krekensysteem dat hier ooit aanwezig was.

flauwe oever. De hoofdgeul vertakt naar kleine zijkreekjes.

Dit systeem bestaat uit een grote hoofdgeul en zijtakjes

Hoe verder de kreekjes zich vertakken, hoe fijner en

■ Er wordt gestreefd naar een hoogteverschil tussen de woonvelden en het park door de woonvelden op te hogen en het park niet.

die zich als een fijnmazig netwerk uitspreiden. De

grilliger deze worden.

hoofdgeul stroomt meanderend door het landschap. In de

Het principe van de binnen- en buitenbocht en het steeds

buitenbochten van een dergelijk geul stroomt het water

fijnmaziger worden van dit systeem zijn inspiratie voor de

sneller. Hierdoor erodeert de oever en ontstaat een steile

inrichtingsprincipes van het Slenkenpark.

Hoofdgeul

Fijnmazig en grillig Meanderend, grote bochten

Zijkreekjes

ONTWERPPRINCIPES - 29 -

■ Binnen het park wordt maximaal ingezet op gradiënten voor de versterking van de beleving en de ecologische potentie van het park. ■ Het wonen langs het park is maximaal op het groen gericht. Er wordt optimaal ingezet op de beleving van het park ten behoeve van de sociale veiligheid.

Dorsmolen

I NRICHTIN G SR EG ELS O P EN B AR E R U IMT E Dorsmolen Schoffel

IN RIC H TIN GS REG ELS FASE 1

Dokter Tamsmalaan

Schoffel

Dorsmolen

Deze kaart laat een uitwerking zien van de inrichtingsregels

Schoffel

Haam Dorsmolen

Zeis

Zwing

toegelicht.

Haam

Zeis

Wanmolen

Strekkel

Dorsmolen

Zeis

Strekkel

Ploeg

Dokter Tamsmalaan

Dokter Tamsmalaan

Ploeg

De legenda wordt op de hierna volgende pagina’s

Haam

Dorsmolen

voor de openbare ruimte van fase 1.

Schoffel

Zeis Wanmolen

Ploeg

Zwing

Strekel

Sleg Strekel

Ploeg Strekel

Zeis

Sleg Zeis

Strekel Wanmolen

Zicht

Zeis

29m

11,1m

29m

Indicatie speelplek 30m Indicatie accentboom

30m

14,5m

16m

Oosterterpweg

Regionale fietsroute

16m

Definitieve aansluiting regionale fietsroute 16m

Tijdelijke aansluiting regionale fietsroute

27,5m 27,5m

14,

11,1m

35,9m

35,9m

11,1m

14,5m

INRICHTINGSREGELS OPENBARE RUIMTE - 30 -

31,3m

30,3m

30,3m

30,4m

31,3m

16m

Profiel hoofdinfrastructuur

Oosterterpweg

31,3m

16m

Laanstructuur Oosterterpweg 16m

13,6m

14,5m

30m

Entree plangebied hoofdinfrastructuur (vast)

13,6m

16m

16m

Erfomkadering 30,3m

30,4m 16m

30m

Oosterterpweg

30m

30,3m

30m Dorsmolen

15m

46m

30,3m

46m

15m

21,6m

16m Zoekgebied wadi’s

13,6m

46m

24,6m

27,5m

13,6m

46m

Ploeg

Schoffel

Sleg

Sikkel

21,6m

30m

Indicatie kreekpaden

Schoffel

29m

Indicatie stroomlint

30m

Ploeg

24,6m

11,1m

Sleg

Buitenbocht Slenkenpark Sikkel

24,6m

16m

Ploeg

Binnenbocht Slenkenpark 24,6m

Schoffel

24,6m

21,6m

Zicht

16m

Ploeg

Slenkenpark:

Strekkel

Zwing

16m

Poldersloot

30,3m

Dorsmolen

21,6m

35,9m

Schoffel

29m

Wanmolen

16m

24,6m LEGENDA

Zicht

Zwing

Wanmolen

29m

24,6m

16m

Sikkel

Zicht

29m

30,4m

35,9m

Dorsmolen

29m

Wanmolen

Zicht

15m

Wanmolen

16m

Sikkel

27,5m

Zicht

Dorsmolen

29m

Zicht

15m

24,6m

Zicht

Wanmolen

s Schoffel

Zwing

16m

Wanmolen

Wanmolen

Zicht

icht

24,6m

Strekkel

Ploeg

21,6m

29m

24,6m

13,6m

46m

24,6m

Schoffel

Ploeg

16m

30,3m

35,9m

11,1m

14,5m

Regionale fietsroute Definitieve aansluiting regionale fietsroute Deze twee pijlen geven weer waar uiteindelijk de regionale fietsroute moet komen te liggen. Tijdelijke aansluiting regionale fietsroute Omdat fase 3 pas later wordt ontwikkeld zal dit de positie zijn waar de tijdelijke fietsaansluiting komt voor fase 1.

TOELICHTING LEGENDA - 31 -

31,3m

30,3m

30,4m

Ploeg

14,5m

16m

35,9m

11,1m

14,5m

16m

Profiel Hoofdinfrastructuur Groene bloemrijke bermen met laanbomen, aangeplant op een vaste, nader te bepalen afstand. Dit is uitgewerkt in profiel B en G. Entree plangebied hoofdontsluiting (positie vast) Dit betreft de twee posities waar de verkeershoofdstructuur op zal gaan aansluiten met het bestaande verkeersnetwerk.

Indicatie stroomlint De indicatieve 31ligging van de doorgaande ,3m recreatieve route door het Slenkenpark. 27,5m

Schoffel

Sleg

15m

16m

27,5m

16m

16m

16m

30m

Oosterterpweg

Laanstructuur Oosterterpweg Nieuwe bomen om de bestaande laanstructuur aan de Oosterterpweg te versterken, in hetzelfde ritme met een plantafstand van ca. 7 meter. Boomsoort bij voorkeur aansluiten bij bestaande eisen, wel een robuuste soort. Oosterterpweg

Buitenbocht park 30,3m Deze zone van het Slenkenpark heeft de13sfeer ,6m van een ‘buitenbocht’, en is harder van karakter en duidelijker vormgegeven.

Indicatie speelplek Indicatie van locaties van speelplekken en speelaanleidingen. Voor de positioinering van de locaties worden hoogteverschillen van de wadi’s als aanleiding gebruikt.

21,6m

13,6m

Binnenbocht park Deze zone van het Slenkenpark heeft de sfeer van een ‘binnenbocht’, en is zacht en natuurlijk van 31,3m karakter.

Zoekgebied wadi’s Zones waar gezocht moet worden naar laagtes en ruimte voor waterberging.

30 meter zone rondom de Oosterterpweg 1, 30m 30m zonder bebouwing en groen/blauw ingevuld als bufferruimte. Deze 30 meter zone is uitgewerkt in profiel A, E en F. Sikkel

30m

30m

Oosterterpweg

30,3is m terug te zien Een uitwerking van het Slenkenpark in de profielen H, I en J. 46m

Indicatie kreekpaden Aanduiding van de secundaire paden in het Slenkenpark. Deze zijn een fijner netwerk en verbinden het Stroomlint met de woonvelden.

15m

16 m Erfomkadering 29m

Dorsmolen

Slenkenpark:

Ploeg

46m

11,1m

Schoffel

Indicatie accentboom Indicatieve locatie van een accentboom in de buitenbocht. 21,6m

16m

Poldersloot De poldersloten liggen 30,3min een vast stramien door de 24,6m gehele polder en worden in het ontwerp als leidend principe aangehouden. De poldersloot behoudt de bestaande oevers en is altijd geflankeerd met knotwilgen. Dit is uitgewerkt in profiel C en D.

Zwing

TOEL I C HTI NG L EGEN DA

16m

Sikkel

30m

Wanmolen

24,6m

Sleg

29m

30,4m

27,5m

24,6m

29m

Dorsmolen

30,3m Zicht

POL DER SLOTEN De oorspronkelijke poldersloten zijn een bijzonder relict en blijven intact in het stedenbouwkundig plan*. Ze blijven als kaarsrechte lijnen herkenbaar en snijden door het plangebied heen (als een mes door de boter). De sloten behouden hun talud met rietbegroeiing en worden aan één zijde aangeplant met knotwilgen op een gelijke afstand. De poldersloten krijgen daarmee een horizontale

Poldersloot in het Slenkpark

uiting door het ritme van de knotwilgen. Dit is uitgewerkt in profiel C en D.

Poldersloot tussen de woningen *) Om landschappelijke en cultuurhistorische redenen worden de poldersloten met de bestaande, steile taluds in het plan opgenomen. Wanneer om redenen van waterberging een natuurvriendelijke oever noodzakelijk is, wordt de sloot aan één zijde vergraven om voldoende bergingscapaciteit te realiseren. Het te behouden steile taluud zorgt er voor dat de lange rechte lijnen van de sloten ervaarbaar blijven in het plan.

TOELICHTING LEGENDA - 32 -

Sloot met knotwilgen met openbare ruimte links en woningen rechts

B I NNENB OC HT - BU IT E N BOCH T Over het gehele Slenkpark zijn er binnen- en buitenbochten. Deze zullen een verschillend karakter hebben. De binnenbochten hebben een zacht, natuurlijk karakter; de buitenbochten een harder, meer ontworpen en ingericht karakter. Het ‘snellere’ recreatieve lint zal met Kruidenrijk grasmengsel

name de buitenbochten volgen.

B I NNENB OC HT ■ Hoogteverschil tussen woonvelden en park wordt een geleidelijke overgang (inzetten op grandiënt)

Geleidelijk hoogteverschil, ruigte om de wadi’s, speelelementen op laagste delen

■ Op de laagste delen van de binnenbocht liggen natuurlijk ingerichte wadi’s, geinspireerd op de vormen van de kreekjes ■ Speelaanleidingen die ook gebruik maken van het gebied van de wadi’s ■ Beplanting in de binnenbochten is laag en heeft een natuurlijk, open karakter. De beplanting bestaat uit: ■ Kruidenrijke grassen, met verschillend maaibeleid om variatie aan te brengen

Geleidelijk hoogteverschil, speelelementen op laagste delen

Natuurlijk ingerichte wadi’s en lage beplanting

■ Ruigte in en rondom de wadi’s

Hoogteverschil geleidelijke overgang

Natuurlijk ingerichte wadi’s op laagste delen

TOELICHTING LEGENDA - 33 -

Beplanting is laag en heeft een natuurlijk, open karakter

B UI TENB OC HT ■ Hoogteverschil tussen woonvelden en park wordt waar mogelijk opgevangen door een ‘hard’ element, zoals een zitrand of hoge/ brede band ■ Bij woningen kan een uitbuiging van het wandelpad om een kleine ontmoetingsplek gevormd worden, evt. met speelaanleidingen ■ De buitenbocht heeft een meer ‘ingericht’ karakter, wat zich ook uit in de beplanting, bij voorbeeld:

Harde rand naar park in de vorm van een trapje

Bomenweide met gemaaid gras

Uitbuiging van de stoep als verblijfsplek

■ Opgaande bomen, Tilia x Europea ‘Koningslinde’ als accentboom (met fris geel voorjaarsblad en gele herfstkleur) aangevuld met inheemse esdoorns, berk en iep. ■ Onderbegroeiing aan de randen van het plangebied in de buitenbochten, o.a. hazelaar, meidoorn en vogelkers ■ Kruidenrijke gemaaide grassen voor een strakker aanzicht

Hoogteverschil is hard

Opgaand groen met onderbegroeiing aan de randen van het gebied

Meerstammige Tilia als accentboom

Uitbuigingen als verblijfsplek

TOELICHTING LEGENDA - 34 -

Harde rand van woning naar park in de vorm van zitrand

‘Ingericht’ karakter met opgaande beplanting en accentboom

VERTAKKI NG PA DE N ST RUCT UUR De opbouw van het wadden- en kreeksysteem is inspiratie

Stroomlint

voor de padenstructuur door het Slenkenpark.

Kreekpaden

Struindoorsteekjes

■ Het Stroomlint is de hoofdroute door het park: de ‘snelle’ route, waar optimaal gerecreëerd kan worden. Denk aan fietsen, rolschaatsen, hardlopen. Deze maakt grote, meanderende bochten, zoals ook de hoofdgeul in het kreeksysteem doet. ■ De Kreekpaden zijn de wandelpaden die door het Slenkenpark lopen en ervoor zorgen dat vanuit de wijk en de woningen het park makkelijk te bereiken is voor voetgangers. Deze paden bewegen zich in een iets grilliger patroon door het park heen. ■ De Struindoorsteekjes zijn de informele paadjes, die bijvoorbeeld alleen als maaipad zijn aangelegd. Deze voeren om en door de wadi’s, lopen hier en daar dood, verbinden speelelementen met elkaar en zorgen voor een avontuurlijk ommetje voor kinderen.

Herkenbaarheid Stroomlint

Voorbeeld Stroomlint als recreatieve route

Voorbeeld Stroomlint en Kreekpad naast elkaar

TOELICHTING LEGENDA - 35 -

Struindoorsteekje

ZOEKGEB I ED WADI’S

IN DICATIE S P EEL P L EK

IND ICATIE ACCENTB O O M

In deze zone wordt ruimte gemaakt voor lagere

Op deze plekken zal een speelplek of

Op deze plek wordt een markante boom in de

plekken en ruimte voor opvang van water. Dit water

speelaanleiding gerealiseerd worden. Deze plekken

kan hier langzaam infiltreren en op die manier getrapt

hebben een natuurlijk karakter en geven daarmee

afgevoerd worden.

aanleiding tot spel. Daarmee worden kinderen

buitenbocht van het Slenkenpark voorgesteld. De accentboom is bijvoorbeeld een Tilia x Europea ‘Koningslinde’, de met fris geel voorjaarsblad en gele herfstkleur opvalt tussen de andere boomsoorten.

gestimuleerd om te bewegen, te ontdekken en hun creativiteit te ontwikkelen.

Zoekgebied voor wadi’s

Speelelementen op de lagere delen

TOELICHTING LEGENDA - 36 -

Meerstammige Tilia als accentboom

16m

27,5m

13,6m

46m

24,6m

24,6m

31,3m

30,4m

30,3m

30,3m

16m

27,5m

Schoffel

16m

31,3m

Het principeprofiel voor de hoofdinfrastructuur is in totaal 16 meter breed. Het profiel bestaat uit groene bloemrijke bermen met laanbomen, aangeplant op een vaste, nader te bepalen afstand. Dit profiel is uitgewerkt in profiel B en G.

30,3m 13,6m

35,9m

16m

27,5m

11,1m

14,5m

zone is uitgewerkt in profiel A, E en F. 31,3m

35,9m

11,1m

14,5m

31,3m

27,5m

35,9m

11,1m

14,5m

NUTS

NUTS

RIOLERING

1,65m 1,65m

2,2m

2,7m

5,8m

2,7m

2,2m

Trottoir

Groen

Rijbaan in asfalt

Groen

Trottoir

16m

Woonvelden langs de Oosterterpweg zijn omringd met groen

Bestaande bomen structuur langs de Oosterterpweg

TOELICHTING LEGENDA - 37 -

Profiel hoofdinfrastructuur zoals vastgesteld in de Nota van Uitgangspunten

Schoffel

Schoffel

16m

30m

Oosterterpweg

Bij voorkeur met een robuuste boomsoort.

16m

en wordt groen/blauw ingevuld. Hierbij kan worden toepassing van enkele boomvormers. Deze 30 meter

Ploeg

Oosterterpweg

Ploeg

Nieuwe bomen om de bestaande laanstructuur aan de Oosterterpweg te versterken, in hetzelfde ritme.

P RO FIEL HO O FD INFRASTRU CTU U R 15m

46m 13,6m

Oosterterpweg 1. In deze zone staat geen bebouwing gedacht aan een mengsel van inheems struweel en

14,5m

16m

30,3m

21,6m

16m

LAAN STRU CTU U R O O STERTERP W EG

Sleg

16m

30m 30m

Oosterterpweg

15m

16m

13,6m

Sikkel

21,6m

30m

Oosterterpweg

Deze zone is 30 meter breed rondom de

30,3m

29m

30m

ER F OM KADER I NG

Zwing

46,6 mm 24 30m

46m

Ploeg

30,3m

15m

Ploeg

16m

Schoffel

Sleg

Sikkel

30m

Dorsmolen

21,6m

29m

anmolen

el

24,6m

30m16m

Ploeg

30,3m

PR I NC I PES OP HUN PL EK Wanneer alle principes geprojecteerd worden op het park,

Kreekpaden

zijn op hoofdlijnen de verschillende sferen in het park te onderscheiden. De buitenbocht kenmerkt zich door de bomen, met hier

‘Zachte’ open binnenbocht

en daar bijvoorbeeld een Tilia x Europea ‘Koningslinde’ als accentboom, met daar onder gemaaid gras. De overgang naar de woonvelden een ‘harde’ overgang, zoals een zitrand of band. De binnenbocht heeft een ‘zachte’ overgang en bestaat uit kruidenrijke grassen. Een flauw talud vangt het hoogteverschil tussen het park en de woonvelden op. Op de laagste delen liggen wadi’s,

Stroomlint

‘Harde’ beplante buitenbocht

waarvan de randen wat ruiger begroeid zijn.

Wadi’s Door het gehele park meandert een langzaamverkeersroute. Met grote bochten loopt het

Poldersloot met wilgen in Slenkpark

Stroomlint door het park en raakt in de buitenbochten de woonvelden. Om het Stroomlint slingeren de Kreekpaadjes, die de woonvelden met het park verbinden. Kleine Struindoorsteekjes zorgen voor een avontuurlijke route om

Struindoorsteekjes

de wadi’s en richting de speelplekken. De poldersloten steken als heldere lijnen door het Slenkenpark. Ze behouden hun heldere, functionele karakter. Op de plekken waar de poldersloten door het Slenkenpark steken, wordt de sloot geaccentueerd met een rij knotwilgen. Deze geeft een horizontale uiting aan de historische structuur, zorgt voor herkenbaarheid en benadrukt de lengterichting van de sloten. Tussen de woonvelden wordt de sloot aangezet met een aantal knotwilgen, die in hetzelfde ritme als door het park worden aangeplant.

ONTWERPPRINCIPES - 38 -

WO N E N L EGENDA

WO O NV EL D EN

Wonen in de Ontginning

De stedenbouwkundige verkaveling is onderverdeeld

Wonen aan Slenkenpark (subsfeer)

in een drietal woonsferen. Deze woonsferen zijn

Wonen aan Oosterterperpweg

ontleend aan de ligging binnen het plan en zijn gebaseerd op de stedenbouwkundige principes die in de stedenbouwkundige visie voor de gehele gebiedsontwikkeling zijn vastgelegd. Concreet zijn er binnen fase 1 een tweetal woonsferen te onderscheiden, waarbij de woonfreer ‘Wonen in de Ontginning’ een verbijzondering kent vor de woningen die gelegen zijn aan het Slenkenpark: ■ Wonen aan de Oosterterpweg ■ Wonen in de Ontginning ■ Wonen aan het Slenkenpark

Hiermee krijgt het plan een rijk palet aan woonsferen die inspelen op de landschappelijke structuren. Van wonen langs het Slenkenpark tot buurten aan de Oosterterpweg: elke sfeer heeft een eigen karakter en beleving. Appartementen en grondgebonden woningen zijn zorgvuldig gepositioneerd, soms met een sterke relatie tot het park, soms juist in de luwte van de woonvelden. Zo ontstaat een gevarieerd geheel waarin groen, water en architectuur elkaar aanvullen en samen zorgen voor herkenbare, leefbare en toekomstbestendige woonmilieus.

ONTWERPPRINCIPES - 39 -

Woonbuurten

Appartementen in het park

Eilanden in de Noordstrook

oostzoom

Erven Arnhemseweg

WO NEN

WO NEN A A N D E O O STERTERP W EG De Oosterterpweg ligt op een duidelijke polderlijn, een ontginningsstructuur die de dorpen Wieringerwerf en Kreileroord verbindt. Volgens de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie moet zo’n lijn herkenbaar en beleefbaar blijven als landschappelijke drager. De nieuwe woonvelden langs de weg sluiten daarom aan bij de bestaande ritmiek en het karakter van het polderlandschap. Daarnaast zijn binnen de nieuwe ontwikkeling ook zichtlijnen naar het open landschap van belang om de openheid te kunnen versterken.

3.8 Leidraad Landschap en Cultuurhistorie Prachtlandschap Noord-Holland 2018 WOONSFEREN

CO

E NC

PT

- 67 De Leidraad Landschap & Cultuurhistorie is een provinciale handreiking dat handvatten biedt voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen om zorgvuldig om te kunnen gaan met landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten.

De algemene ambitie is om ruimtelijke ontwikkelingen bij te laten dragen aan het zichtbaar en herkenbaar houden van de landschappelijke karakteristiek en daarnaast aan het versterken van de openheid van het landschap. De ambitie is dat ruimtelijke Uit: Leidraad Landschap en Cultuurhistorie Hoofdopzet erven in de Wieringermeerpolder ontwikkelingen helder gepositioneerd zijn ten Afbeelding 10: Ruimtelijk uitgangspunt Prachtlandschap Noord-Holland 2018 (Provincie Noord-Holland, 2018) (bron: Ervenboek Hollands Kroon) opzichte van de ruimtelijke dragers. De Oosterterpweg is een belangrijke polderlijn in het raamwerk van de Wieringermeer. Er moet zorgvuldig om O Nlijnen, T WopEzo’n R Pmanier P R Idat Nonder C I Pandere E S kenmerkende worden gegaan met deze belangrijkste/meest kenmerkende beplanting en de ritmiek van boerderijen met rood- en rietgedekte kappen en herkenbaar blijven. - 40erven -

voeten’ in het park. Op deze manier vormen ze belangrijke accenten en herkenningspunten. Dit sluit ook aan op Woningen achter- of zijkant aan de polderlijnen liggen. daaraan de visie die Granpré kunnen Molière met (zie hun 2.3) voorbij deof ontwikkeling van Wieringerwerf voor ogen had,Polderlijnen waarbij hij met rekening grenzend voorkanten van woningen, fungeren als plek voor de bewoners om te spelen en te verblijven. hield met zichtlijnen voor de situering van markante gebouwen. Polderlijnen met daaraan grenzend achterkanten van woningen hebben een ander karakter. De overgang van de achtertuinen naar het water is geleidelijk vormgegeven met lage erfafscheidingen om de openheid van de lijnen te behouden. WO NEN IN D E O NTGINNING De gebieden die worden opgespannen tussen de woonsfeer langs

8.

het Slenkenpark en de woonsfeer langs de Oosterterpweg worden

Wonen aan de laan

ingericht op basis van de lange lijnen van het poldergrid. Hierbij

wordt de verkleinde ‘menselijke maat’ van de ontginningsstructuur als Bebouwing grenzend aan de hoofdinfrastructuur (de laan) hebben hun voorzijde of zijkant hieraan georiënteerd. uitgangspunt gehanteerd. Het profiel van deze laan bestaat uit stoepen en groen langs de geasfalteerde weg. De groenstroken bieden ruimte voordebomen. Parkeren vindt niet langs deze lanen plaats. Wonen aan polderlijnen 4. Appartementen binnen het woonveld

Woningen kunnen met hun voor- achter- of zijkant aan de polderlijnen

5 | Technische uitgangspunten De appartementen binnen het woonveld zijn zorgvuldig ingepast zodat ze aansluiten bij de schaal en uitstraling liggen. Polderlijnen met daaraan grenzend voorkanten van woningen, 5.1 Kabels en leidingen, nutsruimten van de omliggende woningen. fungeren als plek voor de bewoners om te spelen en te verblijven. 8. Wonen aan Ze de zorgen laan voor variatie in woonvormen, versterken de ruimtelijke samenhang en Bij de eerste aanleg worden de woningen voorzien van water (PWN), elektra (Liander) en telecomvoorzieningen. Bij nieuwe aanleg komt het zelden voor dat er een tweede glasvezelnetwerk wordt aangelegd. creëren kleinschalige ontmoetingsplekken. Deze complexen vormen de afronding van het woonveld: naar buiten Polderlijnen met daaraan grenzend achterkanten van woningen hebben In de profielen is bewust afgeweken van aan het HIORde doorhoofdinfrastructuur de reservering voor nutsvoorzieningen(de onder de stoep tehebben hun voorzijde of zijkant hieraan georiënteerd. Bebouwing grenzend laan) toe presenteren zij een representatieve gevel, terwijl de binnenzijde met galerijen en parkeren wordt meer een privé karakter. De overgang van de achtertuinen naar het positioneren in plaats van onder het groen, om zo optimale groeiruimte te bieden voor bomen en vegetatie.

Door robuuste (deels verlaagde) groenstroken in te passen in plaats uit van verhoogd zoals heten HIORgroen omschrijft islangs ruimte Het profiel van deze laan bestaat stoepen de geasfalteerde weg. De groenstroken bieden georganiseerd. water is geleidelijk vormgegeven met groene erfafscheidingen om de voor snelle wateropvang in situaties van extreme regenval (zie bijlage 1). ruimte voor bomen. Parkeren vindt niet langs deze lanen plaats. Voor het nutstracé wordt uitgegaan van het HIOR/ AVOI en het handboek kabels & leidingen. Het Schagerprofiel landschappelijke kwaliteit van de lijnen te behouden.

voorziet in toekomstige ontwikkelingen. De ruimte die gereserveerd is voor de aanleg van gasleidingen kan in Wonen aan de laan

nieuwbouwwijken voor alternatieve leidingen gereserveerd worden. In het nieuwbouwplan moet per 100 woningen een MSR-ruimte (trafohuisje/ middenspanningsruimte) gereserveerd worden. MSR’s kunnen losstaand gerealiseerd worden en bij (semi) hoogbouw inpandig. Maatwerk in model en materiaal is tegen meerprijs uitvoerbaar. Maatwerk zorgt voor een betere integratie in het aanzicht van de nieuwe wijk. Voor telecompartijen zijn er straatkasten die in overleg met de aanbieder in het ontwerp meegenomen moeten worden.

Bebouwing grenzend aan de hoofdinfrastructuur (de laan) heeft de voorzijde of zijkant aan de weg georiënteerd. Het profiel van deze

Bluswatervoorzieningen in de vorm van brandkranen kunnen niet overal in het ontwerp aangesloten worden op de waterleiding van PWN. Daar waar het ontwerp van PWN niet voorziet in voldoende wateropbrengst zal een alternatief bluswatervoorziening gerealiseerd moeten worden in de vorm van een geboorde waterput, openwater opstelpunt of een blusriool.