ACV Hollands Kroon 2025 definitief
Tekst van het document
Accountantsverslag 2025 Gemeente Hollands Kroon
2 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Aan de raadsleden van gemeente Hollands Kroon Burg. Mijnlieffstraat 1 1761 BK Anna Paulowna
30 juni 2026 Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2025. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2025 en onze overeenkomst met zaaknummer C01772 gedateerd 5 februari 2025. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie, de wethouder Financiën en met de Auditcommissie. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording. Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering. Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle.
We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn.
Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag. Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
J.G. Schuijt MSc RA
3 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de jaarrekening van uw gemeente. Dit houdt in dat wij van oordeel zijn dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt EUR 3.428.000. Onzekerheden aanwezig, maar onder controletolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. De totale onzekerheid met betrekking tot de prestatielevering van de zorg bedraagt EUR 1.207.000. Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 8.590.000 bedragen. Dit is hoger dan de verantwoordingsgrens. Het college heeft EUR 8.050.000 als acceptabel aangemerkt .
De onrechtmatigheden zijn in meer detail toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording die is opgenomen in de jaarrekening. De wijze waarop dit is gebeurd vinden wij transparant en geeft goed inzicht in de oorzaken en gevolgen van de fouten en onduidelijkheden.
Leesbaarheid en Informatiewaarde jaarstukken is goed Ons samenvattend beeld van de jaarstukken is dat ze inhoudelijk goede informatie bevatten, visueel verzorgd en bestuurlijk goed leesbaar zijn. Tegelijkertijd constateren we dat de jaarstukken nog niet volledig voldoen aan de eisen die het BBV en de financiële verordening eraan stellen, in het bijzonder ten aanzien van de paragrafen. Daarnaast kan de informatiewaarde verder worden verbeterd. Dit zit vooral in het nog concreter (SMART) maken van de doelstellingen en resultaten. De programmaverantwoording laat goed zien wat in 2025 is gedaan, maar minder scherp welk maatschappelijk effect precies is bereikt en in welke mate afwijkingen blijvend of incidenteel zijn. Bij diverse indicatoren is de realisatie nog niet beschikbaar. Daarnaast zijn sommige indicatoren vervallen óf worden ze pas in 2026 uitgevraagd. Tevens is niet overal duidelijk hoe de indicator rechtstreeks samenhangt met het beleid. Overigens is hier in de begroting 2026 al een goede slag in gemaakt. Financiële positie van uw gemeente is goed, maar blijft kwetsbaar Uit de analyse van het college blijkt op het eerste gezicht dat de financiële positie van uw gemeente voldoende is. Dat oordeel is verdedigbaar, maar moet wel met nuance worden gelezen.
De gunstige ontwikkeling van de kengetallen wordt mede veroorzaakt door een sterke incidentele rekeningresultaten in de laatste jaren, hogere baten dan begroot en een investeringsrealisatie die achterblijft bij eerdere verwachtingen. Met andere woorden: er is sprake van een grote positieve invloed op de kengetallen door incidentele voordelen en de beperkte uitvoeringscapaciteit van de organisatie. Tegelijkertijd signaleren we dat de solvabiliteit de komende jaren (sterk) zal afnemen als u alle ambities wilt realiseren. Tevens zal dit leiden tot een toename in de netto-schuldquote.
4 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Weerstandsvermogen voldoet Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2025 is afgenomen van 6,8 naar 5,4. Hiermee is dit kengetal overigens nog steeds uitstekend. Daarnaast voldoet het ruim aan de norm die u als raad zelf gesteld heeft van 1,0-1,4. De afname van het weerstandsvermogen komt vooral doordat de financiële omvang van de risico’s sterker is toegenomen dan de omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit. De omvang van de risico’s is toegenomen van EUR 6,7 miljoen tot EUR 9,7 miljoen. Dit is een toename van EUR 3,0 miljoen of 44,8%. Tegenover de hogere risico’s staat ook een hogere beschikbare weerstandscapaciteit. Vorig jaar bedroeg deze EUR 45,9 miljoen, dit jaar EUR 52,4 miljoen. De belangrijkste redenen voor beide mutaties hebben wij in dit verslag toegelicht. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen, bijvoorbeeld ten aanzien van de waardering van de (im)materiële vaste activa, grondexploitaties en de voorzieningen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en bijna allemaal als evenwichtig aangemerkt. De kostenstijging die gebruikt is voor de berekening van de toekomstige jaarschijven van de grondexploitaties neigen naar voorzichtigheid, net als de verwachte stijging in de opbrengsten van de exploitatie Hoornseweg.
Daarentegen vinden wij de uitgangspunten die gebruikt zijn bij de fasering van de kosten en opbrengsten over de resterende looptijd goed onderbouwd en evenwichtig.
Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude. De jaarafsluiting is beter verlopen dan vorig jaar Wij zijn blij met de samenwerking met de organisatie en de kwaliteit en snelheid waarmee onze vragen werden beantwoord. Ten opzichte van vorig jaar is er een verbetering zichtbaar in de kwaliteit en bruikbaarheid van de documenten, specificaties en aansluitingen die we ontvangen hebben. Tegelijkertijd signaleren we dat verbetering mogelijk is om het totale proces efficiënter te maken. Net als vorig jaar heeft Team VIC een belangrijke bijdrage geleverd om de kwaliteit van het afsluitdossier op het vereiste niveau te krijgen door een eerste (interne) controle uit te voeren op de documenten. Uit deze werkzaamheden is het signaal gekomen dat Financial Control (tweede lijn) zich goed heeft ontwikkeld, maar ook dat er nog steeds aandacht nodig is voor de kwaliteit van documenten en analyses die uit de eerste lijn afkomstig zijn.
Het jaarresultaat 2025 ligt goed in lijn met de begroting Het resultaat na bestemming in de jaarrekening 2025 is uitgekomen op EUR 1,2 miljoen negatief. Dit is een beperkt verschil van EUR 0,7 miljoen met de bijgewerkte begroting. Dit verschil is lager dan eerdere jaren. Dat is naar onze mening een compliment voor de organisatie. Tegelijkertijd signaleren we dat er geen samenvattende analyse is opgenomen in de jaarstukken die bestuurlijke duiding geeft aan het gerealiseerde resultaat ten opzichte van de begroting. Ook bij een klein verschil op totaalniveau, heeft het naar onze mening toegevoegde waarde om de financiële ontwikkelingen op totaalniveau inzichtelijk te maken voor de gemeenteraad.
5 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen in het fysiek domein
Onze belangrijkste bevindingen in het sociaal domein
Verwacht totaalresultaat op eindwaarde is verbeterd Het totaal te verwachten resultaat van alle actieve grondexploitaties samen op eindwaarde bedraagt EUR 0,3 miljoen negatief. Vorig jaar was dit nog EUR 1,2 miljoen negatief. De belangrijkste reden van de positieve ontwikkeling is, net als vorig jaar, de bijstelling van de exploitatie Lelypark. Dit is te danken aan de hogere verkoopprijs van de grond dan eerder werd verwacht.
Werkzaamheden IHK tijdig en goed uitgevoerd Dit jaar is nadrukkelijk aandacht besteed aan de vastlegging en onderbouwing van de prestatielevering door IHK. Hierdoor heeft IHK dit jaar al eind april kunnen rapporteren dat de controle op de prestatielevering is uitgevoerd. Dit is een forse verbetering ten opzichte van vorig jaar, waarvoor wij IHK complimenten willen geven.
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Dringende aandacht blijft nodig voor proces huren en pachten Team VIC heeft haar oordeel over het proces huren en pachten gewijzigd naar ‘Onvoldoende’. Team VIC heeft het advies gegeven om het proces sterk te verbeteren door het zichtbaar uitvoeren. Wij onderschrijven dit advies. Team VIC heeft vervangende controlewerkzaamheden uitgevoerd. Hieruit zijn geen materiële onjuistheden geconstateerd in de huur- en pachtopbrengsten.
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Interne beheersing van grote projecten heeft aandacht nodig Een belangrijke ambitie van uw gemeente is om de omslag te maken van een beheergemeente naar een gemeente die zich actief bezig houdt met het ontwikkelen van woningbouw, bedrijvigheid en de openbare ruimte. Deze wijziging vraagt naar onze mening om een andere opzet van het projectmatig werken en inrichting van de interne beheersing van grote projecten. Daarom hebben wij dit jaar extra aandacht gegeven aan deze aspecten binnen het fysieke domein. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn opgenomen in dit rapport.
Werkelijke kosten bijna net zo hoog als in bijgestelde begroting De werkelijke kosten in het sociaal domein zijn in de jaarrekening 2025 uitgekomen op een bedrag van EUR 63,0 miljoen. Dit is maar EUR 0,2 miljoen (0,3%) hoger dan de bijgestelde begroting. Ook de afwijkingen in de verschillende onderdelen van het domein zijn beperkt. Dit is een indicatie dat de organisatie steeds meer grip krijgt op de kostenontwikkeling in het sociaal domein. Kosten in 2025 met 3,5% toegenomen ten opzichte van 2024 De kosten van het sociaal domein over 2025 zijn met EUR 2,2 miljoen (3,5%) toegenomen ten opzichte van 2024. Deze toename ligt in lijn met de landelijk gemiddelde stijging. Positief is dat de kosten voor jeugdzorg juist afgenomen zijn ten opzichte van 2024. Hier doet uw gemeente het beter dan het landelijke beeld. We zien hier een belangrijke relatie met het verder versterken van de toegang (preventie) en eerstelijnszorg. Deze versterking zorgt voor hogere kosten op dat betreffende taakveld, maar onze ervaring is dat deze investering zich uitbetaald in lagere cliëntgebonden kosten. Dit beeld zien we ook terug bij uw gemeente.
6 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Informatiebeveiliging blijft een belangrijk aandachtspunt Naar onze mening zijn verdere verbeteringen noodzakelijk in de inrichting van de informatiebeveiliging binnen de gemeente. De belangrijkste reden voor deze conclusie is dat er nog onvoldoende sprake is van een aantoonbare gestructureerde beheersingsaanpak. Een andere belangrijke constatering is dat activiteiten die de bewustwording bij de medewerkers op het gebied van informatiebeveiliging en privacy moeten bevorderen, nog onvoldoende structureel zijn ingevoerd binnen de organisatie. Een voorbeeld hiervan is dat deelname aan deze activiteiten niet verplicht is gesteld. Uw speerpunten nader uitgewerkt
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Interne beheersing om de risico’s van staatssteun te herkennen De interne beheersing rond staatssteun en de Wet Markt en Overheid is op dit moment nog onvoldoende zichtbaar en nog niet structureel geborgd. Dat betekent niet dat wij hebben vastgesteld dat de gemeente onrechtmatige staatssteun heeft verleend. Het betekent wel dat de gemeente nu onvoldoende kan laten zien dat mogelijke risico's tijdig, volledig en op een vaste wijze worden herkend, beoordeeld en vastgelegd. Dit beeld sluit aan bij de rapportage van de VIC, waarin is aangegeven dat een centrale registratie, een zichtbaar toetsingsspoor en expliciete toetspunten in college- en raadsvoorstellen nog ontbreken. Wij hebben het college aangeraden om de verantwoordelijkheid voor dit onderwerp expliciet te beleggen, de formats voor college- en raadsvoorstellen aan te passen en een centraal register in te richten voor beoordelingen op staatssteun en Wet Markt en Overheid.
De robuustheid, dan wel kwetsbaarheid van de financiële afdeling De financiële functie van Hollands Kroon is zichtbaar in ontwikkeling. Tegelijkertijd blijft de afdeling kwetsbaar. De kwetsbaarheid zit minder in het aantal medewerkers en meer in de spreiding van kennis, de volwassenheid van de businesscontrol functie en de afhankelijkheid van enkele zeer ervaren medewerkers en externe inhuur. De basis wordt sterker, maar is nog niet zodanig ingericht dat de continuïteit op alle belangrijke dossiers vanzelfsprekend is geborgd. Wij hebben het college aangeraden om de ingezette ontwikkeling strak te blijven volgen en daarover bestuurlijk te rapporteren. Per kritisch dossier moet duidelijk zijn wie eerste aanspreekpunt is, wie als vervanger kan optreden en hoe kennis wordt overgedragen. Ook is het wenselijk om de rolverdeling tussen Financieel Beheer, Financial Control en Business Control schriftelijk te verduidelijken. Voor de raad is vooral van belang dat de formatiebegroting, het prognosemodel voor personeelslasten en het totaaloverzicht op versnipperde budgetten zichtbaar terugkomen in de P&C-documenten. De richting is positief, maar de robuustheid hangt de komende periode af van kennisoverdracht, rolverduidelijking en vermindering van externe afhankelijkheid.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel
7
De reikwijdte van onze controle U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2025 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het controleplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.
Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het controleplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Jaarstukken gemeente Hollands Kroon
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting
Rechtmatigheidsverantwoording
Overige gegevens
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
8
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle Toleranties De jaarrekening hoeft niet helemaal vrij te zijn van fouten en onzekerheden voordat wij een goedkeurend oordeel mogen afgeven bij de jaarrekening. Wij mogen op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) rekening houden met goedkeuringstoleranties. U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
De maximale omvang van de goedkeuringstolerantie in het BADO is met ingang van het boekjaar 2025 gewijzigd en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves. Als raad kunt u wel besluiten om ons te vragen de jaarrekening met een lagere tolerantie te controleren. Dit heeft u niet gedaan. Wij geven pas een niet-goedkeurende verklaring af als wij afwijkingen in de jaarrekening constateren boven deze grenzen. Om de totale omvang van de afwijkingen te bepalen, moeten wij met ingang van dit jaar de fouten en onzekerheden bij elkaar optellen. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel kan als volgt worden samengevat:.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Afwijkingen en onzekerheden
< 2%
< 4%
> 4%
Goedkeurend
Beperking
Oordeelonthouding of Afkeuring
Uitvoeringstolerantie Omdat wij in de controle gebruik maken van deelwaarnemingen en steekproeven zijn wij volgens onze beroepsregels verplicht om een deel van de goedkeuringstolerantie te ‘reserveren’ voor onontdekte fouten. Om die reden doen wij een afslag van 20% op de goedkeuringstolerantie om te komen tot onze uitvoeringstolerantie. De uitvoeringstolerantie wordt door ons gebruikt in de uitvoering van de controle. Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen aan u rapporteren. Deze grens bepaalt u zelf en is afhankelijk van de mate van detail waarmee u geïnformeerd wilt worden. De hoogte van de rapporteringstolerantie heeft geen invloed op de nauwkeurigheid of diepgang van onze aanpak. U heeft deze grens vastgesteld op EUR 100.000.
Samenvatting van onze tolerantiegrenzen Voor dit controlejaar hebben wij de onderstaande goedkeuringstoleranties gehanteerd. Omdat de werkelijke lasten exclusief toevoegingen aan de reserves hoger zijn dan in de begroting werd verwacht, zijn deze toleranties hoger dan dat wij eerder hebben gemeld in ons controleplan. Tolerantie
Bedrag
Goedkeuringstolerantie
3.428.000
Uitvoeringstolerantie
2.742.000
Rapporteringstolerantie
100.000
Bijlagen
Bijlagen
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
9
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle Single information, Single audit (SiSa) Via de SiSa-bijlage bij de jaarrekening legt u verantwoording af over van ministeries en provincies ontvangen specifieke uitkeringen. De hiervoor toegepaste uitvoeringstolerantie wijkt niet af van de jaarrekening. In het BADO zijn specifieke rapporteringstoleranties gegeven waaraan wij ons moeten houden. Hiervoor verwijzen we graag naar artikel 5 van het BADO.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wet Normering Topinkomens (WNT) Voor de controle op de verantwoording in het kader van de WNT gelden de toleranties zoals jaarlijks gepubliceerd in het Controleprotocol WNT. De betreffende toleranties variëren van 0 (in geval van wel/niet opnemen functionarissen) tot enkele duizenden euro’s ten aanzien van onjuistheden in de verantwoording.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
10
Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke onzekerheden het gaat.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel
11
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht Fouten Er zijn geen niet-gecorrigeerde fouten boven de rapporteringstolerantie. Onzekerheden De onzekerheden kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Omschrijving onzekerheid
Bedrag in EUR 1.000
Levering Wmo-zorg niet vastgesteld
288
Levering jeugdzorg niet vastgesteld
501
Levering zorg via pgb niet vastgesteld
418
Totaal
1.207
Levering zorg niet volledig vastgesteld De zorgverleners die een totale productie leveren van meer dan EUR 200.000, dienen een verantwoording te verstrekken voorzien van een accountantsverklaring waaruit blijkt dat de zorg daadwerkelijk geleverd is. Het college heeft geconstateerd dat enkele zorgverleners die niet (tijdig) hebben gedaan, dan wel een niet-goedkeurende verklaring hebben meegestuurd. De totale productiewaarde van deze aanbieders is EUR 789.000. Het bedrag kan verdeeld worden tussen Wmo-zorg (EUR 288.000) en jeugdzorg (EUR 501.000). Levering Pgb-zorg niet vastgesteld Naast de zorg in natura, verstrekt de gemeente ook een bedrag van EUR 418.000 aan pgb-budgetten. Voor deze zorg heeft het college geen werkzaamheden uitgevoerd op de levering van betaalde zorg. Wij kunnen daarom niet vaststellen of deze zorg daadwerkelijk heeft plaatsgevonden en nemen daarom deze lasten mee als onzekerheid voor onze controle.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
12
Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Achtergrond Dit jaar heeft het college wederom een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt daarom binnen de reikwijdte van onze controle. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen? Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.
Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op de maximale grens van 2% van de werkelijke lasten, exclusief toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 3.428.000 miljoen. Vaststelling door het college Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 8.590.000 bedragen. Dit is hoger dan de verantwoordingsgrens. De reden voor de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 8.140.000) en onrechtmatige aanbestedingen (EUR 450.000). Het college heeft ook aangegeven dat van de begrotingsonrechtmatigheid een bedrag van EUR 8.050.000 acceptabel is. De onrechtmatigheden zijn in meer detail toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording die is opgenomen in de jaarrekening. De wijze waarop dit is gebeurd vinden wij transparant en geeft goed inzicht in de oorzaken en gevolgen van de fouten en onduidelijkheden.
Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld. Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
13
Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven M&O criterium
Begrotingscriterium
Beleidskader M&O nog niet breed in organisatie bekend De gemeente beschikt sinds mei 2025 over een Beleidskader Misbruik en Oneigenlijk Gebruik (M&O). Wij hebben geconstateerd dat dit beleidskader nog niet bij alle medewerkers van de organisatie bekend is. Hierdoor is het risico aanwezig dat medewerkers niet op de hoogte zijn van de geldende kaders en verantwoordelijkheden. Dit kan leiden tot inconsistente toepassing van maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik, en daarmee tot beperkte effectiviteit van het beleid.
Financiële verordening geeft goed inhoud aan het begrotingscriterium Naar onze mening geeft uw financiële verordening in artikel 12 en artikel 12a goed inhoud aan de randvoorwaarden van het begrotingscriterium. In dit artikel is door de raad antwoord gegeven op de vraag welke overschrijdingen van de begroting als acceptabel worden aangemerkt. Deze overschrijdingen moeten wel benoemd worden in de rechtmatigheidsverantwoording, maar hoeven niet nader te worden toegelicht. Tevens is in dit artikel opgenomen wat de spelregels zijn ten aanzien van het tijdig melden van onderschrijding van lasten en afwijkingen van de begrote baten. Hiermee heeft u voldaan aan de eisen en aanbevelingen van de commissie BBV.
Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
In het Beleidskader is onder andere vermeld dat bij het beschrijven van processen rekening moet worden gehouden met M&O -gevoelige aspecten. Het team dat de basis legt voor de procesbeschrijvingen bleek echter niet bekend te zijn met deze aanvullende eis. Hierdoor is het risico aanwezig dat de voorbeeld-procesbeschrijving niet juist is opgebouwd, waardoor de beschrijving van M&O ontbreekt. Wij hebben het college aangeraden om aandacht te besteden aan de interne communicatie en implementatie van het nieuwe Beleidskader M&O. Overigens heeft Team VIC in haar tweede rapportage VIC 2025 aandacht gegeven aan de status en voortgang van (de controle op) het Beleidskader.
14 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken in het algemeen In dit deel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken. Ons oordeel is gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de raadsleden. Daarnaast beoordelen wij of de programmaverantwoording en paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan deze documenten stelt.
Jaarstukken algemeen
Jaarstukken algemeen
Programmaverantwoording
Programmaverantwoording Paragrafen
Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
We geven eerst ons algemene beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken. Vervolgens gaan we specifiek in op de programmaverantwoording en paragrafen.
Ons samenvattend beeld van de jaarstukken Ons samenvattend beeld van de jaarstukken is dat ze inhoudelijk goede informatie bevatten, visueel verzorgd en bestuurlijk goed leesbaar zijn. De vier programma’s en de clusterindeling sluiten aan op de programmabegroting 2025-2028 en de tussentijdse rapportages. Daarmee is de basisopzet consistent. Een sterk punt is dat het college de beleidsmatige lijn uit de begroting herkenbaar terug laat komen in de jaarrekening, inclusief effect- en prestatie indicatoren, stoplichten en programmatische toelichting. Ook de brug van begroting naar bestuursrapportage, mid-term review, winternota en jaarrekening is goed navolgbaar. Tegelijkertijd constateren we dat de jaarstukken nog niet volledig voldoen aan de eisen die het BBV en de financiële verordening eraan stellen. Daarnaast kan de informatiewaarde verder worden verbeterd. Op de volgende pagina hebben wij de enkele tips opgenomen voor het college om de leesbaarheid en informatie waarde van de jaarstukken ter verbeteren. De pagina’s daarna gaan dieper in op de programmaverantwoording en paragrafen.
15 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de jaarstukken in het algemeen Onderdeel
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Jaarstukken algemeen
Jaarstukken algemeen
Programmaverantwoording
Programmaverantwoording
Programmaverantwoording Paragrafen
Paragrafen
Beeld
De programmaverantwoording is naar onze mening goed leesbaar. De programmaindeling, kleurgebruik en vaste vraagstructuur helpen hierbij sterk. Kritisch punt is dat de financiële toelichtingen beperkt zijn uitgewerkt en erg technisch van aard zijn. Het mist aan een eenvoudige bestuurlijke duiding van de financiële afwijkingen.
Tip Voeg per programma een korte bestuurlijke samenvatting toe: wat ging goed, wat viel tegen, wat vraagt besluitvorming of bijsturing? Dit verhoogt de leesbaarheid voor de raad aanzienlijk. Maak consequenter onderscheid tussen activiteit, output en maatschappelijk effect. Dit verbetert het SMART-gehalte en maakt de stukken meer sturingsgericht. Voeg per programma een financiële analyse toe in een vaste structuur. Geef daarbij aan welk deel van het financiële verschil incidenteel of structureel is.
Financiële positie
Financiële positie Paragrafen
De paragrafen zijn inhoudelijk bruikbaar en in een aantal gevallen sterk qua opzet en inhoud. Met name bedrijfsvoering en weerstandsvermogen zijn rijk aan informatie. De bestuurlijke duiding kan op enkele punten compacter en explicieter.
Jaarrekening
De jaarrekening is inhoudelijk bruikbaar voor financieel specialisten, maar lastig te begrijpen voor raadsleden zonder financiële achtergrond. Tevens ontbreken verplichte onderdelen, zoals een expliciet overzicht van de algemene dekkingsmiddelen en de overhead.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Voeg per paragraaf een samenvattend kader toe met trends, risico’s en bestuurlijke conclusie. Dit vergroot de informatiewaarde. Zorg dat de paragrafen beter aansluiten bij het BBV en de financiële verordening. Een voorbeeld is het hernoemen van de Woo-paragraaf naar Openbaarheid.
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Geef meer inhoudelijke toelichting bij de balansposten en verplichte overzichten, zoals het overzicht met incidentele baten en lasten. Dit maakt de jaarrekening makkelijker te lezen en beter te interpreteren.
16 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording Hieronder hebben wij ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording samengevat in tabelvorm. Aspect verantwoording
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
2025
2024
Leesbaarheid
Informatiewaarde
Overeenstemming met jaarrekening
In overeenstemming met het BBV
Jaarstukken algemeen
Jaarstukken algemeen
Voor een gemeenteraadslid is daardoor zichtbaar of iets ongeveer de goede kant op gaat, maar niet altijd of de gemeente bestuurlijk voldoende presteert ten opzichte van de geformuleerde ambitie. In onderstaande tabel hebben wij een nadere analyse gemaakt van de kwaliteit van de doelstellingen en indicatoren: SMART-element
Score
De prestaties uit de begroting zijn over het algemeen concreet geformuleerd en komen herkenbaar terug in de jaarstukken.
Meetbaar
Er zijn (kpi’s), maar deze zijn nog in ontwikkeling. Niet alle doelen kennen een scherpe norm of een direct meetbare outcome.
Acceptabel
De acties sluiten overwegend aan op begroting en ambities uit het coalitieakkoord.
Relevant
Het merendeel van de prestaties is gerealiseerd of gemotiveerd doorgeschoven. De realisatie van de omvangrijke voornemens blijft ambitieus.
Tijdsgebonden
Veel doelen hebben een uiterste datum, wat de bestuurlijke controle versterkt.
Programmaverantwoording
Programmaverantwoording Paragrafen
Paragrafen
Financiële positie
Legenda
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm; verbetering is mogelijk om de raadsleden beter in positie te brengen
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Betekenis
Specifiek
Voldoet aan de norm en brengt het algemeen bestuur goed in positie
Uit deze beoordeling blijkt dat de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording naar onze mening voldoende zijn, maar ook dat verbetering mogelijk is om de raadsleden nog beter in positie te brengen. Dit zit vooral in het nog concreter (SMART) maken van de doelstellingen en resultaten. Hoewel een goede aanzet is gemaakt, is dit nog beperkt uitgewerkt. De programmaverantwoording laat goed zien wat in 2025 is gedaan, maar minder scherp welk maatschappelijk effect precies is bereikt en in welke mate afwijkingen blijvend of incidenteel zijn. Bij diverse indicatoren is de realisatie nog niet beschikbaar. Daarnaast zijn sommige indicatoren vervallen óf worden ze pas in 2026 uitgevraagd. Tevens is niet overal duidelijk hoe de indicator rechtstreeks samenhangt met het beleid. Overigens is hier in de begroting 2026 al een goede slag in gemaakt.
Toelichting
17 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Jaarstukken algemeen
Jaarstukken algemeen
Programmaverantwoording
Programmaverantwoording Paragrafen
Paragrafen
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Samenvattend geldt dat de paragrafen in 2025 niet zijn doorontwikkeld, ook niet waar ze vorig jaar niet voldeden aan het BBV of de financiële verordening. De verwachting is dat er in 2026 een nieuwe financiële verordening wordt vastgesteld waarin de inhoud van de paragrafen meer aansluit op de minimale eisen in het BBV. Dit jaar is echter getoetst aan de huidige verordening.
Tegelijkertijd bestaan er wel duidelijke verschillen tussen de verschillende paragrafen. Dit hebben wij in dit onderdeel per paragraaf gedaan. Hierbij is de volgende legenda gehanteerd: Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om het algemeen bestuur beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt het algemeen bestuur goed in positie
Financiële positie
Financiële positie
Proces
2025
2024
Belangrijkste bevindingen en observaties
Weerstandsvermogen
De paragraaf bevat veel informatie en een uitvoerige risico-inventarisatie, Een kwantitatieve duiding van deze risico’s door middel van maximale omvang van het risico enerzijds en de kans dat het risico zich voordoet anderzijds, ontbreekt echter. Tevens is er geen melding gemaakt van de wijze waarop met conjuncturele risico’s en de omvang van het weerstandsvermogen wordt omgegaan (artikel 23 sub d financiële verordening). Ook de melding van de wijze waarop met projectspecifieke risico’s wordt omgegaan bij het bepalen van de tussentijdse winstneming en de omvang van het weerstandsvermogen (artikel 23 sub e financiële verordening).ontbreekt.
Financiering
Deze paragraaf voldoet aan alle eisen uit het BBV en artikel 25 van de financiële verordening. De leesbaarheid is goed, zeker voor een technisch onderwerp als financiering.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
18 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Jaarrekening
2025
2024
Belangrijkste bevindingen en observaties
Het beheerbeeld is aanwezig, maar de vertaalslag van onderhoudsniveau naar financiële achterstanden, MJOP-risico’s en toekomstige druk op de exploitatie kan steviger. Er wordt beperkt inzicht gegeven in de financiële consequenties die uit de beleidskaders voortvloeien.
De paragraaf is belangrijk gezien de omvang van de reserve Risico Bouwgronden en woningbouwambities. Extra nadruk op onzekerheden in de waardering en fasering van projecten zou de informatiewaarde vergroten.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Onderhoud kapitaalgoederen
Informatiewaarde jaarverslag Jaarstukken algemeen
Jaarstukken algemeen
Programmaverantwoording
Grondbeleid
Programmaverantwoording Paragrafen
Paragrafen
Bedrijfsvoering
De paragraaf geeft een toelichting op de organisatie, HR, rechtmatigheid en verbetermaatregelen, maar voldoet net als vorig jaar niet volledig aan artikel 26 van de financiële verordening. Zo ontbreekt het gevraagde inzicht in de kosten voor externe inhuur, huisvesting en automatisering. Dit geldt ook voor de budgetten van de raad, griffie en accountant. Daarnaast is de paragraaf erg positief gekleurd. Er ontbreekt een analyse van hetgeen nog niet goed gaat en waarom dit zo is. Tevens ontbreekt een passage over de ingezette organisatiewijziging.
Verbonden partijen
De opzet per verbonden partij is overzichtelijk en geeft adequaat inzicht in de (financiële) risico’s ten aanzien van deze partijen.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
19 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Jaarrekening
2025
2024
Belangrijkste bevindingen en observaties
De paragraaf geeft inzicht in de tariefontwikkeling, maar het ontbreekt aan een bestuurlijk relevante analyse van woonlasten en afwijkingen tussen begroting en realisatie. Net als vorig jaar wordt geen inzicht gegeven in de mate van kostendekkendheid per heffing voor alle rechten en bestemmingsheffingen die de gemeente in rekening brengt. Ook blijkt uit de toelichting van de achterliggende (beleids)keuzes niet hoe de kostendekkendheid tussen verschillende onderdelen wordt bereikt door kruissubsidiëring, alsmede in welke mate er kruislings wordt gesubsidieerd.
In 2024 was deze paragraaf nog niet expliciet opgenomen in het BBV. Met de wijziging in het besluit is ook meer richting gegeven aan de inhoud van de paragraaf. In de jaarstukken is de paragraaf compact en vooral compliancegericht. Voor de raad zou meer inzicht in prestaties en doorlooptijden helpen.
Deze paragraaf is niet wettelijk verplicht, noch wordt in de financiële verordening gevraagd om deze paragraaf toe te voegen. De informatiewaarde en bruikbaarheid van de paragraaf is naar onze mening beperkt. De inhoud ervan zou eventueel kunnen worden meegenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering of in de uitwerking van het beleidsprogramma.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Lokale heffingen
Jaarstukken algemeen
Jaarstukken algemeen
Programmaverantwoording
Programmaverantwoording Paragrafen
Paragrafen Openbaarheid
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Duurzaamheid
20 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Onze analyse van uw financiële positie In onze controle moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen. Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven.
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De financiële positie is goed, maar blijft kwetsbaar Wij hebben vastgesteld of de door het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. Uit de analyse van het college in de jaarstukken blijkt op het eerste gezicht dat de financiële positie van de gemeente voldoende is. Dat oordeel is verdedigbaar, maar moet wel met nuance worden gelezen. De gunstige ontwikkeling van de kengetallen wordt mede veroorzaakt door een sterke incidentele rekeningresultaten in de laatste jaren, hogere baten dan begroot en een investeringsrealisatie die achterblijft bij eerdere verwachtingen. Met andere woorden: er is sprake van een grote positieve invloed op de kengetallen door incidentele voordelen en de beperkte uitvoeringscapaciteit van de organisatie. Tegelijkertijd signaleren we dat de solvabiliteit de komende jaren (sterk) zal afnemen als u alle ambities wilt realiseren. Tevens zal dit leiden tot een toename in de nettoschuldquote.
Let op dat ambities de financiële situatie niet onder druk zetten In de tabel op de volgende pagina hebben wij een korte analyse opgenomen per kengetal, inclusief een doorkijk naar de begroting 2029 indien de huidige ambities worden gerealiseerd en de achterstand in investeringen wordt ingehaald. Uit deze analyse is op te maken dat de financiële positie snel verslechterd, terwijl de transitie naar een ontwikkelgerichte gemeente hogere risico’s met zich meebrengt. Dit heeft een belangrijk effect op de financiële gezondheid van de gemeente, zoals de solvabiliteit en netto schuldquote. We zien dat deze factoren nadrukkelijker aandacht krijgen in de P&Ccyclus en steeds meer terugkomt in het dialoog tussen ambtelijke organisatie, college en auditcommissie. Dat is positief, want toenemende risicoprofiel in combinatie met hogere ambities en een hogere investeringsopgave vraagt een scherper inzicht in de investeringsagenda en liquiditeitsprognose op de langere termijn. Er is wel een liquiditeitsprognose aanwezig, maar het (tijdig) aanleveren van de gegevens om deze prognose op te stellen en aan te passen kan worden verbeterd. Wij raden u aan om aan de hand van nog te ontwikkelen streefwaarden voor de solvabiliteit en netto schuldquote een structurele en robuuste dialoog op te zetten tussen gemeenteraad, college en organisatie over de ambities en risico’s.
Aanvullend raden wij u aan om bij iedere begroting, bestuursrapportage en jaarrekening, alsmede bij raadsbesluiten met een materieel financieel effect, de (verwachte) ontwikkeling van de solvabiliteit en netto-schuldquote expliciet zichtbaar te (laten) maken.
21 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie Kengetal
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Netto schuldquote
Realisatie 2024
62,7%
Begroting 2025
88,4%
Realisatie 2025
70,6%
Begroting 2029
Analyse
126,4%
De werkelijke omvang van dit kengetal is beter dan begroot. Dat komt vooral doordat investeringen later zijn uitgevoerd dan waarmee in de begroting rekening was gehouden en omdat baten hoger uitvallen. Tegelijk stijgt de schuldquote wel ten opzichte van 2024 en wordt een verdere toename richting de kritische grens van 130,0% verwacht.
123,1%
De nettoschuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen laat eenzelfde trend zien als de reguliere netto schuldquote. Dit houdt in dat de komende jaren geen geld geleend zal worden ten behoeve van derde partijen.
23,1%
De solvabiliteit is beter dan begroot en op hetzelfde niveau als vorig jaar. De verwachting is echter dat een daling ingezet zal worden naar 23,1%. Dit vraagt de komende jaren expliciete aandacht om te voorkomen dat de kritische grens van 20,0% niet wordt onderschreden.
Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
59,2%
84,3%
66,5%
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Solvabiliteitsratio
32,6%
29,1%
32,7%
Bevindingen controle
Structurele exploitatieruimte
4,3%
6,7%
4,0%
0,0%
De structurele exploitatieruimte laat een stabiel niveau zien met vorig jaar. Kanttekening hierbij is binnen de gemeente een eenduidige definitie ontbreekt wat incidenteel of structureel is. Verwacht wordt dat de komende jaren de structurele ruimte in de begroting verdwijnt.
Grondexploitatie
2,5%
6,0%
1,3%
11,0%
Het risico binnen de grondexploitaties is beperkt. De verwachte verliezen zijn al volledig voorzien. De komende jaren stijgt deze ratio door nieuwe grondexploitaties.
89,0%
Uw gemeente zit onder het landelijk gemiddelde en heeft formeel nog voldoende fiscale ruimte. Hiermee heeft u op dit moment nog voldoende mogelijkheid om tekorten te dekken door middel van hogere lokale heffingen.
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Belastingcapaciteit
94,4%
98,0%
90,7%
22 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw weerstandsvermogen
Jaarrekening
In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2025. In dit onderdeel van de rapportage gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2025 is afgenomen van 6,8 naar 5,4. Hiermee is het weerstandsvermogen overigens nog steeds uitstekend. Daarnaast voldoet het ruim aan de norm die u als raad zelf gesteld heeft van 1,0-1,4.
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd De afname van het weerstandsvermogen komt vooral doordat de financiële omvang van de risico’s sterker is toegenomen dan de omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit. De gewogen omvang van de risico’s is toegenomen van EUR 6,7 miljoen tot EUR 9,7 miljoen. Dit is een toename van EUR 3,0 miljoen of 44,8%. De belangrijkste redenen hiervoor zijn: • Mede op basis van een advies van de Raad van Openbaar Bestuur is het risico op een lagere rijksuitkering verhoogd met EUR 1,5 miljoen. • Er is een nieuw risico opgenomen voor capaciteitstekort en personele problemen van EUR 1,5 miljoen. • Een uitruil van twee grote risico’s. Vorig jaar was er een risico van EUR 1,0 miljoen meegenomen voor de ontwikkeling van het Visserij Ontwikkelplan. Dit jaar is het risico verdwenen, omdat de implicaties voldoende duidelijk zijn. Dit jaar is echter een risico opgenomen voor hetzelfde bedrag voor het effect van rentestijgingen.
Tegenover de hogere risico’s staat ook een hogere beschikbare weerstandscapaciteit. Vorig jaar bedroeg deze EUR 45,9 miljoen, dit jaar EUR 52,4 miljoen. De belangrijkste reden van deze toename is dat de reserves die gerekend worden tot de beschikbare weerstandscapaciteit, zoals de algemene reserve en de reserve Risico Bouwgronden, zijn toegenomen door de bestemming van het resultaat over 2024 en de positieve ontwikkeling in de grondexploitaties. De benodigde weerstandscapaciteit is naar haar aard subjectief Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt. Later in dit rapport hebben wij aangegeven dat risicomanagement nog onvoldoende een onderdeel vormt van de normale bedrijfsvoering. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf Weerstandsvermogen juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening een adequate afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten.
23 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. Op de volgende pagina hebben wij de resultaten hiervan grafisch weergegeven.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
De boekwaarde van de grondexploitaties is afgenomen met EUR 1,2 miljoen tot een bedrag van EUR 2,7 miljoen. De reden hiervoor is dat de grondverkopen in 2025 hoger zijn geweest dan de investeringen die gedaan zijn. Hieronder hebben wij dit samengevat. De totale investeringen in 2025 bedragen EUR 2,2 miljoen en kunnen als volgt worden gespecificeerd: Investering
Fysiek domein
Bedrag in EUR miljoen
Met de investeringen en verkopen is een afname van EUR 2,6 miljoen verklaard. Het resterende verschil van EUR 0,1 miljoen in de boekwaarde wordt veroorzaakt door de technische verwerking van de tussentijdse winstneming binnen de exploitatie Industrieweg en de verwerking van de (lagere) verliesvoorziening op de exploitaties Robbenplaat en Lelypark. Verwacht resultaat grondexploitaties verbeterd door Lelypark Het totaal te verwachten resultaat van alle actieve grondexploitaties samen op eindwaarde bedraagt EUR 0,3 miljoen negatief. Vorig jaar was dit nog EUR 1,2 miljoen negatief. Dit kan als volgt worden gespecificeerd (bedragen in EUR 1,0 miljoen): Grondexploitatie
2025
2024
Fysiek domein
Bouw- en woonrijp maken en andere inkopen
2,0
Robbenplaat
(0,9)
(1,0)
Sociaal domein
Sociaal domein
Toegerekende rentekosten
0.1
Hoornseweg
0,4
0,4
Bedrijfsvoering
Uren interne medewerkers
0,1
Lelypark
(0,4)
(1,2)
Industrieweg
0,6
0,6
Den Oever Zuid II
0,0
0,0
Totaal
(0,3)
(1,2)
Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Tegenover de investeringen staan opbrengsten voor een totaalbedrag van EUR 4,8 miljoen. Deze kunnen als volgt worden gespecificeerd: Opbrengst
Bedrag in EUR miljoen
Verkoop grond
4,3
WBI subsidie Lelypark
0,3
Bijdrage Wooncompagnie parkeerplaats Lelypark
0,2
Hieruit blijkt dat de belangrijkste reden van de positieve ontwikkeling, net als vorig jaar, de bijstelling van de exploitatie Lelypark is. Door deze bijstelling is het verwachte eindresultaat van Lelypark verbeterd van EUR 1,2 miljoen negatief naar EUR 0,4 miljoen negatief. Dit is te danken aan de hogere verkoopprijs van de grond dan eerder werd verwacht.
24 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
25 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Risico’s binnen grondexploitaties voldoende gedekt De reserve Risico Bouwgronden is toegenomen van EUR 3,6 miljoen naar EUR 4,9 miljoen. Dit is hoger dan de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie per 31 december 2025. Er heeft net als in voorgaande jaren geen toereikende analyse plaatsgevonden of deze omvang nodig of toereikend is om de nog aanwezige financiële risico’s af te dekken. Op basis van de huidige balanswaarde en status van de lopende grondexploitaties lijken de financiële risico’s echter beperkt. De belangrijkste risico’s zitten in de exploitaties Robbenplaat en Lelypark. Voor deze exploitaties zijn reeds verliesvoorzieningen gevormd. Daarnaast zijn de berekeningen in het MPG 2026 voldoende voorzichtig. Derhalve lijkt de reserve Risico Bouwgronden aan de hoge kant te zijn. Wij geven u, net als vorig jaar, in overweging om nadere afspraken te maken met het college over de wenselijke omvang van deze reserve, mede in het licht van toekomstige ontwikkelingen vanuit de Nota Grondbeleid 2024. Het kan namelijk ook zijn dat de reserve op dit moment, gezien de woningbouwambities, lager is dan wenselijk.
Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven. Overige schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college ook belangrijke schattingen buiten de grondexploitaties om. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting