ACV Hollands Kroon 2025 definitief
Tekst van het document
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
26 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Managementschatting
Gehanteerde rekenrente
Oordeel
Evenwichtig
Het college rekent binnen de grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 2,0% (2024: 1,8%). Dit percentage is gelijk aan de berekende omslagrente in de begroting 2026, maar ook aan de berekende omslagrente in de jaarstukken 2025. Hiermee voldoet het college aan de eisen vanuit het BBV.
Voorzichtig
De gehanteerde kostenstijging voor 2026 en verder is gelijkgesteld aan de gemiddelde werkelijke stijging over de laatste vijf jaar en bedraagt 4,92% (2023: 4,78%).. Dit percentage ligt (iets) boven het interval dat extern specialist Metafoor geeft in haar Outlook Grondexploitaties 2026. Op basis hiervan vinden wij de kostenschattingen voorzichtig. Vooral in de waardering van de grondexploitaties Robbenplaat en Lelypark kan dit de komende jaren tot een voordeel leiden. Gezien de beperkte afwijking ten opzichte van de interval van Metafoor heeft dit mogelijke voordeel geen materieel effect op de verliesvoorzieningen die in de jaarrekening 2025 zijn verantwoord.
Evenwichtig
Het college heeft de opbrengststijging voor de exploitatie Den Oever Zuid II vastgesteld op 2,0%. De door Metafoor gehanteerde opbrengstenstijging voor bedrijventerrein varieert tussen 1,0%-5,0%, afhankelijk van het type bedrijvigheid en de locatie ervan. Langjarig schat Metafoor in dat de gemiddelde opbrengststijging stabiliseert op 2,0%. Op basis van deze benchmark en de relatief korte looptijd van de exploitatie vinden wij de schatting van het college evenwichtig.
Voorzichtig
Het college heeft de opbrengststijging voor de exploitatie Hoornseweg vastgesteld op 0,0%. De door Metafoor gehanteerde opbrengstenstijging voor bedrijventerrein varieert tussen 1,0%-5,0%, afhankelijk van het type bedrijvigheid en de locatie ervan. Langjarig schat Metafoor in dat de gemiddelde opbrengststijging stabiliseert op 2,0%. Gezien de lange verwachte looptijd en specifieke situatie met onder andere tijdelijke opvang van ontheemden, heeft het college echter besloten om geen indexatie te berekenen.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Kostenstijging
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing
Opbrengstenstijging Den Oever Zuid II
Toelichting
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Opbrengstenstijging Hoornseweg
27 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Managementschatting
Oordeel
Evenwichtig
Het college heeft de opbrengststijging voor de exploitatie Robbenplaat vastgesteld op 3,0%. De door Metafoor gehanteerde opbrengstenstijging voor bedrijventerrein varieert tussen 1,0%-5,0%, afhankelijk van het type bedrijvigheid en de locatie ervan. Langjarig schat Metafoor in dat de gemiddelde opbrengststijging stabiliseert op 2,0%. De schatting van het college zit aan bovenzijde voor middenlocaties, maar wordt ondersteund door contractuele indexering, rechten van opstal en de schaarste in bedrijfskavels in de regio. Netcongestie en de lange looptijd van de exploitatie vragen naar onze mening wel om een kritische jaarlijkse herijking.
Evenwichtig
Het college heeft de opbrengststijging voor de exploitatie Lelypark vastgesteld op 0,0%. Metafoor gaat echter voor woningbouw uit van een stabiele, maar hogere stijging van de grondprijzen. De reden dat het college geen indexering op de grondprijs toepast is dat alle gronden in 2025 zijn verkocht aan één ontwikkelaar. Een deel van de gronden moet nog worden geleverd in 2026, maar de overeengekomen prijs staat vast.
Evenwichtig
De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele omstandigheden van de markt, gemaakte afspraken met marktpartijen. interne en externe adviezen, onderzoeken en politieke uitgangspunten ten aanzien van woningbouw en werkgelegenheid. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Opbrengstenstijging Robbenplaat
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein
Opbrengstenstijging Lelypark
Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Gehanteerde programmering
Toelichting
28 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Managementschatting
Oordeel
Evenwichtig
De fasering van de resterende verkopen vindt gefaseerd plaats over de periode 2026 tot en met 2032, waarbij de netcongestie een belangrijk risico vormt om deze fasering te realiseren. Op dit moment zijn gesprekken gaande met geïnteresseerde kopers, maar concrete overeenkomsten zijn nog niet voor de gehele periode afgesloten. Wij vinden de door het college ingeschatte fasering evenwichtig gezien de intenties van potentiële kopers en ingezette maatregelen om de verkoop te stimuleren, zoals het vestigen van recht van opstal en de mogelijkheid om grond gefaseerd at te nemen.
Evenwichtig
In 2025 zijn alle gronden verkocht, waarvan een deel in 2026 nog zal worden geleverd. De werkzaamheden voor het bouw- en woonrijp maken zijn gefaseerd tot 2029. Deze fasering is afgestemd op de verwachte voortgang van de bouw van de woningen. Op basis van onze werkzaamheden vinden wij de inschatting van het college evenwichtig.
Evenwichtig
In de exploitatie Hoornseweg moeten nog vier kavels worden verkocht. Dit zal plaatsvinden na afloop van de afgesproken periode voor de tijdelijke huisvesting van ontheemden. Het woonrijp maken zal echter al in 2026 worden afgerond. Op basis van onze werkzaamheden vinden wij de inschatting van het college evenwichtig.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Fasering Robbenplaat
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Fasering Lelypark
Toelichting
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Fasering Hoornseweg
29 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Interne beheersing van grote projecten heeft aandacht nodig Een belangrijke ambitie van uw gemeente is om de omslag te maken van een beheergemeente naar een gemeente die zich actief bezig houdt met het ontwikkelen van woningbouw, bedrijvigheid en de openbare ruimte. Deze wijziging vraagt naar onze mening om een andere opzet van het projectmatig werken en inrichting van de interne beheersing van grote projecten. Daarom hebben wij dit jaar extra aandacht gegeven aan deze aspecten binnen het fysieke domein. Onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen zijn: • De gemeente Hollands Kroon prioriteert grote projecten op basis van de Omgevingsvisie en de Nota Grondbeleid. De focus ligt hierbij op woningbouw, de energietransitie en het leefbaar houden van de dorpen, waarbij betaalbaarheid, participatie en landschappelijke inpassing centraal staan. Vanuit die visie zijn enkele grote projecten geïdentificeerd en worden ontwikkelambities verder vorm gegeven. De toenemende projectenportfolio zijn voor ons een indicatie dat de ambities van de organisatie in relatie tot de beschikbare middelen en uitvoeringscapaciteit onrealistisch hoog kunnen worden.
Wij raden u daarom aan om een duidelijke prioritering en planning (in uren en middelen) mee te geven aan deze projecten, maar ook om de projectenportfolio tijdig te blijven actualiseren. Op deze manier kunnen keuzes gemaakt worden over fasering en uitvoering van de projecten. • Er is geen sprake van één interne beheersingsomgeving voor alle grote projecten, bijvoorbeeld in de vorm van een afgebakende projectorganisatie met standaard werkprocessen en beheersingsinstrumenten. In plaats daarvan wordt de interne beheersing vooral vormgegeven op projectniveau, waarbij de ervaring en voorkeur van de betreffende projectleider een grote rol speelt.
• Hoewel wij erkennen dat dit op projectniveau goed mogelijk is, zijn wij van mening dat uw organisatie, gezien het groeiend aantal projecten en de middelen die hiermee gemoeid zijn, gebaat is bij meer structuur en standaardisatie van de interne beheersing van grote projecten, onafhankelijk van de projectleider. Hierbij kan gedacht worden aan een standaardopzet van voor- en nacalculaties, voortgangsrapportages, besluitvormende documenten, samenwerkingsvormen en evaluaties. Hierbij is een belangrijke rol aanwezig voor de business controllers als aanjagers van de projectbeheersing. • Er worden achteraf niet structureel project- of evaluatierapportages opgesteld als sluitstuk van de P&C cyclus op projectniveau. Dergelijke rapportages kunnen inzicht geven in het verloop van het project en waardevolle leereffecten geven voor volgende projecten. Daarnaast kunnen ze dienen als intern verantwoordingsdocument richting de opdrachtgever. Tijdens onze interim-controle als onderdeel van de controle van de jaarrekening 2026 zullen wij de voortgang beoordelen van onze aanbevelingen. De uitkomsten zullen wij rapporteren aan het college en de auditcommissie.
30 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Analyseer de wenselijke omvang van Voorziening Riool Op de balans is een omvangrijke voorziening opgenomen die een relatie heeft met kapitaalgoederen. Dit is de Voorziening Riool voor een bedrag van EUR 18,5 miljoen. Deze voorziening is (onder andere) bedoeld om de kosten voor vervanging en groot onderhoud aan het riool gelijkmatig over de begrotingsjaren te verdelen, waardoor grote schommelingen in rioolheffing worden voorkomen. Wij hebben geconstateerd dat de uitgaven die gedaan worden uit deze voorziening gedurende een langere periode afwijken van de verwachtingen in het onderliggende Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR) 2023-2027. Hierdoor is de voorziening EUR 3,2 miljoen hoger dan in dat plan was voorzien. De reden hiervan is dat binnen de organisatie te weinig capaciteit is om alle verwachte investeringen en onderhoud uit te (laten) voeren. Ook voor de komende jaren wordt dit probleem voorzien. De lagere dan begrote investeringen en onderhoudsuitgaven betekenen dat óf de uitgaven later alsnog moeten worden gedaan, waardoor het huidige overschot in de voorziening moeten worden aangehouden, óf dat die uitgaven ook niet (geheel) later worden gedaan, waardoor er een blijvend overschot ontstaat.
Om dit te weten te komen, hebben wij het college aangeraden om te analyseren welke situatie van toepassing is, rekening houdend met de noodzakelijke en beschikbare uitvoeringscapaciteit, en zo nodig het bestaande PSWR bij te stellen. Een overschot kan met instemming van de raad worden gebruikt om toekomstige stortingen in de voorziening te verlagen. Een andere keuze die de raad heeft is om het overschot te verrekenen met een lagere rioolheffing.
Dringende aandacht blijft nodig voor proces huren en pachten In haar rapportage over 2025 heeft Team VIC haar oordeel over het proces huren en pachten gewijzigd van “Matig' naar ‘Onvoldoende’. De reden hiervoor is dat de VIC heeft geconstateerd dat de nieuw in gebruik genomen applicatie Metafoor nog niet volledig functioneert. Daarnaast heeft Team VIC geconstateerd dat een zichtbare aansluiting tussen de financiële administratie en de subadministratie ontbreekt, een volledigheidscontrole tussen de WOZ-administratie en de huren- en pachtenadministratie niet is uitgevoerd en de steekproef niet is uitgevoerd. Team VIC heeft het advies gegeven om het proces sterk te verbeteren door het zichtbaar uitvoeren van interne controles en realiseren van de aansluitingen tussen brongegevens, de verhuuradministratie en de financiële administratie. Wij onderschrijven dit advies. Team VIC heeft vervangende controlewerkzaamheden uitgevoerd. Naar aanleiding van deze werkzaamheden zijn geen materiële onjuistheden geconstateerd in de huur- en pachtopbrengsten.
31 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
Werkzaamheden IHK tijdig en goed uitgevoerd Het sociaal domein is door de gemeente volledig uitbesteed aan Incluzio Hollands Kroon (IHK). Hoewel de uitvoering bij IHK is belegd, blijft de gemeente eindverantwoordelijk voor een juiste, volledige en rechtmatige verantwoording in de jaarrekening. Dit geldt ook voor de lasten binnen het sociaal domein en de onderliggende prestatielevering. Vooral het laatste onderwerp bleek vorig jaar een probleem te zijn bij de jaarafsluiting. Daarom is voor dit jaar nadrukkelijk aandacht besteed aan de vastlegging en onderbouwing van de prestatielevering door IHK. In januari 2026 hebben IHK, de ambtelijke organisatie en de accountants van beide partijen overleg gevoerd over het onderwerp ‘controle op de levering van zorg’. Aanleiding hiervoor is de onzekerheid die ontstaat doordat zorgaanbieders met een productieomzet onder de €200.000 geen controleverklaring overleggen waaruit blijkt dat zorg geleverd is overeenkomstig de afspraak. Vanuit dit overleg zijn goede afspraken gemaakt over de rollen en verantwoordelijkheden die alle partijen hebben in dit proces. Dit heeft ertoe geleid dat IHK dit jaar al eind april heeft kunnen rapporteren dat de controle op de prestatielevering is uitgevoerd.
Wij hebben alle documenten ontvangen en geconstateerd dat de door IHK uitgevoerde werkzaamheden toereikend zijn geweest om gebruik van te kunnen maken in onze controle van de jaarrekening van de gemeente. Dit is een forse verbetering ten opzichte van vorig jaar, waarvoor wij IHK complimenten willen geven.
32 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Wij hebben de kosten van het sociaal domein nader geanalyseerd Wij hebben een analyse uitgevoerd van de kosten van uw sociaal domein. Hierbij hebben wij onderscheid gemaakt in de aard van de kosten en deze vergeleken met de primaire en bijgestelde begroting, alsmede met de werkelijke kosten over vorig jaar. In de grafiek op de volgende pagina hebben wij de opbouw en ontwikkeling van de totale kosten in het sociaal domein opgenomen. Primaire begroting is met 10% bijgesteld; vooral resultaatneutraal De primaire begroting van het sociaal domein ging uit van EUR 56,9 miljoen aan totale kosten. In de tussentijdse rapportages is dit bijgesteld naar EUR 62,8 miljoen. De belangrijkste oorzaken van de toename van de verwachte kosten van in totaal EUR 5,9 miljoen zijn: • Hogere budgetten vanuit de gebundelde uitkering Participatiewet, onder andere door een toename van het aantal uitkeringen en indexatie van uitkeringen (EUR 1,7 miljoen) • Toename budget opvang Oekraïners in verband met een hoger aantal opvangplekken (EUR 3,0 miljoen) • Hogere kosten (indexatie, volume en wetgeving) in de wmo en jeugdzorg (EUR 1,2 miljoen) Buiten de hogere kosten voor de zorg, zijn de aanpassingen gecompenseerd door hogere Rijksbijdragen.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Werkelijke kosten bijna net zo hoog als in bijgestelde begroting De werkelijke kosten in het sociaal domein zijn in de jaarrekening 2025 uitgekomen op een bedrag van EUR 63,0 miljoen. Dit is maar EUR 0,2 miljoen (0,3%) hoger dan de bijgestelde begroting. Ook de afwijkingen in de verschillende onderdelen van het domein zijn beperkt. Dit is een indictie dat de organisatie steeds meer grip krijgt op de kostenontwikkeling in het sociaal domein.
Kosten in 2025 met 3,5% toegenomen ten opzichte van 2024 De kosten van het sociaal domein over 2025 zijn met EUR 2,2 miljoen (3,5%) toegenomen ten opzichte van 2024. Deze toename ligt in lijn met de landelijk gemiddelde stijging. Deze toename wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door een stijging van de kosten voor het onderdeel participatie van EUR 1,2 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door de opvang van een hoger aantal ontheemden. Dit was verwacht en meegenomen in de begroting. Tegenover deze hogere kosten staan overigens hogere opbrengsten. Positief is dat de kosten voor jeugdzorg juist afgenomen zijn ten opzichte van 2024. Hier doet uw gemeente het beter dan het landelijke beeld. Hoewel de landelijke stijging van de kosten in de jeugdzorg iets lijkt af te vlakken, is deze nog wel aanwezig. Binnen uw gemeente lijkt de kostenontwikkeling echter beter onder controle te zijn. We zien hier een belangrijke relatie met het verder versterken van de toegang (preventie) en eerstelijnszorg. Deze versterking zorgt voor hogere kosten op dat betreffende taakveld, maar onze ervaring is dat deze investering zich uitbetaald in lagere cliëntgebonden kosten. Dit beeld zien we ook terug bij uw gemeente.
33 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein
34 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2025 aanvaardbaar zijn. Schattingen binnen het domein bedrijfsvoering zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering financiële vaste activa
Evenwichtig
Waardering kortlopende vorderingen
Evenwichtig
Waardering voorzieningen
Evenwichtig
Geef inhoud aan de begrippen incidenteel en structureel Onlangs heeft de commissie BBV de notitie Structurele en incidentele baten en lasten geactualiseerd. Belangrijk uitgangspunt in deze notitie is dat er veel beleidsvrijheid is bij de gemeenteraad om te bepalen wat incidenteel en wat structureel is. Om aan deze beleidsvrijheid invulling te geven, raadt de commissie aan om de definities van structureel en incidenteel in de financiële verordening vast te leggen. Wij hebben geconstateerd dat deze definities niet zijn opgenomen in de huidige financiële verordening. Om een eenduidig beeld te krijgen van de kwaliteit van de begroting en jaarrekening, raden wij u aan om op korte termijn het advies van de commissie BBV op te volgen, door in de financiële verordening scherp te definiëren wat de gemeenteraad ziet als incidenteel en structureel. Naheffing belastingdienst leidt tot een extra last van EUR 0,6 miljoen Naar aanleiding van het door de belastingdienst uitgevoerde boekenonderzoek heeft de gemeente een naheffingsaanslag ontvangen van EUR 0,6 miljoen. Deze naheffing komt uit een periode dat de organisatie fiscaal niet goed in control was. Hierover hebben zowel de VIC als wij in eerdere jaren diverse adviezen gegeven. Inmiddels is de kennis over en ervaring met fiscale zaken, vooral ten aanzien van BTW, beter in de organisatie geborgd.
Hierdoor zijn wij, net als de VIC, van mening dat het risico op nieuwe naheffingen van deze omvang beperkt is. Het college heeft zelf ook onderzoek laten uitvoeren naar de BTW aangiften, waaronder het BTW compensatiefonds. Hieruit is gebleken dat de gemeente nog EUR 0,5 miljoen aan compensabele BTW terug kan vragen. Hierdoor is de totale financiële impact beperkt.
35 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering P&C documenten volgen elkaar logisch op De inhoudelijke en financiële lijn tussen de Kadernota 2025, de Programmabegroting 2025-2028, de Bestuursrapportage 2025, de Mid-term review 2025, de Winternota 2025 en de jaarrekening 2025 is goed te volgen. Dat is een sterk punt van de P&C documenten van uw gemeente. De kadernota zet al in op ombuigingen, nieuw voor oud en incidentele inzet van de algemene reserve. De begroting vertaalt deze lijn naar een sluitend beeld en koppelt daar zichtbare impulsen aan, zoals openbare ruimte, dienstverlening, woningbouw, verduurzaming en jeugdondersteuning op scholen. In de tabel hieronder hebben we dit beeld in cijfers samengavet.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
De bestuursrapportage en mid-term review zetten deze lijn voort met beleidsmatige voortgang en financiële bijstellingen. De winternota dient vervolgens vooral om rechtmatigheid en actualiteit te borgen en maakt tevens duidelijk dat de gemeente in de loop van het jaar steeds realistischer heeft geprobeerd te begroten. De P&C-keten heeft naar onze mening dus een logische opbouw. Wel geeft de ontwikkeling van het resultaat in de diverse documenten een bewegelijk beeld. Van een voordelig saldo van EUR 1,4 miljoen in de mid-term review naar een verwacht nadeel van EUR 0,5 miljoen in de winternota en uiteindelijk een nadeel van EUR 1,2 miljoen in de jaarrekening.
P&C document
Resultaat
Analyse
Begroting 2025
Nihil
De primitieve begroting bevat een begroot tekort van EUR 1,7 miljoen dat via onttrekking aan de algemene reserve op nul wordt gebracht.
Bestuursrapportage 2025
EUR 1,4 miljoen voordelig
Verbetering met EUR 1,4 miljoen vooral door hogere baten uit de algemene uitkering en correctie van heffingen.
Mid-term review 2025
EUR 1,4 miljoen voordelig
Nagenoeg stabiel beeld met de bestuursrapportage. Wel binnen het resultaat mutaties aan de hand van de meicirculaire en CAO-effecten.
Speerpunten van de gemeenteraad
Winternota 2025
EUR 0,5 miljoen nadelig
Nadelige aanpassing van EUR 2,0 miljoen door terugdraaien van reservemutaties, hogere lasten voor veiligheid en sociale domein-componenten. Tevens aantal technische correcties.
Bijlagen
Jaarstukken 2025
EUR 1,2 miljoen nadelig
Verslechtering met EUR 0,7 miljoen ten opzichte van de actuele begroting; vooral veroorzaakt door de herberekening van voorzieningen en grondexploitaties.
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Bijlagen
36 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Het jaarresultaat 2025 licht goed in lijn met de begroting Het resultaat na bestemming in de jaarrekening 2025 is uitgekomen op EUR 1,2 miljoen negatief. In de primaire begroting werd een positief resultaat verwacht van EUR 0,3 miljoen, maar gedurende het jaar was dit al bijgesteld naar een nadeel van EUR 0,5 miljoen. Dit is een beperkt verschil van EUR 0,7 miljoen met de werkelijkheid. Zoals uit de grafiek hieronder blijkt, is dit verschil lager dan eerdere jaren. Dat is een compliment voor de organisatie.
Tegelijkertijd signaleren we dat er geen samenvattende analyse is opgenomen in de jaarstukken die bestuurlijke duiding geeft aan het gerealiseerde resultaat ten opzichte van de begroting. In de programma’s is wel een (beperkte) analyse per cluster opgenomen, maar ook bij een dergelijk klein verschil op totaalniveau, heeft het naar onze mening toegevoegde waarde om de financiële ontwikkelingen op totaalniveau inzichtelijk te maken voor de gemeenteraad.
37 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
In dit onderdeel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van (de kwaliteit van) het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening. De jaarafsluiting is goed verlopen, maar kan verder worden verbeterd Net als vorig jaar zijn wij blij met de samenwerking met de organisatie en de kwaliteit en snelheid waarmee onze vragen werden beantwoord. Ten opzichte van vorig jaar is er weer een verbetering zichtbaar in de kwaliteit en bruikbaarheid van de documenten, specificaties en aansluitingen die we ontvangen hebben. In een vroegtijdig stadium hebben we een wekelijks overleg over de status en voortgang van de jaarafsluiting en controlewerkzaamheden ingepland, waardoor er gedurende het hele proces goed duidelijk was waar eventuele knelpunten waren. Dit heeft bijgedragen aan een soepel controleproces. Tegelijkertijd signaleren we dat verdere verbetering mogelijk is om het totale proces efficiënter te maken. Net als vorig jaar heeft Team VIC een belangrijke bijdrage geleverd om de kwaliteit van het afsluitdossier op het vereiste niveau te krijgen door een eerste (interne) controle uit te voeren op de documenten. Dit heeft aantoonbaar bijgedragen aan de kwaliteitsverbetering van de documentatie in het afsluitproces.
Uit deze werkzaamheden is het signaal gekomen dat Financial Control (tweede lijn) zich goed heeft ontwikkeld, maar ook dat er nog steeds aandacht nodig is voor de kwaliteit van documenten en analyses die uit de eerste lijn afkomstig zijn. Hoewel wij blij zijn met dit filter in het afsluitproces, kan de efficiëntie van de totale controleketen worden verbeterd als de kwaliteit van het dossier gewaarborgd wordt in de eerste (en tweede) lijn.
Om dit te kunnen realiseren dient de kennis van de medewerkers in de eerste lijn verder verbeterd te worden. Dit voorkomt dat de tweede en derde lijn veel tijd kwijt zijn met het achteraf corrigeren van aansluitingen, specificaties en onderbouwingen. Daarnaast vragen wij specifiek aandacht voor de aanlevering van de documenten en aansluitingen die betrekking hebben op de Sisa verantwoording. Op dit aspect zijn ook inhoudelijk verbetermogelijkheden aanwezig. De diversiteit en hoeveelheid van de regelingen die in de Sisa-bijlage moeten worden verantwoord vraagt een strakke coördinatie en kwaliteitscontrole van de tweede en derde lijn, maar vooral van een duidelijke en goede oplevering van de eerste lijn. Deze laatste ontbreekt in veel gevallen. In navolging van het vorige punt raden wij u daarom aan om de komende maanden de kennis en vaardigheden van de eerste lijn over de Sisa-systematiek te vergroten. Dit voorkomt een onevenredige tijdsinspanning van de tweede en derde lijn om de basis op orde te krijgen. In plaats daarvan kan meer tijd besteed worden aan de zichtbare aantoonbaarheid van levering van de verantwoorde prestaties. Beperkt aantal correcties naar aanleiding van onze controle Een indicatie voor de kwaliteit van het afsluitproces is het aantal correcties dat voorkomt uit onze controle. Wij hebben een beperkt aantal correcties voorgesteld.
Deze correcties hadden vooral te maken met de classificatie van posten op de balans en niet op boekingen die het resultaat wijzigen. Dit houdt in dat de kwaliteit van de jaarafsluiting goed is. Hiervoor willen wij de betrokken medewerkers, vooral van de teams Financial Control en VIC, complimenten geven.
38 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de interne beheersing vanuit de interim-controle (zoals opgenomen in de boardletter) Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Net als vorig jaar hebben wij een goedkeurende controleverklaring kunnen verstrekken en heeft het college een goed onderbouwde rechtmatigheidsverantwoording kunnen afgeven, omdat Team VIC en wij veel gegevensgerichte detailwerkzaamheden hebben uitgevoerd. Tegelijkertijd constateren we dat de kwaliteit van de interne beheersing binnen de eerste en tweede lijn van uw gemeente in ontwikkeling is. In onze managementletter zijn diverse bevindingen en aanbevelingen opgenomen die het college kunnen ondersteunen bij deze ontwikkeling. Wij herhalen in dit kader onze aanbeveling aan het college om voor alle belangrijke processen beschrijvingen op te stellen, deze actief te onderhouden, breed te delen binnen de organisatie en periodiek te evalueren op actualiteit en effectiviteit. Dit vormt immers de basis voor een goede en controleerbare interne beheersing. Hiermee blijft tevens het kennisniveau op peil. Aanvullend hebben wij het college aangeraden om in de beschrijvingen interne beheersingsmaatregelen op te nemen. Hierdoor wordt het duidelijk welke controlepunten de organisatie wilt opnemen in de processen en welke beheershandelingen minder waarde toevoegen en daarom achterwege kunnen blijven. Wij hebben overigens begrepen dat het beschrijven van de processen voor 2026 onderdeel is van de RGA’s. Ook is een procesmanager aangesteld met dit doel.
In onze Boardletter 2026 zullen wij onze bevindingen melden over de voortgang van dit project.
Op de volgende pagina hebben wij voor de belangrijkste processen onze visie gegeven op de kwaliteit van de interne beheersing in het kader van de jaarrekening en de rechtmatigheidsverantwoording. Dit overzicht bevestigt dat er stappen gezet worden om de interne beheersing verder te verbeteren binnen de mogelijkheden die de gemeente heeft. Naar onze mening is dit een resultaat van de inspanningen die in het kader van het project Grip op Financiën hebben plaatsgevonden om de kwaliteit van de financieel administratief georiënteerde processen te verbeteren. Een andere oorzaak die wij, samen met Team VIC, hebben geconstateerd voor de verbeteringen is het steeds beter functioneren van de financiële applicatie. In 2025 zijn stappen gezet om iFinanciën te optimaliseren, gebruikersvriendelijker te maken en te voorzien van ingebouwde controles en controlemaatregelen die functiescheiding en het toepassen van vierogenprincipe mogelijk maken. Proces huren en pachten blijft erg kwetsbaar Een belangrijk signaal dat wij in de Boardletter aan de auditcommissie hebben afgegeven is de organisatie financiële risico’s loopt binnen het proces Huren en pachten. Deze risico’s zijn tot op heden nog niet zichtbaar verminderd. De nieuwe applicatie werkt nog steeds niet optimaal.
De interne controles die zouden moeten worden uitgevoerd om de risico’s tijdig te signaleren, waren ten tijde van onze werkzaamheden nog niet uitgevoerd. Hierdoor heeft ook Team VIC een score onvoldoende moeten geven. Daarom hebben wij dit proces gescoord met een “rood bolletje”.
39 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de interne beheersing vanuit de interim-controle (zoals opgenomen in de boardletter) Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Proces
Status
Tov 2024
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Debiteuren en verkoopfacturatie
Beter
Debiteurenmodule in iFinanciën werkt beter, maar IC nog beperkt uitgevoerd
Belastingen
Gelijk
Niet alle interne controles zichtbaar uitgevoerd; totaalaansluitingen niet gemaakt
Omgevingsvergunningen
Beter
Aansluiting met analyses subadministratie en financiële administratie kan verbeterd
Ontvangen subsidies
Beter
Interne controle verbeterd; nog slag maken in borging rechtmatigheid bestedingen
Huren en pachten
Slechter
Nieuwe applicatie werkt niet volledig; geen IC uitgevoerd; geen aansluiting gemaakt
Treasury
Beter
Duidelijk verbetering zichtbaar; dynamische liquiditeitsprognoses ontbreken nog
Inkopen en factuurverwerking
Gelijk
Prestatielevering inkopen blijft voortdurend aandacht vragen
Betalingsorganisatie
Gelijk
Aanbestedingen
Beter
Personeel- en salarisadministratie
Gelijk
Wmo en Jeugd (uitbesteed)
Gelijk
Nog geen (zichtbare) controle op prestatielevering van de zorg
Verstrekte subsidies
Beter
Verbeteringen doorgezet; aandacht voor maatschappelijke effecten kan beter
Participatiewet
Gelijk
Memoriaalboekingen
Gelijk
Functiescheiding niet altijd zichtbaar; proces nog fout- en fraudegevoelig
Risicomanagement
Gelijk
Risicomanagement in ontwikkeling; steeds meer ingezet om fraude- en M&O-risico’s te inventariseren en te beheersen
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Proces komt steeds beter in grip, maar uitvoering blijft aandacht vragen
Legenda
Betekenis
Urgente bevindingen in het proces; materiële bedreiging voor de getrouwheid en rechtmatigheid
Belangrijke bevindingen in het proces; geen materiële bedreiging voor de getrouwheid en rechtmatigheid
Geen belangrijke bevindingen in het proces
Bijlagen
Bijlagen
40 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving
Beperkte ontwikkeling ten aanzien van (fraude)risicomanagement In ons accountantsverslag van vorig jaar hebben wij opgenomen dat, net als bij veel gemeenten, (fraude)risicomanagement nog onvoldoende een onderdeel vormt van de normale bedrijfsvoering. Onze belangrijkste bevindingen waren: • Op dit moment worden risico’s uit de organisatie gehaald en geëvalueerd als gevolg van de door het BBV afgedwongen actualisatie bij de begroting en jaarrekening, en nog niet een gestructureerd proces om het risicoprofiel van de gemeente te beheersen. • Voor risico’s die wel geïdentificeerd zijn, zijn (nog) geen interne beheersingsmaatregelen bepaald om de risico's af te dekken. Hierdoor blijft het risico aanwezig dat risico’s niet volledig inzichtelijk zijn en/of niet integraal worden beheerst, waardoor de gemeente mogelijk onwenselijke financiële risico’s loopt. • Uw organisatie beschikt al langere tijd over een eerste opzet van een interne frauderisicoanalyse. In deze analyse zijn voor meerdere processen de potentiële frauderisico’s en de getroffen beheersmaatregelen benoemd. Een volgende stap is om de frauderisico’s ook te integreren in de dagelijkse bedrijfsvoering van de organisatie, mede als onderdeel van het uit te voeren M&O beleid, zodat ze gaan ‘leven’ in de organisatie. Tot op heden is hier beperkt sprake van.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ondanks dat de bewustwording voor (fraude)risicomanagement bij de nieuwe directie (veel) hoger is dan voorheen, hebben wij geconstateerd dat deze bevindingen nog steeds van kracht zijn. Er hebben beperkte acties plaatsgevonden in 2025 om het (fraude)risicomanagement (structureel) te verbeteren. Wel constateren we dat goede voornemens aanwezig zijn om risicomanagement vanaf 2026 beter te integreren in de organisatie.
Ambitie om risicomanagement te verschuiven naar beleidsrisico’s Een belangrijke ambitie die wij hebben vernomen is om risicosturing strategischer in te zetten en de organisatie meer te ontwikkelen richting een op risico’s gestuurde werkwijze. Wij zijn blij met deze ambitie, maar benadrukken dat fraudepreventie en M&O-risico’s nadrukkelijker in de dagelijkse bedrijfsvoering geïntegreerd moeten worden, voordat deze ambitie gerealiseerd kan worden. Met het Beleidskader M&O is een belangrijke stap gezet om risicosturing en M&O door te ontwikkelen, maar verdere borging binnen de nieuwe organisatiestructuur blijft noodzakelijk. Een andere positieve ambitie is om risicomanagement steeds meer te verschuiven van een puur financiële focus naar een bredere aanpak die risico's voor beleidsdoelstellingen omvat. Dit is het gevolg van een groeiende consensus binnen de organisatie dat risicomanagement breder moet zijn dan alleen financiële kwantificering. Minstens net zo belangrijk is dat risico’s geïdentificeerd worden die het behalen van beleidsdoelstellingen en maatschappelijke effecten in de weg staan. Een volgende stap in dit proces is om deze ambitie tot uitdrukking te brengen in de begroting. Daarom raden wij u aan om in de begroting 2027 risico’s, waar mogelijk, direct te koppelen aan begrotingsthema’s.
Deze aanpak maakt het mogelijk om risico’s, waaronder M&O- en frauderisico’s, nadrukkelijk onderdeel te laten zijn van budgetgesprekken RGA’s. Een bijkomend voordeel is dat het weerstandsvermogen door deze methode compacter en inzichtelijker wordt, met een duidelijkere indeling in laag-, middenen hoge risico’s. Wij zien als uitdaging om doelen en maatschappelijke effecten meer concreet te maken, waardoor het eenvoudiger wordt om beleidsrisico’s te bewaken.
41 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen
Integreer risicomanagement in de nieuwe organisatiestructuur Op de vorige pagina hebben wij aangegeven dat de ambitie is om risicomanagement te verschuiven naar beleidsrisico’s. Om dit op een goede wijze te kunnen doen, is het naar onze mening noodzakelijk om risicomanagement een expliciete (centrale) positie te geven in de nieuwe organisatiestructuur en organisatiecultuur. Wij onderschrijven daarom de aanbeveling van Team VIC om risicomanagement in te richten aan de hand van het 3-lines model voor overheden, en om risicoafweging en risicobereidheid explicieter in de besluitvorming te betrekken, alsmede te verbinden met interne controle, projectmatig en programmamatig werken. Identificeer risicobereidheid en kaders voor risicoafweging Om risicomanagement goed te kunnen integreren in de nieuwe organisatiestructuur, is het noodzakelijk om eerst expliciet te maken in welke mate de organisatie bereid is om risico’s te accepteren (risicobereidheid). Vervolgens dienen kaders gesteld te worden waarbinnen risico’s kunnen worden afgewogen in hun onderlinge samenhang.
Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Door de combinatie van risicobereidheid en kaders voor risicoafweging, ontstaat er meer duidelijkheid voor teams, programmaregisseurs en projectleiders binnen welke kaders zij risico’s mogen en moeten nemen. Dit past naar onze mening ook beter bij een organisatie die in transitie is van een beheergemeente naar een ontwikkelgerichte gemeente. Tevens wordt voorkomen dat risico’s reactief en casusgericht worden behandeld, in plaats van integrale afgewogen.
Verantwoordelijkheid voor fraude ligt bij de raad en het college De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude ligt bij zowel de raad als het college van burgemeester en wethouders. Zij dienen een adequaat stelsel van interne beheersingsmaatregelen in te richten dat fraude helpt voorkomen en tijdig detecteren. Deze verantwoordelijkheid kan alleen genomen worden als de organisatie zich bewust is van de frauderisico’s en er vanuit de raad, college en directie voldoende aandacht is voor fraude en fraudebewustzijn. In haar rapportage heeft Team VIC duidelijke adviezen gegeven aan de directie hoe fraudebewustzijn kan worden verbeterd, waardoor de raad en het college hun verantwoordelijkheid beter kunnen nemen. De belangrijkste zijn: • Betrek soft controls en geef het goede voorbeeld. Hierbij kan gedacht worden aan het zelf laten zien van gewenst gedrag (voorbeeldfunctie), bespreekbaar maken van het onderwerp fraude, het bevorderen en stimuleren van kritisch gedrag (fraude bewustzijn) ten aanzien van fraude en het bevorderen en stimuleren van integer en ethisch handelen. • Laat fraudebeheersing onderdeel uitmaken van de professionaliteit van teams en medewerkers. Het opnemen in de Groeilat en in resultaatgesprekken lenen zich bij uitstek om het onderwerp te bespreken. • Stel een uitleg op over integriteit, fraude en het omgaan met dilemma’s.
Wij onderschrijven deze aanbevelingen van harte. Tevens hebben wij begrepen dat frauderisicobeheersing en fraudebewustzijn is opgenomen in de training over interne beheersing in combinatie met risicomanagement en Misbruik en Oneigenlijk gebruik.
42 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Fraude in de controleverklaring Als accountant is het onze verantwoordelijkheid om door middel van de planning en uitvoering van onze controle een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen over de vraag of de jaarrekening als geheel vrij is van afwijkingen van materieel belang, ongeacht of deze het gevolg zijn van fraude of van fouten.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s
Conform de actuele controlestandaarden zijn wij verplicht om in onze controleverklaring een afzonderlijke paragraaf op te nemen over fraude. In deze paragraaf lichten wij toe welke werkzaamheden zijn uitgevoerd om frauderisico’s te identificeren die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang, en op welke wijze deze risico’s in de controle zijn betrokken en gemitigeerd. Daarnaast vermelden wij in de verklaring de belangrijkste bevindingen en waarnemingen die uit deze werkzaamheden naar voren zijn gekomen.
Frauderisico’s in onze controle Naast de beoordeling van de interne frauderisicoanalyse van de organisatie hebben wij, op basis van onze beroepsregels, aanvullende controlewerkzaamheden uitgevoerd. Deze werkzaamheden omvatten onder meer: • Het uitvoeren van een eigen risicoanalyse per proces, waarbij de drie kenmerken van fraude: rationalisatie, druk en gelegenheid, zijn afgezet tegen kans en impact; • Het bespreken van frauderisico’s met de auditcommissie, het college en de gemeentesecretaris; • Het beoordelen of nevenfuncties van het college en de directie aanleiding geven tot verhoogde frauderisico’s; • Het analyseren van notulen, persberichten en andere openbare bronnen op mogelijke signalen van fraude; • Het uitvoeren van een analyse van de financiële administratie om ongebruikelijke boekingen of verschuivingen tussen budgetten en kredieten te signaleren; • Het uitvoeren van een controle op prestatielevering binnen het inkoopproces; • Het uitvoeren van onvoorspelbare steekproeven op geselecteerde processen of transacties.
IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Op basis van deze werkzaamheden zijn geen bijzonderheden geconstateerd die wijzen op fraude of op verhoogde frauderisico’s binnen de organisatie.
43 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw IT-omgeving en innovatie in de interne beheersing Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Algemeen In het kader van de jaarrekeningcontrole hebben wij een IT-audit naar de opzet van de algemene IT- beheersmaatregelen uitgevoerd. Dit zijn de beheersmaatregelen die uw organisatie heeft getroffen om ervoor te zorgen dat de IT-systemen betrouwbaar en integer zijn. Ze leveren een belangrijke bijdrage aan het mitigeren van de risico’s op onbeheerste wijzigingen, ongeautoriseerde handelingen en het optreden van verstoringen met impact op de gegevensverwerking. Hierbij richten wij ons op de voor de jaarrekening belangrijkste applicaties.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze IT-auditwerkzaamheden hebben niet als doel gehad om te komen tot een beoordeling van de IT-organisatie of IT-omgeving als geheel, maar zijn uitsluitend gericht geweest op het verkrijgen van voldoende zekerheid ten aanzien van de continue, betrouwbare werking van de IT-omgeving en beheersing van de betreffende processen met behulp van uw systemen en data voor zover relevant in het kader van de controle van de jaarrekening. In het kader van onze controle op de jaarrekening hebben wij geen acute bedreigingen voor de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking vastgesteld. Informatiebeveiliging blijft een belangrijk aandachtspunt Naar onze mening zijn verdere verbeteringen noodzakelijk in de inrichting van de informatiebeveiliging binnen de gemeente om deze in lijn te brengen met de uitgangspunten van de aankomende Cyberbeveiligingswet (Cbw). De belangrijkste reden voor deze conclusie is dat er nog onvoldoende sprake is van een aantoonbare gestructureerde beheersingsaanpak op basis van een zogenaamd Information Security Management System (ISMS).
Hoewel het belang van een ISMS binnen de organisatie wordt onderkend en verdere ontwikkeling hiervan als doelstelling is opgenomen in het informatiebeveiligingsbeleid en meerjarenplan, hebben wij niet kunnen vaststellen dit systeem organisatiebreed is geïmplementeerd en aantoonbaar wordt toegepast. Een andere belangrijke constatering is dat activiteiten die de bewustwording bij de medewerkers op het gebied van informatiebeveiliging en privacy moeten bevorderen, nog onvoldoende structureel zijn ingevoerd binnen de organisatie. Een voorbeeld hiervan is dat deelname aan deze activiteiten niet voor alle medewerkers verplicht is gesteld. Vooral de combinatie van beide bevindingen verhoogd het risico dat concrete gevaren ten aanzien van informatiebeveiliging niet tijdig worden geïdentificeerd, beoordeeld en beheerst. Daarnaast bestaat het risico dat medewerkers onvoldoende bewust zijn van hun rol en verantwoordelijkheid over informatiebeveiliging en privacy. Hierdoor neemt het risico op beveiligingsincidenten door menselijk handelen toe. In de praktijk is dit ook de meest voorkomende oorzaak van incidenten met informatieveiligheid. Daarom hebben wij het college aangeraden om de inrichting en borging van het ISMS verder te formaliseren en organisatiebreed aantoonbaar toe te passen.
Daarnaast hebben wij aangeraden om bewustwordingsactiviteiten op het gebied van informatiebeveiliging en privacy structureel in te richten, aantoonbaar periodiek uit te voeren en voor alle medewerkers verplicht te stellen. Hiermee wordt de beheersing van informatiebeveiligingsrisico's versterkt en beter aangesloten op de vereisten vanuit de Cbw.
44 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw IT-omgeving en innovatie in de interne beheersing Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Breng meer structuur aan in leveranciersmanagement Op het gebied van leveranciersmanagement vinden wij het positief dat de organisatie bij IT-leveranciers actief certificeringen en rapportages over hun interne beheersing opvraagt. Tegelijkertijd hebben we vastgesteld dat de ontvangen informatie niet aantoonbaar wordt beoordeeld op relevante risico's, bevindingen en aandachtspunten. Hierdoor bestaat het risico dat er beperkt inzicht is in de mate waarin leveranciers blijvend voldoen aan de overeengekomen beveiligings- en kwaliteitsvereisten en is de beheersing van leveranciersrisico's onvoldoende aantoonbaar.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Indien de kwaliteit van dienstverlening vanuit leveranciers niet op orde is, kan dit gevolgen hebben voor de (tijdelijke) beschikbaarheid en in extreem geval voor de continuïteit van de applicaties en data. Daarom hebben wij het college aangeraden om een periodiek en aantoonbaar proces in te richten voor de beoordeling van rapportages en certificeringen, inclusief vastlegging van bevindingen en opvolgacties.
Ook Team VIC voert IT-gerelateerde controles uit Team VIC heeft opnieuw vijf applicaties beoordeeld op de opzet, bestaan en werking van het Functioneel Applicatiebeheer Beleid (FAB). De uitkomsten, bevindingen en resultaten zijn in de Tweede rapportage VIC 2025 opgenomen. Wij zijn tevreden met de inhoud en diepgang van de uitgevoerde werkzaamheden. De controle op de kwaliteit van het applicatiebeheer vergroot het inzicht in de werking van de door Team VIC onderzochte processen en biedt de mogelijkheid om deze (op termijn) meer systeemgericht te controleren.
45 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bij de uitvoering van de controle heeft de gemeenteraad ons speerpunten meegegeven. Dit zijn aspecten van de organisatie, bedrijfsvoering of jaarrekening die in het verlengde van onze reguliere controle liggen, maar waarover wij met meer aandacht en diepgang rapporteren in ons accountantsverslag. Voor 2025 heeft u ons via de auditcommissie de volgende speerpunten meegegeven: • De interne beheersing om de risico’s van staatssteun te herkennen, in het bijzonder aan de start van een samenwerking. • De robuustheid, dan wel kwetsbaarheid van de financiële afdeling, in het bijzonder de redundantie, spreiding en continuïteit van kennis en expertise binnen de afdeling.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Interne beheersing om de risico’s van staatssteun te herkennen Ons kernbeeld; interne beheersing rond staatssteun onvoldoende De interne beheersing rond staatssteun en de Wet Markt en Overheid is op dit moment nog onvoldoende zichtbaar en nog niet structureel geborgd. Dat betekent niet dat wij hebben vastgesteld dat de gemeente onrechtmatige staatssteun heeft verleend. Het betekent wel dat de gemeente nu onvoldoende kan laten zien dat mogelijke risico's tijdig, volledig en op een vaste wijze worden herkend, beoordeeld en vastgelegd. Dit beeld sluit aan bij de rapportage van de VIC, waarin is aangegeven dat een centrale registratie, een zichtbaar toetsingsspoor en expliciete toetspunten in college- en raadsvoorstellen nog ontbreken.
Bestuurlijke betekenis; actie wenselijk voor betrouwbare besluiten Voor de raad is dit vooral van belang bij de start van samenwerkingen, subsidies, vastgoedtransacties, garanties, bijdragen aan maatschappelijke initiatieven en afspraken met marktpartijen. Juist in die beginfase kunnen voorwaarden nog goed worden vormgegeven. Als pas laat in het proces blijkt dat sprake kan zijn van staatssteun of strijdigheid met de Wet Markt en Overheid, zijn herstelmaatregelen moeilijker en kan dat leiden tot vertraging, financiële gevolgen of bestuurlijke discussie. Tijdige herkenning is daarom geen administratieve formaliteit, maar een voorwaarde voor betrouwbare besluitvorming. De huidige situatie; nog te veel vertrouwd op eerste lijn Uit de gesprekken komt naar voren dat de organisatie het onderwerp herkent, maar dat de verantwoordelijkheid nog niet helder is ingericht. In de praktijk wordt nu te veel vertrouwd op de oplettendheid van vakteams of individuele medewerkers. Medewerkers hoeven niet zelf staatssteunspecialist te zijn, maar zij moeten wel voldoende houvast hebben om te herkennen wanneer zij hulp moeten inschakelen. Op dit moment ontbreekt daarvoor een vast mechanisme. Ook is niet geborgd dat een voorstel pas verder gaat nadat de relevante vakdisciplines, waaronder Juridische Zaken en Financiën, zichtbaar hebben meegekeken.
46 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Rolverdeling organisatie; (te) hoge verwachtingen van Financiën De beoordeling van staatssteun is in hoofdzaak juridisch van aard. Financiën kan een belangrijke bijdrage leveren bij de financiële onderbouwing, de fiscaliteit, marktconformiteit en de verwerking in de administratie. De primaire toets op staatssteun en de Wet Markt en Overheid hoort echter niet bij Financiën te liggen. Daarvoor ligt Juridische Zaken meer voor de hand als eerste inhoudelijke toets, met de mogelijkheid om bij ingewikkelde dossiers specialistisch juridisch advies in te schakelen. De vakafdeling blijft eigenaar van het voorstel, maar moet daarbij door een duidelijk proces worden geholpen. Ontwikkelrichting; zorg voor duidelijk proces met toetspunten De gesprekken laten zien dat er draagvlak is om de besluitvorming beter te organiseren. Een digitaal besluitvormingsproces met een vaste parafenroute kan daarbij helpen. Dan wordt per voorstel zichtbaar of juridische, financiële, personele en andere relevante aspecten zijn beoordeeld. Een voorstel zou niet automatisch door moeten kunnen naar directie, college of raad als deze toetsstappen ontbreken. Daarmee wordt niet alleen staatssteun beter beheerst, maar wordt de kwaliteit van bestuurlijke voorstellen breder versterkt.
Onze duiding; aandachtspunt om raad goed in positie te brengen Wij beoordelen de huidige situatie als een belangrijk aandachtspunt voor de interne beheersing. De gemeente beschikt over kennis binnen onderdelen van de organisatie, maar deze kennis is nog onvoldoende vertaald naar een eenvoudig, verplicht en controleerbaar proces. Daardoor is de beheersing kwetsbaar en achteraf moeilijk aantoonbaar. Voor de raad is vooral relevant dat toekomstige voorstellen duidelijk maken of staatssteun en de Wet Markt en Overheid zijn beoordeeld, wat de uitkomst daarvan is en waar de onderbouwing is vastgelegd. Vervolgacties; volg op korte termijn de adviezen op van de VIC Wij volgen de adviezen die eerder door de VIC zijn gedaan op dit gebied. Daarom raden wij het college aan om de verantwoordelijkheid voor dit onderwerp expliciet te beleggen, de formats voor college- en raadsvoorstellen aan te passen en een centraal register in te richten voor beoordelingen op staatssteun en Wet Markt en Overheid. In dat register hoort ook te staan of melding of afstemming met het Ministerie van BZK aan de orde is. Daarnaast is periodieke bewustwording nodig voor beleidsmedewerkers, projectleiders, managers en financieel adviseurs. De VIC kan vervolgens periodiek toetsen of de gemaakte afspraken daadwerkelijk worden gevolgd.
47 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons specifieke speerpunten meegegeven De robuustheid, dan wel kwetsbaarheid van de financiële afdeling
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Ons kernbeeld; goede ontwikkelingen, maar kwetsbaar niet weg De financiële functie van Hollands Kroon is zichtbaar in ontwikkeling. Ten opzichte van onze managementletter zien wij dat verschillende verbeteringen in gang zijn gezet. Tegelijkertijd blijft de afdeling kwetsbaar. De kwetsbaarheid zit minder in het aantal medewerkers en meer in de spreiding van kennis, de volwassenheid van de businesscontrol functie en de afhankelijkheid van enkele zeer ervaren medewerkers en externe inhuur. De basis wordt sterker, maar is nog niet zodanig ingericht dat de continuïteit op alle belangrijke dossiers vanzelfsprekend is geborgd.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Financieel Beheer en Financial Control; goede basis aanwezig Voor Financieel Beheer is het beeld dat de basisprocessen, zoals debiteuren, crediteuren en invordering, doorgaan en qua bezetting voldoende robuust lijken. De inhoudelijke reikwijdte van dit team is echter nog beperkt. Werkzaamheden die bij andere gemeenten vaker bij financieel beheer liggen, liggen nu nog relatief veel bij Financial Control. Daardoor wordt Financial Control deels belast met uitvoerend werk, terwijl dit team juist meer als controlerende en analyserende schakel zou moeten functioneren. Binnen Financial Control zien wij een positiever beeld: het team is beter op sterkte, werkt aan standaardisatie en levert een belangrijke bijdrage aan de jaarrekening en de P&C-documenten.