2. Notitie onderzoek 4 zwembaden Hollands Kroon_DEF
Tekst van het document
notitie evaluatie zwembaden gemeente Hollands Kroon
datum
opdrachtgever
versie / status
11 januari 2024
Gem. Hollands Kroon
1.0 definitief
geschreven door
aantal pagina’s
ons kenmerk
Treem
48
n2022.196.001
inhoudsopgave
inhoudsopgave 1
inleiding ................................................................................................... 3
2
aanpak onderzoek .................................................................................. 5
3
gestructureerde interviews .................................................................... 7
4
samenwerkingsverband HOZE ............................................................ 27
5
verzorgingsgebied en bezoekpotentieel ............................................. 31
6
toekomstscenario’s ............................................................................... 39
7
conclusies en aanbevelingen ................................................................ 44
colofon........................................................................................................... 48
2/48
1
inleiding
1.1
aanleiding
1.2
opdrachtomschrijving
1.3
leeswijzer
inleiding
1
inleiding
1.1
aanleiding
In de gemeente Hollands Kroon zijn vier publieke binnenzwembaden, te weten. -
Zwembad De Venne (Hippolytushoef);
-
Zwembad den Krieck (Breezand);
-
Zwembad de Wirg (Winkel);
-
Zwembad de Terp (Wieringerwerf).
Per 1 januari 2020 zijn de vier zwembaden verzelfstandigd. Indertijd is afgesproken dat na twee jaar de exploitatie geëvalueerd zou worden.
4/48
Welke scenario’s zijn er rondom de toekomstige exploitatie van de zwembaden en de overdracht van het werkgeverschap? Deze scenario’s dienen per zwembad te worden weergegeven in een adviesrapport. Vragen die beantwoord dienen te worden, zijn: -
jaar na overdracht van de zwembaden aan de zwembadbesturen? -
Wat zijn de ervaringen van de 4 stichtingsbesturen?
-
Welke rol heeft HOZE gespeeld de afgelopen jaren?
-
Wat is de status van de personele organisatie ten opzichte van de uitgangssituatie en plannen in 2019? En hoe zien de medewerkers dit?
-
van 2019?
zwembadpersoneel omgezet kan worden in een dienstverband bij het
Treem is gevraagd om dit onderzoek uit te voeren.
1.2
opdrachtomschrijving
De gemeente Hollands Kroon heeft verzocht de volgende hoofdvraag te beantwoorden:
Wat zijn de risico’s voor de korte en lange termijn voor personeel, exploitant en gemeente Hollands Kroon bij voortzetten van de plannen
Daarbij moet ook onderzocht worden of detachering van gemeentelijk zwembad zelf.
Wat is de status van de exploitatie van de 4 individuele zwembaden, 3
1.3
leeswijzer
In hoofdstuk 2 hebben we onze aanpak van het onderzoek toegelicht. Hoofdstuk 3 staat in het teken van de uitwerking van de samenvattingen van de gestructureerde interviews die met de besturen en een afspiegeling van het personeel hebben plaatsgevonden. In hoofdstuk vier gaan we in op het samenwerkingsverband binnen HOZE. Hoofdstuk 5 is gewijd aan het verzorgingsgebied en het bezoekpotentieel. De toekomstscenario’s worden in hoofdstuk 6 beschreven en in hoofdstuk 7 sluiten we af met conclusies en aanbevelingen.
2
aanpak onderzoek
2.1
algemeen
2.2
gestructureerde interviews
2.3
deskresearch
aanpak onderzoek
2
aanpak onderzoek
We hebben ons onderzoek op de volgende wijze uitgevoerd.
2.1
algemeen
Treem heeft alle documentatie, die betrekking had op de onderzoeksvraag, geanalyseerd. We hebben bij de vier verschillende zwembadbesturen onze informatiebehoefte aangegeven en informatie van hen ontvangen. Onze vragen waren vooral bedoeld om de exploitaties (ook van de afgelopen jaren, inclusief de coronaeffecten en energie uitdagingen) per zwembad goed in beeld te krijgen. We hebben een startgesprek gevoerd met de gemeente Hollands Kroon om een goed beeld van de informatiebehoefte te krijgen en zodoende ons eerste beeld van de vier individuele zwembaden op hoofdlijnen weer te geven en om de onderzoeksvraag goed te duiden.
2.2
gestructureerde interviews
Met de vier individuele zwembadbesturen is op locatie een interview gevoerd om een goed beeld vanuit de organisatie en de lokale situatie te krijgen. We hebben met de besturen de beheerstaken, de organisatie en de exploitatie besproken. Van deze interviews zijn per stichtingsbestuur verslagen gemaakt.
6/48
Ook met de personeelsleden / een afspiegeling van het personeel hebben we per zwembad een gestructureerd interview gevoerd. Van deze gestructureerde interviews is ook per zwembad een verslag gemaakt. De uitkomsten van de interviews hebben we op hoofdlijn met de gemeente Hollands Kroon besproken.
2.3
deskresearch
Vanuit deskresearch hebben we de onderzoeken, die er in de afgelopen jaren rondom zwemmen in de gemeente Hollands Kroon uitgevoerd zijn, geanalyseerd. We hebben gekeken naar veel verschillende aandachtsgebieden: openingstijden, programmering, activiteitenaanbod, reisafstanden, personele inzet, management, etc.
3
gestructureerde interviews
3.1
bestuur Zwembad De Venne
3.2
personeel Zwembad De Venne
3.3
bestuur Zwembad den Krieck
3.4
personeel Zwembad den Krieck
3.5
bestuur Zwembad de Wirg
3.6
personeel Zwembad de Wirg
3.7
bestuur Zwembad de Terp
3.8
personeel Zwembad de Terp
3.9
conclusies
gestructureerde interviews
3
gestructureerde interviews
Ten behoeve van ons onderzoek hebben we met de besturen en (een afspiegeling van) het personeel gestructureerde interviews gehouden. We gaan in de volgende paragrafen in op de onderstaande zwembaden: 1.
Zwembad De Venne (Hippolytushoef);
2.
Zwembad den Krieck (Breezand);
3.
Zwembad de Wirg (Nieuwe Niedorp);
4.
Zwembad de Terp (Wieringerwerf).
3.1
bestuur Zwembad De Venne
Met twee bestuursleden van Zwembad de Venne heeft het gestructureerde interview plaatsgevonden. 3.1.1
8/48
De accommodatie bestaat uit de volgende bassins (afmetingen, diepte, watertemperatuur en overige functionele voorzieningen); -
breed. -
Dit bad loopt schuin af van 0,9 meter naar 1,5 meter en vervolgens met een verzakking naar 2,2 meter diep.
-
Daarnaast is er een peuterbad van 4x8 meter. Deze loopt schuin af van 40cm naar 90 cm diep.
3.1.2
programmering
Ons is opgevallen dat er nog veel ruimte beschikbaar is gedurende een normale openstelling. Het bestuur geeft hierop het volgende aan: “Het plan is om als zwembad meer open te gaan; -
Men wil de dagen slimmer in gaan plannen. Bijvoorbeeld de zwemlessen kunnen worden vervroegd omdat er continuroosters zijn;
-
algemeen
We hebben wachtlijsten voor leren zwemmen. voor baby-peuter zwemmen geldt dat we er een 2e lesgroep bij gaan aanbieden.
Op 1 januari 2020 heeft Stichting Zwembad op Wieringen, na jaren van overleg met de Gemeente Hollands Kroon Zwembad de Venne in
Het zwembad betreft een 25 meter bad met 4 banen. In totaal 10 meter
-
De zwemles is m.b.v. ‘Zwemscore’, een ‘leerling volg softwarepakket’ om
Hippolytushoef overgenomen en is als zelfstandige organisatie het
kinderen te monitoren en ouders op de hoogte te houden, zich aan het
zwembad gaan exploiteren.
professionaliseren. Sommige medewerkers vinden dit wel lastig. Verandering wordt als moeilijk ervaren. Het is lastig om het personeel ‘aan de tablet te krijgen’.
Het bestuur wordt bijgestaan door verschillende vrijwilligers op het gebied van technisch onderhoud, toezichthouden en bij de zwemvierdaagse.
-
We gaan per 1 mei ’23 een kleine programmering doorvoeren, per 1 september ’23 zal er een grote wijziging doorgevoerd worden.”
gestructureerde interviews
3.1.3
bezoekaantallen
Vanaf 2020 zijn de volgende bezoekaantallen gerealiseerd. Opgemerkt
9/48
-
“Het is lastig om aan gekwalificeerd zwembadpersoneel te komen.
-
We hebben nog gedetacheerd personeel vanuit de gemeente. Die zijn allemaal ziek. We hadden er 3. Een is weggegaan, een is 100% ziek en
dient hierbij te worden dat in verband met de coronapandemie en de destijds getroffen maatregelen de bezoekaantallen hierdoor negatief
een is deels inzetbaar.
beïnvloed zijn.
-
jaar
bezoeken
-
2020
13.000
2021
16.500
2022
17.000
3.1.4
vrijwilligers
Naast de bestuursleden zijn er drie vrijwilligers actief. Zij houden voornamelijk toezicht bij het disco- en gezinszwemmen. De vrijwilligers krijgen een vrijwilligersvergoeding. 3.1.5
huidige situatie in zwembad
Wanneer we het onderwerp rondom de huidige situatie bespreken, dan is het bestuur hier heel duidelijk over:
We hebben de boel op het gebied van gebouw en installaties aardig onder controle. We hebben een nieuwsbrief.”
3.1.6
toekomstige situatie
De toekomstige situatie ziet er wat het bestuur betreft op zich positief uit. Men wil meer aan klantenbinding en P/R gaan doen. Daarnaast wil het bestuur de samenwerking met het onderwijs op gaan pakken, er wordt gedacht het aanbieden van ‘natte gymnastieklessen. 3.1.7
personeel
De personele situatie is erg lastig, zo geeft het bestuur aan. Het gedetacheerde personeel heeft 2 werkgevers. Dat werkt niet wanneer het bijvoorbeeld op rechten en plichten aankomt. Er moet meer personeel geworven worden, maar hoe vind je die? Het bestuur heeft een 5-puntenplan ontwikkeld, waarbij omgangsvormen een belangrijk aspect is. De bedrijfsleider is bijvoorbeeld ziek, alles komt op het bestuur aan. Er zijn gesprekken gevoerd met het personeel en er lijkt wat meer communicatie op gang te komen. Er was veel weerstand, maar ze zien dat het de goede kant opgaat.
gestructureerde interviews
3.1.8
bouwkundig en installatietechnisch
Het bestuur geeft aan dat de volgende zaken door hen uitgevoerd zijn / uitgevoerd gaan worden: -
gebouw is geverfd;
-
kozijnen zijn slecht, de latten moeten vervangen worden;
-
zwembad ‘zweet’ water (waterverlies);
-
de gietvloer in de kleedkamer hecht niet;
-
we gaan opdracht geven het filter te vervangen.
-
er zal een investering nodig zijn van zo’n 450K om naar all electric (dus gasloos gebouw) te gaan.
-
de luchtbehandelingskast is oud en functioneert niet goed, het gevolg is dat er vocht in het gebouw komt. Voor de vervanging van de luchtbehandelingskast zijn offertes opgevraagd.
3.1.9
10/48
3.1.11 samenwerking in Hoze verband Bestuurlijk Er is overleg. -
aan personeel inlenen van elkaar, life guard opleiding, EHBO, etc. Maar er komt weinig uit. -
energieprijzen dan gedaald zijn. Anders voorzien we een behoorlijke uitdaging.” 3.1.10 financieel “In 2022 hebben we € 30.000 verlies geleden. (De oorzaken: ouderen blijven weg na corona, veel vervangingsinvesteringen gedaan). 2023 ziet er naar alle waarschijnlijkheid goed uit.”
Daarnaast is men bang dat het personeel overgaat naar een ander zwembad, er is angst.
3.1.12 samenvattend De ervaringen van het zwembadbestuur: Ze willen het gedetacheerde personeel niet overnemen. -
Ze ervaren als vrijwilligers dat het best een risico is om een zwembad te besturen. Ze zijn heel druk geweest met de waan van de dag, maar willen kunnen bouwen aan een toekomst. Het kost hen nu enorm veel
energie
“We lopen uit ons contract eind december 2024. We hopen dat de
Het is lastig om samen te werken. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden
energie en slapeloze nachten. -
De aansturing van het personeel is lastig.
-
Er is veel verloop onder het personeel geweest, maar er is nog geen les uitgevallen! Ze hebben dit altijd op weten te lossen voor hun klanten.
gestructureerde interviews
3.2
personeel Zwembad De Venne
Met een aantal personeelsleden is een gestructureerd interview gevoerd. 3.2.1
algemeen
11/48
3.3
bestuur Zwembad Den Krieck
Met het complete bestuur van Zwembad Den Krieck heeft een gestructureerd interview plaatsgevonden.
“Het is een roerige tijd geweest, sinds er een nieuwe aansturing gekomen is.
3.3.1
algemeen
Eigenlijk heeft het al gerommeld vanaf 2013/2014. Wordt het zwembad
Het stichtingsbestuur bestaat uit 5 vrijwilligers. De manager is
gesloten of niet. Dat gaf veel onrust onder het personeel. Er is indertijd een
verantwoordelijk voor het reilen en zeilen binnen de accommodatie.
burgerinitiatief opgestaan om de Venne open te houden voor de inwoners.
Binnen de accommodatie is zo’n 3 FTE op basis van een 38-urige werkweek
Dat hebben ze voor elkaar gekregen. Er is een stichting opgericht die het
aan betaalde krachten werkzaam. Ze voeren de volgende werkzaamheden
beheer en exploitatie van de Venne van de gemeente overgenomen heeft.
uit: -
zwemles;
Vanaf het eerste moment is er volgens het personeel een slechte
-
grote schoonmaak klussen;
communicatie geweest. Er was weinig tot geen communicatie tussen
-
kassa diensten;
bestuur en personeel.
-
toezicht;
-
administratie.
Er wordt geen gebruikgemaakt van de expertise van het personeel wat al 10-tallen jaren in het zwembad actief is. Er heerst een negatieve spiraal. Door de corona zijn veel klanten weggelopen en omdat er een negatieve sfeer heerste, komen klanten niet snel terug. “Als personeel willen we heel graag dat we eerst de ‘oude klanten’ terug terugkrijgen.”
Zwembad Den Krieck is vooral bekend vanwege haar zwembaden, maar het gebouw herbergt nog meer ruimtes die beschikbaar zijn voor lokale organisaties. 3.3.2
programmering
Er lijkt nog ruimte te zitten in de huidige programmering. Het bestuur reageert hier als volgt op: -
Op de website staat alleen wanneer het zwembad publiek toegankelijk is. Het zwembad wordt op veel andere uren verhuurd.
gestructureerde interviews
-
Den Krieck geeft zelf, sinds 2 jaar, zwemles. Dat heeft een gunstig effect
3.3.4
gehad op de programmering en exploitatie.
Binnen het zwembad zijn op dit moment (naast het bestuur) 2 vrijwilligers
Er worden op dit moment plannen gemaakt om samen te gaan werken met een sportschool. Wellicht kan er een combinatielidmaatschap
-
12/48
vrijwilligers
actief, zij ontvangen voor hun werkzaamheden een vrijwilligersvergoeding.
aangeboden worden, waarin de leden van de sportschool ook gebruik
3.3.5
gaan maken van de zwemvoorzieningen.
-
Men geeft aan dat het goed gaat, ondanks de Corona.
-
Het bestuur is gezamenlijk al vele jaren actief en biedt daarmee
Er wordt onderzocht of schoolzwemmen weer aangeboden kan gaan worden.
3.3.3
huidige situatie in zwembad
stabiliteit.
bezoekaantallen
-
worden uitgevoerd. Op dit moment moet er een beslissing genomen
Vanaf 2020 zijn de volgende bezoekaantallen gerealiseerd. Opgemerkt dient hierbij te worden dat in verband met de corona en de destijds getroffen maatregelen de bezoekaantallen hierdoor beïnvloed zijn.
Op het gebied van onderhoud worden de zaken die gedaan moeten worden over het platte dak, wat aan vervanging toe is.
-
Verder hebben er gedurende de coronapandemie enkele verbouwwerkzaamheden plaatsgevonden, die nagenoeg allemaal met energiebesparing van doen hadden.
jaar
bezoeken
-
Er worden 380 PV-panelen geplaatst.
2020
31.802
-
Het zoutelektrolyse systeem is vervangen en er is een warmtepomp
2021
29.551
2022
43.475
gekomen die slim geschakeld wordt. -
Ze kunnen weer zo’n 10 jaar door, geeft men aan.
Het bestuur geeft aan dat er vaste klanten nog steeds niet teruggekomen
3.3.6
toekomstperspectief
zijn. Daarentegen zijn er wel weer veel nieuwe klanten/doelgroepen
Het idee van het bestuur, kijkend naar de energiekosten, is dat door deze
gekomen.
investeringen er nagenoeg break-even gedraaid kan worden. Met andere
In 2022 is het zwembad verhuurd aan meer huurders dan de jaren ervoor.
woorden: door de energiebesparende maatregelen is de verwachting dat de energiekosten gelijk blijven.
gestructureerde interviews
3.3.7 -
klanten en producten
Op dit moment kijkt het bestuur positief naar de toekomst. Door de eerder uitgevoerde energiebesparende maatregelen heeft het bestuur al vooruitgedacht en kunnen ze zoals ze het zelf aangeven ‘gerust’ de toekomst in, zeker voor de komende 10 jaar, zelfs met de huidige energieontwikkelingen.
-
-
Natuurlijk kan er door onvoorziene omstandigheden zaken anders verlopen.
3.3.8
personeel
Het personeelsbestand is stabiel. Het werven van nieuw personeel is een uitdaging, door de krapte op de arbeidsmarkt. 3.3.9
3.3.11 energie Het verbruik is zo’n 65K op jaarbasis. 3.3.12 financieel De stichting ontvangt al sinds jaar en dag jaarlijks subsidie van de gemeente. Het risico wat eventueel kan ontstaan is wanneer de gemeente haar subsidiebeleid gaat aanpassen. 3.3.13 samenwerking binnen Hoze De ervaringen van het zwembadbestuur zijn de volgende: Het bestuur is positief gestemd, ondanks de coronapandemie en de energieprijzen van deze tijd. Het bestuur merkt wel dat zij als vrijwillig bestuur meer en meer als een ondernemer moet opereren.
bouwkundig en installatietechnisch
-
Zie voorgaand.
-
Verder is het bestuur nog aan het onderzoeken wat er mogelijk is op het
-
Ze zijn blij met de samenwerking met de gemeente.
-
Het bestuur wil met een ‘stip op de horizon’ kunnen werken. Nu is men van jaar tot jaar afhankelijk van de subsidiebijdrage van de gemeente
gebied van crowdfunding.
Hollands Kroon. Er moet nagedacht worden over een meer jaren
3.3.10 samenwerking -
De samenwerking met zwemvereniging Oude Veer verloopt prima.
-
De vereniging heeft op dit moment zo’n 140 leden (zwemmen en reddend zwemmen).
De zwemlessen zijn 2 jaar geleden, op verzoek van de zwemvereniging, overgenomen door de stichting.
De gemeente Hollands Kroon is groeiende, dat houdt in dat er in potentie meer klanten komen.
-
13/48
perspectief, realistisch en geïndexeerd. 3.3.14 personeel -
De manager geeft aan dat het personeel tevreden is.
-
Jaarlijks wordt de zwemtest georganiseerd en vinden BHV/EHBO opfriscursussen plaats.
gestructureerde interviews
-
De cao-zwembaden geldt voor de medewerkers.
-
Er zijn geen medewerkers die gedetacheerd worden vanuit de
-
-
14/48
Het zwembad is ook voorzien van een jetstream als recreatieve voorziening.
gemeente.
3.4.2
Door het gebruik van SPLASH-software is ook een
De openstelling van de accommodatie is opgenomen in onderstaande
professionaliseringsslag gekomen voor wat betreft administratie en
tabel. In het zwembad worden verschillende activiteiten georganiseerd,
leerlingvolgsysteem voor de zwemlessen.
waaronder banenzwemmen, leszwemmen, verschillende doelgroep
Zwembad Den Krieck is vanuit haar zwemopleiding aangesloten bij de
activiteiten, gezinszwemmen en triatlontrainingen.
NPZ/NRZ.
3.4
bestuur Zwembad De Wirg
Met vier bestuursleden en de bedrijfsleider heeft een gestructureerd interview plaatsgevonden. 3.4.1
algemeen
Zwembad De Wirg is gebouwd in 1972. Het 50 jaar oude gebouw is in eigendom en wordt beheerd en geëxploiteerd door Stichting Zwembad De Wirg. De accommodatie beschikt over een instructiebad van 28 bij 8 meter, waarvan het diepe gedeelte 8 meter lang is en 10 meter breed. De diepte varieert van 0,55 tot 3.00 meter. In totaal heeft het bad 240 m² aan wateroppervlakte. Het bassin is voorzien van een kleine glijbaan in het ondiepe gedeelte en een duikplank aan de diepe zijde van het bad. Naast het instructiebad is er een peuterbad. De afmetingen bedragen zo’n 3,70 bij 2,85 meter met afgeronde hoeken. Het peuterbad heeft een diepte van 0,45 meter en een wateroppervlakte van zo’n10 m².
programmering
dag maandag dinsdag woensdag donderdag vrijdag zaterdag zondag
tijd 10:00 – 21:30 08:00 – 21:30 09:00 – 20:30 14:00 – 21:30 09:00 – 11:00 08:15 – 14:00 09:45 – 13:30
De nieuwe bedrijfsleider (zij is sinds 2020 bedrijfsleider) is begonnen met het leggen van nieuwe contacten met scholen, fysiotherapeuten (hydrotherapie) en bedrijfsleiding van zwembaden in de buurt om krachten te bundelen. Zwemles (Zwem ABC) gaat meer geïntensiveerd worden, hier is markt voor, zo geeft men aan. De klanten zijn tevreden met de kwaliteit van de zwemlessen.
gestructureerde interviews
15/48
Het is met name lastig om het huidige personeel mee te krijgen in
3.4.4
veranderingen. Er zijn nieuwe instructeurs gekomen en die brengen een
Het is lastig om mensen te mobiliseren. Er is wel veel ondersteuning vanuit
positieve dynamiek. 3.4.3
bezoekaantallen
Het is lastig om de bezoeken uit het softwaresysteem te krijgen. Tijdens corona zijn niet altijd alle passen gescand op momenten dat bijvoorbeeld de
vrijwilligers
maatschappelijk verantwoord ondernemen. Bijvoorbeeld voor de raambewassing, ICT en het onkruid weghalen daarvoor is veel ondersteuning vanuit de lokale ondernemers die het zwembad een warm hart toedragen.
corona app gecontroleerd moest worden.
3.4.5
Onze beste inschatting is nu: 2020 17.500 bezoekers (31.000 moet op basis
Alle zaken rondom techniek, onderhoud en energie heeft het bestuur goed
van volledige bezetting, zonder Corona geweest zijn), 2021 21.610 zoals in het jaarverslag staat. Ook in 2022 hadden we in het begin van het jaar nog last van corona. Als we nu naar de afgelopen 12 maanden t/m maart 2023 kijken, komen we tot 28.000 bezoekers op jaarbasis. jaar
bezoeken
2020
17.500
2021
21.610
2022
28.000
Na de coronapandemie zijn vooral de oudere bezoekers weggebleven, zij zijn nog niet allemaal weer teruggekomen. Met name de zwemlessen worden goed georganiseerd. Het team is nagenoeg zelfsturend door de ervaring die zij heeft.
huidige situatie
in haar vingers, zo geeft men aan. De Omgevingsdienst is tevreden over de veiligheid en hygiëne van het zwembad. Er zijn energiebesparende maatregelen getroffen. Er zijn legionella problemen geweest in het verleden, maar die zijn volledig opgelost. Er zijn nu chemische en thermische protocollen, zodat alles rondom legionella onder controle is. De grootste uitdaging ligt op dit moment bij de aansturing van het team. Er is in het verleden veel gebeurd rondom medewerkers. Een nieuwe bedrijfsleider, nieuwe werkschema’s, etc. Dit vergt steeds uitdaging om te bouwen aan het team. Vakinhoudelijk is het team heel goed, maar we merken dat het soms lastig is om hen aan te sturen.
gestructureerde interviews
3.4.6
toekomstperspectief
16/48
3.4.8
bouwkundig en installatietechnisch
Het bestuur is positief gestemd. De eerste jaren hebben ze vooral
Alles lijkt onder controle. De eerstvolgende bouwkundige uitdaging wordt
bouwkundig en installatietechnisch veel uitdagingen gehad. Dit lijkt nu
het dak wat vervangen moet worden.
onder controle. Een zoutelektrolysesysteem is nieuw aangeschaft. Dit systeem is gekocht op Ze zien met name kansen in de uitbreiding van zwemlessen. 3.4.7
personeel
een grotere capaciteit dan voor het huidige bad, met als idee dat het meegenomen zou kunnen worden naar eventueel een nieuw zwembad.
Er zijn 5 personeelsleden gedetacheerd vanuit de gemeente bij de stichting.
3.4.9
samenwerking
Allen hebben een lang dienstverband (vaak meer dan 20 jaar).
Men probeert samenwerkingen op te bouwen met de volgende organisaties (of men heeft al samenwerkingen):
De beginsituatie was 11 medewerkers (5,2 FTE), allen gedetacheerd vanuit
-
Fysiotherapeuten;
de gemeente Hollands Kroon. Op dit moment zijn er nog 5 gedetacheerde
-
Buitenbad De Rijd / Stichting;
medewerkers (2,7 FTE) vanuit Hollands Kroon werkzaam. De stichting heeft
-
Hoze;
daarnaast 6 medewerkers (2,0 FTE) in dienst.
-
Zwembad ‘t Woudmeer ( i.v.m. lifeguard training).
In de beleving van het bestuur betekent de detachering dat er 2 ‘bazen’ zijn:
3.4.10 energie
de stichting en de gemeente. Dit ervaart men soms als lastig aan te sturen.
De energietarieven zijn 3x hoger dan voorheen omdat de stichting ‘uit haar contract liep’.
Het bestuur wil het personeel overnemen onder de conditie dat vooral zij die
Op dit moment is het bestuur met dynamische tarieven aan de slag gegaan.
‘willen’ overgenomen worden van de gemeente. Zij die niet ‘willen’, worden
Er wordt gekeken of er via de TEK-regeling energiekosten kunnen worden
niet overgenomen. Natuurlijk moet er voor het personeel een goede
gesubsidieerd.
regeling getroffen worden (er is immers een groot verschil of je in gemeentelijke dienst bent, of dat je in de cao-zwembaden valt).
Er is ten opzichte van de situatie voor de overname een energiebesparing van 44% gerealiseerd. Dit is mede doordat de gemeente Hollands Kroon het
gestructureerde interviews
17/48
mogelijk maakte om, in 2019 al voor de overname, de
haar eigen broek op. Het 1 + 1 = 3 effect is niet van toepassing,
luchtbehandelingskast te vervangen door een van onze keuze. Daarnaast
samenwerking is lastig. Alle zwembadbesturen hebben hun eigen agenda.
zijn de ketel, boiler en aansturing van de warmte technische installatie
Er vindt wel overleg plaats bijvoorbeeld over tarifering en in de coronatijd
vervangen.
was er structurele afstemming. 3.4.13 samenvattend
Energieverbruik in MWh (mega wattuur) 800
Ervaring van zwembadbestuur:
700
De volgende zaken hebben veel energie gekost:
600
-
500
Een zwembad exploiteren vergt veel inzet. Met name aan de onderhoud-, installatietechnische- en bouwkundige zijde;
400 300
-
Het legionella probleem moest getackeld worden;
200
-
De corona en de bijpassende maatregelen hebben veel energie gekost;
100
-
De samenwerking met het bestaande personeel verliep moeizaam, mede doordat de bedrijfsleider vertrok en vervangen moest worden.
2015
2016
2017
2018 Electra
2019
2020
2021
2022
Gas
-
Het is lastig om nieuw personeel te krijgen in de huidige tijd en er is personeel weggegaan wat vervangen moest worden.
3.4.11 financieel
-
Het uitgangspunt van het bestuur is om het gedetacheerde personeel
Het zwembad staat er financieel gezien goed voor.
over te nemen onder de conditie dat vooral zij die ‘willen’ overgenomen
Door investeringen en onderhoud is de stichting wel ingeteerd op haar
worden van de gemeente. Zij die niet ‘willen’, worden niet overgenomen.
vermogen. (Maar dat is logisch).
-
Natuurlijk moet er voor het personeel een goede regeling getroffen worden (er is immers een groot verschil of je in gemeentelijke dienst
3.4.12 samenwerking binnen Hoze Eind 2015 is de HOZE-groep opgericht met als doel het in stand houden van de zwemvoorzieningen in alle vier de hoofdkernen van de gemeente Hollands Kroon. Er is regelmatig bestuurlijk overleg. Ieder zwembad houdt
bent of dat je in de cao-zwembaden valt). -
Er lijkt meer rust binnen de organisatie te zijn gekomen. Hierdoor kan ervan af nu meer gestroomlijnd gaan worden.
gestructureerde interviews
-
3.5
18/48
Het bestuur geeft aan dat zij de toekomst positief tegemoetzien. Een
Er is ook een ander geluid in het team. Er is ook begrip voor de rol van het
zwembad voor de inwoners in de regio Nieuwe Niedorp en Winkel is van
zwembadbestuur en de bedrijfsleider. De meningen binnen de
groot belang.
gedetacheerde medewerkers zijn verschillend.
personeel Zwembad de Wirg
Met nagenoeg alle personeelsleden van Zwembad de Wirg zijn
Wanneer we naar de toekomst kijken: -
overgang naar een nieuwe werkgever daar niet financieel op achteruit
gestructureerde interviews gevoerd. Er heeft in eerste instantie een gesprek
gaan. We willen in de gemeentelijke cao blijven. We willen niet over
plaatsgevonden met de personeelsleden die vanuit de gemeente
naar het stichtingsbestuur en de cao-zwembaden. Daarvoor is te veel
gedetacheerd zijn en later hebben we een tweede gesprek gevoerd met de
gebeurd. Wij hebben in het verleden 2 keer middels een brief
personeelsleden die in dienst zijn van het stichtingsbestuur. We hebben op
aangegeven bij de gemeente in loondienst te willen blijven. Deze
verzoek van het stichtingsbestuur dit tweede overleg ingepland, omdat we
brieven waren gericht aan De gemeenteraad, College B&W,
in het eerste interview een te eenzijdig beeld gekregen hadden.
Ondernemingsraad en Werkgroep Hoze. We staan nog steeds achter de inhoud van deze twee brieven. De reden om in loondienst van de
Het gedetacheerde personeel geeft aan een zelfsturend team te zijn. De
gemeente te willen blijven zijn de volgende:
medewerkers lopen al vele jaren mee in het zwembad en hebben vaak aan één woord genoeg. Zij geven verder aan dat er nauwelijks communicatie met het bestuuris. Er is een bedrijfsleider die het verlengstuk van het bestuur zou moeten zijn en met organisatorische en personele zaken van doen heeft. Een aantal medewerkers vindt dat de bedrijfsleider hen geen werk uit handen neemt en niet altijd zichtbaar is. Uiteindelijk regelen ze eigenlijk alles zelf. Er is bijvoorbeeld jong personeel bijgekomen, zij worden door het personeel begeleid en dat gaat goed. Het personeel geeft aan dat de sfeer gespannen is. Onderling gaat het prima, maar met de bedrijfsleider en het bestuur is er te weinig communicatie.
“Als je al zo lang in dienst bent bij de gemeente, dan wil je bij een
§
goede arbeidsvoorwaarden;
§
goede pensioenopbouw bij het ABP;
§
de gemeente is een stabiele en betrouwbare werkgever wat voor een stichting bestaande uit vrijwilligers niet vanzelfsprekend is.”
-
“Het beste is in onze ogen een sterfhuisconstructie, dus gewoon in dienst blijven bij de gemeente en gedetacheerd worden bij de stichting.”
In een tweede bespreking, die ongeveer een half jaar later plaatsgevonden heeft, hebben we de medewerkers die in dienst van de stichting zijn, geïnterviewd.
gestructureerde interviews
19/48
Zij geven een genuanceerder beeld van de huidige situatie.
-
iedereen heeft het gevoel dat er onderling een prima band is;
Er wordt aangegeven dat de onderlinge samenwerking steeds beter
-
ze ervaren de reacties van klanten als positief, bijvoorbeeld vrijwilligers
verloopt. Het team is in de afgelopen periode dichter naar elkaar toe
hebben een nieuwe klok opgehangen, dat werd gezien en we kregen
gegroeid. In augustus 2023 werd het teamoverleg voor het eerst als een
complimenten, dat geeft waardering en dus een goed gevoel;
positieve bijeenkomst ervaren. Ze geven aan dat er oud zeer zit bij enkele,
-
vanuit de gemeente gedetacheerde, werknemers. Zij geven verder aan
als klanten aangeven het gebouw schoon te vinden, dat wordt ook als compliment ervaren en dat geeft een fijn gevoel.
vooral een positieve sfeer te willen en zo min mogelijk over het verleden te
-
ze zien de toekomst positief tegemoet;
willen hebben. Zij staan er immers blanco in. De toekomst is immers veel
-
ze willen meer team building;
belangrijker!
-
ze willen graag meer inzicht in de resultaten/cijfers van De Wirg om ook daar meer gevoel bij te krijgen.
Zij geven verder het volgende aan: -
-
Zwembad de Wirg gaat meer digitaliseren en aan de slag met onder
ze zijn tevreden, maar af en toe is het doorbijten (maar dat ligt vooral in
andere een softwarepakket en IPad’s om de vorderingen van het
het vervangen bij ziekte/extra uren die dan voor andere lesgroepen
leszwemmen bij te houden.
gedraaid moeten worden); -
het is een klein en knus team, het is gezellig;
-
natuurlijk zijn er altijd wel zaken die verbeterd kunnen worden, zo wordt er aangegeven dat het goed zou zijn om tenminste zo’n 4x per jaar een personeelsbijeenkomst te hebben en met elkaar casussen te bespreken en bijvoorbeeld organisatorisch aspecten;
-
in augustus was de BHV/EHBO/AED training leuk en dat gaf een goede sfeer;
-
3.6
Met twee bestuursleden en de bedrijfsleider heeft een gestructureerd interview plaatsgevonden. 3.6.1 -
verschillende zaken heerst, ook al lijkt de afgelopen periode de spanning er wat af te zijn;
algemeen
In Wieringerwerf komt een nieuw sportcomplex met daarin onder andere een nieuw zwembad. De bouwwerkzaamheden zijn inmiddels
er wordt aangegeven dat men geen 2 kampen wil hebben, maar ze merken wel dat er boosheid is/dat er een andere mening over
bestuur Zwembad de Terp
gestart. De geplande opleverdatum is juni 2024. -
Door de coronapandemie heeft het zwembad in de afgelopen jaren met veel lagere bezoekaantallen te maken gehad. De gemeente heeft hierin goede financiële ondersteuning gegeven zo geeft het bestuur aan.
gestructureerde interviews
20/48
-
Inmiddels zijn de bezoekaantallen anno 2022 vele malen hoger.
3.6.3
-
Er zijn 4 extra zwemlesgroepen (40 kinderen) gestart voor kinderen die
-
Voor onderhoudswerkzaamheden is er een groepje vrijwilligers actief.
-
Er zijn zo’n 10 vaste vrijwilligers die ondersteuning bieden bij
gevlucht zijn uit de Oekraïne. -
Het zwembad heeft Recreatex als softwaresysteem geïnstalleerd om de
toezichthouden tijdens banenzwemmen, receptie werkzaamheden en
administratieve processen rondom kaartverkoop, planning en de registratie van deelnemers te professionaliseren. -
Per 1 januari 2023 is een nieuwe manager voor het nieuwe sportcomplex gestart.
3.6.2
als extra ondersteuning bij aquasporten. -
De bezoekaantallen zijn, doordat er coronapandemie was, waardoor het zwembad gesloten moest worden en later met aangepaste openingstijden en maximale bezoekaantallen te maken had, negatief van invloed geweest. Het bestuur geeft aan dat er vaste klanten nog steeds niet teruggekomen zijn. Daarentegen zijn er wel weer veel nieuwe klanten/doelgroepen gekomen. Het doel van het nieuwe zwembad is om te stijgen naar 45.000 bezoeken. jaar
bezoeken
2019
39.438
2020
24.771
2021
20.071
2022
36.000
Het inwerken van de vrijwilligers en de afstemming met de betaalde krachten moet continu aandacht voor zijn.
-
bezoekaantallen
vrijwilligers
De vrijwilligers die toezicht houden bij het banenzwemmen doen net als het betaalde personeel jaarlijks de zwemtest en de BHV/EHBO cursus.
-
De vrijwilligers worden door het bestuur gewaardeerd met een kerstattentie, gemeenschappelijke personeelsuitjes en structurele begeleiding. Ze maken onderdeel uit van het team.
3.6.4
huidige situatie
-
Met de exploitatie gaat het goed.
-
Technisch gezien is het op dit moment letterlijk ‘dweilen met de kraan open’. Het zwembad is echt op en aan vervanging toe. Op dit moment worden er nog energiebesparende maatregelen doorgevoerd omdat de energiekosten de pan uitrijzen. Zaken die in 1,5 jaar nog besparing opleveren worden uitgevoerd. Installatietechnisch zijn er in de afgelopen periode nog heel wat uitdagingen geweest. Die overigens allemaal opgelost zijn. De stichting draagt de kosten van al deze aanpassingen zelf.
gestructureerde interviews
-
In het verleden is er te weinig interne sturing geweest. Dat lag niet aan
3.6.7
de inzet, maar er was nauwelijks visie en beleid. Het stichtingsbestuur is
-
hiermee in afgelopen periode aan de slag gegaan. -
21/48
genomen wordt, dat alles geregeld is. (Vergunningen, personeel,
positief ervaren. Inmiddels merkt het bestuur dat er meer structuur in de
producten, P/R en communicatie, facilitair, etc.) Dit is een enorme klus
organisatie gekomen is. Door onder andere de inzet van de vrijwilligers
waarmee niet vroeg genoeg mee gestart kan worden.
is ook de druk op het betaalde personeel verminderd. Er kan nu een
3.6.5 -
toekomstperspectief
Het bestuur geeft aan heel blij met het nieuwe sportcomplex te zijn en uit te kijken naar het in gebruik nemen van het nieuwe zwembad.
-
Ze hebben bootcamp opgestart, maar het werd te druk met kinderen.
-
Er is helaas (nog) geen zwemvereniging.
-
We zien een toekomst in de triatlonsport, het zwembad wordt gehuurd
Het bestuur kijkt uit naar het nieuwe zwembad en is gestart met opstartmanagement. Ze wil voorbereid zijn wanneer het bad in gebruik
De programmering en de roosters werden door het personeel niet als
keertje vrij genomen worden.
nieuw zwembad
3.6.8
samenwerking
Er wordt met onder andere de volgende organisaties samengewerkt: -
BSO;
-
Zwemtrainer;
-
Zorgboerderij;
-
Stichting aangepast sporten;
-
Duikschool.
door een goede zwemcoach. Hij ziet veel mogelijkheden voor nieuwe
3.6.9
activiteiten.
Het bestuur maakt zich zorgen over de energiekosten. Zwembad de Terp is een afgeschreven zwembad. Het huidige energiecontract is 5x hoger dan het vorige contract, wat afgelopen jaar afliep. Het bestuur gaat dit met de gemeente Hollands Kroon bespreken. Ze is zelf ook al aan de slag met energiebesparende maatregelen en het bestuur heeft een aanvraag voor subsidie bij het TEK loket gedaan. (Tegemoetkoming Energiekosten energie-intensief mkb).
3.6.6
personeel
-
Er zijn 4 vaste personeelsleden van 50+;
-
En 2 jongere personeelsleden;
-
Er zal nieuw personeel geworven moeten worden;
-
Bestuur is ook met stageplekken bezig.
energie
gestructureerde interviews
3.6.10 financieel
22/48
-
door hen niet overgenomen gaan worden. De reden is het verschil in
Het bestuur is positief gestemd, doordat er op dit moment goede omzetten behaald worden. 3.6.11 samenwerking Hoze -
De vertegenwoordigers van de 4 zwembaden uit de gemeente HK
arbeidsvoorwaarden conform de verschillende cao’s (gemeente versus zwembaden). -
Het initiatief voor deze overleggen ligt bijna altijd bij het bestuur van Zwembad de Terp.
-
transparant. -
personeelsleden dan onder condities van de cao-zwembaden in dienst
o coronapandemie;
komen bij de stichting.
o tarieven; o zonnepanelen (fonds Rabobank); o relatie gemeente HK; o … -
Begrotingen worden door alle zwembaden individueel ingediend.
-
Verslaglegging ook vaak door Zwembad de Terp.
-
Er is ook nog een afstemmingsoverleg van de Noord-Hollandse Zwembaden (SZNH). Hieraan neemt Zwembad de Terp deel.
Het voorstel vanuit de stichting zou zijn dat de gemeente een volledige afkoopregeling per individu treft en dat de nu nog gedetacheerde
Er wordt onder andere overlegd over:
o subsidiestromen;
Hoe moet de stichting onder deze voorwaarden het personeel overnemen? Dit is naar hun mening onvoldoende inzichtelijk/
komen aantal keren per jaar bij elkaar. -
Het bestuur geeft duidelijk aan dat de gedetacheerde personeelsleden
3.7
personeel zwembad de Terp
Met een afspiegeling van het personeel is een gestructureerd interview gevoerd. Men geeft aan tevreden te zijn met het stichtingsbestuur. Het bestuur heeft visie en is transparant. Ook de samenwerking met de nieuwe zwembadmanager verloopt goed. Er werd in de afgelopen jaren werkdruk ervaren omdat er doordat er zo’n klein team was nauwelijks vrij genomen kon worden. Het bestuur heeft dit door onder andere met vrijwilligers te
3.6.12 samenvattend -
Het bestuur is positief over de ontwikkelingen in Wieringerwerf en met name natuurlijk de bouw van het nieuwe zwembad.
werken, voor een groot gedeelte opgelost. Dat werd enorm gewaardeerd. Werken met vrijwilligers vergt ook een andere aanpak. Door het verloop onder vrijwilligers moeten zaken vaak meerdere keren door het personeel
gestructureerde interviews
23/48
uitgelegd worden, dat wordt soms als lastig ervaren. De vrijwilligers worden
hebben de conclusies onderverdeeld in zaken die voor alle zwembaden
gewaardeerd, mede door hun inzet kan er af en toe vrij genomen worden of
gelden en we hebben conclusies per individueel zwembad uitgewerkt:
wanneer er een collega ziek is, vervanging geregeld worden.
3.8.1 -
Kijkend naar de toekomst:
algemeen
Er zijn 4 stichtingen die vanuit en burgerinitiatief opgericht zijn voor het
Als je al 50 jaar in dienst bent bij de gemeente, dan wil je bij een overgang
behoud van de zwemvoorzieningen in hun lokale omgeving. Hierbij is
naar een nieuwe werkgever daar niet financieel op achteruit gaan, geeft het
enorm veel werk verzet en moeten we hen complimenteren met de
personeel aan. We willen in de gemeentelijke cao blijven.”
geleverde resultaten. Met name de gebouw-technische kant lijkt op een goede wijze opgepakt te zijn.
Het personeel geeft aan dat het uiteindelijk een sterfhuisconstructie is,
-
+
Voor alle vier de zwembaden geldt dat we zien dat er aandacht besteed is aan het gebouw. We hebben in dit onderzoek geen technische- of
omdat de personeelsleden 60 zijn: -
ze hebben via de gemeentelijke cao goede arbeidsomstandigheden;
bouwkundige schouw uitgevoerd. Maar het viel op dat alles er op het
-
personeelszaken van de gemeente heeft de detacheringsovereenkomst
oog schoon, opgeruimd en hygiënisch uitzag. We zijn eerder ook in de
voor hen goed geregeld.
vier zwembaden geweest en er is een grote verbetering zichtbaar.
De suppletie van de verschillen tussen de cao-gemeente en cao-
Hiervoor hebben we de stichtingsbesturen onze complimenten
zwembaden wordt bijgelegd;
gemaakt.
-
-
De overname van de exploitatie en het beheer van de vier individuele
-
Goede pensioenvoorziening;
-
Wellicht kan men eerder stoppen (ze willen geen pensioenbreuk);
zwembaden, door de verschillende stichtingen, wordt per
-
als ze meer uren zouden gaan draaien, onder welke cao gebeurt dat
stichtingsbestuur anders beleefd;
dan?
-
De overname van de exploitatie en het beheer van de vier individuele zwembaden, door de verschillende stichtingen, wordt door met name
3.8
conclusies
Naar aanleiding van de gestructureerde interviews komen we tot de volgende zaken die ons opvielen en hebben we conclusies getrokken. We
het gedetacheerde personeel per zwembad anders beleefd; -
Het effect van de coronapandemie is duidelijk zichtbaar in de bezoekaantallen van alle zwembaden in de jaren 2020, 2021 en deels in 2022.
gestructureerde interviews
-
Bij de drie zwembaden waar personeel vanuit de gemeente Hollands
24/48
-
Het bestuur zou liever meer toekomstperspectief hebben door
Kroon is gedetacheerd zijn verschillen in cao en er zijn mede hierdoor
meerjarige afspraken met de gemeente Hollands Kroon te maken
communicatieproblemen tussen bestuur en personeel.
bijvoorbeeld voor de komende 10 jaar.
3.8.2
specifiek per zwembad
-
Het zwembad had in 2022 de meeste bezoeken per jaar (in vergelijking met de andere 3 zwembaden).
Zwembad de Venne -
Stichting Zwembad op Wieringen heeft bestuurlijke uitdagingen gehad: o
ziekte van medewerkers;
-
Het bestuur heeft financieel en technisch gezien de boel goed op orde.
o
de gevolgen van de coronapandemie;
-
Al vanaf de start van de stichting was er onrust onder het
o
en er is veel tijd van de bestuursleden gaan zitten in alle zaken die met het gebouw van doen had.
-
Zwembad de Wirg
gedetacheerde personeel. -
communicatie met de bedrijfsleider en het bestuur. (Er zijn ook
aan te trekken.
gedetacheerde medewerkers die aangeven dat ze er met elkaar het
De communicatie met het gedetacheerde personeel verloopt
beste van moeten maken en daarom positiever gestemd zijn).
moeizaam;
-
Er is een ervaren en zelfsturend team op het gebied van zwemlessen.
Zwembad de Venne heeft het minst aantal bezoeken op jaarbasis,
-
Het gedetacheerde personeel wil niet in dienst treden bij het
vergeleken met de andere 3 zwembaden.
stichtingsbestuur. -
Zwembad Den Krieck -
Een aantal gedetacheerde personeelsleden ervaart weinig
Er zijn personele uitdagingen, het is lastig om gekwalificeerd personeel
Het bestuur van Zwembad Den Krieck, lijkt bestuurlijk gezien, de zaken
De medewerkers die in dienst zijn van de stichting, zijn tevreden en vinden de Wirg knus en gezellig.
-
goed op orde te hebben.
Er zijn geen twee kampen, ook al merkt men dat er spanningen zijn/waren bij de gedetacheerde medewerkers.
-
Er is continuïteit binnen het bestuur.
-
De onderlinge band tussen de personeelsleden is goed.
-
Het zwembad heeft geen gedetacheerd personeel.
-
Er wordt een digitaliseringsslag geslagen op het gebied van
-
Het bestuur is toekomstgericht en heeft een duidelijke visie zowel op technisch als aan de organisatorisch/bestuurlijke gebied;
toegangscontrole en zwemles monitoring. -
Men ziet de toekomst positief tegemoet.
gestructureerde interviews
25/48
Zwembad de Terp
Er zijn grotere uitdagingen op personeelsgebied bij Zwembad de Venne en
-
In Wieringerwerf komt een nieuw zwembad en dat is hard nodig gezien
Zwembad de Wirg. Met name de overgang van onderneming in 2020 is op
de huidige staat van de accommodatie.
het gebied van personele zaken door omstandigheden niet goed verlopen.
Door de vervijfvoudiging van de energiekosten in 2023, ten opzichte van
Dat heeft te maken gehad met zieke werknemers, verloop onder
de jaren ervoor, is er een financieel risico voor de huidige exploitatie van
werknemers en communicatie tussen bestuur en personeel en wellicht nog
de oude ‘De Terp’.
meer redenen die we tijdens de interviews niet hebben kunnen analyseren.
Het bestuur van Zwembad de Terp is een sterk bestuur met
Op het gebied van exploitatie en beheer van de technische kant van de
toekomstvisie.
zwembaden zien we dat alle stichtingsbesturen de zaken goed op orde
-
Er is een bedrijfsleider.
hebben. Natuurlijk zijn het verouderde zwembaden, maar we zien dat ze
-
Het personeel is tevreden (ook het gedetacheerde personeel) op het
van groot belang zijn voor de lokale samenleving. Het feit dat er vier
gebied van communicatie tussen het bestuur en het personeel.
burgerinitiatieven opgestaan zijn om de zwembaden vanuit
Het personeel wil in principe niet in dienst van de stichting, maar via een
burgerparticipatie open te houden is een groot compliment aan de
sterfhuisconstructie gedetacheerd blijven.
stichtingsbesturen.
-
-
-
Er is toekomstperspectief. We kunnen aangeven dat de interviews met de vier verschillende besturen
3.8.3
conclusies en visie Treem
en personeel op een prettige wijze verlopen zijn. Men was open en transparant naar ons.
We hebben 4 stichtingsbesturen en het personeel gesproken. Er zitten verschillen tussen de vier zwembaden onderling. Er zijn twee zwembaden
We zien ook dat er verbeterpunten noodzakelijk zijn. Met name bij
(Zwembad Den Krieck als Zwembad de Terp) waar het meeste goed lijkt te
Zwembad de Wirg en Zwembad de Venne waar de relatie tussen
gaan. Er is visie op bestuurlijk- en organisatorisch niveau in relatie tot het
bestuur/bedrijfsleider en het personeel aandacht behoeft. De aansturing en
personeel. Het personeel is er over het algemeen tevreden. Natuurlijk zijn er
begeleiding van het personeel, door het bestuur en bedrijfsleider, is
altijd kleine zaken die verbeterd kunnen worden en dat gebeurt dan ook of
essentieel. Ons advies aan het bestuur is om structurele
wordt opgelost.
personeelsbijeenkomsten te gaan organiseren en personeelsbeleid toe te
gestructureerde interviews
gaan passen. Werk-, functionerings- en beoordelingsgesprekken moeten gevoerd gaan worden. Eventuele rechtspositionele gevolgen moeten geborgd worden via de formele werkgever, de gemeente Hollands Kroon. Vanuit de gemeente Hollands Kroon moet er meer duidelijkheid gaan komen over de toekomst van de zwembaden en de detachering van de personeelsleden. Onze mening is dat er daardoor rust gaat komen en dat het personeel weet waar het aan toe is. Communicatie is een containerbegrip, maar we hebben in alle besprekingen gehoord dat dit essentieel is voor werkplezier en sfeer binnen een organisatie. In sommige gevallen hebben we zelfs gevraagd waarom personeelsleden er nog werken omdat ze erg negatief waren. Maar de loyaliteit aan het lokale zwembad, er zijn voor de kinderen en gebruikers en hun lange arbeidsverleden en daarbij opgebouwde arbeidsvoorwaarden zorgen voor een langer verblijf.
26/48
4
samenwerkingsverband HOZE
4.1
HOZE-groep
4.2
conclusie
samenwerkingsverband HOZE
4
samenwerkingsverband HOZE
HOZE staat voor Hollands Kroon Overleg Zwembaden Exploitatie. Zij hebben zich de afgelopen jaren hard gemaakt voor het behoud van de vier zwembaden in de gemeente.
28/48
Tijdens de coronapandemie was HOZE-groep hèt aanspreekpunt voor de gemeente in het kader van de door de overheid gestelde voorwaarden (lock down, sluiten, beperkte openstelling, etc.). Hoe moeilijk het tijdens de pandemie ook allemaal was, deze overleggen zijn in goede harmonie verlopen en waren oplossingsgericht.
4.1
HOZE-groep
De HOZE-groep bestaat uit vertegenwoordigers van de besturen van de vier afzonderlijke stichtingen die de publieke binnenbaden in de gemeente exploiteren. De HOZE-groep is het aanspreekpunt van de gemeente Hollands Kroon. Ze is een overlegorgaan en heeft geen officiële entiteit (stichting, BV, NV en dergelijke). We hebben met de vertegenwoordigers van de HOZE-groep gesproken en met hen teruggekeken hoe de onderlinge overleggen sinds de overgang van de vier zwembaden naar de stichtingen verlopen zijn. Tijdens de burgerinitiatieven, om de zwembaden open te houden, was intensieve afstemming. Er is gezamenlijk opgetrokken. Ook in de periode van het maken van afspraken met de gemeente Hollands Kroon om het beheer en de exploitatie door de vier individuele stichtingen op te pakken is intensief onderling contact geweest.
1
Zie notitie 20171010_notitie_HOZE_V11 van de KNZB
Vanuit HOZE-groep dient ook de, voor de zwembaden, beschikbare subsidie verdeeld te worden. Hierover vindt tenminste een keer per jaar overleg plaats. De vier individuele zwembaden organiseren verder alles individueel voor hun eigen zwembad. Vooral op initiatief van het bestuur van Zwembad de Terp wordt het HOZEoverleg geïnitieerd. Tijdens de gestructureerde interviews hebben we begrepen dat men wel graag onderlinge afstemming heeft, maar dat men ook angstig is voor met name onderlinge concurrentie aangaande personeel. Er is immers krapte op de arbeidsmarkt met betrekking tot gekwalificeerd zwembadpersoneel. Van de plannen uit 20171 om als HOZE-groep een gedragen voorstel voor de toekomstige organisatiestructuur voor de baden in de gemeente Hollands Kroon te realiseren, zijn er op organisatiestructuur niveau
samenwerkingsverband HOZE
resultaten geboekt. Van plannen om gezamenlijke inkoop of gedeelde diensten uit te voeren is niets gerealiseerd. HOZE-groep had, op basis van de in 2019 gemaakte afspraken, met een gezamenlijk plan en een voorstel ten aanzien van subsidie moeten komen in 2022, dit is niet gebeurd. Alle zwembaden hebben dit individueel gedaan. We kunnen absoluut stellen dat de individuele zwembaden herkenbaar zijn in hun eigen omgeving. De hoge lokale betrokkenheid heeft niet voor niets geleid tot de inrichting van de HOZE-groep en het momentum dat nodig was om draagvlak te krijgen voor een plan om de zwembaden in exploitatie te houden. Deze lokale betrokkenheid vertegenwoordigt niet alleen maatschappelijke, maar ook een bedrijfseconomische waarde. Immers, wanneer de gemeenschap zich betrokken voelt bij het zwembad, zal: a.
er meer interesse zijn om gebruik te maken van het zwembad en deel te nemen aan de activiteiten die er worden georganiseerd en
b.
de bereidheid groter zijn er ook een bijdrage aan te leveren, in welke vorm dan ook.
Het is dus zaak om te borgen dat men zich ook in de uiteindelijk nieuwe situatie ‘herkende in het zwembad’. Een zekere eigenheid in programmering en dergelijke moest dan ook behouden moeten blijven. Daarnaast diende ook bewaakt te worden dat elk zwembad zijn begroting realiseert. Zoals we hebben begrepen uit de interviews is dit dan ook het geval (op de periode van de coronapandemie na).
29/48
4.2
conclusie
De HOZE-groep functioneert als overlegorgaan en is eerste aanspreekpunt voor de gemeente Hollands Kroon. Er is een ad hoc overlegstructuur, vaak op initiatief van het bestuur van Zwembad de Terp. Er wordt geen gezamenlijke inkoop vanuit HOZE-verband uitgevoerd. Ook andere zaken als bijvoorbeeld financieel administratieve monitoring, verzekeringen, management, personeel, etc. worden niet vanuit HOZE-verband georganiseerd. Wij vinden het een gemiste kans dat er nauwelijks samengewerkt wordt. Er zijn zeker mogelijkheden om als individuele zwembaden gezamenlijk op te trekken. We vinden het argument dat de individuele zwembaden bang zijn dat hun personeel over zou lopen een zwak argument. Het 1+1=3-effect zou wat ons betreft meer vanuit een gezamenlijk belang opgezocht moeten worden. We zien nu eigenlijk vier eilanden die los van elkaar hun zwembaden exploiteren. In 2017 hebben de individuele zwembaden aangegeven solidair met elkaar te willen zijn en elkaar te helpen om daadwerkelijk vier zwembaden open te kunnen houden. De gezamenlijke inkoop zou tactisch worden afgestemd. Bijvoorbeeld door te inventariseren hoe een en ander indertijd in de zwembaden liep, te bekijken waar het het beste en tegen de laagste kosten georganiseerd is, om daarna te bekijken of de andere zwembaden ook konden profiteren van
samenwerkingsverband HOZE
deze aanpak. We zien hier, wat ons betreft, te weinig resultaat geboekt. Alle zwembaden lijken hun eigen ‘wielen uit te vinden’ en vooral op zichzelf gericht te zijn. Alleen al de aanschaf van bijvoorbeeld software voor kassa’s / toegangscontrole / leerlingvolgsystemen, hiervoor hadden de zwembaden onderling nauwere afstemming kunnen zoeken en wellicht kortingen kunnen bedingen. Wij kunnen nog wel meer zaken verzinnen waar vanuit gezamenlijkheid opgetreden had kunnen worden. We adviseren dan ook dat dit soort zaken in de toekomst worden opgepakt in het bestuurdersoverleg (waarbij ook de bedrijfsleiders van de individuele zwembaden aanwezig zouden moeten zijn). In 2017 hebben we een ‘shared service center’, wat de vorm van een coöperatie (U.A.) kan hebben, geadviseerd. We zien hier nog steeds een kans liggen om van individueel gericht naar SAMEN te gaan. Deze samenwerking gaat de toekomstbestendigheid van de vier individuele zwembaden vergroten!
30/48
5
verzorgingsgebied en bezoekpotentieel
5.1
verzorgingsgebied
5.2
bezoekpotentieel
5.3
zwembadconfiguratie
5.4
conclusie
verzorgingsgebied en bezoekpotentieel
5
verzorgingsgebied en bezoekpotentieel
Inzicht in het verzorgingsgebied van zwembaden vormt een belangrijke basis voor een indicatie van het aantal mensen dat van de zwemvoorzieningen gebruik zal c.q. kan maken.
5.1
verzorgingsgebied
Veelal wordt een gemeente als primair verzorgingsgebied beschouwd (in het geval dat een gemeente bijvoorbeeld over één zwembad beschikt). Binnen de gemeente Hollands Kroon zijn vier publieke binnenbaden. De gemeente Hollands Kroon is een gemeente die in 2012 is ontstaan na de fusie van de gemeenten Wieringen, Wieringermeer, Anna Paulowna en Niedorp. Deze plaatsen beschikken over een (verouderde) zwemvoorziening, waardoor de gemeente Hollands Kroon niet zomaar volledig kan worden toegerekend aan het verzorgingsgebied. Bij de bepaling van het verzorgingsgebied voor de vier individuele zwembaden hebben we gekeken naar: -
omliggende plaatsen en de nabijgelegen concurrerende publieke binnenzwembaden;
-
(reis-) afstanden tot de diverse zwembaden.
2
https://hollandskroon.incijfers.nl/dashboard/bevolking-3
32/48
Per 1 maart 2023 wonen in de gemeente Hollands Kroon 49.447 inwoners2. De verwachting is dat de bevolking tot en met 2050 licht zal gaan stijgen tot zo’n 54.640 inwoners. Op onderstaande kaart wordt de spreiding van de zwembaden in Hollands Kroon weergegeven. Er zijn vier overdekte zwembaden in de gemeente. In Wieringerwerf (zie rode stip) wordt op dit moment een nieuw zwembad gebouwd.
verzorgingsgebied en bezoekpotentieel
33/48
Om te kunnen bepalen wie waar gaan zwemmen en hoeveel reisafstand
kilometer in beeld gebracht. De reisafstanden van 3 kilometer zijn in deze
daar gemiddeld genomen tussen mag zitten, baseren we ons in eerste
overzichtskaart per zwembad groen gearceerd.
instantie op het enige onderzoek wat in Nederland uitgevoerd is. In 2016 heeft het Mulier Instituut een Brancherapport sport uitgebracht. De titel van dit onderzoek is ‘Sportaccommodaties in Nederland’. In dit rapport wordt de sport in beeld gebracht en welke reisafstanden gebruikers tot een sportaccommodatie per verzorgingsgebied op basis van gemeentelijke stedelijkheid (met afstanden in kilometers) willen realiseren. Er is een onderverdeling gemaakt in vormen van stedelijkheid (met daarachter de reisafstand): -
zeer sterk stedelijk (1,7 km);
-
sterk stedelijk (2,2 km);
-
matig stedelijk (2,2 km);
-
weinig stedelijk (2,7 km);
-
niet stedelijk (3,5 km).
Uit de analyse van de onderzoekers van het Mulier Instituut blijkt dat over het algemeen genomen, naarmate men in een gemeente woont die meer stedelijk is, de gemiddelde afstand van inwoners naar een sportaccommodatie afneemt. Voor zwemmen geldt dat dit van zeer sterk stedelijk (1,7 kilometer) tot niet stedelijk (3,5 kilometer) is. We hebben voor de vier zwembaden in de gemeente Hollands Kroon het volgende overzichtskaartje gemaakt en daarbij een reisafstand van 3
reisafstand naar zwembad 3 kilometer
Voor een plattelandsgemeente, zoals de gemeente Hollands Kroon, kunnen we ons voorstellen dat reisafstanden groter mogen zijn. In de gemeente Hollands Kroon is men meer gewend aan langere reistijden, zo hebben we
verzorgingsgebied en bezoekpotentieel
34/48
uit meerdere bronnen vernomen. We stellen daarom voor om een maximale
We hebben ook voor de overige zwembaden een overzichtskaart met een
reistijd van 15 minuten met de auto te hanteren. Hiervoor hebben we ook
reisafstand van 15 minuten met de auto gemaakt.
overzichtskaarten gemaakt. Vanuit de huidige locatie van Zwembad de Terp is bekeken hoe groot het gebied is, indien rekening wordt gehouden met een reistijd van 15 minuten per auto. Bij een reistijd van 15 minuten wordt duidelijk dat er een zekere overlap is met de locatie / het verzorgingsgebied van zwembad de Venne en zwembad de Wirg is.
Zwembad de Venne, (Hippolytushoef) met 15 minuten reisafstand per auto
Wanneer we de reisafstand vanuit Zwembad de Venne beschouwen, dan zien we dat er binnen 15 minuten reistijd ook bij de zwembaden Den Krieck en De Terp kunnen zijn.
Zwembad de Terp, (Wieringerwerf) met 15 minuten reisafstand per auto
verzorgingsgebied en bezoekpotentieel
35/48
Zwembad Den Krieck, (Breezand) met 15 minuten reisafstand per auto
Zwembad de Wirg, (Winkel) met 15 minuten reisafstand per auto
Vanuit Zwembad Den Krieck kan men binnen de gemeente Hollands Kroon
Wanneer we de reistijd vanuit Zwembad de Wirg beschouwen, dan is
binnen 15 minuten bij Zwembad de Venne zijn. Buiten de gemeentegrens is men in 15 minuten in Den Helder bij ‘Aquacentrum Den Helder’.
Zwembad de Terp binnen een reisafstand van 15 minuten bereikbaar. Buiten de gemeentegrens zijn Zwembad De Wiel in Schagen en Zwembad de Duikerdel in Noord-Scharwoude ook binnen 15 minuten bereikbaar. Er liggen in de omgeving van de gemeente Hollands Kroon ook nog binnenzwembaden die bijvoorbeeld bij een vakantiepark liggen. Dit zijn niet publiek toegankelijke zwembaden en daarom hebben we deze zwembaden buiten beschouwing gelaten.
verzorgingsgebied en bezoekpotentieel
5.2
36/48
bezoekpotentieel
Het ‘bezoekpotentieel’ is een lastig te definiëren begrip. Alles is afhankelijk
Hieronder een overzicht van de bij ons bekende bezoekaantallen:
van: locatie, openstelling, programmering, aanbod activiteiten,
Zwembaden
begeleiding, prijs, etc. Er is in Nederland nauwelijks een zwembad hetzelfde,
Zwembad De Terp
eigenlijk kunnen we zelfs zeggen dat je geen gemeente met elkaar kunt vergelijken. Door de jarenlange ervaring, die Treem als specialist in de exploitatie van sportaccommodaties heeft, komen we op meerdere manieren aan een indicatie van het bezoekpotentieel. De belangrijkste eerste stap (de basis), om zo’n inschatting te kunnen maken, is dat we in overleg met de opdrachtgever een programmering voor een basisjaar maken èn daarnaast kijken we naar de volgende aspecten: -
huidige- en historische bezoekaantallen;
-
landelijke ervaringscijfers door monitoring (en onze ervaring);
-
concurrentie andere zwembaden in de omgeving.
De bezoekaantallen van de zwembaden in de afgelopen jaren waren wisselend. Met name door Corona zien we de effecten op de bezoekaantallen. Bij de uitgewerkte interviews (zie hoofdstuk 2) hebben de besturen van de vier stichtingen aangegeven wat de effecten in 2020 en in 2021 op de bezoekaantallen zijn geweest. Ook in 2022 geeft men aan dat de bezoekaantallen nog niet terug zijn op het niveau van 2019. Er blijven nog steeds veel ouderen weg die in 2019 nog wel naar het zwembad kwamen.
2019
2020
2021
2022
39.438
24.771
20.071
36.000
Zwembad De Venne
-
13.000
16.500
17.000
Zwembad Den Krieck
-
31.802
29.551
43.457
Zwembad De Wirg
-
17.500
21.610
25.400
totaal
121.857
In totaal zijn er zo’n 122.000 bezoeken voor alle zwembaden gezamenlijk in 2022 geweest. Hierbij moeten we de opmerking plaatsen dat de bezoekaantallen niet in ieder zwembad even nauwkeurig bijgehouden worden. Het kunnen er dus ook meer of minder zijn. Als controle op bezoekaantallen passen we het animocijfer toe. Het bezoekpotentieel van een accommodatie geeft een indicatie over het te verwachten bezoekaantal van de zwemvoorziening. Dit bezoekpotentieel wordt vaak bepaald op basis van de inwoners uit het verzorgingsgebied en het aantal keren per jaar dat inwoners uit dat verzorgingsgebied gemiddeld genomen een zwembad bezoeken. Dit getal wordt ‘animocijfer’ genoemd. In 2012 (het meest recente beschikbare landelijke onderzoek) telden de openbaar toegankelijke zwembaden in Nederland samen 71 miljoen bezoeken. Gerelateerd aan het inwoneraantal van Nederland destijds, bedroeg het gemiddeld aantal bezoeken per inwoner aan een openbaar
verzorgingsgebied en bezoekpotentieel
37/48
zwembad afgerond 4,2 per jaar. Ook in andere onderzoeken wordt
recreatiebassin heeft een meer monofunctioneel karakter. Het realiseren
gesproken over een gemiddelde van tussen de 4 en 6 bezoeken per jaar. Dit
van monofunctioneel zwemwater leidt in beginsel tot een groter
getal wordt ook wel het (landelijk) ‘animocijfer’ genoemd.
zwemwateroppervlak, doordat in het monofunctionele zwemwater niet alle doelgroepen gehuisvest kunnen worden. Met multifunctioneel inzetbaar
Als voor het verzorgingsgebied van de gemeente Hollands Kroon (zo’n
zwemwater (zoals configuraties van een wedstrijdbassin of
50.000 inwoners) gerekend wordt met het landelijk gemiddelde animocijfer
doelgroepenbassin) kan – bij een efficiënte programmering – meerdere type
tussen de 4,0 en 6,0 zou het bezoekpotentieel uitkomen op (afgerond)
activiteiten worden geprogrammeerd, waardoor in beginsel minder
tussen 200.000 en 300.000 bezoeken per jaar. Met in totaal zo’n 122.000
zwemwater benodigd is.
bezoeken is het animocijfer 2,44 (dus gemiddeld 2,44 bezoeken per jaar per inwoner uit de gemeente Hollands Kroon). En dit animocijfer is natuurlijk