Document · PDF

2021-06-EZK-Verkenning+relatie+accommoderen+datacentervraag+en+digitaliseringskansen+Eindrapport.pdf

Raad 29 juni 2021, gemeente HollandsKroon10.899 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Impact van niet accommoderen datacentervraag op

Hyperscales zijn ruimtelijk anders georganiseerd dan colocatie datacenters. Ze zijn veel minder gebonden aan specifieke locaties en hebben per definitie een zeer groot geografisch bedieningsgebied. Europa is voor dergelijke partijen 1 marktgebied dat met behulp van een relatief beperkt aantal vestigingen bediend kan worden. In dit model is er beperkte prijsdiscriminatie binnen Europa

Laag

Medium

Hoog

A Kosten

B Kwaliteit Nederlandse digitale fysieke infrastructuur (gebruikersperspectief) Centrale vraag: komt de kwaliteit van de Nederlandse digitale fysieke infrastructuur onder druk als datacentercapaciteit in Nederland niet verder wordt uitgebreid? Gebruikers van colocatie datacenters

Gebruikers van Hyperscalers

⚫

Het huidige dichte netwerk aan glasvezelverbindingen in Nederland is mede aangejaagd door de behoefte van het Nederlandse datacentercluster. Veel verschillende onafhankelijke carriers spelen hierin een rol en zijn vanwege het datacentercluster gaan investeren in aanwezigheid in Nederland In de kwaliteit van de digitale verbindingen en de snelheid van data-afhandeling zijn datacenters 1 van de elementen. Internationale voorbeelden (bijvoorbeeld in Scandinavië) laten echter zien dat als de kwaliteit van de netwerkinfrastructuur op orde is, het belang van nabijheid tot datacenters beperkt is. Anders gezegd: als er in Nederland blijvend wordt geïnvesteerd in de kwaliteit van verbindingen (glasvezel, Internet Exchange, technologieontwikkeling) is de impact van minder datacentergroei op de kwaliteit van de Nederlandse digitale fysieke infrastructuur relatief beperkt.

Impact van niet accommoderen datacentervraag op

⚫

Voor gebruikers van hyperscalers is de situatie vaak dat de fysieke afstand tot een dergelijk datacenter relatief groot is. Ook hier geldt: als de netwerkverbindingen op orde zijn speelt afstand een beperkte rol. Meer hyperscale datacentercapaciteit in Nederland zal wel resulteren in additionele verbindingen naar het colocatiecluster in Amsterdam. Dit is echter te zien als een exclusieve verbinding tussen de hyperscalers en het colocatiecluster (waar de hyperscalers vaak vrij fors servercapaciteit inhuren). Binnen het colocatiecluster zal wel extra draagvlak voor verdere investeringen in kabelverbindingen komen.

Laag

Medium

Hoog

B Kwaliteit Nederlandse digitale fysieke infrastructuur

C Beschikbare datacentercapaciteit voor Nederlandse bedrijven & organisaties (gebruikersperspectief) Centrale vraag: blijft er voldoende datacentercapaciteit beschikbaar voor Nederlandse bedrijven en organisaties als deze niet verder wordt uitgebreid in Nederland? Gebruikers van colocatie datacenters

Gebruikers van Hyperscalers

⚫

Voor bedrijven/ organisaties die eigen servers in datacenters onderbrengen, is voldoende beschikbaarheid op korte afstand een factor van belang. Het aandeel van Nederlandse bedrijven/organisaties met eigen servers in Nederlandse colocatie datacenters is echter relatief beperkt. Bovendien kan onderhoud van servers deels op afstand plaats vinden. Fysiek onderhoud wordt vaak uitbesteed De meeste bedrijven en organisaties maken indirect gebruik van datacenters door internetdiensten af te nemen bij partijen die over datacentercapaciteit beschikken. De verschillende geïnterviewde partijen geven aan voorlopig geen gebrek aan datacentercapaciteit te verwachten voor Nederlandse gebruikers, maar ook dat voor het leeuwendeel van de gebruikers de locatie van het datacenters beperkte impact heeft. Sommige Nederlandse gebruikers worden voor bepaalde applicaties vanuit Amsterdam bediend, andere applicaties draaien elders in Europa. De gebruikerservaring heeft daar niet/nauwelijks onder te leiden (zie ook D Latency). Met andere woorden: voor toegang tot datacentercapaciteit voor Nederlandse gebruikers, hoeven datacenters niet in Nederland te staan

Impact van niet accomoderen datacentervraag op

⚫

Laag

Voor bedrijven en organisaties die vanuit hyperscalers gefaciliteerd worden speelt beschikbare capaciteit in Nederland nog minder een rol. Het model waarmee hyperscalers werken is er immers op gericht dat zeer grote geografische gebieden worden bediend, vaak met een specifieke dienst. Microsoft bijvoorbeeld faciliteert geheel Europa voor wat betreft Office 356 vanuit haar hyperscalers in Middenmeer en Dublin. Voor het leeuwendeel van de gebruikers speelt de fysieke locatie van hyperscalers nauwelijks een rol. Belangrijker is gegarandeerde toegang tot datacenters

Medium

Hoog

C Beschikbare datacentercapaciteit © Buck Consultants International, 2021

D Latency (snelheid gegevensoverdracht) (gebruikersperspectief) Centrale vraag: wordt latency te hoog voor Nederlandse bedrijven en organisaties als datacentercapaciteit niet verder wordt uitgebreid in Nederland? Gebruikers van colocatie datacenters & hyperscalers Latency is de vertraging tussen het moment waarop een gebruiker een actie uitvoert en het moment waarop het resultaat op het scherm komt. Latency staat rechtstreeks in verband met afstand tot datacenters. De vraag is: hoe groot mag de afstand zijn voordat gebruikers een negatief effect ervaren. Voor een beperkt deel van de bedrijven en organisaties is zeer lage latency (lees: nabijheid tot datacenters) belangrijk. Denk bijvoorbeeld aan financial traders en fintech. Voor de overige bedrijven is nabijheid tot datacenters veel minder een factor. Als gekeken wordt naar hoe groot latency is tussen een datacenter (in onderstaand voorbeeld locatie Amsterdam) en gebruikers in verschillende locaties, dan ontstaat onderstaand overzicht: Datacenterlocatie Amsterdam

Gebruikerslocatie Rotterdam Groningen Frankfurt Parijs Milaan Warschau

Acceptabele latency per applicatie1) Gaming 50 ms Remote desktop 100 ms Video conferencing 150 ms Voip 150 ms

Afstand (km) 44 161 368 415 872 1.107

Latency1) (milliseconde) 3,6 5,6 13,9 10,5 20,0 27,7

Latency in seconden 0,00356 0,00555 0,01385 0,01050 0,01997 0,02766

1) De tijd die verloopt tussen het moment dat een apparaat toegang vraagt en het moment dat die toegang wordt verkregen.

Bron: Wondernetwork - Global Ping Statistics, 2021

1) Voor real time toepassingen als autonomous driving wordt een combinatie van communicatie-technologieën toegepast. Belangrijkste knelpunt is de snelheid van het netwerk, 5G lijkt hier uitkomst te kunnen bieden. Een deel van de te verwerken data kan in relatief ver weg gelegen datacenters worden afgehandeld, voor het direct reageren op verkeerssituaties is rekencapaciteit aan boord en zal er een netwerk van kleinere edge datacenters beschikbaar moeten komen. De verwachting is niet dat dit de komende jaren een verschuiving in de locatievoorkeur van colocatie datacenters zal initiëren

Impact van niet accomoderen datacentervraag op

Laag

Medium

Hoog

D Latency (snelheid gegevensoverdracht) © Buck Consultants International, 2021

E Niveau/ kwaliteit dienstverlening (gebruikersperspectief) Centrale vraag: blijft de kwaliteit van dienstverlening voor bedrijven en organisaties op peil als datacentercapaciteit in Nederland niet verder wordt uitgebreid? Gebruikers van colocatie datacenters

Gebruikers van Hyperscalers

⚫

Bedrijven/ organisaties met eigen servers in colocatie datacenters profiteren van een hoog kennisniveau in het Nederlandse datacenter ecosysteem. De bestaande massa aan datacenters vereist ook een sterk ecosysteem waar bedrijven naar verwachting blijvend gebruik van kunnen maken ‘Indirecte’ gebruikers (zonder eigen servers) zijn afhankelijk van de kwaliteit die hun provider levert. De locatie van het datacenter staat daar los van

Impact van niet accomoderen datacentervraag op

Gebruikers van hyperscalers hebben enkel een relatie met een dienstverlenende partij en zijn niet afhankelijk van de fysieke locatie van het datacenter

Laag

Medium

Hoog

E Niveau/ kwaliteit dienstverlening

F Digitale kennispositie en –ontwikkeling Nederland (gebruikersperspectief) Centrale vraag:

⚫

komt de digitale kennispositie van Nederland in gevaar als datacentercapaciteit in Nederland niet verder wordt uitgebreid?

Het versterken van de digitale kennispositie en –ontwikkeling van Nederland wordt niet zozeer gedragen door de beschikbare fysieke digitale infrastructuur (zoals kabelverbindingen en datacenters) maar vind vooral plaats binnen universiteiten, onderzoeksinstellingen en binnen kennisbedrijven. Uiteraard moeten deze partijen wel ondersteund worden door gegarandeerde toegang tot de fysieke digitale infrastructuur met voldoende datacentercapaciteit. De verschillende geïnterviewde partijen geven aan hier geen knelpunten te verwachten vanuit de volgende redeneringen • Er is in Nederland momenteel een behoorlijk ‘overaanbod’ met bovendien veel additionele capaciteit in de pijplijn. Daarnaast hebben Nederlandse gebruikers toegang tot capaciteit in het buitenland • De verschuiving naar de Cloud neemt steeds grotere vormen aan. Zolang binnen Europa goede afspraken gemaakt worden dat toegang tot de cloud gegarandeerd is over landsgrenzen heen, hoeft datacentercapaciteit niet per sé in Nederland te staan. Het GAIA-X project is er op gericht juist dit te garanderen.

Binnen dit Europese samenwerkingsverband waar ook Nederlandse partijen als TNO en SURF participeren (en kennis opdoen en ontwikkelen) wordt er naar gestreefd om binnen de EU vellige toegang tot de ‘next generation’ van data-infrastructuur te komen waar de hoogste standaarden van digitale souvereiniteit (voor de EU) worden behaald en innovatie wordt gestimuleerd. Impact van niet accomoderen datacentervraag op

Laag1)

Medium

Hoog

F Digitale kennispositie en –ontwikkeling Nederland

1) Deze inschaling gaat er van uit dat het GAIA-X project slaagt en dat EU-landen vrije toegang blijven houden tot datacenters buiten het eigen land. Binnen het project wordt ook veel kennis opgedaan en gedeeld. Als er een situatie mocht ontstaan waar toegang niet gegarandeerd kan worden, moet wel terug gevallen kunnen worden op datacentercapaciteit in eigen land

G Ontwikkeling AI- cluster (gebruikersperspectief)

Centrale vraag: komt de ontwikkeling van een Nederlands AI-cluster in gevaar als datacentercapaciteit in Nederland niet verder wordt uitgebreid? Definitie ArtificiaI Intelligence (Oracle): AI heeft betrekking op systemen of machines die onze eigen intelligentie nabootsen om taken uit te voeren en die zichzelf tijdens dat proces kunnen verbeteren op basis van de vergaarde informatie. AI komt in verschillende vormen, enkele voorbeelden zijn: ⚫ ⚫ ⚫

⚫

Chatbots die AI gebruiken om problemen van klanten sneller te begrijpen en gerichter antwoord te kunnen geven Intelligente assistenten die met behulp van AI essentiële informatie filteren uit grote datasets met vrije tekst om de planning te verbeteren Aanbevelingsengines die geautomatiseerde aanbevelingen kunnen doen voor tv-programma's op basis van het kijkgedrag van gebruikers

Artificial Intelligence is nog sterk in ontwikkeling. Datacenters kunnen rekenkracht leveren voor de toepassing van AI, er wordt echter ook gebruik gemaakt van interne rekenkracht (in de systemen/machines zelf). Een studie door Stratix (2019) stelt dat in de ontwikkeling van AI bij sommige applicaties met veel interactie tussen datasets latency en dus afstand tussen verschillende componenten een rol speelt, maar de set van componenten kan daarbij waarschijnlijk ook op afstand worden geprogrammeerd, bestuurd en beheerd. Toegang tot datacenters lijkt voor AI belangrijker dan afstand tot datacenters. Uit de interviews komt naar voren dat onderzoek rond AI momenteel vooral gebeurt met behulp van een aantal supercomputers die bijvoorbeeld bij universiteiten of onderzoeksinstituten als CERN staan opgesteld. Ook hier geldt dat afstand tot deze supercomputers geen doorslaggevende rol speelt Impact van niet accomoderen datacentervraag op

Laag

Medium

Hoog

H Dataprotectie (gebruikersperspectief) Centrale vraag: is uitbreiding van datacentercapaciteit in Nederland vereist voor een voldoende niveau van dataprotectie voor Nederlandse bedrijven en organisaties? ⚫

⚫ ⚫

Binnen de Europese Unie is regelgeving rond vrij verkeer van niet-persoonsgebonden informatie vastgelegd in ‘The Regulation on the free flow of non-personal data. Deze regeling is er op gericht om obstakels die vrij verkeer in de weg staan op te ruimen. De regeling bevat op hoofdlijnen de volgende elementen: • Elke organisatie mag (niet persoonsgebonden) data opslaan en verwerking binnen de Europese Unie • Overheden die bepaalde data moeten controleren vanwege interne regelgeving houden toegang tot data, ook als deze in een andere lidstaat wordt opgeslagen en/of verwerkt • Veiligheidseisen rond oplag en verwerking van data die gelden in eigen land, gelden ook in het buitenland Vrij verkeer van persoonsgebonden data is vastgelegd in ‘The General Data Protection Regulation (GDPR)’ Gezien de bestaande regelgeving is dataprotectie geen reden voor uitbreiding van datacentercapaciteit in eigen land

Impact van niet accomoderen datacentervraag op

Laag

Medium

Hoog

H Dataprotectie

Totaalbeeld Aan de hand van de interviews en desk research is het beeld ontstaan dat de impact van nietaccommoderen van additionele datacentervraag in Nederland op de digitaliseringskansen van Nederlandse bedrijven en organisaties tot 2030 beperkt is Impact van niet accommoderen datacentervraag in Nederland op

Laag

Medium

Hoog

A Kosten B Kwaliteit Nederlandse digitale fysieke infrastructuur

C Beschikbare datacentercapaciteit voor Nederlandse bedrijven/organisaties1) D Latency (snelheid gegevensoverdracht) E Niveau/ kwaliteit dienstverlening F Digitale kennispositie en –ontwikkeling Nederland G Ontwikkeling AI- cluster H Dataprotectie (binnen Europa) 1) Binnen het Nederlandse bedrijfsleven is het aandeel bedrijven dat daadwerkelijk voordeel heeft van vestiging nabij datacenters zeer beperkt. Hoewel het van belang blijft om binnen Nederland over datacentercapaciteit te kunnen beschikken zitten er – vanuit gebruikersperspectief - nauwelijks voordelen aan een buitenproportioneel groot datacentercluster binnen Nederland.

Legenda

5 Conclusies 1 Datacenters zijn er niet op gericht om nationale markten te bedienen, maar opereren in een Europees/wereldwijd netwerk. Binnen dat netwerk zijn - zeker als het gaat om colocatie datacenters enkele geografische concentraties (‘pieken’) met zeer veel capaciteit aan te wijzen. In Nederland bevindt zich één van die pieken: de Amsterdamse Metropoolregio. 2 De Nederlandse datacentercapaciteit is fors in verhouding tot binnenlandse vraag. Een grove schatting laat zien dat het equivalent van 25-35% van de capaciteit gebruikt wordt voor in Nederland gevestigde bedrijven en organisaties. 3 Gebruikers hoeven niet dichtbij het datacentrum te zitten. De kwaliteit van de digitale netwerkverbindingen en de snelheid waarmee data kan worden uitgewisseld maken het mogelijk om ver over de eigen nationale grenzen heen gebruik te maken van datacenterdiensten. Ook voor Nederlandse bedrijven en organisaties geldt dat van datacenters gebruik wordt gemaakt die elders in het relatief dichte Europese netwerk staan opgesteld. Voor de gebruikerservaring heeft dat nauwelijks enige impact.

4 Voor alle in Europa gevestigde bedrijven en organisaties is het van belang dat de (Europese) datacentercapaciteit groeit. De FLAP-D markten, waaronder Amsterdam, spelen hierin - vanwege de unieke vestigingsfactor hyperconnectiviteit - een belangrijke faciliterende rol voor de Europese digitale economie: het belang van het MRA-cluster gaat daarmee voorbij aan de landsgrenzen. 5 Er is vooralsnog geen reden om aan te nemen dat de doelstellingen van de Nederlandse digitaliseringsstrategie gevaar lopen, als de datacentercapaciteit in Nederland niet verder wordt uitgebouwd, voor alle factoren waar naar gekeken is, is de impact laag (hyperscales)/ medium-laag (colocatie). © Buck Consultants International, 2021

Inschatting impact van niet uitbreiden datacentercapaciteit in Nederland op digitaliseringsopgave bedrijven en organisaties

6 Indien Nederlandse datacentercapaciteit niet doorgroeit moet wel gegarandeerd kunnen worden dat Nederlandse gebruikers toegang houden tot datacenters in de Europese Unie én dat er in de EU voldoende capaciteit beschikbaar blijft om de Europese vraag te kunnen bedienen. Het lopende Europese GAIA-X project - dat er op gericht is om binnen de EU vellige toegang tot de ‘next generation’ van data-infrastructuur te garanderen - kan hierin een rol gaan spelen

20201285

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=HollandsKroon&id=d60ec023-613f-4928-80cf-4ba48dbce9b8