B1. Toelichting Bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef
Tekst van het document
Bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef Gemeente Hollands Kroon
Vastgesteld 21 maart 24 NL.IMRO.1911.BHVbgwihz014-va01
Opgesteld door:
HzA stedebouw & landschap Achterstraat 26A 1621 GH Hoorn tel 0229 -216757 info@hzabv.nl www.hzabv.nl
In opdracht van:
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
2
Toelichting
Bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef
Vastgesteld 21 maart 2024
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
3
INHOUDSOPGAVE
1.
INLEIDING ---------------------------------------------------------------------------------- 5
1.1 1.2 1.3 1.4
Aanleiding-----------------------------------------------------------------------------------------------------------5 Plangebied----------------------------------------------------------------------------------------------------------5 Geldende juridische regeling ----------------------------------------------------------------------------------7 Leeswijzer ----------------------------------------------------------------------------------------------------------9
2.
PLANBESCHRIJVING ---------------------------------------------------------------- 10
2.1 2.2 2.3
Huidige situatie -------------------------------------------------------------------------------------------------- 10 Toekomstige situatie ------------------------------------------------------------------------------------------- 14 Landschappelijke inpassing ---------------------------------------------------------------------------------- 19
3.
BELEIDSKADER ----------------------------------------------------------------------- 22
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
Algemeen --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 22 Beleid hogere overheden ------------------------------------------------------------------------------------- 22 Beleid provincie Noord-Holland ----------------------------------------------------------------------------- 23 Beleid gemeente Hollands Kroon --------------------------------------------------------------------------- 29 Conclusie beleidskader --------------------------------------------------------------------------------------- 30
4.
OMGEVINGSASPECTEN ------------------------------------------------------------ 31
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12 4.13 4.14
Algemeen --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 31 Duurzaam ruimtegebruik -------------------------------------------------------------------------------------- 31 Water--------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 31 Bodem ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 34 Erfgoed ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 35 Natuurtoets ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 37 Verkeer en parkeren ------------------------------------------------------------------------------------------- 38 Geluidhinder------------------------------------------------------------------------------------------------------ 39 Bedrijven en milieuzonering ---------------------------------------------------------------------------------- 39 Luchtkwaliteit----------------------------------------------------------------------------------------------------- 40 Externe veiligheid ----------------------------------------------------------------------------------------------- 41 Kabels en Leidingen
------------------------------------------------------------------------------------------- 41 Niet gesprongen explosieven -------------------------------------------------------------------------------- 42 Vormvrije m.e.r.-beoordeling --------------------------------------------------------------------------------- 44 Conclusie toets van de omgevingsaspecten ------------------------------------------------------------- 45
5.
JURIDISCHE PLANOPZET ---------------------------------------------------------- 46
5.1 5.2 5.3 5.4
Algemeen --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 46 Juridische vormgeving ----------------------------------------------------------------------------------------- 46 Verantwoording keuze van de bestemmingen ---------------------------------------------------------- 47 Handhaving------------------------------------------------------------------------------------------------------- 48
6.
HAALBAARHEID ----------------------------------------------------------------------- 49
6.1 6.2 6.3
Algemeen --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 49 Maatschappelijke uitvoerbaarheid -------------------------------------------------------------------------- 49 Economische uitvoerbaarheid en grondexploitatie ----------------------------------------------------- 49
Bijlagen Bijlage 1. Bijlage 2. Bijlage 3. Bijlage 4. Bijlage 5. Bijlage 6. Bijlage 7.
Projectplan Gemaal Hippolytushoef, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, 5 januari 2023 VergunningcheckDigitale watertoets, 21 juni 2023 Verkennend bodemonderzoek, Grondslag bv, 28 oktober 2022 Archeologisch Quickscan, Archeologie West-Friesland, 7 november 2022 Natuurtoets gemaal Hippolytushoef, Waterproef, 9 februari 2023 AERIUS-berekening, Dutch Process Innovators, 3 maart 2023 Vooronderzoek conventionele explosieven, IDDS bv, 25 september 2013
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
4
1.
INLEIDING
1.1
Aanleiding
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) is voornemensnabij de locatie van het bestaand gemaal, ter vervanging van dit gemaal, een nieuw gemaal te realiseren. Het betreft een standaardgemaal, vergelijkbaar met het gemaal dat recent in de Polder Waard-Nieuwland is geplaatst. Gemaal Hippolytushoef, aan het eind van de Lonjeweg, verbindt de polder met de boezem. Het huidige gemaal is op deze plek sinds 1927 aanwezig, en zal worden geamoveerd en nieuw gebouwd ten oosten van het huidige gemaal. Het (nieuwe) gemaal doorsnijdt de historische Wierdijk, een dijk met een grote cultuurhistorische waarde. Op het gebied is de Beheersverordening Buitengebied Wieringen (vastgesteld 5 november 2013) van toepassing. De Wierdijk heeft de bestemming ´cultuurhistorisch gebied met natuurwetenschappelijke waarde´. De locatie grenst aan gronden met ´agrarische doeleinden zonder bebouwing met landschappelijke en natuurwetenschappelijke waarde´. Voor de realisatie van het gemaal is een bestemmingsplanwijziging nodig. Het bestemmingsplan ‘Gemaal Hippolytushoef’ maakt de beoogde ontwikkeling van een nieuw gemaal mogelijk. De opzet van het bestemmingsplan is afgestemd op de actuele wet- en regelgeving en op de systematiek van recent opgestelde bestemmingsplannen in de gemeente Hollands Kroon.
De voorliggende toelichting bij het bestemmingsplan motiveert, dat op het gebied van beleid, ruimtelijke kwaliteit, milieutechnisch onderzoek, economische haalbaarheid en afweging van maatschappelijke belangen medewerking kan worden verleend aan de ontwikkeling van dit initiatiefplan.
afb.1 Referentie: gemaal Waard-Nieuwland (bron: HHNK)
1.2
Plangebied
Het plangebied van het te bouwen gemaal ligt in het zuidelijk deel van de Hippolytushoeverkoog aan het einde van de doodlopende Lonjeweg, tegen de Wierdijk aan. Op Wieringen staat de dichtstbijzijnde bebouwing ten opzichte van de locatie op ruim 700 meter afstand aan de Hippolytushoeverkruisweg (De Wieringer ijs en zuivelboerderij). In de Wieringermeer, aan de zuidkant van de Wieringerranddijk staat de dichtstbijzijnde bebouwing (Wierrand Stee) aan de Wieringerrandweg op ruim 600 meter afstand(zie afb.2).
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
5
De percelen zijn kadastraal bekend als Wieringen sectie H perceel 243 (gedeeltelijk) en 283 (gedeeltelijk) en hebben een gezamenlijke omvang van ca. 1.600 m2. Dijken en wateren binnen de planlocatie zijn eigendom van HHNK, de Lonjeweg is eigendom van de gemeente Hollands Kroon (zie afb.3).
afb.2 Ligging planlocatie aan de Lonjeweg (bron: googlemaps)
afb.3Kadastrale situatie (plangrens indicatief)
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
6
1.3
Geldende juridische regeling
De planologische ruimte voor ontwikkelingen op de locatie is vastgelegd in de beheersverordening Buitengebied Wieringen 2013. De beheersverordening Buitengebied Wieringen is op 20 februari 2014 in werking getreden. De beheersverordening valt grotendeels terug op de geldende bestemmingsplannen en wijzigingsbesluiten in het buitengebied van de voormalige gemeente Wieringen, inclusief het bestemmingsplan ’Lutjestrand 2003’ en exclusief de Afsluitdijk en de Waddenzee. Voor de beoogde planlocatie zijn, op basis van de beheersverordening Buitengebied Wieringen 2013, de voorschriften/regels en bijbehorende verbeeldingen van het bestemmingsplan Buitengebied Wieringen 2002 van toepassing. Het perceel heeft de bestemming ‘Nutsvoorzieningen’ en ‘Cultuurhistorisch gebied met natuurwetenschappelijke waarden’. Het bestaande, te amoveren, gemaal is als ‘Nutsvoorziening’ bestemd. De gronden binnen de bestemming “Cultuurhistorisch gebied met natuurwetenschappelijke waarden’ zijn bedoeld voor het behoud en herstel van een dijklichaam met de daaraan eigen cultuurhistorische en natuurwetenschappelijke waarden, voor beweiding, alsmede voor voet- en fietspaden(zie afb.4). Het bouwen van een gemaal inclusief in- en uitlaat en persleidingen is binnen de huidige bestemming ‘Cultuurhistorische gebied met natuurwetenschappelijke waarden’ niet toegestaan.
Een wijziging van het bestemmingsplan is noodzakelijk. Tevens is het bestemmingsplan Parkeren en Wonen van toepassing. Dit is een facetplan dat als het ware over alle geldende bestemmingsplannen heen wordt gelegd. In dit bestemmingsplan is een koppeling gemaakt naar de beleidsregels voor parkeren in de gemeente Hollands Kroon. Hiermee wordt voldaan aan de wettelijke verplichting dat bestemmingsplannen voor 1 juli 2018 moeten zijn voorzien van een parkeerregeling. De algemene regel is dat een omgevingsvergunning voor het bouwen en gebruiken van een bouwwerk slechts wordt verleend als er in voldoende parkeergelegenheid wordt voorzien en in stand gehouden. Of daarvan sprake is, wordt bepaald aan de hand van de gemeentelijke parkeerregels.
afb.4 Uitsnede plankaart bestemmingsplanBuitengebied Wieringen 2002, planlocatie indicatief
Bestemmingswijziging De bestemmingswijziging ‘Gemaal Hippolytushoef’ betreft het toestaan van een nieuw bouwvlak, het laten vervallen van het bestaande bouwvlak en het wijzigen van het gebruik van het perceel ten behoeve van het realiseren van realiseren van een nieuw gemaal. In het plan wordt tevens bij het flankerend beleid op het gebied van archeologie, cultuurhistorie en waterstaat c.a.aangesloten.
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
7
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
8
Crisis en herstelwet De Crisis en herstelwet vereenvoudigt, versnelt en verruimt de mogelijkheden om een ruimtelijk plan of innovatief project tot stand te brengen. In het kader van de gewenste versnelling is de rechtsbescherming van burgers en overheden en de toegang tot de rechter gewijzigd. Het beroepsrecht is op onderdelen beperkt. Omdat het bouwplan de realisatie van een waterstaatswerk beoogt, valt het plan onder de Crisisen herstelwet (waterstaatswerken zijn opgenomen in de lijst van specifieke projecten, bijlage 2 Chw). De Chw bevat procedureregels voor de behandeling van beroepen. In de ontwerpfase gelden de reguliere procesregels.
1.4
Leeswijzer
Het voorliggende bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding met bijbehorende regels en een toelichting. De regels en de verbeelding vormen de juridisch bindende elementen van het bestemmingsplan. In voorliggende toelichting van het bestemmingsplan is de uitvoerbaarheid van het planvoornemen in het kader van de goede ruimtelijke ordening verantwoord. De toelichting van dit bestemmingsplan is opgebouwd uit de volgende zes hoofdstukken: 1. 2. 3. 4.
5. 6.
Inleiding, planlocatie en vigerend bestemmingsplan Planbeschrijving aan de hand van de bestaande situatie en de beoogde ontwikkeling. Ook komt de landschappelijke inpassing aan bod. De hoofdlijnen van de voor de planlocatie relevante beleidskaders van hogere overheden, de provincie Noord-Holland en de gemeente Hollands Kroon. Afweging van de verschillende omgevingsaspecten en toets aan de wet- en regelgeving op het gebied van o.a. duurzaamheid, water, bodem, archeologie, flora en fauna, geluid, milieuzonering, luchtkwaliteit en externe veiligheid. Een belangrijke invalshoek in dit hoofdstuk is de motivering in relatie tot het provinciaal beleid van ruimtelijke kwaliteit (afweging kwalitatieve aspecten). Juridische vormgeving van het plan. Economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan. Bij de maatschappelijke uitvoerbaarheid wordt de bestemmingsplanprocedure omschreven.
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
9
2.
PLANBESCHRIJVING
2.1
Huidige situatie
Het gemaal Hippolytushoef bemaalt het laag gelegen peilgebied van de Hippolytushoeverkoog en slaat het water uit op het Amstelmeerkanaal. De Lonjeweg vormt de toegangsweg tot het gemaal, dat op de Wierdijk is gesitueerd. Op de dam staat een hek, in de dam is een duiker aanwezig. Iets ten oosten hiervan ligt nog een oude schotbalkstuw.
afb.5 Huidige situatie gemaal Hippolytushoef
De Hippolytushoeverkoog bezat oorspronkelijk een eigen molen. Deze raakte eind 19 e eeuw in verval. Daarna zorgde een duiker in de oude zeedijk (Wierdijk) ervoor dat de polder WaardNieuwland tevens de Hippolytushoeverkoog kon bemalen. Dit was echter geen gelukkige situatie omdat de Koog nog regelmatig blank kwam te staan.
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
10
afb.6 Topografische kaart uit ca. 1880 met locatie windmolen (WM) Hippolytushoeverkoog
Sinds april 1929 kwam hieraan een eind, toen met een elektrisch gemaal continuïteit in de bemaling kon worden gegeven. De totale capaciteit bedroeg 70 m3 per minuut. Na meer dan veertig jaar was het gemaal verouderd en versleten. Zowel pompen, motoren als elektrische installatie waren aan vervanging toe. Sinds 1972 functioneert het huidige gemaal. Het gemaal is uitgerust met twee elektrisch aangedreven volautomatische bemalingsinstallaties. De capaciteit van iedere pomp is 39,5 m3 per minuut. Nu na 50 jaar is het gemaal aan het eind van zijn technische levensduur omdat ook de onderdelen die vervangen moeten worden niet meer verkrijgbaar zijn.
afb.7 Het gemaal Hippolytushoef in 2022
Ligging in de omgeving Het bemalingsgebied van gemaal Hippolytushoef bestaat uit de Hippolytushoeverkoog en een gedeelte van de Oosterlanderkoog met een oppervlakte van circa 737 hectare. Het gemaal bemaalt peilgebied 2855-04 met een zomer-/winterpeil van NAP-1,60/-2,10 meter. Het gemaal slaat haar water uit op het Amstelmeerkanaal met een zomer-/winterpeil van NAP-0,40/-0,50 meter.
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
11
In 2021 bij verbeteringsmaatregelen van het watersysteem in de polder Waard-Nieuwland heeft het nieuwe gemaal Waard-Nieuwland een capaciteitsvergroting gekregen om ook circa 300 hectare van het lage deel van de Oosterlanderkoog te kunnen bemalen. Op dit moment wordt de Oosterlanderkoog zowel door gemaal De Stontele als door gemaal Hippolytushoef bemalen. Het project "Verbetering watersysteem Oosterlanderkoog" is nu uitgevoerd. Een nieuwe verbindingsduiker door de Wierdijk naar de polder Waard-Nieuwland zorgt ervoor dat 220 hectare van het bemalingsoppervlakte van gemaal Hippolytushoef en 80 hectare van gemaal Stontele afgevoerd kan worden naar het nieuwe gemaal Waard-Nieuwland. Echter tijdens een wateroverlastsituatie in de polder Waard-Nieuwland kunnen bovengenoemde gebieden ook weer naar gemaal Hippolytushoef worden afgevoerd (afb.8). Bij een wateroverlastsituatie is met deze aanpassing afwenteling van oppervlaktewater tussen de verschillende polders mogelijk en wordt het watersysteem robuuster. Het nieuwe gemaal Hippolytushoef moet dan ook 737 hectare kunnen bemalen wat overeenkomt met een minimale capaciteit van 74m3/minuut.
afb.8Schematische weergave bemalingsgebied gemaal Hippolytushoef
Renovatie of nieuwbouw gemaal Hippolytushoef: Het gemaal Hippolytushoef aan de Lonjeweg ten zuiden van Hippolytushoef in de polder Hippolytushoeverkoog stamt uit het jaar 1929 (pompen zijn vervangen in 1972)en is aan het eind van zijn technische levensduur. Door de verouderde pompinstallatie is de techniek onderhoudsgevoelig, daarnaast zijn/worden onderdelen steeds moeilijker verkrijgbaar.Hierdoor is de betrouwbaarheid van het gemaal afgenomen en staat het hoogheemraadschap voor de keuze voor renovatie van het huidige gemaal of bouw van een nieuw gemaal. Om de actuele onderhoudsstaat en de onderhoudsbehoefte van het gemaal Hippolytushoef te kunnen bepalen, is begin 2022 in opdracht van het hoogheemraadschap een visuele inspectie, inclusief een contractuele vooropname, uitgevoerd. Conclusie van de inspectie is dat met een renovatie van het gemaal de restlevensduur wel met circa 30 jaar kan worden verlengd, maar dat na deze periode het gehele gemaal vervangen dient
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
12
te worden en men dan rekening dient te houden met de investeringskosten voor nieuwbouw. Daarnaast zou er na deze periode, voor een deel ook sprake kunnen zijn van kapitaalsvernietiging, omdat de W&E-installatie een langere levensduur (50 jaar) heeft. Ook de investerings- en de instandhoudingskosten per jaar voor de variant ‘renoveren’ zijn significant hoger dan voor de variant ‘nieuwbouw’. Op basis van bovenstaand onderzoek is geadviseerd om het gemaal geheel te vervangen en nietover te gaan tot renoveren.
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
13
Daarnaast heeft de variant ‘nieuwbouw’ nog enkele voordelen ten opzichte van het renoveren van het gemaal: • betrouwbaarder en voldoende (over)capaciteit met 2 visvriendelijke pompen; • dubbele persleiding met een aansluiting ten behoeve van een TPI (tijdelijke pomp installatie); • lage onderhoudskosten voor het gemaalgebouw door het toepassen van onderhoudsarme materialen en • voldoen alle wet- en regelgeving ten aanzien van duurzaamheid, veiligheid, gezondheid en milieu inclusief CE-markering. Bij (deel)renovatie van het huidige gemaal blijft het hoogheemraadschap in de cyclus zitten van "pleisters plakken" en zijn de investerings- en de instandhoudingskosten per jaar significant hoger dan voor nieuwbouw. Naar aanleiding van bovenvermeld onderzoek met advies en de aanvullende voordelen ten opzichte van renovatie heeft het hoogheemraadschap ervoor gekozen om een nieuw gemaal te willen bouwen.
2.2
Toekomstige situatie
2.2.1 Afweging locaties Voorafgaand aan het bestemmingsplan heeft een locatieafweging plaatsgevonden.De nieuwe locatie voor het gemaal is – naast de geschiktheid voor de waterhuishouding - ingegeven door de beschikking van eigendom van het hoogheemraadschap. Het gemaal dient vanwege zijn functie aan de zuidzijde langs de waterkering (Wierdijk) te worden aangelegd. Voor de locatie van het nieuw te bouwen gemaal is van belang dat het gemaal het laaggelegen peilgebied van de Hippolytushoeverkoog kan bemalen en het water uitslaat op het Amstelmeerkanaal. Daarvoor zijn drie locaties op de Wierdijk beoordeeld die (nagenoeg) aan bovenstaande voorwaarde voldoen. De locaties zijn op onderstaande afbeelding weergegeven.
afb.9 Locaties die in beeld zijn voor het nieuwe gemaal
Locatie A ligt circa 350 meter ten noordoosten van het huidige gemaal Hippolytushoef. Locatie B ligt direct ten noordoosten van het huidige gemaal Hippolytushoef. Locatie C ligt circa 420 meter ten zuidwesten van het huidige gemaal Hippolytushoef.
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
14
Om een goede afweging te kunnen maken zijn de drie locaties met elkaar vergeleken: Locatie A Voordeel: Voldoende ruimte in de onderberm kade Waterlopen voldoende van afmeting Eigendom HHNK Geen tijdelijke pompinstallatie nodig Huidig gemaal hoeft niet geamoveerd te worden Locatie B Voordeel: Voldoende ruimte in de onderberm kade Waterlopen voldoende van afmeting Voedingskabel aanwezig Ontsluitingsweg aanwezig Eigendom HHNK Geen tijdelijke pompinstallatie nodig Locatie C Voordeel: Buiten biotoop van de tengere distel Eigendom HHNK Geen tijdelijke pompinstallatie nodig Huidig gemaal hoeft niet geamoveerd te worden
Nadeel: Geen voedingskabel in de nabijheid aanwezig Geen ontsluitingsweg in de nabijheid aanwezig In een biotoop van de tengere distel Doorgraving aardkundig monument Toekomstperspectief van huidig gemaal onzeker
Nadeel: In een biotoop van de tengere distel Doorgraving aardkundig monument
Nadeel: Onvoldoende ruimte in de onderberm kade Geen voedingskabel in de nabijheid aanwezig Geen goede ontsluitingsweg aanwezig Toekomstperspectief van huidig gemaal onzeker Doorgraving aardkundig monument Aanpassing peilgebieden Waterloop vanaf huidig gemaal verbreden
Het enige voordeel om op locatie C een nieuw gemaal te bouwen is dat de tengere distel daar nog niet is aangetroffen. Op de locaties A en B is deze beschermde plant wel aangetroffen. Ondanks de aanwezigheid van deze distel op locatie B is dit toch de meest verantwoorde plaats om het nieuwe gemaal te bouwen. De voordelen ten opzichte van de andere 2 locaties zijn dat er een voedingskabel en ontsluitingsweg ligt en ten opzicht van locatie C ook geen peilgebied en geen waterloop aangepast hoeft te worden. De uitwerking van het gemaal op locatie B zal zodanig in de omgeving worden ingepast, dat de tengere distel met mitigerende maatregelen wordt beschermd en onder archeologische begeleiding de Wierdijk wordt doorgraven. Na inbedrijfname van het nieuwe, dient het oude gemaal te worden geamoveerd en daarna kan de toegangsweg en de opstelplaats voor noodmateriaal worden aangelegd. Vanwege beperkte ruimte in de onderberm van de dijk, de aanwezigheid van de Tengere distel is het niet mogelijk om het nieuwe gemaal op een andere manier te ontsluiten dan over het tracé van het bestaande gemaal. Naar aanleiding van bovenvermelde vergelijking heeft het hoogheemraadschap ervoor gekozen om een nieuw gemaal op locatie B (direct ten noordoosten van het huidige gemaal) te willen bouwen.
De gekozen locatie heeft een voorkeur omdat gemaal hier het beste kan worden ingepast en omdat de effecten voor de omgeving het geringst zijn.
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
15
2.2.2 Projectplan In het kader van artikel 5.4 van de Waterwet is voor de realisatie van het plan een projectplan opgesteld. Het projectplan is als bijlage 11 opgenomen. Het projectplan vormt de basis voor het vaststellen van het bestemmingsplan. Het ontwerp-projectplan lag vanaf 22 mei 2023 zes weken ter inzage. Het projectplan wordt voorbereid met toepassing van de openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. Dit betekent dat belanghebbenden in de gelegenheid worden gesteld een zienswijze over het ontwerp-projectplan naar voren te brengen. Na sluiting van de termijn voor het inbrengen van zienswijzen wordt het projectplan vastgesteld, al dan niet met wijzigingen naar aanleiding van ingebrachte zienswijzen. Na vaststelling van het definitieve projectplan is geen bezwaar mogelijk maar staat alleen beroep bij de bestuursrechter open voor belanghebbenden die eerder zienswijzen op het ontwerp van het projectplan naar voren hebben gebracht en voor belanghebbenden aan wie redelijkerwijs niet kan worden verweten geen zienswijzen op het ontwerp naar voren te hebben gebracht. Op het vast te stellen projectplan is de Crisis- en herstelwet van toepassing. Dit heeft tot gevolg dat in het beroepschrift moet worden aangeven welke beroepsgronden belanghebbende aanvoert tegen het besluit.
Na afloop van de beroepstermijn van zes weken kunnen geen nieuwe beroepsgronden meer worden aangevoerd. Het bestemmingsplan voorziet in de juridische-planologische vertaling van het projectplan. In de volgende paragrafen worden de belangrijkste aspecten uit het plan genoemd.
2.2.3 Beoogde ontwikkeling De planlocatie voor het gemaal en de instroomconstructie ligt binnendijks, ter plaatse van het (verlandde) historische waterwiel in de Wierdijk. De uitstroomconstructie ligt buitendijks en grenst aan het Amstelmeerkanaal. De spuikokers kruisen de Wierdijk, historische dijk rond het voormalige eiland Wieringen en de voormalige Zuiderzee. Op de Wierdijk loopt een wandelroute. De realisatie van het nieuwe gemaal kent de volgende hoofdonderdelen: 1. een nieuw gemaal Hippolytushoef, inclusief terreinverharding en omheining; 2. het vergraven van de maalkom; 3. een instroomconstructie met krooshekconstructie aan de binnenzijde van de Wierdijk; 4. twee betonnen perskokers door de Wierdijk; 5. een uitstroomconstructie met klep aan de buitenzijde van deWierdijk, en een dijktrap; 6. het vervangen en verlengen van de duiker onder de Lonjeweg; 7. het plaatsen van beschoeiing ter hoogte van toegangsdam, instroomopening en uitstroomopening; 8. het amoveren van het oude gemaal, het verwijderen van de uitstroomkokers van het oude gemaal en het herstellen van het dijkprofiel ter plaatse; 9. het verwijderen van de schotbalkstuw. HHNK is en blijft eigenaar van het terrein waar gebouwd en gesloopt wordt, en onderhoudt het.
1Projectplan Gemaal Hippolytushoef, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, 5 januari 2023
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
16
afb.10 Schematische weergave uit te voeren werkzaamheden (bron: HHNK)
Gemaal Hippolytushoef In de omgevingsvergunningaanvraag wordt de exacte maatvoering van het nieuwe gemaal bepaald. Het Gemaal Waard-Nieuwland geldt als referentie. Vooralsnog kan worden uitgegaan van een totale lengte van het gemaal vanaf instroom tot begin van de uitstroomkoker uit het gemaal (persleiding) van maximaal 40 meter (afb. 10).
afb.11 Schematische voorstelling (dwarsdooorsnede) van het gemaal
Het gemaal zal worden uitgevoerd met twee visvriendelijke pompen met een capaciteit van 80 m3/min (2x40 m3/min). De capaciteit bij maalstop (NAP 0.00 m) dient 80% van het totaal te bedragen. Een water inlaat is niet benodigd. Het gemaalgebouw wordt met ca. 8,00 x 6,00 meter (bovenbouw) niet groter dan voor het functionele doel noodzakelijk en nader uitgewerkt door de toekomstige aannemer. Aangenomen wordt dat de binnendiameter van de 2 uitstroomkokers circa 0,70 meter zal worden. Uit de uit te voeren pompberekeningen kan de binnendiameter marginaal afwijken. De exacte afmeting volgt uit het definitief ontwerp. Aan de kanaalzijde komt een uitstroomvoorziening. T.b.v. de bereikbaarheid van de uitstroomconstructie wordt er een dijktrap over de waterkering gerealiseerd. De dijktrap bestaat uit betonnen trapelementen met een breedte van 1 meter.
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
17
De uitstroomkokers van het oude gemaal worden verwijderd en het dijkprofiel wordt ter plaatse in oorspronkelijke staat hersteld. Tijdens de bouw wordt de functie van de waterkering geborgd. Maalkom De te graven minimale maalkom grenst aan de bestaande hoofdwaterloop. De exacte vorm en het oppervlakte wordt duidelijk met de uitwerking van de technische tekeningen. De maalkom wordt gevoed vanuit 3 kanten. Vanuit het westen door een verlengde en vergrote duiker rond 1,20 meter die onder de Lonjeweg ligt, vanuit het noorden door de hoofdwaterloop die langs de oostkant van de Lonjeweg ligt en vanuit het oosten door de hoofwaterloop/dijksloot langs de Wierdijk. De maalkom wordt uitgegraven op een diepte van circa NAP-3,00 meter. Met beschoeiing in de maalkom aan weerszijde van de instroom van het gemaal wordt geborgd dat afkalving van oevers rond het terrein wordt voorkomen. Daar waar mogelijk wordt de maalkom voorzien van natuurvriendelijke oevers en een boothelling ten behoeve van de tewaterlating van een maaiboot. Duiker Lonjeweg In verband met verplaatsing van het gemaal en daarbij ook het vergraven van de maalkom voor het gemaal nabij de duiker onder Lonjeweg zal deze verlengd en vergroot worden. Hiervoor zal ter plaatse de verharding van de Lonjeweg worden opgebroken en na vervanging van de duiker worden hersteld.
De bestaande duiker rond 1,00 meter zal worden vervangen door een duiker rond 1,20 meter met een lengte van 15 meter. De binnen onderkant van de buis zal op NAP-2.80 meter worden gelegd. Aan beide kanten van de duiker wordt beschoeiing op de waterlijn geplaatst. Schotbalkstuw Ten oosten van het gemaal staat in de hoofdwaterloop langs de Wierdijk een in onbruik geraakte betonnen schotbalkstuw (afb. 11). Deze schotbalkstuw (een obstakel in het waterbeheer) wordt in z'n geheel verwijderd. Het profiel van de waterloop wordt geschoond en de walkanten worden aan beide kanten met behulp van beschoeiing hersteld.
afb.12 Te verwijderen schotbalkstuw
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
18
Terreininrichting Het terrein van het gemaal wordt waar nodig afgeschermd door een hekwerk, het hekwerk bevat een dubbele poort en looppoort. Binnen de omheining wordt de bodem verhard voor parkeren en manoeuvreren ten behoeve van onderhoud en opstelplaats voor calamiteitenmateriaal. Qua ruimtebeslag en frequentie van gebruik is dit vergelijkbaar met de situatie bij het bestaande gemaal. Over de Wierdijk loopt een wandelroute. De wandelroute wordt zodanig afgeschermd van het terrein dat derden niet bij de volgens de machinerichtlijnen afgeschermde delen kunnen komen. Na sloop wordt een groene dijk gerealiseerd (hersteld). De dijkbekleding ter plaatse van het gesloopte gemaal wordt opgenomen in het beheer van de rest van de dijk. De inrichtingswerkzaamheden (inclusief de overige werkzaamheden in het watersysteem) zijn in detail beschreven in het projectplan 'Gemaal Hippolytushoef’ (bijlage 1).
2.3
Landschappelijke inpassing
De Wierdijk is de historische waterkering aan de zuidzijde van het voormalige eiland Wieringen. Wieringen ontleent haar identiteit aan het karakteristieke grondgebruik in combinatie met het hoogteverschil, en aan de vele dorpen en buurtschappen. Ontwikkelingen in de dorpen zijn van invloed op de identiteit van het Wieringer landschap. Voor het hele buitengebied van de voormalige gemeente Wieringen is in 2011 een Beeldkwaliteitsplan gemaakt waarin deze landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten staan beschreven. De Welstandsnota Hollands Kroon 2013 vormt het kader voor ruimtelijke kwaliteit bij ontwikkelingen in het landelijk gebied. Historische landschappelijke context Het voormalige eiland Wieringen is ontstaan als een keileemopduiking in de Zuiderzee. De hogere ligging van Wieringen is te danken aan de voorlaatste ijstijd. Het ijs kwam tot halverwege Nederland en zorgde, door de grote druk voor opstuwing van het land. Onder het ijs ontstond keileem, een mengsel van klei, zand en keien. De vele grote keien die nu nog op Wieringen worden gevonden zijn meegebracht door dit ijs. Door de aanwezigheid van het Amstelmeer is de keileemopduiking vanuit het westen nog als eiland herkenbaar. Op Wieringen is het stuwwallenlandschap zichtbaar door het kenmerkende glooiende en reliëfrijke karakter.
De verschillen in hoogte zijn van grote invloed geweest op de ontwikkeling van landschap en bewoning op Wieringen. Op de luchtfoto en aan de hand van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) is het kenmerkende glooiende reliëfrijke karakter van het stuwwallenlandschap en de relatieve kleinschaligheid op Wieringen te zien. De Wierdijk heeft een hoogte van ca. 2,0m +NAP.
afb.13
AHN laat reliëf en kleinschaligheid van het landschap zien (bron: PDOK.nl)
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
19
Op Wieringen is het contrast tussen het tamelijk vlak, laaggelegen, open graslandgebied (koog) en het glooiend hoger gelegen, tamelijk besloten gebied van de bovenwal met bebouwing en beplanting opvallend. De walsloot volgt de 0-lijn en vormt duidelijk de grens tussen bovenwalland en koog. De belangrijkste (historische) routes over het eiland liggen op de hogere delen. Langs deze ‘dragers’ komt de meeste bebouwing en beplanting voor. Tot ver in de 20e eeuw was de bewoning beperkt tot de hogere delen. Wegen liepen dood of gingen over in karrensporen zodra de rand van de koog was bereikt. De ruilverkaveling heeft een op landbouwkundig gebruik aangepaste patroonsverandering in het landschap veroorzaakt.
afb.14 Historische routes en bebouwing op de hogere delen
In het beeldkwaliteitsplan Wieringen 2011 is de ruimtelijke kwaliteit van het voormalige eiland als ‘schatkaart’ getekend. Het plan is illustratief voor de ruimtelijke karakteristiek van het eiland (afb.14). De planlocatie vormt de historische rand van het eiland (Wierdijk) en grenst aan de open koog.
afb.15Schatkaart Wieringen (bron: Beeldkwaliteitsplan Wieringen 2011)
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
20
Herkenbaarheid gemalen in de polders HHNK is voornemens het gemaal robuust, onderhoudsarm en passend in de agrarische omgeving vorm te geven. Het gemaal Hippolytushoef zal daarom qua uiterlijk overeenkomen met het inmiddels gerealiseerde gemaal Waard-Nieuwland wat zich ten noordoosten van dit gemaal bevindt (afb. 15). Ook het nieuwe Gemaal Van der Sterr zal hetzelfde uiterlijk krijgen.Hiermee ontstaat uniformiteit en herkenbaarheid van de nieuwe gemalen in de polders. Het gemaal Waard-Nieuwland heeft een eenvoudige, traditionele, schuurachtige uitstraling: houten gevels, donker pannendak, donkergroen tot zwarte kleurstelling met witte kozijnen en boeiborden.
afb. 16 Gemaal Waard-Nieuwland
Continuïteit Wierdijk Op Wieringen vormt de oude wierdijk een cultuurhistorisch unieke structuur als zuidelijke rand van het eiland. De Wierdijk is een ruimtelijke drager. Na het amoveren van het oude gemaal en verwijderen van de uitstroomopening zal het oude, groene, profiel van de dijk terug worden gebracht. Op de nieuwe locatie zorgt het doorgaande karakter van het wandelpad over de kruin, en het zoveel mogelijk groen houden van de ruimte rond het gemaal voor continuïteit in het dijklichaam.
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
21
3.
BELEIDSKADER
3.1
Algemeen
Op diverse bestuurlijke niveaus zijn beleidsuitspraken geformuleerd die relevant zijn voor de planlocatie. In dit hoofdstuk volgt een korte samenvatting van de betreffende nota's. Hierbij wordt ingegaan op het rijks-, provinciaal, regionaal en gemeentelijk beleid. Ook wordt ingegaan op het beleid van het waterschap. Vervolgens wordt aangetoond dat het initiatief past binnen de beleidskaders van de verschillende overheden.
3.2
Beleid hogere overheden
3.2.1 Nationaal Waterplan Het in december 2015 vastgestelde Nationaal Waterplan 2016-2021 (NWP2) bevat de hoofdlijnen van het nationale waterbeleid in de planperiode 2016-2021 met een vooruitblik richting 2050. In het plan zijn de afspraken uit het Bestuursakkoord Water en de Deltabeslissingen uit het Deltaprogramma opgenomen. Het NWP2 richt zich op een klimaatbestendige inrichting van het watersysteem met een goede bescherming tegen overstromingen, het voorkomen van wateroverlast en droogte en het bereiken van een goede waterkwaliteit en een gezond ecosysteem als basis voor welzijn en welvaart. Het Deltaprogramma anticipeert op ons veranderende klimaat en heeft als doel Nederland te beschermen tegen overstromingen en te zorgen voor voldoende zoetwater. Afweging De realisatie van het gemaal beschermt het gebied tegen overstromingen en draagt bij aan het voorkomen van wateroverlast. Het project is daarmee in lijn met het Nationaal Waterplan.
3.2.2 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie (NOVI), vastgesteld op 11 september 2020, is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Het versterken van de omgevingskwaliteit staat in de NOVI centraal. Ruimtelijke ingrepen kunnen niet afzonderlijk van elkaar plaatsvinden, maar zijn van elkaar afhankelijk. Alle plannen moeten met oog voor de natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid gemaakt worden. In de NOVI benoemt het Rijk 21 nationale belangen voor het omgevingsbeleid, inclusief de maatschappelijke opgaven en de rol van het Rijk in het uitvoeren van deze opgaven. De maatschappelijke opgaven zijn in vier prioriteiten samengevat: 1. 2. 3. 4.
Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; Duurzaam economisch groeipotentieel; Sterke en gezonde steden en regio's; Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
De NOVI maakt bij het maken van keuzes gebruik van drie afwegingsprincipes: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies, 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal, en 3. Afwentelen wordt voorkomen. Afweging Voorliggend plan voorziet in een ruimtelijke ontwikkeling op een terrein dat in de huidige situatie fungeert als gemaal. Het gemaal moet verplaatst worden waarna het huidige gebouw wordt geamoveerd en dit deel van de dijk wordt hersteld. Het Rijk heeft vanuit de waterveiligheid en zoetwatervoorziening belang bij een goede bufferwerking in het regionale watersysteem om
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
22
afwenteling op nationale opgaven te voorkomen. Met de realisatie van het gemaal Hippolytushoef wordt het boezemsysteem verbeterd om daarmee wateroverlast te voorkomen. Het initiatief draagt daarmee bij aan Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
3.2.3 Toets aan de ladder voor duurzame verstedelijking De ladder voor duurzame verstedelijking (art.3.1.6. lid 2 Besluit ruimtelijke ordening) is ingericht voor een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Het wordt gebruikt om ervoor te zorgen dat de ruimte in het stedelijk gebied zo goed mogelijk benut wordt. Hiermee wordt voorkomen dat het buitengebied in Nederland wordt volgebouwd. Per 1 juli 2017 geldt de volgende, nieuwe, Laddersystematiek: “De toelichting van een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling. Indien blijkt dat de stedelijke ontwikkeling niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden voorzien, bevat de toelichting een motivering daarvan en een beschrijving van de mogelijkheid om in die behoefte te voorzien op de gekozen locatie buiten het bestaand stedelijk gebied.” Afweging Een plan om een gemaal te realiseren wordt niet gezien als een stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, aanhef en onder i, van het Bro. Toetsing aan de ladder voor duurzame verstedelijking is daarom niet aan de orde. Conclusie toetsnationaal beleid: Met de ontwikkeling van de planlocatie wordt op basis van de Nationale Omgevingsvisie geen nationaal belang geschaad.
Uit de toets van de omgevingsaspecten (zie hoofdstuk 5) komt naar voren dat het voorliggend plan de situatie van de milieukwaliteit niet verslechterd. Het plan voldoet aan de ladder voor duurzame verstedelijking omdat er sprake is van een maatschappelijke behoefte.
3.3
Beleid provincie Noord-Holland
3.3.1 Omgevingsvisie Noord-Holland 2050 Op 19 november 2018 hebben de Provinciale Staten van Noord-Holland de Omgevingsvisie NH 2050 vastgesteld. Hierin staat de visie op de fysieke leefomgeving beschreven. De Omgevingsvisie vervangt de Structuurvisie Noord-Holland 2040, het Provinciaal Verkeers- en Vervoerplan, het Provinciaal Milieubeleidsplan 2015-2018 en de Agenda Groen. De leidende hoofdambitie in de Omgevingsvisie NH2050 is de balans tussen economische groei en leefbaarheid. Een gezonde en veilige leefomgeving, die goed is voor mens, plant én dier, is een voorwaarde voor een goed economisch vestigingsklimaat. Tegelijkertijd is duurzame economische ontwikkeling een voorwaarde voor het kunnen investeren in een prettige leefomgeving. Dit betekent dat in heel Noord-Holland een basiskwaliteit van de leefomgeving wordt gegarandeerd. Er zijn randvoorwaarden geformuleerd hoe om te gaan met klimaatverandering. De provincie ontwikkelt zoveel mogelijk natuurinclusief en met behoud van (karakteristieke) landschappen, clustert ruimtelijke economische ontwikkelingen rond infrastructuur en houdt rekening met de ondergrond. In de visie zijn 5 bewegingen met ontwikkelprincipes beschreven voor de ontwikkeling van de leefomgeving. In de beweging ' Natuurlijk en vitaal landelijke omgeving’ staan het ontwikkelen van natuurwaarden en een economisch duurzame agrarische sector centraal.
Afweging Door klimaatverandering moet in de toekomst anders worden omgegaan met grond- en oppervlaktewater. Met de realisatie van het gemaal Hippolytushoef wordt het polderwatersysteem verbeterd om daarmee wateroverlast in de Hippolytushoeverkoog voorvoorkomen. Onderhavig project is daarmee in lijn met de Omgevingsvisie Noord-Holland 2050.
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
23
3.3.2 Omgevingsverordening Noord-Holland 2020 De belangrijkste onderwerpen uit de Omgevingsvisie zijn verankerd in de Omgevingsverordening Noord-Holland. Deze vervangt alle bestaande verordeningen die betrekking hebben op de leefomgeving zoals de Provinciale Ruimtelijke Verordening (PRV), de Provinciale Milieuverordening, de Waterverordeningen en de Wegenverordening. De Omgevingsverordening NH is op 22 oktober 2020 vastgesteld door Provinciale Staten en met ingang van half november 2020 van kracht. Met de omgevingsverordening heeft de provincie een eenvoudiger, duidelijker en meer integraal systeem van regels vast willen stellen. Met meer ruimte voor lokaal en regionaal maatwerk en bestuurlijke afwegingsruimte. De nieuwe regels richten zich op het ‘hoe’: hoe kom je tot een goede fysieke leefomgeving? De fysieke leefomgeving staat voor alles wat mensen zien, voelen en ruiken zoals gebouwen, wegen, parken, bossen, rivieren en een schone lucht. Voorheen richtten de regels zich vooral op het ‘wat’: wat mag niet en welke uitzonderingen gelden? Het gaat dus meer om het doel en minder om het middel. In de Omgevingsverordening NH2020 zijn daarvoor de eerste stappen gezet. In de nieuwe verordening zijn de kernkwaliteiten van de landschappen vastgelegd en worden ze beschermd. De verordening kent drie regimes gericht op behoud en ontwikkeling van natuur, landschap en werelderfgoed: 1.
Natuurnetwerk Nederland (NNN) 2. Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) 3. Unesco-werelderfgoed (Stelling van Amsterdam, Beemster en Nieuwe Hollandse Waterlinie). De beoogde planlocatie valt binnen het Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) Wieringen. ad 2. BPL Wieringen Over de gehele lengterichting van Wieringen is het reliëf van de keileembulten te zien. Met name bij Oosterland, Stroe en Westerland zijn ze goed te herkennen. Hiermee is de natuurlijke vorming van het reliëf door landijs afleesbaar in het landschap. Het laat ook nog steeds zien dat Wieringen een eiland was in een overwegend laaggelegen gebied. Het contrast tussen dit glooiende landschap en de vlakke polders in de omgeving, maakt deze kernkwaliteit extra bijzonder. Het voormalige eiland Wieringen heeftop basis van de omgevingsverordening een aardkundig waarde. Ruimtelijke ontwikkelingen zijn mogelijk indien de leesbaarheid van de aardkundige kernkwaliteit in stand blijft. Dit betekent dat het bodemprofiel en reliëf (bijv. door activiteiten als heien, graven en egaliseren) niet significant mogen worden aangetast. Bij ontwikkelingen die beroering tot een diepte van 1m onder maaiveld vergen is in beginsel geen sprake van aantasting van de aardkundige waarde.
afb.17
Aardkundige en landschappelijke karakteristiek (bron: BPL Wieringen, provincie Noord-Holland)
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
24
De provinciale belangen in en rond het plangebied zijn vervat in richtlijnen voor het hele grondgebied en in de provincie werkingsgebieden. Uit de Omgevingsverordening NH2020 zijn de volgende werkingsgebieden/ instructieregels van invloed op het plan: Bijzonder Provinciaal Landschap (artikel 6.46 OVNH-2020) In het bijzonder provinciaal landschap zijn nieuwe stedelijke ontwikkelingen niet toegestaan. Onder een stedelijk ontwikkeling wordt verstaan een stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 1.1.1f, eerste lid, onder i, van het Besluit ruimtelijke ordening (zie begrip in bijlage 1 bij de verordening). Uit de jurisprudentie over dit begrip volgt dat een ontwikkeling een zekere omvang dient te hebben om te worden gekwalificeerd als stedelijke ontwikkeling. Daarbij geldt dat de ontwikkeling de kernkwaliteiten van het bijzonder provinciaal landschap (BPL)niet aan mag tasten. Andere nieuwe ruimtelijke ontwikkeling dan een nieuwe stedelijke ontwikkeling zijn mogelijk, mits deze ontwikkeling de voorkomende kernkwaliteiten niet aantast, indien: a. er sprake is van groot openbaar belang; b. er geen reële alternatieven zijn; en c. de aantasting zoveel mogelijk wordt beperkt en de aantasting wordt gecompenseerd. Afweging: Het bestemmingsplan voorziet op basis van de bestaande jurisprudentie niet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling binnen het BPL.
Er is wel sprake van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling. Gezien de functie van het gemaal is er sprake van een groot openbaar belang. De beschikbaarheid van alternatieven is onderzocht (zie voor afweging locaties paragraaf 2.2.1), en daarin is de voorgestelde locatie als beste alternatief naar voren gekomen. De aantasting van de aardkundige waarde wordt zoveel mogelijk beperkt. Het historische profiel van de dijk wordt gerespecteerd en er vind zo weinig mogelijk verstoring van de bodem plaats. In ruimtelijk opzicht verandert er weinig omdat het nieuwe gemaal naast het oude wordt gerealiseerd, en het oude gemaal wordt gesloopt (in combinatie met dijkherstel). Er wordt gebruik gemaakt van de locatie van het wiel in de dijk, waar in het verleden historische bodempatronen door een dijkdoorbraak zijn ‘verspoeld’. Zie voor aansluiting op de kernkwaliteiten in dit gebied paragraaf 3.3.3. Ruimtelijke kwaliteitseis ingeval van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling in het landelijk gebied (artikel 6.59 OVNH-2020) Met de instructie ruimtelijke kwaliteitseis verweeft Provinciale Staten de Leidraad Landschap en cultuurhistorie in de Omgevingsverordening. Bij de inpassing van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling ter plaatse van het werkingsgebied landelijk gebied, wordt in het ruimtelijk plan, gelet op de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie: 1.
rekening gehouden met: de ambities en ontwikkelprincipes van het toepasselijke ensemble en van de toepasselijke provinciale structuren; 2. bij de inpassing betrokken: de kansen zoals beschreven bij de ambities en ontwikkelprincipes; en 3. bij de inpassing betrokken: de ontstaansgeschiedenis en de kernwaarden van het toepasselijke ensemble en van de toepasselijke provinciale structuren. Afweging: De kernkwaliteiten van het landschappelijke ensemble van Wieringen zijn benoemd in de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie (zie paragraaf 3.3.3). Klimaatadaptatie (artikel 6.62 OVNH-2020) In de Omgevingsvisie NH2050 is de doelstelling opgenomen van een klimaatbestendig en waterrobuust Noord-Holland. Dat geldt voor stad, land en infrastructuur. Het gaat om het voorbereid zijn op wateroverlast, hittestress, verdroging en verzilting en het beperken van de gevolgen van overstromingen. Een en ander kan consequenties hebben voor locatiekeuze, inrichting van de openbare ruimte en het ontwerp van gebouwen en infrastructuur. Ook kan het de bedrijfsvoering raken.
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
25
Als basisrandvoorwaarde is in de Omgevingsvisie opgenomen dat alle nieuwe ontwikkelingen een klimaatstresstest doorlopen. Afweging Toetsing op het milieuaspect duurzaamheid en energieverbruik vindt plaats bij de omgevingsvergunningverlening. Paragraaf 4.2 beschrijft welke aspecten met betrekking tot dit onderwerp relevant zijn en wat aandachtspunten zijn bij eventuele ontwikkelingen. Paragraaf 4.4 beschrijft op welke wijze er sprake is van een duurzame waterhuishouding in dit gebied. Beschermingszone regionale waterkering (artikel 6.77 OVNH2020) De planlocatie ligt deels binnen het werkingsgebied van de Regionale waterkering. Ter plaatse van het werkingsgebied Regionale waterkering voorziet het ruimtelijk plan in bescherming van de waterkerende functie door op deze functie toegesneden bestemmingen en regels. Ter plaatse van het werkingsgebied beschermingszone regionale waterkering voorziet een ruimtelijk plan in een beschermingszone aan weerszijden van de waterkering waar geen nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen toegestaan zijn, tenzij overeenstemming is bereikt tussen betrokken gemeenten, waterbeheerder en provincie. Afweging In de regels bij dit bestemmingsplan is een dubbelbestemming opgenomen ten behoeve van de waterveiligheid van de provinciale waterkering. Hiermee wordt voldaan aan de eisen in de omgevingsvisie. Hoogheemraadschap moet een projectplan vaststellen voor o.a.
het bouwen in de beschermingszone (zie paragraaf 4.3).
3.3.3 Leidraad Landschap en Cultuurhistorie De provincie Noord-Holland wil de kwaliteit en de diversiteit van het Noord-Hollands landschap graag behouden en verder ontwikkelen en de dorpen behouden en ontwikkelen. Het ruimtelijk kwaliteitsbeleid in het landelijk gebied is in de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening verankerd. De Leidraad Landschap en Cultuurhistorie (vastgesteld door Gedeputeerde Staten op 10 april 2018, en geconsolideerd bij het vaststellen van de Omgevings-verordening) is een provinciale handreiking voor het inpassen van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in het landschap, zoals bebouwing, agrarische bedrijven, infrastructuur of vormen van energieopwekking. Artikel 6.59 van de Omgevingsverordening NH2020 gaat over Ruimtelijke kwaliteit bij nieuwe ontwikkelingen in het landelijk gebied (zie ook paragraaf 3.3.2). Op basis van artikel 6.59 moeten nieuwe ontwikkelingen in landelijk gebied passen binnen de kaders van de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie. Het plangebied ligt in het Bijzonder Provinciaal Landschap Wieringen. De kernkwaliteiten van het BPL Wieringen zijn: 1. De aardkundige en landschappelijke karakteristiek, bestaande uit een glooiend stuwwallandschap, het karakteristieke verkavelingspatroon dat samenhangt met het reliëf en de aardkundige waarden van het natuurlijke reliëf. 2.
De openheid en ruimtebeleving, waarvan de afwisseling tussen openheid en beslotenheid een direct relatie heeft met het natuurlijke reliëf in het gebied: het bovenwalland is besloten , met beplantingen en bebouwing, de kogen zijn open. De kogen zijn aantrekkelijk voor weidevogels, en er zijn nog eendenkooien aanwezig, bijvoorbeeld langs de Lonjeweg. De zichtlijnen en vergezichten vanaf de keileembulten zijn van waarde voor de beleving van het reliëf en de omgeving. 3. De ruimtelijke dragers in het gebied zijn de kronkelige historische wegen, de Wierdijk, de dijk van de Polder Waard-Nieuwland en bebouwingslinten in stuwwallenlandschap en het middenlint van de Polder Waar-Nieuwland. Afweging Het initiatief ondersteunt de genoemde kernwaarden (zie ook paragraaf 2.3 en 4.5). De ruimtelijke opzet van het plan is passend binnen de uitgangspunten en ambities in de Leidraad. De kernwaarden van het BPL Wieringenzijn als volgt in het plan vertaald:
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
26
1. Het plan draagt bij aan het zichtbaar en herkenbaar houden van de landschappelijke karakteristiek:het plan voegt zich in de bestaande landschappelijke patronen en heeft geen invloed op het natuurlijk reliëf. 2. Het plan draagt bij aan het versterken van (de beleving van) openheid:het plan zorgt niet voor verandering van de openheid in de Hippolytushoeverkoog. Omdat het wandelpad over de Wierdijk open blijft, is deze openheid ook vanaf de Wierdijk beleefbaar. 3. Het plan is helder gepositioneerd ten opzichte van de ruimtelijke dragers: de Wierdijk vormt de drager in dit gebied. Het gemaal is een waterstaatswerk, de dijk is hiervoor een logische plek. Het bedrijfserf wordt ontsloten vanaf de Lonjeweg. In ruimtelijk opzicht verandert er weinig omdat het nieuwe gemaal naast het oude wordt gerealiseerd, en het oude gemaal wordt gesloopt (in combinatie met dijkherstel). Het hoogheemraadschap heeft bij de voorbereiding van het project inspanning verricht om de effecten op het aardkundig monument de Wierdijk te beperken: 1. De sloop van het oude gemaal kan gezien worden als compensatie voor de bouw van het nieuwe gemaal; 2. De omvang van het nieuwe gemaal (zie pagina 13) is niet groter dan voor het functionele doel noodzakelijk; dit geldt niet alleen voor de omvang van het te bebouwen oppervlak, maar ook voor de diepte er van.
Er komen bijvoorbeeld geen aanvullende functies zoals toilet of werkplekken bij; 3. In de kom van het wiel in de dijk wordt een minimaal noodzakelijke maalkom gegraven (zie pagina 14). Ook het gemaal zelf is geprojecteerd in het wiel. Het wiel is ooit resultaat is geweest van een dijkdoorbraak, waarbij ter plaatse de toenmalig aanwezige bodemlaag met predicaat aardkundige waarde is 'verspoeld'. Op het kaartbeeld van ca 1880 is het wiel ingetekend (zie afb.6). Hieronder is nog wat verder op het kaartbeeld ingezoomd; 4. Het ruimtebeslag van het verhard oppervlak is minimaal noodzakelijk voor manoeuvreren t.b.v. onderhoud en het opstellen van materieel in geval van calamiteiten(zie pagina 15). 5. Na sloop van het oude gemaal wordt ter plaatse de oorspronkelijke groene uitstraling van de dijk hersteld (zie pagina 15-17). Dit zorgt voor behoud van continuïteit van het dijklichaam, als onderdeel van het gehele landschap.
afb.18Het nieuwe gemaal inclusief maalkom is geprojecteerd in het wiel wat als Kleine Wiel is ingetekend op de historische kaart uit ca. 1880
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
27
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
28
Conclusie toetsprovinciaal beleid: De planlocatie is onderdeel van het Beschermd provinciaal landschap Wieringen. Uit de toelichting blijkt dat voorliggend plan past binnen het provinciaal ruimtelijk beleid en de kernwaarden van het BPL ondersteunt.Er sprake is van een groot maatschappelijk belang, waarvoor geen reële alternatieven zijn; en waarbij de aantasting zoveel mogelijk wordt beperkt en tevens wordt gecompenseerd.
3.4
Beleid gemeente Hollands Kroon
3.4.1 Omgevingsvisie Hollands Kroon De omgevingsvisie Hollands Kroon (2016) is een integrale visie en een helder fundament voor het beleid van Hollands kroon en de uitvoering ervan voor de periode tot 2030. Het betreft naast ruimtelijke ordening ook onderwerpen als veiligheid, economische en technologische ontwikkelingen, natuur, milieu en bereikbaarheid. Dit moet meer samenhang brengen in het beleid voor de fysieke leefomgeving om flexibeler in te kunnen spelen op de veranderingen in de maatschappij. Vooral op strategisch niveau is deze samenhang van belang. Daarom worden in deze omgevingsvisie zoveel mogelijk onderwerpen binnen verschillende thema’s zoals Algemeen, Leven, Ondernemen, Groen, Toerisme & Recreatie en Water inhoudelijk met elkaar verbonden.De omgevingsvisie vervangt daarmee een belangrijk deel van de geldende sectorale beleidsdocumenten. Kenmerkend in de visie is het ‘ja, tenzij’ principe. Dit betekent dat de gemeente altijd positief tegenover nieuwe initiatieven staan en samen wil kijken hoe deze initiatieven gerealiseerd kunnen worden.Voor de ontwikkeling van de planlocatie zijn de thema’s ruimtelijke kwaliteit,vrijetijdsbusinessencultuurhistorievan belang. Water Hollands Kroon leeft met water. Een overgroot deel van de gemeente ligt beneden NAP. De gemeente streeft naar doelmatig beheer en naar een gezond en duurzaam watersysteem.
Afstemming tussen de gemeente en het HHNK vindt plaats in zowel de planvorming van projecten, de uitvoering van projecten als het beheer en onderhoud. Ruimtelijke kwaliteit De gemeente Hollands Kroon wil de ruimtelijke kwaliteit en diversiteit van haar landschap en de dorpen onderbouwd ontwikkelen, verbeteren en indien nodig transformeren. Elk initiatief moet een bijdrage leveren aan de identiteit en kwaliteit van de specifieke plek. Cultuurhistorie De Wierdijk vormt de rand van het aardkundig monument Wieringen. Hollands Kroon koestert het cultuurhistorisch erfgoed en bevordert de bewustwording om dit "kapitaal" in stand te houden. Afweging Het gemeentelijk beleid heeft zijn vertaling gekregen in dit bestemmingsplan. Daarmee voldoet dit bestemmingsplan aan (de doelstellingen van) het gemeentelijk beleid.
3.4.3 Welstandsnota De gemeente Hollands Kroon heeft welstandsbeleid. Grote delen van de gemeente zijn aangegeven als welstandsvrije en welstandsluwe gebieden. Het landelijk gebied van Wieringen is welstandsluw gebied. Licht preventieve welstandstoetsing is aan de orde. Welstandsnota Het initiatiefplan betreft de realisatie van een nieuw gemaal. Voor het bouwplan is een licht preventief welstandstoezicht aan de orde. Met andere woorden: de omgevingsvergunning voor het bouw- of verbouwplan moet voldoen aan globale welstandsregels. De welstandsregels waar het bouw- of verbouwplan aan moet voldoen zijn:
Toelichting bestemmingsplan Gemaal Hippolytushoef, vastgesteld 21 maart 2024
29
•
geen grove ontkenning of vernietiging van architectonische bijzonderheden bij aanpassing van een initiatief; • geen grove inbreuk op wat in de omgeving gebruikelijk is; • geen materiaalgebruik wat in de omgeving ongebruikelijk is; • geen toepassing van felle of contrasterende kleuren; • geen toepassing van opdringerige reclames. Deze regels zijn beperkt en hebben als doel excessen te voorkomen. De initiatiefnemer is zelf grotendeels verantwoordelijk voor de uiterlijke verschijningsvorm van het bouw- of verbouwplan. Het bouw- of verbouwplan dient overigens wel te voldoen aan de planologische toetsing (bestemmingsplan, beheersverordening enz.) en bouwtechnische toetsing (bouwbesluit, bouwverordening). Afweging De welstandscommissie Hollands Kroon toetst concrete plannen op ruimtelijke kwaliteit en beeldkwaliteit. Voor het initiatiefplan is nog geen schetsontwerp gemaakt. Omdat er reeds een omgevingsvergunningprocedure is gevoerd voor twee vergelijkbare gemalen (De Hoelm en Waard-Nieuwland) hoeft het gemaal niet door de Welstandscommissie beoordeeld te worden maar kan dit ambtelijk afgehandeld worden.
3.4.4 Gemeentelijk parkeerbeleid De ‘Parkeerregeling Hollands Kroon 2018’ is van toepassing op toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gemeente Hollands Kroon, daar waar het betreft nieuwbouw, verbouw, uitbreiding of wijziging van een functie. De regeling is niet van toepassing op bestaande situaties. Daarnaast kan de regeling niet gebruikt worden om de grootte van een bestaand parkeertekort aan te tonen. De gemeente hanteert voor het bepalen van de parkeerbehoefte de richtlijnen van het CROW (CROW-kencijfers, publicatie 381 - kencijfers parkeren en verkeersgeneratie). De richtlijnen van het CROW gaan uit van een bandbreedte van minimale en maximale parkeerkerncijfers, waarbij Hollands Kroon in het algemeen er voor kiest om uit te gaan van het gemiddelde van de minimale en maximale parkeerkencijfers (afgerond naar boven). Voor dit plan is gekozen voor een locatiespecifieke berekening van het aantal benodigde parkeerplaatsen (zie paragraaf 4.7). Conclusie toets gemeentelijk geleid: De ontwikkeling van het beoogde plan is binnen de omgevingsvisie Hollands Kroon mogelijk. Het plan sluit aan op het gemeentelijke ruimtelijke kwaliteitsbeleid voor het voormalige eiland Wieringen. Welstandstoetsing en toetsing aan het gemeentelijk parkeerbeleid van concrete bouwplannen zijn aan de orde.