Bijlage 1. Programmabegroting 2026

Woonoverlast – hinder in en rondom de woning die het woongenot van anderen aantast.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

59

•

Personen met onbegrepen gedrag – mensen die door psychische, sociale of andere problemen gedrag vertonen dat als verontrustend of storend wordt ervaren.

•

Jeugd – jongeren die overlast veroorzaken of zich in een kwetsbare positie bevinden, met risico op afglijden of uitsluiting.

Indicatoren Realisatie

Indicator

Begroting

Streefwaarde

2022

2023

2024

2025

2026

2029

% inwoners dat zich meestal of altijd veilig voelt (Inwonerspeiling HK)

-

89%

88%

89%

89%

89%

% inwoners dat (heel) veel overlast ervaart (Inwonerspeiling HK)

-

8%

11%

8%

8%

8%

We zien dat bovenstaande indicatoren (afkomstig uit de inwonerspeiling HK) over de afgelopen 3 jaar een redelijk stabiel beeld laten zien. We hopen in 2026 eenzelfde percentage te behalen. Mogelijk komt het veiligheidsgevoel van inwoners van Hollands Kroon onder druk te staan door geopolitieke dreigingen. Inwoners van Nederland (en logischerwijs ook inwoners van Hollands Kroon) maken zich zorgen over geopolitieke en militaire risico's.

Maatregelen Skaeve Huse Skaeve Huse zijn bijzondere woonvoorzieningen bedoeld voor mensen die niet goed passen in reguliere woonwijken vanwege hun gedrag of levensstijl, maar die wel zelfstandig willen wonen. Deze woningen bieden rust, structuur en begeleiding in een afgezonderde omgeving. Gemeente Hollands Kroon heeft nog altijd de wens om twee Skaeve Huse te realiseren. In 2026 wordt een projectleider geworven, die voor zowel Schagen als Hollands Kroon de verdere uitwerking en realisatie van Skaeve Huse vorm gaat geven. Financieel gevolg:

Geen. In het kader van het regionale versterkingsplan, waarin ook de blokhuismiddelen zijn opgenomen, is hiervoor een bedrag van €100.000 beschikbaar gesteld.

Weerbare samenleving

Begroting 2026-2029 - Programma’s

60

Gezien de geopolitieke ontwikkelingen en hybride dreigingen, groeit de urgentie om de maatschappelijke weerbaarheid binnen onze gemeente en de samenleving te versterken. In 2026 willen wij hier, in samenwerking met de Veiligheidsregio Noord Holland Noord, op gaan inzetten. Voorbereiding op onzekere tijden is essentieel is en wij spelen hierin als gemeenten een cruciale rol. Financieel gevolg:

Geen.

Digitale Veiligheid Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit stijgen sterk en vormen een steeds grotere bedreiging voor de samenleving. Binnen de gemeentelijke organisatie zijn wij verantwoordelijk voor weerbare systemen en de veiligheid van informatie in die systemen. Daarnaast hebben wij ook een rol naar buiten toe: het weerbaar maken van de inwoners en ondernemers om slachtoffer- en daderschap te voorkomen. Ook in 2026 zullen wij (vanuit onze zorgplicht) de samenleving weerbaar maken tegen cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Om dit te realiseren benaderen wij specifieke doelgroepen, zoals ondernemers, jongeren, ouderen en laaggeletterden en voorzien wij hen van informatie. Financieel gevolg:

Geen.

Ondermijning Ondermijnende criminaliteit betreft georganiseerde misdaad waarbij onder- en bovenwereld met elkaar verweven raken. Deze criminaliteit manifesteert zich ook in Hollands Kroon, in verschillende vormen. Ons doel is om deze activiteiten zoveel mogelijk te signaleren, verstoren en tegen te gaan. We maken onze gemeente onaantrekkelijk voor criminelen door bestuurlijke bevoegdheden in te zetten, zoals de Wet Bibob en het sluiten van panden bij ernstige risico’s. Daarnaast voeren we integrale controles uit en werken we nauw samen met partners zoals de politie, het RIEC en buurgemeenten. In 2026 zetten we gericht in op het vergroten van de weerbaarheid, zowel binnen onze ambtelijke organisatie als in de bredere samenleving. We verbeteren onze informatiepositie, actualiseren beleid en versterken het bestuurlijk instrumentarium. Ook investeren we in het inkopen van integrale controles en organiseren we trainingen voor medewerkers en ketenpartners, gericht op signalering en handelingsperspectief. Met deze brede aanpak vergroten we onze slagkracht tegen ondermijning en dragen we bij aan een veilige en weerbare gemeente.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

61

Pilot integrale handhavingsactie Eind 2025 zijn we gestart met een integrale aanpak van toezicht en handhaving binnen de fysieke en sociale domeinen. Deze zullen naar verwachting de komende jaren doorgezet worden. Financieel gevolg:

€ 150.000 structureel. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ’26 - ’29 aangevraagd.

Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur (Wet BIBOB) In 2025 is het Bibob-beleid uit 2019 herzien. Het kent een groter toepassingsbereik en wordt niet alleen meer toegepast bij aanvragen van Alcoholwetvergunningen en exploitatievergunningen, maar ook op overheidsopdrachten, subsidies, vastgoedtransacties en activiteiten waarvoor een vergunning/ontheffing nodig is. Processen hiervoor worden ingericht. Verwachting is dat de uren voor toetsing van aanvragen niet toereikend zullen zijn door dit grotere toepassingsbereik. Financieel gevolg:

€ 50.000 structureel. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ’26 - ’29 aangevraagd.

Handhaving door boa’s Vanaf eind 2024 is een start gemaakt met wijkgericht werken door onze boa’s. In 2025 hadden boa’s een eigen gebied/wijk krijgen waar zij aanspreekpunt van worden. Dit ontwikkelen we in 2025 verder door, onder andere in zichtbaarheid op straat en systematisch verzamelen, analyseren en waar nodig uitwerken van acties. Bijzondere aandacht, via een projectmatige aanpak, gaat in 2026 uit naar. •

Project alcohol minderjarigen: externe inzet voor handhaving, van waarschuwen naar sanctioneren, in combinatie met campagnes. Inhuur handhaving en projectbudget.

•

Begaanbaarheid van stoepen: toezicht en handhaving op geparkeerde auto's of de aanwezigheid van objecten (afvalcontainers, reclame borden etc.).

Financieel gevolg:

€ 50.000 incidenteel projectbudget voor inzet van handhavingscapaciteit.

Ombuigingen (Programmabegroting ’25)

Begroting 2026-2029 - Programma’s

62

Binnen dit cluster zijn geen ombuigingen vastgesteld.

Financiën Cluster (bedragen x1000)

Lasten/Baten

Begroot '26

Mutatie '26 Voorstel '26

Begroot '27

Mutatie '27 Voorstel '27

Begroot '28

Mutatie '28 Voorstel '28

Begroot '29

Mutatie '29 Voorstel '29

Veiligheid

Baten

-16

7

-9

-16

7

-9

-16

7

-9

-16

7

-9

Veiligheid

Lasten

6.563

511

7.074

6.697

559

7.256

6.697

739

7.435

6.697

832

7.528

Lasten De hogere lasten worden veroorzaakt door meer inzet op handhavingstaken doordat meer proactief gehandhaafd wordt in plaats van reactief (€300.000 structureel, €150.000 incidenteel). Er wordt een pilot uitgevoerd welke zich richt op een integrale aanpak van toezicht en handhaving binnen de fysieke en sociale domeinen (€150.000 structureel). Verder vindt er een bijstelling plaats van de bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio NHN (€114.000 voordelig in 2026).

Overzicht kosten programma Leefbaarheid Lasten (bedragen x1000)

2026

2027

2028

2029

Infrastructuur

9.472

9.673

9.679

9.679

Milieu

14.204

13.279

13.279

12.535

Omgevingskwaliteit

14.139

12.133

11.883

11.883

Veiligheid

7.074

7.256

7.435

7.528

Saldo

44.890

42.341

42.276

41.626

Baten (bedragen x1000)

2026

2027

2028

2029

Infrastructuur

-186

-183

-183

-183

Milieu

-13.403

-12.478

-12.478

-12.478

Omgevingskwaliteit

-2.134

-2.084

-2.084

-2.084

Begroting 2026-2029 - Programma’s

63

Veiligheid

-9

-9

-9

-9

-15.732

-14.755

-14.755

-14.755

2026

2027

2028

2029

Lasten

44.890

42.341

42.276

41.626

Baten

-15.732

-14.755

-14.755

-14.755

Saldo

29.158

27.587

27.522

26.871

Saldo Saldo (bedragen x1000)

Begroting 2026-2029 - Programma’s

64

Programma Vitaliteit In de programmabegroting 2026–2029 staat het programma Vitaliteit centraal als fundament voor een gezonde, veerkrachtige en inclusieve samenleving. We hanteren het concept van positieve gezondheid als leidraad: gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte; het gaat om het vermogen van inwoners om zich aan te passen en regie te voeren over hun leven. Dit vraagt om een brede benadering van welzijn, waarin preventie, participatie en sociale verbondenheid centraal staan. De landelijke beweging richting domein overstijgende samenwerking, zoals vastgelegd in het Integraal Zorgakkoord (IZA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Hervormingsagenda Jeugd, vormt een belangrijke context voor ons beleid. Ook de transformatie van zorg, de decentralisatie van beschermd wonen en de invoering van de Participatiewet in Balans zijn bepalend voor onze koers. Deze programmabegroting is opgebouwd uit vier clusters binnen het Programma Vitaliteit bestaat uit de vier clusters Zorg, Bestaanszekerheid, Kunst & Cultuur en Sport & Educatie. Elk cluster bevat een korte inleiding, indicatoren, beleidsmaatregelen en financiële onderbouwingen. De maatregelen zijn afgestemd op landelijke kaders en regionale samenwerkingsverbanden. Waar relevant, wordt verwezen naar actuele wet- en regelgeving en landelijke akkoorden.

De begroting biedt inzicht in zowel structurele als incidentele investeringen en ombuigingen, en maakt duidelijk hoe Hollands Kroon inspeelt op maatschappelijke opgaven en wettelijke verplichtingen.

Cluster Zorg De zorg staat onder druk door toenemende vraag, vergrijzing en stijgende kosten. In lijn met landelijke transformatieopgaven (IZA, GALA, AZWA) zetten we in op preventie, vroegsignalering en samenwerking. De gemeente heeft een wettelijke rol in het toegankelijk en betaalbaar houden van zorg. Regionale samenwerking en innovatie zijn essentieel om de zorg toekomstbestendig te organiseren. De inzet van jeugdondersteuners, versterking van het voorliggend veld en domein overstijgende aanpakken zoals “Dwars door de domeinen” zijn voorbeelden van deze beweging. Transformatie van de zorg (WMO en Jeugd) Om de zorg toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief te houden, investeren we als gemeente in gezondheid en preventie. Dit vraagt om een verschuiving van zorgconsumptie naar gezondheidsbevordering, met oog voor lange termijneffecten zoals kostenbesparing en betere gezondheid. Gemeenten hebben vanuit wetgeving een actieve rol in deze transformatie. We zetten in op efficiëntere samenwerking, alternatieve financiering, vroegsignalering, innovatie en preventie. Lokaal en toegankelijk. Afgestemd op de behoeften van inwoners en maatschappelijke ontwikkelingen zoals vergrijzing.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

65

Gezondheidsbeleid en SPUK GALA en IZA ontwikkelingen Wij zetten in op een sterkere positionering van preventie binnen het sociaal domein. Via de huidige SPUK GALA-middelen worden lokale en regionale ontwikkelingen mogelijk gemaakt zoals gezondheidsbevordering, sport en bewegen, en versterking van het sociale netwerk en welzijn van onze inwoners. Het SPUK GALA akkoord loopt in 2026 af, deze middelen worden (gedeeltelijk) ondergebracht in het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA). Doel is om de samenwerking tussen gemeenten, zorgverzekeraars, zorgaanbieders en maatschappelijke organisaties verder te versterken. De prognose is dat de transformatiegelden van 2,8 miljard om de zorg anders te organiseren, door gaan lopen tot en met 31 december 2027. IZA biedt de structuur en transformatiegelden, GALA financiert preventieve en sociale activiteiten via SPUK, en AZWA zorgt dat belangrijke onderdelen uit beide akkoorden duurzaam worden verankerd en uitgebreid. De financiële omvang en verdeling van de AZWA-middelen zijn nog onzeker. Voor gemeenten betekent dit dat we in de komende jaren enerzijds blijven investeren in bestaande preventieve structuren en anderzijds ruimte moeten houden om in te spelen op nieuwe landelijke afspraken en financieringsstromen. Dit vraagt om bestuurlijke wendbaarheid én voldoende uitvoeringscapaciteit.

In de meerjarenbegroting 2026 – 2029 zullen wij als gemeente hier dus rekening mee moeten houden. We hebben op dit moment geen beleid voor preventieve inzet binnen het sociaal domein. Door beleid op papier te zetten, creëren wij als gemeente richting, samenhang en houvast voor partners en inwoners. Het maakt keuzes transparant, vergemakkelijkt samenwerking en biedt een basis voor het meten van effecten. Zo wordt preventie een structureel en doelgericht onderdeel van het gemeentelijk handelen, in plaats van losse initiatieven. Daarom zullen wij ons in 2026 inzetten om dit beleid vorm te gaan geven. Regionale Samenwerking Nadat in 2024 de Regiovisie voor het Sociaal Domein 2024 – 2029 is vastgesteld is er een programmaplan opgesteld met een groot aantal projecten die in de periode 2025 – 2029 worden uitgevoerd. Het programmaplan is het resultaat van intensieve samenwerking tussen de gemeenten in de Kop van Noord-Holland, welzijns-, onderwijs-, gezondheids-, veiligheidsorganisaties, zorgaanbieders en adviesraden uit alle gemeenten. Het zal de komende jaren de nodige capaciteit van ons vragen om de plannen uit te voeren en de uitdagingen steeds meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid op te pakken. Naast alle regionale projecten willen we ons lokaal blijven richten op de doorontwikkeling en van verbeteringen die al in gang zijn gezet.

Het huidige contract met Incluzio Hollands Kroon loopt nog tot 2028. De wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (die op het moment van schrijven nog door de Eerste Kamer moet worden aangenomen) verplicht ons tot gezamenlijke inkoop van (hoog)specialistische jeugdhulp en gecertificeerde instellingen. Dit wordt ondergebracht in een gemeenschappelijke regeling. Gezamenlijk wort in de regio verkend welke taken gezamenlijk zullen worden ingekocht. De uitkomsten van

Begroting 2026-2029 - Programma’s

66

het onderzoek van Ipsos I&O naar de resultaten van ruim 10 jaar samenwerking Incluzio – Hollands Kroon, brengen we in in het regionaal overleg om hierin koers te bepalen. Afbouw JeugdzorgPlus en regionale ontwikkelingen De afbouw van JeugdzorgPlus (JZ+) is een landelijke beweging die wordt ondersteund door een SPUK-regeling vanuit het Rijk. Voor de ombouw zijn de betrokken aanbieders in Noord-Holland reeds aan zet geweest. De afbouw vraagt echter om actieve inzet van de jeugdregio’s zelf. Hoewel er middelen beschikbaar zijn via de SPUK, is het onzeker of deze toereikend zullen zijn voor alle regio’s. In Noord-Holland Noord (NHN) is Amsterdam coördinerende gemeente en is er een werkgroep JZ+ NHN ingericht waarin dit vraagstuk wordt besproken. Er zijn nog geen regionale afspraken gemaakt over het reserveren van middelen binnen de jeugdzorgbudgetten van gemeenten. Tegelijkertijd zijn er belangrijke ontwikkelingen gaande rondom het opbouwen van alternatieven, zoals kleinschalige open voorzieningen en integrale ambulante teams. Deze initiatieven sluiten aan bij de bredere ambitie om zorg zo thuis en nabij mogelijk te organiseren. De uitwerking hiervan zal grotendeels regionaal plaatsvinden, maar er is geen sprake van een specifiek regionaal budget.

Het is daarom van belang dat uw raad er rekening mee houdt dat hiervoor op termijn mogelijk aanvullende middelen gevraagd kunnen worden, zowel lokaal als in (boven)regionale samenwerking. Versterken pedagogische basis In 2025 is gestart met de inzet van jeugdondersteuners op Kindcentra (JOK) en jongerenwerkers op school (JOS) op 2 kindcentra in Hollands Kroon: IKC De Kroon en Kindcentrum De Terp. Zij richten zich op preventie, vroegsignalering en het versterken van de veerkracht van kinderen en gezinnen. In 2026 willen we op nog 2 scholen JOK/JOS inzetten. De aanpak draagt bij aan het voorkomen van zwaardere jeugdhulptrajecten, waarmee we de druk op het sociaal domein verlagen en sluit aan bij de landelijke beweging richting collectieve en laagdrempelige ondersteuning. Inzet van de JOK/JOS leidt tot substantiële kostenbesparingen in de jeugdhulp. Deze effecten worden na 3 jaar zichtbaar. Zorg ondersteuning en veiligheid De afgelopen jaren zijn er in diverse buurten in Hollands Kroon verschillende aanpakken ingezet om signalen op te pakken rond het welzijn van de inwoners en uitdagingen die spelen in de fysieke leefomgeving. In samenwerking met bewoners, partners en professionals zijn we aan de slag gegaan om deze buurten vooruit te helpen. Voor iedere buurt is daarbij een unieke aanpak gekozen, afgestemd op de specifieke situatie en behoeften ter plaatse.

Denk bijvoorbeeld aan het

Begroting 2026-2029 - Programma’s

67

verbeteren van de openbare ruimte, het aanpakken van verkeersveiligheid of het opknappen van speelvoorzieningen. Wat minder zichtbaar is, maar minstens zo belangrijk, is de problematiek die zich achter de voordeur afspeelt. Ondanks de inzet van consulenten in het Sociaal Domein, zoals het wijkteam IHK/GHK, blijkt het in sommige buurten lastig om onderliggende sociale en psychische problematiek goed in beeld te krijgen. De ervaring leert dat het aanpakken van alleen de fysieke omgeving onvoldoende is om de leefbaarheid structureel te verbeteren. Een integrale aanpak dwars door alle domeinen is nodig om de buurt duurzaam te versterken. Daarom is het belangrijk dat wij komen tot één gebiedsgerichte integrale aanpak voor kwetsbare buurten in Hollands Kroon, waarbij wij fysiek, sociaal en zorg en veiligheid aan elkaar verbinden voor buurten die extra aandacht verdienen. Adviesraad Sociaal Domein (ASD) Per 1 oktober 2025 hebben we een Adviesraad Sociaal Domein opgericht. Deze brede adviesraad is in de plaats gekomen van de cliëntenraad Participatiewet en de Wmo adviesraad. Deze nieuwe raad versterkt de betrokkenheid van inwoners en professionals, en draagt bij aan een beter afgestemd beleid binnen het sociaal domein. We verwachten dat dit leidt tot meer draagvlak, transparantie en effectiviteit in onze besluitvorming.

Indicatoren Indicator

Realisatie 2022

2023

Welk cijfer geeft u -over het algemeen- uw gezondheid?

-

% inwoners dat aangeeft te weinig contacten te hebben.

Begroting 2025

2026

2029

7,6

7,6

7,7

7,7

-

16%

▼

18%

16%

% inwoners dat vindt dat buurtbewoners op een prettige manier met elkaar om gaan.

-

75%

▲

78%

79%

% inwoners (zeer) tevreden met het aanbod van zorg- en gezondheidsvoorzieningen

63%

-

64%

▲

85%

85%

% inwoners (zeer) tevreden met het aanbod van welzijnsvoorzieningen

37%

-

45%

▲

70%

70%

Begroting 2026-2029 - Programma’s

2024

Streefwaarde

68

Maatregelen Transformatie van de zorg (WMO en Jeugd) Transformatieopdracht vanuit het contract met IHK. We meten de prestatie op het contract en de transformatie middels de KPI’s die zijn verbonden aan het contract met IHK en welke ook terug te vinden zijn in het dashboard IHK. Onder het contract vallen diverse transformatiemaatregelen en -acties. Voorbeelden hiervan zijn “Collectief Tenzij”, uitbreiding wijkteam, specialistische schil, versterken voorliggend veld, uitbreiding ambulante zorg om zwaardere zorg te voorkomen en zo thuismogelijk zorg te kunnen leveren etc. Veel van deze maatregelen of werkwijzen bestaan al en zullen de komende jaren worden doorontwikkeld. Financieel gevolg:

Structureel € 1.450.000 (in verband met indexering zorgkosten). Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ’26 - ’29 aangevraagd.

Jeugdondersteuning op Kindcentra en Jongerenwerkers op school Voorgesteld wordt de inzet van jeugdondersteuners en jongerenwerkers op kindcentra verder uit te breiden. De pilot in Leeuwarden toonde aan dat deze aanpak leidt tot een gemiddelde kostenbesparing van 14.590 euro per casus voor de gemeente, doordat kinderen sneller passende hulp krijgen en zwaardere jeugdhulptrajecten worden voorkomen. Door deze preventieve inzet verbeteren we de ontwikkelkansen van kinderen én realiseren we een efficiëntere inzet van middelen binnen het sociaal domein. Deze effecten worden zichtbaar na 3 jaar. Financieel gevolg:

Structureel € 206.000; Incidenteel € 64.500 incidenteel) = Totaal € 270.500. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ’26 - ’29 aangevraagd.

Logeren zonder zorgen In 2025 en 2026 loopt de pilot ‘Logeren zonder zorgen’. Doel is mantelzorgers te ondersteunen door hen tijdelijk te ontlasten van zorgtaken. Hierin optimaliseren en vergemakkelijken wij dit proces, waardoor het eenvoudiger en laagdrempeliger wordt om logeerzorg in te zetten. De verwachting is dat er meer logeerzorgaanvragen gaan komen. Financieel gevolg:

Past binnen bestaand budget

Begroting 2026-2029 - Programma’s

69

Lokale Inclusie Agenda Om inzichtelijk te krijgen hoe toegankelijk onze openbare- en maatschappelijke ruimte zijn voor mensen met een beperking, worden er nulmetingen uitgevoerd in verschillende dorpen in Hollands Kroon. In 2026 starten we met 2 kernen. Financieel gevolg:

Past binnen bestaand budget

Beschermd wonen De decentralisatie van Beschermd Wonen is door het Rijk opnieuw uitgesteld naar een nog onbekende datum. In de samenwerking tussen de andere Kopgemeenten blijven we ons focussen van op de transitie van beschermd wonen naar beschermd thuis. Financieel gevolg:

Past binnen bestaand budget van centrumgemeente Den Helder.

Aanpak dakloosheid In samenwerking met de gemeenten uit de Kop van NH werken we aan de ambities uit het nationaal actieplan dakloosheid. We streven ernaar om dak- en thuisloosheid in Hollands Kroon fors en structureel terug te dringen. Financieel gevolg:

Middelen lopen via centrumgemeente Den Helder.

Inkomensafhankelijke eigen bijdrage WMO (IVB) Een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in plaats van een voor ieder gelijk abonnementstarief helpt om WMO-ondersteuning aan de meest kwetsbare inwoners beschikbaar te houden. Vooral de vergrijzing doet het beroep op deze ondersteuning en zorg flink toenemen. Hoewel de invoering oorspronkelijk gepland stond voor 2026, is het wetsvoorstel in 2025 controversieel verklaard en daarmee voorlopig uitgesteld. Dit betekent dat de beoogde beleidswijziging niet op korte termijn zal worden doorgevoerd, wat directe gevolgen heeft voor onze financiële en operationele planning. Inloopvoorzieningen Jongeren

Begroting 2026-2029 - Programma’s

70

Jongeren en jongvolwassenen hebben behoefte aan plekken voor activiteiten en ontmoeting, maar het aanbod is beperkt of lastig bereikbaar. Eenzaamheid en mentale gezondheid blijven aandachtspunten, waarbij toegankelijke hulp cruciaal is om grotere problemen te voorkomen. We onderzoeken de mogelijkheid voor inloopvoorzieningen in de vier grote kernen. Dit doen we samen met partners van onder andere de bibliotheek en het onderwijs. Inwoners worden betrokken. Met deze inloopvoorzieningen werken we daarbij aan de ambities vanuit de Regiovisie Sociaal Domein op het gebied van toegang en lokaal voorzieningsniveau. Financieel gevolg:

wordt nader onderzocht in 2026.

Gezinsadvocaat Een complexe echtscheiding heeft grote gevolgen voor een kind. 80% van de zwaardere jeugdhulp is scheiding gerelateerd. In andere gemeenten worden successen behaald met de inzet van een Gezinsadvocaat bij complexe scheidingen. We onderzoeken of dit ook voor Hollands Kroon een goede interventie kan zijn. Financieel gevolg:

wordt nader onderzocht in 2026.

Vrijwilligersbeleid Vrijwilligers zijn van onschatbare waarde voor de leefbaarheid in de kernen. Ook in de zorg. Met het project “Versterken Vrijwilligersbestand” zijn de behoeften van maatschappelijke organisaties in kaart gebracht en is een basis gelegd. Er mist een stevig fundament. Aan het project wordt nu vervolg gegeven door middel van een nieuwe bestuursopdracht. We onderzoeken de toekomstige mate van gemeentelijke betrokkenheid. Domein overstijgend, Integraal, lokaal en regionaal. Financieel gevolg:

wordt nader onderzocht.

Vervangend aanbod opvoedspreekuur (GGD) In het kader van eerdere bezuinigingen is de inzet van de opvoedadviseur beëindigd met ingang van 1 januari 2026. Tegelijkertijd stelt de landelijke Hervormingsagenda Jeugd 2023–2028 dat gemeenten meer moeten investeren in preventie, vroeg signalering en het versterken van de eerste lijn. De afwezigheid van de opvoedadviseur staat haaks op deze landelijke koers en leidt tot knelpunten in de toegang tot tijdige en passende ondersteuning voor ouders en jeugdigen. Dit aanbod moet op een andere manier terugkomen in onze gemeente. De wens is dit te integreren in Sociaal Wijkteam.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

71

Financieel gevolg:

wordt nader onderzocht.

Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Onderwerp Zorg

2026

2027

Taakstelling op het sociaal

2028

2029 Realiseren Reden waarom wel / niet

-825

-825 Wel, maar Vanuit het Rijk zijn via de meicirculaire extra middelen

domein.

vanaf

ontvangen voor de jeugdzorg. We willen een deel van

2028

deze middelen gebruiken om de ombuiging om het sociaal domein met twee jaar uit te stellen en de reeds ingezette initiatieven zoals ‘Collectief Tenzij’, inzet jeugdondersteuners en uitbreiding wijkteam, de tijd geven om te renderen.

Inzet

In afstemming met de regio

centrumgemeente

kijken we naar betere inzet

gelden

van centrumgemeente

-250

-250

-250

-250 onzeker

Dit moet nog worden uitgezocht. Het is onzeker of dit wordt gehaald

gelden. GR GGD - Taakstelling

-115

-115

-115

-115 wel

Totaal vastgestelde ombuigingen (begroting '25)

-365

-365

-1190

-1190

Totaal wel realiseren

-115

-115

-940

-940

Totaal onzeker realiseren

-250

-250

-250

-250

0

0

0

0

Totaal niet realiseren

Financiën Cluster (bedragen x1000)

Lasten/Baten

Begroot '26

Mutatie '26 Voorstel '26

Begroot '27

Mutatie '27 Voorstel '27

Begroot '28

Mutatie '28 Voorstel '28

Begroot '29

Mutatie '29 Voorstel '29

Zorg

Baten

-698

-100

-798

-403

-100

-503

-403

-100

-503

-403

-100

-503

Zorg

Lasten

38.838

2.970

41.808

39.418

2.905

42.323

39.418

2.080

41.498

39.418

2.080

41.498

Begroting 2026-2029 - Programma’s

72

Lasten In het cluster zorg stijgen de uitgaven met € 2.970.000. Dit wordt met name veroorzaakt door indexering (+/- € 1.620.000 structureel), het terugdraaien van de ombuiging op het sociaal domein voor 2026 en 2027 (€825.000 incidenteel) en de investering in twee extra jeugdondersteuners (€ 206.000 structureel; € 64.500 incidenteel). De dekking van deze mutaties zit in de algemene uitkering welke valt onder programma Dienstverlening. Tot slot vindt nog een technische (neutrale) budgetverschuiving plaats tussen cluster Sport en Educatie en Zorg. Vorig jaar zijn de middelen voor de jeugdondersteuners in eerste instantie binnen Cluster Sport en Educatie gebudgetteerd (IKC) maar ze horen thuis binnen het wijkteam in cluster Zorg (€ 210.000 structureel). Baten Door een toename van het aantal cliënten dat gebruikt maakt van de WMO, stijgen de baten van de eigen bijdrage (abonnementstarief: € 100.000 structureel). Mutaties /dekking in ander programma/cluster De dekking die nodig is voor indexatie, de jeugdondersteuner en terugdraaien van de ombuiging SD in 2026 en 2027 (totaal, zitten in de toename van het gemeentefonds welke valt binnen programma dienstverlening. In dit programma doen we ook de storting in de reserve van het restant van de extra middelen jeugdzorg die we via de meicirculaire ontvangen (€ 1.500.000).

Het budget voor de technische (neutrale) budgetwijziging komt uit cluster Sport en Educatie (-/- € 210.000 structureel).

Cluster Bestaanszekerheid Bestaanszekerheid is een basisvoorwaarde voor vitaliteit. In dit cluster richten we ons op participatie, armoedebestrijding en ondersteuning bij schulden. De herstructurering arbeidsmarktinfrastructuur, landelijke Participatiewet in Balans en de doorontwikkeling van de Gemeenschappelijke Regeling Gesubsidieerde Arbeid (GRGA) en de toenemende kosten op loonkostensubsidie vragen om bestuurlijke wendbaarheid en regionale afstemming. Ook woonurgentie, de opvang en huisvesting van Oekraïense ontheemden, statushouders en asielzoekers zijn onderdeel van onze verantwoordelijkheid, mede door de Spreidingswet en Rijksregelingen.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

73

Indicatoren Realisatie

Indicator % inwoners onder de Participatiewet die participeren in de samenleving (werkervaringsplaats, vrijwilligerswerk, inburgeringstraject etc.) % preventieve hulp bij geldzorgen (overig % is hulp bij problematische schulden: schuldbemiddeling of -sanering)

2022

2023

88%

89%

74%

85%

Begroting 2024

83%

Streefwaarde

2025

2026

89%

89%

85%

85%

2029

85%

Maatregelen Herstructurering arbeidsmarkt infrastructuur Voor de herstructurering van de arbeidsmarkt infrastructuur is een meerjarenagenda ontwikkeld. In 2025 is dit vertaald naar een besturingsmodel waarin gemeenten, UWV, onderwijs, werkgevers en vakbonden gezamenlijk regie voeren. De vakbonden hebben hun verantwoordelijkheid genomen door loopbaangesprekken te organiseren en trajecten van werk-naar-werk te ondersteunen. Ook is een start gemaakt met de inrichting van het Regionaal Werkcentrum (RWC). De landelijke campagne voor herkenbaarheid en zichtbaarheid van het RWC is verschoven naar het eerste kwartaal van 2026. Financieel gevolg:

Vanuit het Rijk worden de komende jaren impulsgelden beschikbaar gesteld (via centrumgemeente Den Helder) om de doorontwikkeling gedeeltelijk te ondersteunen.

Regionaal Werkcentrum NHN Het jaar 2025 is een transitiejaar met focus op integrale dienstverlening voor inwoners en werkgevers. We experimenteren met een passend dienstverleningspakket, richten fysieke locaties in en introduceren een flexibel samenwerkingsmodel met partners. In 2026 bouwen we dit verder uit. Het Werkcentrum is dan herkenbaar aanwezig met fysieke locaties en een digitaal loket. De samenwerking met jongerenloketten en wijkteams wordt versterkt en monitoring wordt opgeschaald om continu te leren en verbeteren. Voor werkgevers komt een breed en gezamenlijk aanbod vanuit overheid, onderwijs en sociale partners beschikbaar.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

74

Financieel gevolg:

Vanuit het Rijk worden de komende jaren impulsgelden beschikbaar gesteld (via centrumgemeente Den Helder) om de doorontwikkeling gedeeltelijk te ondersteunen. Er wordt op dit moment nog geen beroep gedaan op extra middelen.

Participatiewet in balans De Participatiewet in Balans verbetert de huidige wet met meer ruimte voor maatwerk, eenvoud en vertrouwen. Het wetsvoorstel ligt nu bij de Eerste Kamer. Bij goedkeuring starten gemeenten in 2026 met de invoering van een nieuw participatiearrangement, dat vanaf 2027 landelijk geldt. Dit arrangement biedt ondersteuning bij maatschappelijke deelname, werk of activiteiten, en meer inkomenszekerheid via een bufferbudget en ruimere bijverdiengrenzen. De focus verschuift van enkel werk naar bredere maatschappelijke waarde. Gemeenten krijgen geen extra middelen, maar moeten wel een nieuwe wettelijke taak uitvoeren. Gemeenten worden aangemoedigd om aan te sluiten bij bestaande of nieuwe initiatieven, zoals vrijwilligerswerk, repair cafés (gericht op duurzaamheid) en de doorontwikkeling van het sociaal ontwikkelbedrijf. Hoewel we dat doen is aanvullend budget nodig om deze nieuwe taak uit te voeren. Dit willen wij voornamelijk inzetten op de doelgroep 3 en 4 van de participatieladder (circa 45% van het bijstandsbestand). Financieel gevolg:

Past binnen bestaand budget

Doorontwikkeling Gemeenschappelijke Regeling Gesubsidieerde Arbeid (GRGA) De GRGA is een samenwerkingsverband van de gemeenten Den Helder, Hollands Kroon en Schagen voor de uitvoering van gesubsidieerde arbeid. Via het regionale werkbedrijf Probedrijven worden drie taken uitgevoerd: •

Werk voor de (voormalige) Wsw-doelgroep

•

Beschut werk voor mensen met een arbeidsbeperking (Participatiewet, art. 10b)

•

Ondersteuning van inwoners met loonkostensubsidie om duurzaam aan het werk te komen

De huidige inrichting van de GRGA is echter niet toekomstbestendig. Zowel landelijk als regionaal vinden grote veranderingen plaats: de transitie van de Wsw naar sociaal ontwikkelbedrijven, de Participatiewet in Balans, de oprichting van Regionale Werkcentra en de noodzaak om efficiënter samen te werken door personeelstekorten. In de Regiovisie Sociaal Domein 2024–2029 is bovendien afgesproken dat zoveel mogelijk inwoners moeten kunnen deelnemen in de maatschappij. Daarom werken de drie gemeenten momenteel verschillende scenario’s uit voor de doorontwikkeling van de GRGA. Deze scenario’s zijn gebaseerd op het landelijke rapport Onderzoek infrastructuur sociaal ontwikkelbedrijven (Berenschot). In het vierde kwartaal van 2025 volgt een advies en besluitvorming. Het

Begroting 2026-2029 - Programma’s

75

doel is te komen tot een financieel houdbaar en toekomstbestendig sociaal ontwikkelbedrijf dat kwetsbare inwoners passend werk biedt en werkgevers ondersteunt met goede begeleiding. Financieel gevolg:

Vanuit het Rijk worden voor de komende tien jaar impulsgelden beschikbaar gesteld (via centrumgemeente Den Helder) om de doorontwikkeling gedeeltelijk te ondersteunen.

Inwoners met een arbeidsbeperking Afgelopen jaar zijn meer inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt bijgekomen, deze inwoners worden met een verminderde loonwaarde begeleid naar werk. Dit zorgt voor een stijgende lijn in de uitgaven voor loonkostensubsidie (LKS). Bijna een verdubbeling van de kosten t.a.v. 2024. De gemeente verstrekt deze subsidie aan werkgevers die mensen uit het doelgroepregister aannemen: de werkgever betaalt het loon, de gemeente compenseert naar rato van de loonwaarde. De gemeente handelt LKS-aanvragen nu vooral administratief af. Voor betere dienstverlening, passend bij de werkgeversdienstverlening van WSP/Regionaal Werkcentrum, en een efficiëntere uitvoering wordt voorgesteld een extra consulent aan te stellen. Deze richt zich op begeleiding van inwoners die werken met LKS, monitoring van de juiste loonwaarde (daar waar groei in de functie is kan de LKS verminderen) en afstemming met werkgevers, zodat de uitgaven voor LKS stabiliseren in plaats van verder stijgen. In 2026 wordt deze maatregel als pilot ingezet. Financieel gevolg:

Incidenteel € 50.000. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en voor 2026 wordt incidenteel budget aangevraagd voor de pilot.

Inwoners met een migratieachtergrond Meer dan de helft van de bijstandsgerechtigden heeft een migratieachtergrond. Velen van hen hebben hun inburgering gedaan onder de oude wet. Zij hebben vaak nog een taalachterstand, weinig netwerk en beperkte werkervaring, waardoor het lastig is om werk te vinden. Taalcafés zijn een nuttige aanvulling om Nederlands te oefenen en contacten op te doen, maar bieden geen vaktaal of route naar werk of in de maatschappij. Daarom zetten de gemeenten en arbeidsmarktpartners de komende jaren sterker in op duale trajecten, waarin taal en werkervaring worden gecombineerd (o.a. Techcourt). Om deze trajecten succesvol te maken, investeren we vooraf extra in vaktaal en starten we met een experiment. Financieel gevolg:

Past binnen bestaand budget

Begroting 2026-2029 - Programma’s

76

Regiopas Noordkop In de eerdergenoemde regiovisie sociaal domein is o.a. het streven naar optimale maatschappelijke participatie van alle inwoners benoemd. In aansluiting hierop overwegen de gemeenten Schagen, Den Helder, Hollands Kroon en Texel om de ‘Meedoenregeling’ gezamenlijk uit te voeren. De regiopas wordt daarbij gezien als een mogelijk instrument, maar ook alternatieven zoals een webwinkel worden meegenomen in de overwegingen. De vier gemeenten laten een haalbaarheidsonderzoek uitvoeren, waarvan in oktober 2025 de uitkomsten worden verwacht. Vroegsignalering van schulden en preventie Om geldzorgen en schulden vroegtijdig aan te pakken, is het cruciaal om inwoners in een vroeg stadium te bereiken. De meeste hulpvragen zijn preventief, wat positief is, maar de huidige metingen omvatten alleen mensen die al bereikt zijn. Er is behoefte aan uitbreiding van het bereik via persoonlijk contact en samenwerking met vindplaatsen zoals huisartsen en werkgevers. Landelijk is het bereik van vroegsignalering nog te laag, daarom heeft het ministerie van SZW een Verbeterplan gelanceerd om dit te verdubbelen. Het aantal hulpvragen neemt toe en wordt complexer, vaak met multi-problematiek. Door de verkorting van de schuldbemiddelingstermijn is intensievere begeleiding nodig om terugval te voorkomen.

Voor continuering en intensivering van de vroegsignalering is noodzakelijk dat er structureel extra budget beschikbaar wordt gesteld. Financieel gevolg:

Structureel: € 80.000. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ‘26 - ’29 aangevraagd. Deze budgetaanvraag volgt op de incidentele verhoging die via de mid-term voor 1 jaar (incidenteel) is aangevraagd. Met deze aanvraag willen we de kwaliteit van de dienstverlening structureel borgen.

Huisvesting bijzondere doelgroepen Uitbreiding van wettelijk verplichte urgentiecategorieën en regionale samenwerking De Wet versterking regie volkshuisvesting versterkt de regierol van gemeenten en focust op voldoende betaalbare woningen. Gemeenten moeten meer urgentiecategorieën hanteren, waardoor meer mensen voorrang krijgen op sociale huurwoningen. Dit vergroot de druk op de woningvoorraad en vraagt om regionale samenwerking met de Kopgemeenten voor verdeling en uitvoering.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

77

Oekraïense ontheemden De tijdelijke beschermingsregeling is verlengd tot maart 2027. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor opvang. In Hollands Kroon verloopt in 2026 een groot opvangcontract; vervangende ‘tijdelijke huisvesting bijzondere doelgroepen’ wordt voorbereid, met een alternatief scenario als back-up. Spreidingswet en asielopvang Hoewel het kabinet de Spreidingswet wil intrekken, pleit de VNG voor uitstel tot de asielketen op orde is. Hollands Kroon draagt bij via een opvanglocatie voor asielzoekers (azc). Er wordt onderzocht of het azc op het riool kan worden aangesloten, samen met vier woningen aan de Balgweg. Kosten worden gedeeld met COA. Statushouders (tijdelijke huisvesting) De taakstelling voor huisvesting van statushouders blijft hoog. Dit geeft extra druk op de woningmarkt. Hollands Kroon werkt aan alternatieven zoals woningdelen, doorstroomlocaties en tijdelijke huisvesting, zoals de Hoornseweg in Middenmeer. Door deze oplossingen kunnen statushouders die gekoppeld worden aan de gemeente sneller gehuisvest worden en ook sneller starten met inburgering. Financiering komt deels uit Rijksmiddelen. Overschotten uit de Rijksbudgetten voor opvang en huisvesting van de doelgroepen en eventuele overschotten uit het lopende project worden ingezet voor dit doel.

De gemeente Hollands Kroon heeft op dit moment één HAR-woning (Hotel Accommodatie Regeling) in gebruik bij gezinshereniging voor grote gezinnen. Hiervoor ontvangen wij middelen van het Rijk. Inburgering De uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering gebeurt via het samenwerkingsverband SIN. In 2025 zijn extra middelen ingezet voor maatschappelijke en juridische begeleiding van nieuwe statushouders binnen onze gemeenten. Wonen Plus Welzijn (WPW) en Mee & de Wering zijn (nieuwe) uitvoerende partners. Eind 2025 wordt de balans opgemaakt of de wisseling van uitvoeringspartners financiële consequenties heeft. Taalcafés Een derde taalcafé opent in het vierde kwartaal van 2025 in Middenmeer. De taalcafés in Anna Paulowna en Wieringerwerf worden goed bezocht. De taalcafés zijn een waardevolle aanvulling voor nieuwkomers om informeel taalaanbod te krijgen en om op een laagdrempelige manier andere nieuwkomers te ontmoeten. Dit bevordert integratie en participatie.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

78

Financieel gevolg:

Past binnen bestaand budget

Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Onderwerp

2026

2027

2028

2029 Realiseren Reden waarom wel / niet

GR GRGA - Taakstelling

-193

-277

-432

-432

Totaal vastgestelde ombuigingen (begroting '25)

-193

-277

-432

-432

Totaal wel realiseren

-193

-277

-432

-432

Totaal niet realiseren

0

0

0

0

wel

Financiën Cluster (bedragen x1000)

Lasten/Baten

Begroot '26

Mutatie '26 Voorstel '26

Begroot '27

Mutatie '27 Voorstel '27

Begroot '28

Mutatie '28 Voorstel '28

Begroot '29

Mutatie '29 Voorstel '29

Bestaanszekerheid

Baten

-11.698

-1.750

-13.448

-11.433

-1.750

-13.183

-11.433

-1.750

-13.183

-11.433

-1.750

-13.183

Bestaanszekerheid

Lasten

22.234

2.000

24.233

22.169

1.954

24.123

22.324

1.958

24.281

22.324

1.965

24.288

Lasten/Baten Het BUIG (gebundelde uitkering) budget wordt aangepast op basis van de voorlopige beschikking van 2025 (€ 1.800.000 structureel). Deze extra middelen zijn nodig om de stijgende lasten voor uitkeringen te betalen. Zoals reeds aangekondigd in de kadernota, hebben we de wens de kwaliteit van vroegsignalering structureel te borgen en vragen we structureel budget als vervolg op de incidenteel aanvraag in de mid-term (€ 80.000 structureel). Het Rijk stelt via een decentralisatie uitkering een impulsbudget sociale infrastructuur beschikbaar. Het impulsbudget is er om gemeenten en sociaal ontwikkelbedrijven toekomstbestendig te maken. Dat is nodig omdat het bieden en begeleiden naar werk van mensen uit de Participatiewet de komende jaren financiële druk met zich meebrengt. De dekking van dit budget zit in programma Dienstverlening als onderdeel van de mutatie van het gemeentefonds (€ 60.000 structureel).

Begroting 2026-2029 - Programma’s

79

Cluster Kunst en Cultuur Cultuur draagt bij aan sociale cohesie, talentontwikkeling en welzijn. In Hollands Kroon zetten we in op cultuureducatie, erfgoedzorg en een toekomstbestendige bibliotheekvoorziening. De landelijke ontwikkeling waarbij de bevorderingstaak voor bibliotheken wordt omgezet in een zorgplicht vraagt om een gemeentelijk bibliotheekplan. Via het HK Cultuurfonds en deelname aan de Cultuurregio Noord-Holland Noord versterken we de regionale samenwerking en maken cultuur toegankelijk voor iedereen.

Maatregelen Cultuurvisie 2025-2028 De Cultuurvisie Hollands Kroon 2025–2028 heeft in 2025 een duidelijke impuls gegeven aan het cultuurbeleid. De visie is breed omarmd door de raad, culturele organisaties en inwoners, en leidde al in het eerste jaar tot nieuwe samenwerkingen, initiatieven en een grotere betrokkenheid bij kunst, cultuur en erfgoed. De ambitie blijft: een cultuurrijk Hollands Kroon dat bijdraagt aan leefbaarheid, identiteit en ontwikkeling in álle dorpen en kernen. Vanwege een omissie is een deel van het budget voor de uitvoering van de cultuurvisie niet meegenomen in de begroting. Tijdens de kadernota was dit nog niet opgehelderd. Inmiddels is het tekort inzichtelijk gemaakt en wordt een correctie voorgesteld. Financieel gevolg:

Structureel € 100.000. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ’26 - ’29 aangevraagd.

Cultuureducatie versterken en uitbreiden Alle kinderen in Hollands Kroon moeten de kans krijgen om in aanraking te komen met kunst en cultuur. Triade coördineert de cultuureducatie in onze gemeente en regio, in samenwerking met scholen en lokale cultuuraanbieders. We zetten in op een kwalitatief, structureel aanbod binnen de scholen én een flexibel buitenschools programma met ruimte voor talentontwikkeling dat alle dorpen en kernen bereikt. Verdieping cultuureducatie op school In 2025 is gestart met het opschalen van muziekeducatie; deze lijn wordt in 2026 voortgezet. De coördinator Kunst in School stimuleert een actiever gebruik van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit. In 2026 streven we naar een toename van het aantal deelnemende scholen en een bredere inzet van het beschikbare aanbod.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

80

Vervoer als randvoorwaarde De landelijke ligging van veel scholen en het beperkte openbaar vervoer vormen een structurele belemmering voor gelijke toegang tot cultureel aanbod. Om dit te verbeteren wordt vanaf het schooljaar 2026/2027 het vervoer naar een voorstelling, optreden of culturele activiteit voor twee klassen of combinatiegroepen per basisschool vergoed. Zo krijgen alle basisschoolleerlingen in Hollands Kroon de kans om de kracht van professionele cultuur én amateurkunst te ervaren. HK Cultuurfonds Het HK Cultuurfonds gaat na een pilotfase in 2025, in 2026 officieel van start. Het fonds komt voort uit de Cultuurvisie en ondersteunt projecten en activiteiten op het gebied van kunst, cultuur en erfgoed in Hollands Kroon. Het fonds stimuleert verbinding, vernieuwing en talentontwikkeling en draagt bij aan een levendig cultureel aanbod in de dorpen en kernen van de gemeente. Cultuurregio In navolging van de erkenning van Noord-Holland Noord als cultuurregio in 2024, ondertekende Hollands Kroon in 2025 het cultuurconvenant met OCW, provincie en regiogemeenten. Hiermee zijn gezamenlijke afspraken gemaakt over talentontwikkeling, eerlijke beloning, cultuureducatie en erfgoedzorg. De gemeente versterkt de regionale samenwerking door deelname aan het Cultuurprofiel Noord-Holland Noord en intensievere samenwerking met partners in de regio.

Kunst in de openbare ruimte In 2026 wil Hollands Kroon kunst in de openbare ruimte een nieuwe impuls geven. Er komt meer aandacht voor beleid, procedures en begeleiding van initiatieven, zodat deze beter kunnen worden beoordeeld en gerealiseerd. Kunst in de openbare ruimte vertelt een verhaal, versterkt de omgeving en draagt bij aan de identiteit van de gemeente. Met een toekomstgerichte aanpak wordt het beheer en onderhoud van de bestaande collectie beter gewaarborgd, ruimte geboden aan nieuwe ideeën en het bestaande aanbod verder versterkt. We hebben aandacht voor het realiseren van kunst in de openbare ruimte bij nieuwe gebiedsontwikkelingen. We zetten in op samenwerking met kunstenaars en andere professionals om de kwaliteit en beleving van de leefomgeving te versterken. Uitvoering stimulerend erfgoedbeleid In 2026 ronden we de huidige uitvoeringsagenda van de Erfgoedvisie Hollands Kroon af met onder meer het herstel van tuinwallen, de inventarisatie van bollenerfgoed en projecten die immaterieel erfgoed vastleggen. Tegelijkertijd stellen we een nieuwe uitvoeringsagenda op voor de komende drie jaar, waarmee we blijven inzetten op het zichtbaar en beleefbaar maken van ons erfgoed en het ondersteunen van eigenaren.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

81

Financieel gevolg:

Deze gelden passen binnen bestaand budget.

Gevelverbetering In januari 2025 is de subsidieregeling voor de pilot gevelverbetering in Den Oever en Hippolytushoef vastgesteld, en in augustus 2025 incidenteel verhoogd. Deze verhoging loopt door tot in 2026. Met deze regeling stimuleren we investeringen in de uitstraling en omgevingskwaliteit van de dorpscentra die momenteel minder goed functioneren. Insteek van de aanpak is dat de waardering van deze winkel en/of toeristische gebieden groeit en animo voor ondernemen toeneemt. Voor de lopende pilot is veel animo onder ondernemers en vastgoedeigenaren. In 2026 willen we evalueren wat het oplevert en welke kansen er liggen. Op basis van de evaluatie wegen we af of we de aanpak ook voor andere centrumgebieden kansrijk is, of dat iets anders nodig is. Dat werken we in 2026 uit. Financieel gevolg:

€ 85.000 (incidenteel in 2026 voor het opstellen van de evaluatie en het mogelijk verkennen van een aanpak voor andere centrumgebieden. Deze gelden worden gedekt vanuit de reserve van Economische, maatschappelijke en toeristische stimulering. Dit was voorheen het Fonds Economische Maatschappelijke Stimulering (FEMO).

Investering in bibliotheekvoorzieningen in het kader van de Wsob Volgens het concept-wetsvoorstel van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) zijn gemeenten verplicht om uiterlijk eind 2026 een meerjarenplan op te stellen waarin zij aangeven hoe zij invulling geven aan de zorgplicht voor bibliotheekvoorzieningen. Dit plan mag een gefaseerde aanpak bevatten, inclusief een tijdspad voor het realiseren van de wettelijke normen. De gemeente Hollands Kroon stelt dit plan op in het eerste kwartaal van 2026. De gemeente Hollands Kroon zet in dit meerjarenplan de stap van het op orde brengen van de basis naar een structurele kwaliteitsverbetering van het bibliotheekwerk. Dit betekent een uitbreiding van de bibliotheeklocatie in Wieringerwerf en het verkennen van aanvullende mogelijkheden in Anna Paulowna, Nieuwe Niedorp en Hippolytushoef. De bibliotheken ontwikkelen zich tot inclusieve ontmoetingsplekken, waar ruimte is voor educatie, digitale vaardigheden en sociale cohesie.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

82

Vooruitlopend op het meerjarenplan wordt de gemeenteraad gevraagd om extra budget beschikbaar te stellen, vanwege een unieke kans: de mogelijkheid om extra ruimte te huren in de Cultuurschuur. Hierdoor is een uitbreiding van de bibliotheeklocatie in Wieringerwerf op korte termijn daadwerkelijk realiseerbaar. Dit vraagt om: •

een eenmalige investering in uitbreiding van ruimte en collectie;

•

een structurele ophoging van het budget voor personeelskosten, huur en afschrijvingslasten;

Financieel gevolg:

Structureel € 137.000; Incidenteel: € 62.000. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ’26 - ’29

aangevraagd.

Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Binnen dit cluster zijn geen ombuigingen vastgesteld.

Financiën Cluster (bedragen x1000)

Lasten/Baten

Begroot '26

Mutatie '26 Voorstel '26

Begroot '27

Mutatie '27 Voorstel '27

Begroot '28

Mutatie '28 Voorstel '28

Begroot '29

Mutatie '29 Voorstel '29

Kunst & Cultuur

Baten

-98

0

-98

-98

0

-98

-98

0

-98

-98

0

-98

Kunst & Cultuur

Lasten

2.486

642

3.128

2.433

520

2.953

2.433

545

2.978

2.433

545

2.978

Lasten In cluster kunst en cultuur stijgen de kosten met € 642.000 Dit is het gevolg van de indexering en uitbreiding van de bibliotheek (€ 198.000 structureel; 62.000 incidenteel). Daarnaast wordt een aanvullende investering gevraagd in kunst en cultuur (€ 100.000 structureel) en is er extra geld nodig voor de pilot ‘Gevelverbeteringsfonds (€ 85.000 incidenteel). Tot slot is er nog een technische (neutrale) budgetwijziging tussen cluster Kunst en Cultuur en Sport en Educatie in het kader van het subsidieplafond (€ 160.000 structureel). De indexering kan worden gedekt uit het restant van de indexatiebuffer die in programma Dienstverlening is opgenomen.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

83

Mutaties /dekking in ander programma of cluster De dekking voor de indexatie is terug te vinden binnen programma Dienstverlening (€ 100.000 structureel). In dit programma doen we ook de onttrekking uit de reserve economische maatschappelijke toeristische stimulering voor de dekking van de uitgaven voor de pilot Gevelverbeteringsfonds (€ 85.000 incidenteel). Het budget voor de technische (neutrale) budgetwijziging komt uit cluster Sport en Educatie (-/- € 160.000 structureel).

Cluster Sport en Educatie Sport en onderwijs zijn cruciaal voor gezondheid en ontwikkelkansen. In 2026 ligt de focus op het versterken van sportverenigingen, verduurzaming van accommodaties en doorontwikkeling van integrale Kindcentra. De regionale Onderwijs- en Zorgagenda en de Hervormingsagenda Jeugd vormen belangrijke kaders. We investeren in interprofessioneel werken, inclusief onderwijs en preventieve aanpakken zoals de MAZL-methodiek. Ook wordt gewerkt aan een toekomstbestendig accommodatiebeleid en uitbreiding van informele taalvoorzieningen. Sport, bewegen en onderwijs dragen sterk bij aan gezondheid, sociale samenhang en leefbaarheid in de gemeente. In 2026 blijft de gemeente inzetten op veilige en toegankelijke sportmogelijkheden, met aandacht voor verenigingen en accommodaties. Tegelijkertijd zijn er uitdagingen zoals afnemende vrijwilligers, toenemende bestuurlijke complexiteit, klimaatverandering en verouderde sportvoorzieningen. Verenigingen nemen zelf verantwoordelijkheid voor hun toekomst, terwijl de gemeente een ondersteunende rol speelt. Er wordt ruimte gereserveerd voor onderzoek, begeleiding en investeringen om sport en bewegen voor iedereen toegankelijk te houden. Educatie: Samen met partners richten we opvang en onderwijs zo in dat ieder kind zich optimaal kan ontwikkelen.

Dit vraagt om anders samenwerken rond kinderen en ouders, via interprofessioneel werken. We streven naar passend onderwijs en zorg dichtbij huis. De regionale Onderwijs- en Zorgagenda ondersteunt deze beweging naar inclusiever onderwijs en sluit aan bij de doelen van de Hervormingsagenda Jeugd. Ontwikkeling Integrale Kindcentra: Het huidige IKC Masterplan loopt tot eind 2026, met als ambitie dat alle basisscholen dan een Integraal Kindcentrum zijn. In de praktijk blijkt dit niet overal haalbaar, wat vraagt om een herziening van het beleid. Er komt een nieuw, breder beleidsplan dat inzet op het vergroten van ontwikkelkansen voor kinderen, met ruimte voor maatwerk per locatie. In 2026 wordt dit plan voorgelegd aan de gemeenteraad en vormt het de basis voor toekomstbestendige samenwerking in opvang, onderwijs en zorg.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

84

Maatregelen Topsportloket We gaan dit jaar aan de slag met de financiële ondersteuning en begeleiding van sporttalenten in onze gemeente. Topsporters en/of verenigingen met een NOC/NSF-status komen in aanmerking voor een bijdrage en worden door team Sportservice geadviseerd en begeleid met betrekking tot talentontwikkeling en topsport. Sporters, trainers en coaches worden geschoold met “sport overkoepelende” thema’s Vitaal Wieringermeer Stichting Sport en Welzijn Wieringermeer (SSWW) is in 2022 gestart met het werven van een leefstijlmakelaar hiervoor is destijds 77K beschikbaar gesteld. In 2025 is deze pilot geëvalueerd en heeft SSWW een subsidieverzoek ingediend deze inzet vanaf 2026 structureel te maken. Financieel gevolg sportbeleid:

Structureel € 100.000 voor. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ’26 - ’29 aangevraagd.

Stichting Toekomstbestendig Sportcomplex (STS) Nieuwe Niedorp Winkel STS Nieuw Niedorp Winkel heeft een onderzoek laten uitvoeren naar de haalbaarheid van de realisatie van het sport- en cultuurcomplex Nieuwe Niedorp en Winkel. Verkenning van het Sportpark Zuid is volop in beweging. De haalbaarheidsstudie zoals verzorgd door STS heeft goede inzichten gegeven, maar ook nieuwe vraagstukken opgeroepen. Nadere verkenning van deze vraagstukken is nodig om een goed beeld van de mogelijkheden en afbreukfactoren van een nieuw sportpark in beeld te brengen. Daarom wordt een onderzoeksbudget voor 2026 aangevraagd. Financieel gevolg: Incidenteel € 100.000. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ’26 - ’29 aangevraagd. Integrale Kindcentra In 2026 onderzoeken we hoe we de doorontwikkeling van het IKC-beleid vormgeven in een nieuw integraal beleidsplan. Dit plan richt zich op het versterken van ontwikkelkansen voor kinderen, met ruimte voor maatwerk per locatie en samenwerking tussen onderwijs, opvang, zorg en welzijn. We betrekken hierbij relevante partners en stakeholders. De uitkomsten van dit onderzoek worden in 2026 voorgelegd aan de gemeenteraad, waarna besluitvorming volgt over de verdere koers

Begroting 2026-2029 - Programma’s

85

vanaf 2027. Financieel gevolg:

Deze gelden passen binnen bestaand budget.

Taalcafés/informeel taalgebruik Momenteel zijn er twee taalcafés actief, maar uit signalen van inwoners en betrokken organisaties blijkt dat de behoefte aan informele taalgelegenheden toeneemt. Daarom wordt voorgesteld om het aantal taalcafés uit te breiden. Met deze uitbreiding krijgen meer inwoners de kans om op een laagdrempelige manier hun Nederlandse taalvaardigheid te verbeteren en sociale contacten op te bouwen. De bekostiging van de taalcafés passen binnen bestaand budget.

Structurele financiering MAZL-methodiek De MAZL-methodiek (Meer Aandacht voor Ziekgemelde Leerlingen) is bewezen effectief in het terugdringen van ziekteverzuim onder jongeren, zowel landelijk als lokaal. Tijdens regionale pilots, gefinancierd met tijdelijke middelen, is het aantal meldingen van langdurig verzuim gestegen, wat wijst op betere signalering en bewustwording. De aanpak levert waardevolle adviezen op voor scholen en leerlingen, en wordt positief ontvangen door ouders. Daarom wordt de gemeenteraad verzocht om structurele financiering, zodat de methodiek duurzaam kan worden ingezet. Voortijdig schoolverlaten De wet van school naar Duurzaam aan het Werk moet per 1 januari 2026 ingaan. Deze wet regelt dat jongeren die uitstromen uit het onderwijs sneller en met betere ondersteuning naar werk of duurzame participatie worden begeleid, in nauwe samenwerking met onderwijs-partners, zodat zij niet tussen wal en schip vallen. De voorbereidingen voor het bijbehorende regionale plan en de budgetverdeling zijn in volle gang maar geven op dit moment nog geen duidelijkheid. Wel is duidelijk dat het budget Voortijdig Schoolverlaten (VSV) en Actieplan Jeugdwerkloosheid (AJW) vervalt per 1 januari 2026 vervalt. Dit budget wordt op dit moment ingezet om de doelgroep jongeren tot 27 jaar te monitoren en een traject aan te bieden. Deze manier van werken heeft geleid o.a.

geleid tot meer inzicht in de doelgroep, het bieden van maatwerk aan deze groep en tot het verminderen van uitval en voorkomt instroom in de bijstand (en zorg). Dit is een werkwijze die structureel behouden moet blijven. Financieel gevolg:

Structureel € 100.000. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ’26 - ’29 aangevraagd.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

86

Onderwijshuisvesting Anna Paulowna IKC De Kroon heeft op grond van een structurele capaciteitsbehoefte recht op permanente uitbreiding van haar huisvesting met ingang van schooljaar 2025-2026. In 2026 wordt voorzien in tijdelijke uitbreiding van de huisvesting. Financieel gevolg: Structureel €65.000; Incidenteel € 35.000 = totaal € 100.000 (raming) Kreileroord Conform het integraal huisvestingsplan primair onderwijs 2022-2036 wordt basisschool ‘t Creilerwoud in MFC De Doorbraak levensduur verlengend gerenoveerd. Door de vorming van een familieschool wordt de kinderopvang meer geïntegreerd. De huisvesting van de overige gebruikers van dit MFC wordt eveneens waar nodig verbeterd. (N.B. Is meegenomen in investeringsagenda). Financieel gevolg: De kapitaallasten passen binnen de plafonds zoals ze in deze begroting worden vastgesteld. Klokuurvergoeding Vanwege de sloop van De Zuiderzeehal in Wieringerwerf zijn de basisscholen en het voortgezet onderwijs voor het bewegingsonderwijs nu aangewezen op Campus De Terp. Om te voldoen aan onze zorgplicht om te voorzien in ruimte voor bewegingsonderwijs neemt hiervoor onze exploitatiebijdrage toe. Financieel gevolg: Structureel € 50.000

Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Onderwerp Subsidies

We kijken kritisch naar uitgaande

2026

2027

2028

2029 Realiseren Reden waarom wel / niet

-100

-100

-100

-100

onzeker

subsidies en we zetten in op het verhogen van inkomsten door middel

Begroting 2026-2029 - Programma’s

87

van aanvullende/nieuwe subsidieinkomsten.

Totaal vastgestelde ombuigingen (begroting '25)

-100

-100

-100

-100

Totaal wel realiseren

0

0

0

0

Totaal onzeker realiseren

-100

-100

-100

-100

Totaal niet realiseren

0

0

0

0

Financiën Cluster (bedragen x1000)

Lasten/Baten

Begroot '26

Mutatie '26 Voorstel '26

Begroot '27

Mutatie '27 Voorstel '27

Begroot '28

Mutatie '28 Voorstel '28

Begroot '29

Mutatie '29 Voorstel '29

Sport & Educatie

Baten

-1.124

100

-1.024

-846

100

-746

-846

100

-746

-846

100

-746

Sport & Educatie

Lasten

9.515

12

9.527

9.487

-123

9.364

9.487

-123

9.364

9.487

-123

9.364

Lasten In het cluster sport en educatie stijgen de uitgaven per saldo met € 12.000. Dit wordt met name veroorzaakt door de noodzakelijke investeringen in onderwijshuisvesting (€ 65.000 structureel; € 35.000 incidenteel), het uitvoeren van het sportbeleid (€ 100.000), een onderzoeksbudget voor Sportpark Niedorp/Winkel (€ 100.000 Incidenteel) en het verhogen van de klokuurvergoeding voor het gebruik van de gymzalen (€ 50.000 structureel). Deze budgetstijgingen worden gecompenseerd door twee technische (neutrale) budgetverschuivingen naar andere clusters. Er vindt een budgetverschuiving plaats naar cluster Kunst en Cultuur in het kader van het subsidieplafond (-/- € 160.000 structureel) en het budget voor de jeugdondersteuner wordt verschoven naar cluster Zorg, omdat dit wordt uitgevoerd door het wijkteam (-/- € 210.000 structureel). Baten De baten nemen met € 100.000 af omdat de dekking vanuit de regio voor ‘Van school naar duurzaam aan het werk’ (mogelijk) komt te vervallen.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

88

Mutaties/dekking in ander programma of cluster De dekking voor de indexatie is terug te vinden binnen programma Dienstverlening (€ 100.000 structureel). In dit programma doen we ook de onttrekking uit de reserve economische maatschappelijke toeristische stimulering voor de dekking van de uitgaven voor de pilot Gevelverbeteringsfonds (€ 85.000 incidenteel). De technische (neutrale) budgetverschuivingen gaan naar cluster Kunst en Cultuur (€ 160.000 structureel) en Zorg (€ 210.000 structureel). Overzicht kosten programma Vitaliteit Lasten (bedragen x1000)