1a Omgevingsvisie Hollands Kroon

Verder bekijken we de mogelijkheid om de ruimtes onder en rondom de energie-infrastructuur in te richten als natuurstapstenen. Op deze manier willen we optimaal gebruikmaken van de beschikbare ruimte om natuur te bevorderen en de biodiversiteit te vergroten.

Daarnaast richten we ons op weidevogelbeheer, waarbij we speciale aandacht besteden aan het beschermen en bevorderen van het leefgebied van weidevogels. Hierbij kan je denken aan het creëren van geschikte broed- en voedselgebieden en het nemen van maatregelen om verstoring en predatie te minimaliseren. Wat bedoelen we hiermee? Natuurstapstenen: kleine oppervlakten groen door het landschap, die diersoorten helpen te verplaatsen van het ene naar het andere natuurgebied. Ecologische verbindingen: De groene verbinding tussen het ene natuurgebied en het andere natuurgebied die deel uitmaken van de ecologische hoofdstructuur. Ze worden gebruikt als trekroutes en als tijdelijk leef- en voortplantingsgebied door dieren. Groenblauwe dooradering: het netwerk van de natuurlijke elementen in het landschap. Dit netwerk bestaat zowel uit droge landschapselementen, zoals houtwallen, bomenrijen, kruidenrijke randen, als uit natte elementen, zoals sloten, beken met natuurlijke oevers en poelen.

Een andere aanpak per gebied In elk gebied van onze gemeente zien we mogelijkheden om de natuur en biodiversiteit te verbeteren. Echter, de aanpak en focus verschillen per gebied. Op Wieringen en in het Westfriese landschap leggen we de nadruk op weidevogels door het bevorderen van vochtig kruidenrijk grasland en het laat maaien van weilanden. Ook hebben we de ambitie om de landschapsstructuren op Wieringen terug te brengen in samenwerking met partners als Landschapszorg Wieringen en Landschap NH. 54

Hoofdlijnen uit de participatie

Faciliteer de boer als zoetwatermanager NNN netwerk Het voltooien van het NNN (Natuurnetwerk Nederland) vormt een doelstelling van de Provincie Noord-Holland. Onze gemeente heeft de verantwoordelijkheid om een robuust groen en waterrijk netwerk te creëren dat naadloos aansluit op het NNN. Hoewel de hoeveelheid NNN-gebied in gemeente Hollands Kroon niet buitensporig groot is in vergelijking met andere gemeenten, hebben recente ontwikkelingen wel bijgedragen aan het versterken van natuurwaarden. Een voorbeeld hiervan is de aankoop van gronden langs het Oude Veer in Anna Paulowna door de Provincie, met de intentie om deze als natuur in te richten.

Waterbeschikbaarheid en waterkwaliteit zijn belangrijke thema’s in de Kop door verzilting en klimaatverandering. Het zoete water in onze gemeente wordt aangevoerd vanuit het IJsselmeer. De belangrijkste zoetwaterbuffer van Nederland. De aanvoer van zoet water is erg belangrijk, niet alleen voor drinkwater maar ook voor natuur en landbouw. De landbouw gebruikt zoet water bijvoorbeeld voor het beregenen van hun gewassen en het uitspoelen van verzilting. De zoetwatervoorraad in het IJsselmeer wordt echter krapper door klimaatverandering en een toenemende watervraag. Het is niet meer vanzelfsprekend dat het IJsselmeer in de toekomst kan voorzien in al onze waterbehoefte. Daarom moeten we zorgvuldiger omgaan met het zoete water. Voor de verdeling van het zoete water gebruikt het Hoogheemraadschap een verdringingsreeks.

Bovendien streeft de Provincie ernaar om 1478 hectare bos aan te planten, waarvan 1398 hectare als ‘nieuw’ bos (buiten bestaande natuurgebieden). Momenteel wordt onderzocht hoe het Robbenoordbos en Dijkgatsbos kunnen worden uitgebreid. Vanuit de gemeente hechten wij belang aan het versterken van de groenblauwe dooradering in de Wieringermeer. Daarom kijken we niet alleen naar de bosuitbreiding, maar ook hoe deze kan aansluiten/bijdragen bij/aan andere opgaven. Hierbij gaan we uit van de volgende synergie: • Natuurontwikkeling en recreatie gaan hand in hand. Hier koppelen we de ambities op recreatie vanuit de Kustvisie. • De agrarische sector speelt een belangrijke rol en kan bijdragen met nieuwe (biobased) teelt aan de contouren van de bosuitbreiding. • Ontwikkeling van verblijfsaccommodatie/recreatiewoningen rondom de IJsselmeerkust

De zoetwatertoevoer is met name belangrijk voor de gebieden in de gemeente die te maken hebben met verzilting. Dit zien we in delen van de Anna Paulownapolder en Wieringermeer. Hier wordt het zoete water gebruikt om zout uit te drukken. Wanneer er minder zoet water aangevoerd wordt zal het gebied eerder verzilten. Dit heeft cruciale gevolgen voor de landbouw in het gebied. Daarom moeten we nu in actie komen. Op dit moment zijn we namelijk kampioen in het afvoeren van water richting de zee bij bijvoorbeeld hevige regenval. We moeten in de toekomst toewerken naar manieren om het zoete water juist vast te houden zodat we dit op een later moment kunnen gebruiken. Groen: gebieden met geen noemenswaardige verzilting, geel: gebieden met sterke interne verzilting (in droge perioden kan er onvoldoende zoet water beschikbaar zijn om het zoute water door te spoelen.

55

Chemische gewasbescherming als laatste redmiddel

‘De beschikbaarheid van zoetwater wordt steeds crucialer. We hebben het dan over het belang van waterbesparing, het vergroten van waterbuffering en het ontwikkelen van robuuste watersystemen’ (Agrariër bij participatiebijeenkomst)

Boeren zonder chemische gewasbeschermings- middelen. Dat is ons doel. We zien dat steeds meer agrariërs hier al bewust mee bezig zijn. Zo zijn er al verschillende technologische innovaties in omloop zoals robots die onkruid verwijderen met lasers. Daarnaast voert de samenleving ook druk uit op de agrarische sector om deze verandering in te zetten. Toch is het nog niet zo gemakkelijk. Niet voor alle gewasbeschermingsmiddelen is op dit moment een goed alternatief beschikbaar. Als deze middelen niet meer gebruikt mogen worden dan kan de voedselvoorziening mogelijk in gevaar komen. We zijn ons ervan bewust dat de transitie naar biologische teelt dus niet zomaar is gerealiseerd. Hier is tijd voor nodig. Wel is het belangrijk om een stip aan de horizon te zetten waar we naartoe willen. We faseren chemische middelen dus langzamerhand uit, zetten in op technologische ontwikkelingen die mechanisch planten kunnen beschermen en biologische oplossingen.

‘De bewustwording bij de agrariër is ongekend hoog’ ‘Verzilting is de sluipmoordenaar in de Kop’ (Agrariërs bij participatiebijeenkomst)

Agriport versterken als hightech agri-tech cluster Agriport ligt als hotspot in de agrarische hoofdstad. Agriport heeft een zeer goede infrastructuur, zowel voor auto, data als energie. Deze vestigingskwaliteiten maken Agriport een interessante vestigingslocatie voor de versterking en verbreding van de economie van de gemeente. Een plek waar innovatieve bedrijvigheid gerelateerd aan de agrarische sector bij elkaar komt en hierdoor bijdraagt aan de agrarische hoofdstad van de toekomst. Agriport is net als de Eemshaven ook een vestigingslocatie voor grootschalige datacenters. Op deze plek wordt agri, energie, dataverzameling en glastuinbouw met elkaar gecombineerd. Al deze onderdelen versterken elkaar. Voor smart farming is dataverzameling en uitwisseling van groot belang. De reeds gevestigde techbedrijven investeren bijvoorbeeld in de agrarische sector om te innoveren voor een toekomstbestendige sector. Als gemeente willen we de dynamiek van grootschalige ontwikkelingen en investeringen in onze regio benutten als vliegwiel voor een brede welvaart in Hollands Kroon.

De verziltingssituatie heeft dan ook onze aandacht, We moeten wel in actie komen voor het te laat is, om ervoor te zorgen dat onze vruchtbare grond nog goed bruikbaar blijft, nu en in de toekomst. We zetten dan ook volop in op watermanagement op het agrarisch bedrijf. Het is belangrijk dat grondeigenaren het zoet water dat op hun perceel valt beter vasthouden en watergebruikers moeten kijken naar alternatieve bronnen. Dit kan bijvoorbeeld door het gebruik maken van ondergrondse wateropslag, druppelirrigatie voor gewassen, peilgestuurde drainage of innoveren op het gebied van precisielandbouw. Zodat er minder zoet water nodig is om de gewassen te beregenen. De gemeente vraagt actief aandacht bij andere overheden voor de watertoevoer richting ons gebied. Daarnaast stimuleren we de agrarische sector actief om zelfredzaam te worden op het gebied van waterbehoefte. Dit doen wij niet alleen. Het Hoogheemraadschap heeft hier een leidende rol in. Boeren vervullen in de toekomst meer en meer een rol als zoetwatermanager.

Agriport is als werklocatie cruciaal voor de ambitie ‘agrarische hoofdstad van de toekomst’. Daarom is het wenselijk dat bedrijven die zich hier vestigen op Agriport een link hebben met de agrarische sector of deze versterken. We streven naar een cluster van agrarische bedrijvigheid dat bijdraagt aan de groei en ontwikkeling van de gemeente en de regio. We koppelen hier verschillende 56

sectoren die kennis met elkaar uitwisselen om elkaar te versterken. Agriport is tevens een broedplaats voor innovatieve startups en scale-ups in de agrarische sector.

de regionale economie en de agrarische sector versterken. Kansen liggen met name in functies die passen bij de speerpuntsectoren; agri, tech of energie. Grootschalige distributiecentra (ook wel XL locaties genoemd) horen daar niet bij.

Ontwikkelprincipes toekomst Agriport Toegelicht: datacenters

De kracht van Hollands Kroon en daarmee ook van Agriport ligt in de grote ruimte en in de grote structuren (snelweg, energienetwerken) die door het gebied lopen. Er is en blijft hoogstwaarschijnlijk veel vraag naar ruimte door verschillende ontwikkelingen in de gemeente en specifiek op en rondom Agriport. Denk hierbij aan uitbreiding van glastuinbouw, datacenters, logistiek, startups en scale-ups. Echter is er maar beperkte ruimte op Agriport. Dit roept de vraag op hoe we de groei een plek kunnen geven terwijl we geconfronteerd worden met schaarste op verschillende fronten. Daarnaast moeten we rekening houden met andere opgaven die zich in het gebied afspelen, zoals met name de energietransitie en het behoud van vruchtbare landbouwgrond. Hier is het van belang om te prioriteren in ruimtegebruik. Hoewel grootschalige ontwikkelingen de gemeente in de afgelopen jaren een economische impuls gegeven, hebben deze ook veel impact gehad op de omgeving. Daarom willen we ook niet zomaar verder groeien en werken we aan de landschappelijke inpassing van deze ontwikkelingen, een visie op de A7 corridor en randvoorwaarden voor verdere ontwikkeling. De toekomst van Agriport geven we daarom vorm aan de hand van twee algemene ontwikkelprincipes.

Het gebruik van data wereldwijd blijft groeien, en daarmee ook de vraag naar geschikte locaties. Deze sector is sterk in ontwikkeling en technische innovaties hebben veel invloed op de fysieke ontwikkellocaties. Het is daarom belangrijk om in afstemming met de rijksoverheid en provincie de in Noord-Holland gevestigde infrastructuur voor datacenters te versterken c.q. optimaal benutten. De gemeente ziet hierin, mits passend in de datacenterstrategie en vestigingsvoorwaarden, kansen voor de regio en brede welvaart.

Principe 2. Toekomstperspectief Agriport De groeiende vraag naar economische ontwikkellocaties, zowel autonoom als regionaal, vereist dat we vooruitkijken. Deze omgevingsvisie kijkt ten slotte door naar 2040. Daarom willen we het idee van een beperkte uitbreiding van Agriport op termijn niet volledig terzijde schuiven. Dit wordt ondersteund door onze plannen voor woningbouw langs de A7-corridor, die we willen verbinden met de bedrijvigheid in de Wieringermeer. Bij een proces om tot keuzes te komen hoort dat we vooraf met alle partijen in gesprek gaan over de invulling van de A7 corridor en Agriport. De opties voor uitbreiding worden uitgewerkt en afgewogen in een toekomstperspectief voor Agriport dat als hoofdstuk wordt toegevoegd aan deze omgevingsvisie.

Toegelicht: Verbetering landschappelijke inpassing en groen

De grootschalige ontwikkelingen op Agriport van de afgelopen jaren hebben ervoor gezorgd dat de beleving van het landschap langs de A7 bij Agriport is veranderd. Achteraf constateren we dat er tijdens deze ontwikkelingen te weinig aandacht is geweest voor landschappelijke inpassing. Ook kan er in brede zin veel meer gedaan worden aan natuurontwikkeling op bedrijventerreinen. Daarom werken we samen met bedrijven aan goede planvorming vooraf en behoud en herstel van landschappelijke waarden.

Kaart met de huidige contouren van Agriport

Principe 1: Ontwikkeling binnen de huidige contouren Voordat we overwegen om de contouren van Agriport beperkt uit te breiden, kijken we eerst naar de mogelijkheid om het gebied binnen de huidige contouren te optimaliseren en te ontwikkelen. Daarbij is veel aandacht voor het verbeteren van de groenstructuur en landschappelijke inpassing. Binnen de huidige contouren van Agriport is het voor bedrijven mogelijk om hun bedrijf in de toekomst te ontwikkelen. Dit kan door middel van revitalisering, herstructurering, transformatie of meervoudig grondgebruik. We streven naar meervoudig ruimtegebruik op Agriport, waarbij zowel de glastuinbouw, datacenters als andere bedrijvigheid 57

Net als bij alle grootschalige ontwikkelingen in Hollands Kroon hanteren we uitgebreide participatie vooraf, maar ook tijdens het proces als dat noodzakelijk is. Ontwikkelingen moeten niet enkel bijdragen aan economische ‘groei’, maar ook aan sociale en maatschappelijke doelstellingen. Hiervoor is het ‘Inspiratiekader Brede Welvaart’ opgesteld voor nieuwe initiatieven van grootschalige- en bedrijfsontwikkelingen op basis van de economische, sociale, ruimtelijke en duurzame meerwaarde voor korte en lange termijn.

De aanlanding van wind op zee (VAWOZ) kan in verschillende vormen plaatsvinden. Via elektrolyse op zee komt er waterstof aan land door het Waterstofnetwerk Nederland. Deze gaat gedeeltelijk bestaan uit bestaande buisleidingen, nu nog in gebruik voor aardgas. Dit heeft weinig tot geen ruimtelijk impact. De regio Kop van Noord-Holland heeft de uitdrukkelijke wens om gekozen te worden als aanlandlocatie voor waterstof omdat dit past in de ambitie om een landelijke waterstofhub te worden. Aanlanding middels elektriciteit is een andere mogelijkheid. Hoewel de kabels hierbij ondergronds komen te liggen vraagt dit ruimte voor de plaatsing van een converterstation en mogelijk ook een elektrolyser en/of batterij. Ook hiervoor zijn meerdere hectares aan grond nodig. Mogelijk betekent een elektrische aanlanding dat er vanaf het 380kV station een dubbele mastenrij in plaats van een enkele mastenrij nodig is richting het zuiden. De meerwaarde van deze ontwikkeling kan zijn dat er veel energie beschikbaar komt voor economische activiteiten. Vooral op nationaal niveau is dit belangrijk vanwege de bijdrage aan landelijke klimaatdoelstellingen. Een elektrische aanlanding kan potentieel bijdragen aan brede welvaart, als dit aanbod van elektriciteit bijdraagt aan het faciliteren van hoogwaardige werkgelegenheid. Dit is echter niet met zekerheid te zeggen.

Om deze reden staan we enkel onder voorwaarde van het vergroten van de brede welvaart open voor een elektrische aanlanding. Dit zou geborgd kunnen worden door middel van een duurzaam investeringsfonds in de regio. Met dit duurzame investeringsfonds kan de Wieringermeerpolder zich verder door ontwikkelen tot hoogwaardig, innovatief, economisch gebied. Een innovatief data en agri-tech cluster met nationale impact.

Grootschalige energievoorzieningen Het gebied Agriport is door de ligging en al aanwezige voorzieningen een logische plek voor grootschalige energieontwikkelingen. We hebben het dan over het aanleggen van de 380kV netuitbreiding Noord-Holland Noord, de aanlanding van wind op zee (VAWOZ) en mogelijk elektrolyse. Besluiten hierover worden genomen door het landelijke bestuur, omdat de gemeente niet de bevoegdheid heeft voor dergelijke omvangrijke projecten. Deze maatregelen zijn simpelweg noodzakelijk. De keuze is niet of maar wel hoe we hier het beste mee om kunnen gaan. Daarom zijn wij en de regiogemeenten betrokken bij de trajecten en spreken wij ons gezamenlijk uit over wat wij wel en niet wenselijk vinden. Het heeft onze voorkeur, ook van de regiogemeenten, om het 380 KV station te plaatsen op Agriport nabij het huidige hoogspanningsstation Middenmeer 150. Alles overwegende heeft deze locatie de minst negatieve impact voor de regio, zijn risico’s goed beheersbaar en zijn de synergievoordelen hier het grootst. Voorwaarde is dat het plan goed wordt ingepast en maatschappelijke ‘terugbetaling’ goed wordt uitgewerkt. Dit past in de regionale visie en het maakt het mogelijk om de ambitie voor de ontwikkeling van de A7 corridor, waarbij woningbouw en bedrijvigheid elkaar versterkt, verder uit te werken. Ook past dit in onze visie op Agriport als vliegwiel voor brede welvaart.

Vooral de bovengrondse masten hebben visuele impact. Door de juiste mitigerende maatregelen kan onnodige industrialisatie in het landschap worden voorkomen. De verbinding brengt ook oplossingen voor het netcongestie probleem. En er zijn koppelkansen met duurzame energieoplossingen zoals waterstof. Hierdoor kunnen nieuwe woningbouwprojecten en bedrijven weer een nieuwe of zwaardere aansluiting krijgen. Ook biedt het kansen voor nieuwe bedrijvigheid om zich te vestigen. De uitbreiding is ook noodzakelijk om de transitie van het aardgas af te kunnen realiseren. Naast ruimtelijke impact biedt het dus mogelijkheden voor groei in de gemeente maar ook voor de regio.

Grote Windmolens In Hollands Kroon staan 99 windmolens die onderdeel uitmaken van windpark Prinses Ariane (ook wel Wieringermeer). Eén van de afspraken bij de komst van dit windmolenpark is dat de solitaire windmolens (32 stuks) moeten worden verwijderd. De uiterste datum hiervoor is februari 2026. De gemeente staat op dit moment geen nieuwe windmolens toe. Hierbij moeten we wel vermelden dat de provincie NH bevoegd gezag is voor windmolens vanaf 5 MW of groter of meer dan 2 stuks.

58

Landbouw als onderdeel van de energievoorziening

de zonnepanelen minder stroom en kan een kleine windmolen een goede aanvulling zijn om voldoende stroom op te wekken die benodigd is. We stimuleren agrarische ondernemers om hun bedrijf te verduurzamen en staan een kleine windmolen toe als aanvulling op de energie opwek. Wel is de landschappelijke inpassing van deze kleine windmolens een belangrijk aandachtspunt. We stellen aparte beleidsregels op voor kleine windmolens.

De vraag naar energie is in onze regio de afgelopen jaren toegenomen. Hierbij speelt de industrialisatie van de agrarische sector, verduurzaming van de maatschappij (warmtepompen, elektrische auto’s) maar ook de komst van de glastuinbouw, datacenters en de groei van Agriport een rol. Tegelijkertijd staan we met elkaar voor een uitdaging waarbij we van fossiele energie af moeten stappen en meer duurzame energie moeten gaan opwekken. In het klimaatakkoord hebben we, Nederland, hier afspraken over gemaakt richting 2050.

Zware mobiliteit rijdt op waterstof Als gemeente zetten we samen met medeoverheden uit de provincie en het bedrijfsleven in op waterstof in de mobiliteitssector. Het gaat hierbij specifiek om waterstof voor zware mobiliteit en industrie. Dit past binnen onze nieuwe koers: in plaats van ons te richten op enkel waterstoftankstations, werken we aan de ontwikkeling van Clean Energy Hubs. Deze hubs bieden niet alleen toegang tot waterstof, maar integreren verschillende duurzame energieoplossingen, waardoor ze bijdragen aan een toekomstbestendige energie-infrastructuur in de provincie.

In onze gemeente wordt onder andere door de aanwezigheid van windpark Wieringermeer al veel duurzame energie opgewekt. Afgewogen tegen het energieverbruik in de gemeente is dit echter nog lang niet genoeg duurzame energie. Kleine stappen die genomen kunnen worden zijn het realiseren van zon op (elk) dak en kleine windmolens voor agrariërs. Daarnaast is het nodig om minimaal in te zetten op de bestaande afspraken uit de RES, 3,6 TWh aan duurzame energie opwek voor NHN in 2030 maar ook daarna richting 2050. Binnen de gemeente zijn zonneweides op agrarische grond uitgesloten. Voor SMR’s (small modular reactors) is binnen de gemeente ook geen draagvlak.

We zien met name kansen voor waterstofgebruik bij zware transport zoals vrachtwagens. We zijn niet zo zeer voorstander van het gebruik van waterstof bij personenauto’s omdat er al veel (duurzame) waterstof nodig is om de zware industrieën te verduurzamen en er alternatieve duurzame energiebronnen beschikbaar zijn voor personenauto’s.

Geen zonnepanelen op agrarische grond, wel op daken

Waterstof is een relatief nieuwe technologie in de energiewereld. Om deze reden is er nog weinig regelgeving en beleid op dit gebied. We wachten de in ontwikkeling zijnde wet- en regelgeving hierover af.

We gaan zuinig om met onze agrarische grond en blijven dan ook bij het uitgangspunt dat we geen zonnepanelen/ zonneparken toestaan op agrarische grond. We zien nog voldoende mogelijkheden om de zonnepanelen te plaatsen op (agrarische) daken. Een belangrijk aandachtspunt bij de bouw van nieuwe gebouwen is dat het dak voldoende stevig is om de zonnepanelen constructie te kunnen dragen. In de toekomst zien we ook mogelijkheden voor de opslag van energie in lokale batterijen. De huidige beschikbare batterijen zijn echter vooral geschikt voor dagopslag van energie en zijn nog niet krachtig genoeg om de energie voor langere tijd op te slaan of voor seizoensopslag. Echter gaat deze technologie snel en is dit in de toekomst wellicht wel mogelijk.

Ontwikkelprincipes voor grootschalige ontwikkelingen Voorgaand zijn verschillende grootschalige ontwikkelingen besproken. Deze ontwikkelingen kunnen aanzienlijke gevolgen hebben voor zowel de gemeente als onze inwoners. Daar waar we bevoegd gezag zijn, houden we controle over de besluitvorming. We willen de impact van deze grootschalige veranderingen benutten om het algemene welzijn binnen de gemeente te versterken. Desalniettemin, zijn er situaties waarin de Provincie of het Rijk het bevoegd gezag zijn voor ontwikkelingen. In deze gevallen zoeken we als gemeente samenwerking en streven naar een positieve bijdrage aan onze gemeenschap en leefomgeving. We hebben ontwikkelprincipes opgesteld die ons helpen bij het maken van een juiste afweging in toekomstige grootschalige ontwikkelingen.

Kleine windmolens bij bedrijven in het buitengebied Veel agrarische ondernemers zijn bezig met verduurzamen en hebben vaak zonnepanelen liggen op de daken van hun agrarische bebouwing. De zonnepanelen leveren hoofdzakelijk stoom in de zomermaanden. In de winter, wanneer er minder zon is, leveren

59

Ontwikkelprincipes • Grootschalige ontwikkelingen en investeringen in de gemeente moeten bijdragen aan de brede welvaart en algemeen welzijn van de inwoners. • Uitgebreide inwonerparticipatie is een cruciaal onderdeel van grootschalige ontwikkelingen, zowel voorafgaand als gedurende het proces. • Ontwikkelingen moeten niet enkel bijdragen aan economische groei maar ook aan de sociaal maatschappelijke doelen van de gemeente. • Agrarische hoofdstad van de toekomst is een belangrijk speerpunt van de gemeente. Vaak vinden grootschalige ontwikkelingen plaats op agrarische gronden. Daarom hechten wij veel waarde aan het zorgvuldig afwegen van ons ruimtegebruik. Ruimte is schaars en we wegen de belangen van de agrarische sector sterk mee in deze afweging. • Om de invloed van grootschalige ontwikkelingen op de brede welvaart van de gemeente te toetsen gebruiken we het Inspiratiekader Brede Welvaart. • Duurzaamheid speelt een essentiële rol in grootschalige ontwikkelingen. We streven naar projecten en investeringen die het milieu respecteren en de natuur beschermen. • Transparantie en open communicatie zijn cruciaal tijdens het hele proces van grootschalige ontwikkelingen. We willen de gemeenschap op de hoogte houden van de voortgang.

• Grootschalige ontwikkelingen kunnen tevens bijdragen aan het versterken van de lokale economie, bijvoorbeeld door het stimuleren van toerisme, het aantrekken van investeerders en het bieden van kansen voor lokale ondernemers om zich te ontwikkelen. • Grootschalige ontwikkelingen bieden ook kansen om onze dorpskernen of gebiedsontwikkelingen te versterken. Denk bijvoorbeeld aan investeringen van bedrijven in de lokale gemeenschap zoals dorpscentra, onderwijs, non-profit organisaties etc.

60

We gaan zorgvuldig om met onze landbouwgrond Een groot deel van onze gemeente bestaat uit landbouwgrond. En deze behoort tot de beste van de wereld. Dit waardevolle landbouwgebied willen we koesteren en we zijn van mening dat de economische potentie ervan behouden moet blijven in de toekomst.

1. Herbestemming van bestaande bebouwing: In dit geval krijgt het bestaande agrarische vastgoed een nieuwe functie, bijvoorbeeld een woonfunctie, zonder dat er nieuwbouw plaatsvindt. Dit biedt ruimte voor creatieve invullingen, zoals het hobbymatig houden van dieren, een kleinschalige paardenhouderij, een zorginitiatief, sleutelen aan voertuigen of het starten van een bedrijf aan huis (categorie 1 of 2). We willen hiervoor meer vrijheid bieden en de juiste randvoorwaarden scheppen. Zo brengen we vraag en aanbod bij elkaar en spelen we in op de behoefte van een specifieke doelgroep die op zoek is naar ruimte en vrijheid op het platteland.

Innovatieve en duurzame agrarische bedrijven krijgen voorrang Toch willen we benadrukken dat we het belangrijk vinden dat de landbouwgrond niet uitsluitend een economische rol speelt, maar ook een bijdrage levert aan de samenleving en omgeving. Ons streven is daarom gericht op kwalitatief gebruik van de beschikbare ruimte, eerder dan kwantitatief ruimtegebruik. Dit betekent dat we partner zijn voor agrarische bedrijven die zich inzetten voor de transitie van de landbouw naar een duurzame toekomst. Denk hierbij aan innovatieve landbouwtoepassingen, circulaire, natuurinclusieve, of biologische landbouw. We begrijpen dat deze toekomstbestendige benaderingen meer ruimte vereisen dan traditionele landbouw, en willen dat waar nodig steunen.

2. Sloop en nieuwbouw van een woning: Hierbij wordt (een deel van) de agrarische bebouwing gesloopt om plaats te maken voor een nieuwe woning. Als gemeente zijn we verplicht om hier de Provinciale regelgeving te volgen. Hoewel deze regels streng zijn, denken we graag mee over wat wél mogelijk is. Denk aan bijzondere woonvormen zoals woonen leefgemeenschappen, maatschappelijke of zorginitiatieven. Belangrijk is dat het kleinschalig blijft: het is niet de bedoeling om nieuwe woonwijken te realiseren op voormalige agrarische bouwpercelen.

We geven prioriteit aan woningbouw Er zijn andere ontwikkelingen in de gemeente die ook ruimte nodig hebben, zoals bijvoorbeeld woningbouw. Wanneer we nieuwe woonwijken ontwikkelen, gebeurt dit meestal aan de randen van dorpen, waarbij agrarische grond betrokken is. We vinden het belangrijk dat de agrarische sector in harmonie samen gaat met andere functies. Hoewel we de agrarische sector van belang vinden, geven we toch prioriteit aan gebiedsontwikkelingen ten behoeve van woningbouw (wonen en leven) met de daarbij behorende energie en infrastructuur om onze dorpen leefbaar te houden. Dit kan betekenen dat in de toekomst het landbouwareaal wat afneemt om huizen te bouwen. Wel zullen we actief zoeken naar mogelijkheden om verschillende functies te integreren. De dorpsranden rondom nieuwe woningbouwontwikkelingen richten we zoveel mogelijk groen in en die fungeren als buffer tussen wonen en agrarisch.

Terughoudend met nieuwe natuurgebieden op vruchtbare landbouwgrond De vruchtbare landbouwgrond in de gemeente willen we graag behouden. We zijn dan ook terughoudend met het aanleggen van nieuwe natuurgebieden op goede agrarische grond. Bij de aanleg van nieuwe natuurgebieden kijken we eerst naar gronden die minder geschikt zijn voor landbouw. Denk aan gronden die op termijn verzilt raken of gronden met een andere bestemming zoals waterberging, waar we verschillende functies kunnen combineren. Op deze manier behouden we de economische potentie van onze landbouwgrond zo lang mogelijk. Echter vinden we natuur wel enorm belangrijk. Niet alleen voor onze inwoners maar ook voor de agrarische sector.

Toekomst van agrarisch vastgoed

Zoals eerder in de tekst al aangegeven, streven we naar een agrarische sector die hand in hand gaat met de natuur. We stimuleren het verbeteren en versterken van de biodiversiteit in de bodem, langs akkerranden en in weidevogelgebieden. Zo kan de grond zowel agrarisch gebruikt worden als bijdragen aan de natuur. We versterken de bestaande groen/blauwe dooradering in de gemeente. Dit betekent dat we zoveel mogelijk nieuwe natuur aansluiten op bestaande waterwegen en groenstructuren. Ook proberen we zoveel mogelijk aan te sluiten bij het NNN netwerk. De agrarische sector vervult hier een grote rol in.

De komende jaren verwachten we dat er relatief veel agrarisch vastgoed beschikbaar komt, vooral door agrariërs die met pensioen gaan en schaalvergroting in de landbouw. Dit biedt kansen voor kleinschalige woningbouw en creatieve invulling van het vastgoed, bijvoorbeeld voor hobbymatig gebruik of kleinschalige bedrijvigheid. We onderzoeken daarom nieuwe functies voor deze locaties, zodat het platteland vitaal blijft en leegstand wordt voorkomen. Wanneer agrarisch vastgoed vrijkomt, zijn er grofweg twee routes mogelijk: 61

AMBITIEKAART Agrarische hoofdstad van de toekomst

Anna Paulowna Polder

Waardpolder

Noordelijke West-Friesland

62

Wieringen

Polder WaardNieuwland

Wieringermeer

Agripoort Groetpolder

63

AMBITIE 3: Ruimte om te beleven

We koesteren onze identiteiten en dit willen we delen en vieren met iedereen die onze gemeente bezoekt. Ons doel voor 2040 is dan ook dat onze identiteiten beter te beleven zijn in de gemeente. Het landschap en de gebouwde omgeving zijn zichtbaar en leesbaar, waardoor bezoekers kunnen zich laten onderdompelen in het verhaal van ons verleden, heden en toekomst. Toeristen komen specifiek naar onze gemeente toe om dit te ervaren.

Hollands Kroon is een veelzijdige gemeente met een rijke geschiedenis; van weidse vergezichten in de polder tot historische dorpskernen. Elk stukje van ons gebied heeft zijn eigen verhaal te vertellen. Onze grote gemene deler is water. De Westfriese Omringdijk is bijvoorbeeld nog altijd een stille getuige in het landschap van de eeuwenlange strijd tegen het water maar ook de vele gemalen in de ingepolderde gebieden en de Zuiderzeewerken herinneren ons hieraan. De verbondenheid met het water en de zee, door de eeuwen heen, is met name zichtbaar in Den Oever en het voormalige vissersdorp Kolhorn. Maar ook de diverse kustlijn, die grenst aan zowel het IJsselmeer als de Waddenzee, laat vandaag de dag zien wat voor bijzondere kwaliteiten het water biedt. Zeker de Waddenzee, die behoort tot het Unesco Werelderfgoed, is een uniek landschap dat in Hollands Kroon op een bijzondere manier te beleven is op het voormalige eiland Wieringen. Andere thema’s die onderdeel zijn van het verhaal van Hollands Kroon zijn bijvoorbeeld het bollengebied, de innovatieve agrarische sector en de pioniersmentaliteit, maar ook de dorpsfeesten en kermisplezier.

Natuurlijk doen we dit niet alleen. We werken samen met onze buurgemeenten. Want identiteit stopt niet altijd bij de gemeentegrenzen. Zo zijn we samen met gemeente Schagen onderdeel van het grootste aaneengesloten bollengebied van Nederland, delen we met Den Helder onze connectie met het water, gaat de Westfriese omringdijk niet alleen door onze gemeente maar ook door andere Westfriese gemeenten en hebben Texel en Wieringen veel met elkaar gemeen als (voormalig) eiland. We werken samen met andere gemeenten om dit beleefbaar te maken.

64

Maak historie zichtbaar

De aanwezigheid van erfgoed heeft een toeristische aantrekkingskracht. We gaan het verhaal van Hollands Kroon op verschillende manieren vertellen zodat toeristen, en bewoners, zelf de geschiedenis ontdekken. Erfgoedorganisaties zoals musea en historische verenigingen zijn van grote waarde bij het behouden, delen en beleefbaar maken van onze geschiedenis. Veel inwoners zijn ook als vrijwilliger betrokken bij zulke organisaties, en halen daar veel voldoening uit. Het werken aan cultuur en erfgoed is maatschappelijk van grote meerwaarde. We streven ernaar dat deze organisaties ruimte krijgen om mee te groeien met de wensen van bezoekers om de aantrekkelijkheid van deze organisaties te vergroten. Door professionalisering is een breder publiek te bereiken.

Alles wat door eerdere bewoners is gebouwd of gemaakt behoort tot ons cultureel erfgoed. Karakteristieke gebouwen zoals molens, boerderijen en kerken maar ook landschapselementen zoals dijken en eendenkooien zijn tastbare herinneringen aan de manier waarop onze gemeente zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld. De overgang van polderlandschappen naar historische dorpslinten op kreekruggen is te verklaren door de verschillende ontstaansgeschiedenis van de gebieden. In de beschermde dorpsgezichten van Barsingerhorn en Kolhorn is deze sfeer goed bewaard gebleven door het behoud van de karakteristieke bebouwing. Ook de uitzonderlijke Zuiderzeewerken, zoals de Amsteldiepdijk, Afsluitdijk, Wieringermeer en IJssel- en Amstelmeer, vormen onderdeel van deze ontstaansgeschiedenis. We willen de kenmerkende identiteit en kernkwaliteiten per gebied en/of dorpskern behouden, versterken en gebruiken als inspiratie bij toekomstige ontwikkelingen. Bijvoorbeeld door bij een herbestemming van een kerkgebouw of bij een verbouwing van een stolpboerderij rekening te houden met de karakteristieke elementen van het gebouw, en de omliggende omgeving zoals een passende erfinrichting. Het uitgangspunt hierbij is dat het behoud voor latere generaties alleen mogelijk is door ontwikkeling.

De kenmerkende uitstraling en identiteit per gebied behouden, versterken en gebruiken als inspiratie bij toekomstige ontwikkelingen.

Ook sociale activiteiten en tradities, zoals de kermis, vormen onderdeel van de geschiedenis en identiteit van de gemeente. Soms zijn dit activiteiten die al decennia bestaan en generaties met elkaar verbindt. Ook hiervoor geldt dat we deze tradities in ere willen houden. Daarvoor is het wenselijk om activiteiten een kwaliteitsimpuls te geven, zodat het aansluit bij wensen en behoeften van deze tijd.

We maken immaterieel erfgoed, archeologie, landschapsstructuren en lokale levensverhalen zichtbaar

Gebouwd erfgoed is tastbaar en daardoor al zichtbaar, maar dat kan nog beter door men erop te wijzen. Dat doen we via een informatiebord, route of op een innovatieve manier. Archeologie, de cultuurhistorische waarde van het landschap en immaterieel erfgoed is lastiger om zichtbaar te maken. Dat geldt ook voor de lokale levensverhalen die veel kennis bevatten over het verleden en we willen niet dat deze informatie verdwijnt. Bovengenoemde thema’s zijn van wezenlijk belang voor de identiteit van onze gemeente. We zoeken naar manieren om ook deze thema’s onder de aandacht te brengen. Er zijn tal van mogelijkheden om onze rijke geschiedenis beleefbaar te maken voor jong en oud.

65

Koester bestaande trekpleisters

Hoofdlijnen uit de participatie

Opwaarderen recreatieve voorzieningen door samenwerking

Hollands Kroon is een veelzijdige gemeente met verschillende, bijzondere trekpleisters waar toeristen en bezoekers op af komen. Veel trekpleisters danken hun aantrekkingskracht aan het bijzondere landschap, zoals het Amstelmeer, de Waddenkust of het Robbenoordbos (zie ook ‘beleefbaar maken van unieke landschappen’), maar er is meer. Sinds 2008 heeft Anna Paulowna een nieuwe attractie die veel bezoekers trekt: Dierenpark Hoenderdaell. Het biedt onderdak aan veel verschillende inheems en exotische diersoorten en is een leuk dagje uit voor de hele familie. Het behouden en doorontwikkelen van deze belangrijke trekpleister is van belang om een divers recreatief aanbod aan te kunnen blijven bieden in de toekomst.

Veel bestaande (recreatieve) voorzieningen verdienen een kwaliteitsimpuls, omdat deze bijvoorbeeld sleets of verouderd zijn. De gemeente wil actief inzetten op nieuwe samenwerkingsverbanden tussen gemeente, bewoners en ondernemers om bestaande recreatieve (historische) locaties, evenementen of voorzieningenclusters op te schalen en/of op te waarderen. Zodanig dat het voorzieningenniveau hoogwaardig is en past bij de kwaliteitseisen van deze tijd. Dit kan bijvoorbeeld door de evenementen, optredens of kermis op te schalen met nieuwe attracties, die bijvoorbeeld thematisch aansluiten bij het (historische) karakter van het gebied. Maar ook door ruimte te bieden aan een uniek en hoogstaand horecaconcept aan de kust. Iets voor echte fijnproevers. Het is hierbij van belang dat voldoende aandacht wordt besteed aan de zichtbaarheid en vindbaarheid van dergelijke voorzieningen.

We geven prioriteit aan lokale recreatie voor bewoners Hollands Kroon is een uitgestrekte gemeente. Hierdoor zijn veel verschillende recreatieplekken, zoals het Amstelmeer of het Robbenoordbos, niet voor iedere inwoner even bereikbaar of toegankelijk. Recreatieve voorzieningen zijn echter van vitaal belang voor de leefbaarheid van een dorp en haar inwoners. Daarom geeft de gemeente prioriteit aan het versterken van kleinschalige en lokale recreatievoorzieningen in en rondom iedere dorpskern.

‘Drive-in bioscoop en evenementen.’ ‘Groot dorpsfeest’ (inwoner Anna Paulowna)

‘Grote tent met alle horeca’, ‘Plek voor muziekverenigingen’, ‘Alle grote kernen een plek voor cultuur.’ (inwoner Anna Paulowna)

66

Hoofdlijnen uit de participatie

Het recreatieve ommetje in en om het dorp

‘Belangrijk, uitnodigen om te bewegen anders blijft iemand thuis.’ (inwoner Anna Paulowna)

De gemeente zet in op recreatie dichtbij huis in de vorm van een ommetje. Dit kan een prettige wandel-, fiets- of vaarroute zijn, afhankelijk van de kansen en karakteristieken van het dorp. Bijzondere landschappelijke elementen, zoals een vaart, dijklichaam, of (oorspronkelijke) boerenlandpaden kunnen hier onderdeel van uitmaken. Het stimuleert mensen om er op uit te gaan, te bewegen en vergroot het woonplezier. Tevens zorgt het ervoor dat dorpen beter verbonden zijn met het buitengebied. Kleinschalige ommetjes kunnen op regionale schaal worden verbonden met nieuwe fietsroutes. Zo leggen wij de basis voor een aantrekkelijk recreatief fietsnetwerk wat op regionaal schaalniveau dorpen en grootschalige recreatieplekken met elkaar verbindt.

‘Bestaande groenvoorzieningen hiervoor benutten, bijvoorbeeld oude kerkpaden en bijzondere plekken als kanaal, molen.’ (inwoner Winkel)

67

Hoofdlijnen uit de participatie

Creëer een netwerk van kleinschalige recreatieplekken ‘Water dat niet toegankelijk is. Vaar- en fietsroutes die ergens naar toe gaan. Met kleine voorzieningen (picknicktafels, stalletjes met eten en drinken) langs de weg. En vertél ook dat die er zijn.’ (inwoner Anna Paulowna)

In plaats van het ontwikkelen van grootschalige recreatieve clusters, wordt ingezet op het stimuleren van een netwerk van kleinschalige recreatieplekken. Deze plekken passen bij de schaal en het karakter van het landschap, versterken de spreiding van recreatie binnen de gemeente en sluiten aan bij de wensen van bewoners om de rust en ruimte te koesteren die zij zo waarderen aan hun woonomgeving. Denk hierbij aan nieuwe kleinschalige zwemplekken in buitenwater, een suproute of boerengolf bij een agrarisch bedrijf.

‘Meer kansen geven aan opzetten van kleine recreatiebedrijven, bijvoorbeeld kamperen bij de boer of een kleine winkel op het erf.’ (inwoner Winkel)

Bestaande landschappelijke kwaliteiten recreatiegebieden, fietsroutes en waterlopen worden beter benut door ze zichtbaarder en toegankelijker te maken. Ook hiervoor geldt dat verschillende plekken een kwaliteitsimpuls verdienen, zodat recreatie van een hoogwaardig niveau is en toegankelijk voor verschillende doelgroepen. Op strategische knooppunten binnen dit netwerk kunnen nieuwe voorzieningen worden toegevoegd, mits ze passen bij de plek en bijdragen aan de kwaliteit van het geheel. ‘Voorzieningen moeten passen bij de karakteristieken van dorp en omgeving, en niet veel ingrijpen in natuur. Ook letten op de kwaliteit van bestaande voorzieningen.’ (inwoner Den Oever)

68

Hoofdlijnen uit de participatie

Laat ruimte voor het onbestemde Onbestemde plekken worden gekoesterd als waardevol onderdeel van het dorpse leven en de dagelijkse levendigheid. Het zijn juist deze plekken die ruimte bieden voor spontane initiatieven en informeel gebruik. Denk hierbij aan een spontane buurtbarbecue, visstek of speelplek. Nieuwe gebieds- of woningbouwontwikkelingen kunnen soms een bedreiging vormen voor deze plekken. Daarom is het wenselijk om restruimte waar dit informele gebruik zichtbaar is, langs bijvoorbeeld de vaart, in de wijk of in een weiland, bewust vrij te houden, zodat bewoners deze kunnen benutten als plekken om te spelen, sporten of elkaar te ontmoeten. Ook bij nieuwe ontwikkelingen wordt actief ruimte gereserveerd die bewoners zelf kunnen invullen. Daarbij is er speciale aandacht voor eigen plekken voor jongeren, waar zij op hun eigen manier invulling kunnen geven aan hun leefomgeving.

Jeu de Boules -baan om te ontmoeten...’ ‘Aan het water bij de Westermolen ontmoeten...’ (inwoner Winkel)

69

We stimuleren OV en langzaam verkeer naar recreatieplekken

gemeente wil dit graag op een duurzame manier blijven faciliteren, en zo als een goede gastheer zorg dragen voor dit bijzondere erfgoed. In samenwerking met de kustgemeenten en de eilanden wil de gemeente via ‘Visit Wadden’ deze bestemming verder ontwikkelen als de meest duurzame bestemming van Europa.

Om meer mensen te laten genieten van recreatie en toerisme in onze gemeente, willen we ervoor zorgen dat recreatieplekken makkelijker te bereiken zijn voor inwoners en bezoekers, ook zonder eigen auto. Dit gaan we doen door de gebieden beter bereikbaar te maken met het openbaar vervoer, door bij haltes en stations, OV knooppunten te maken waar men over kan stappen op deelvervoer. Daarnaast gaan we de wandel- en fietspaden richting belangrijke recreatieplekken in de hele gemeente verbeteren, en onderzoeken we waar we dit netwerk kunnen uitbreiden met nieuwe (bijvoorbeeld boerenlandpaden en fiets-) routes.

Om de Noord-Hollandse Waddenkust van Den Oever tot Den Helder toeristisch aantrekkelijker te maken werken we aan diverse deelprojecten. Deze projecten zijn onderdeel van de ontwikkeling van De Waddenbaai. Het opent nieuwe perspectieven voor bezoekers om de prachtige omgeving te verkennen en te genieten van UNESCO Werelderfgoed Waddenzee. We koesteren de recreatieve mogelijkheden rond de Haven Den Oever en het Amstelmeer. De huidige recreatieve voorzieningen zijn over het algemeen op orde, en onderzocht moet worden of uitbreiding van nieuwe voorzieningen en activiteiten wenselijk en haalbaar is. Denk hierbij aan windsurfen, kitesurfen, foilen en waterfietsen.

Om de beleving van de Waddenkust en IJsselmeerkust te versterken kijken we naar de mogelijkheden voor buitendijks fietsen langs de IJsselmeer kust, rondom de Waddenkust en van Wieringen naar Den Helder. Dit kan dan ook gekoppeld worden aan verschillende verhaallijnen die vanuit erfgoed, kunst en cultuur geladen kunnen worden.

De ontwikkeling van de Haven Den Oever staat ook hoog op de agenda, met plannen om deze niet alleen aantrekkelijker te maken voor bezoekers, maar ook functioneler voor de doorvaart. We willen

Beleefbaar maken van unieke landschappen Natuurbeleving en recreatie voor de fijnproever Langs de Waddenkust komen verschillende kansen en ontwikkelingen samen. Met de ontwikkeling van de Waddenbaai, de afsluitdijk(en) en de impulsen voor cultuurhistorische gebied van Den Oever, Hippolytushoef en het buitengebied van Wieringen, liggen er talloze mogelijkheden om dit gebied te versterken en de (natuur) beleving van dit gebied te verbeteren. Het uitbreiden van het recreatieve aanbod dient echter qua schaal en maat te passen bij het kleinschalige landschap. Nieuwe recreatieve voorzieningen dienen zowel aan te sluiten bij de behoefte en wensen van bewoners als toeristen. Hierbij wordt nadrukkelijk ingezet op een aanbod dat zich richt op de ‘fijnproever’; de toerist die op zoek is naar rust, ruimte en natuurschoon.

Fietsroutes langs streekproducten, en boerderij-stalletjes en winkels waar je streekproducten kunt kopen

Agrarische bedrijven zijn zichtbaar in de omgeving en vertellen actief het verhaal van hun bedrijf

In het Waddengebied hebben we in 2016 een Dark Sky Pact gesloten. Dat pact richt zich erop dat de gemeenten de donkerte van de Wadden als een kwaliteit van de Wadden versterken. Daarbij hoort dat we werken aan het terugdringen van lichtvervuiling (licht in algemene zin en strooilicht). Daarbij hoort aandacht voor de kwaliteit van nachtelijke duisternis als belangrijke waarde voor mens en natuur. We kunnen dan de sterrenhemel goed blijven waarnemen. Daarom reduceert de gemeente waar mogelijk openbare verlichting in het buitengebied en informeert zij bedrijven om reclame-uitingen en lichtemissie tot een minimum te reduceren. Wadlopen is een prachtige manier om de Waddenzee te ervaren. De 70

Het bollengebied: de ultieme lentebeleving

onderzoeken of we een doorvaartroute kunnen creëren die het Amstelmeer verbindt met het IJsselmeer en het Noord-Hollands Kanaal, om het vaarnetwerk in Noord-Holland beter te verbinden met het IJsselmeer. Hierdoor ontstaan nieuwe kansen voor zowel recreatieve vaart en toerisme. Daarnaast willen we het Oude Veer beter benutten als zwemlocatie en verder ontwikkelen door de aanleg van een extra recreatieve voorzieningen. Dit zal niet alleen de waterkwaliteit ten goede komen, maar ook zorgen voor meer ruimte voor ontspanning en plezier aan de waterkant.

Hollands Kroon heeft een groot bloembollengebied. Vanaf eind maart tot begin mei staan de bollenvelden in de bloei en vormt een kleurrijk spektakel van bloeiende velden. Bezoekers en toeristen van over de hele wereld komen naar de gemeente om deze unieke ervaring te beleven. Door actief het verhaal van hun bedrijf te vertellen, kunnen bollenbedrijven een belangrijke rol spelen in het betrekken van bezoekers en het creëren van een unieke ervaring. Bovendien kunnen unieke kunstobjecten die gerelateerd zijn aan bloemen worden geïntegreerd bij de agrarische bedrijven, waardoor er een symbiose ontstaat tussen kunst, landbouw en toerisme.

De haven van Den Oever krijgt een kwaliteitsimpuls. Naast dat de haven beschikbaar blijft als werkgebied voor de vissers, willen we het heden en verleden van onze visserij identiteit beleefbaar maken voor inwoners en bezoekers. Het moet een toeristische hotspot worden waar de bezoeker kennis kan maken met het ambacht, de innovatie, de natuurlijke omstandigheden van de zee en de geschiedenis van de visserij op Wieringen. De visafslag blijft nog steeds (eerste) aanlandpunt voor in Den Oever aangevoerde zeeverse, en diverse vis van de Wieringer vloot. Reuring op de haven is een nevendoel van het Blue Food Centrum Wieringen met perspectief op historische schepen en bedrijvigheid (scheepsbouw, toelevering en onderhoud).

Toeristen en bezoekers kunnen het bollengebied verkennen via diverse wandel- en fietsroutes, waarbij de bollenbedrijven duidelijk zichtbaar en herkenbaar zijn. Sommige bedrijven stellen zelfs hun bedrijf open voor geïnteresseerden in bijvoorbeeld de vorm van een tulpenexcursie. Langs de routes zijn rustpunten in bollenthema te vinden, waar het verhaal van de bollenboeren wordt verteld. Bovendien zijn er langs de randen van de bollenvelden Photobooths geplaatst, waardoor bezoekers op de foto kunnen gaan met de bloemenvelden zonder deze te verstoren (rode tekst verwijderen).

Voedsellandschap van wereldfaam Landbouw is onderdeel van onze identiteit en dat is zichtbaar in de gemeente. Een relatief groot gedeelte van de voedselproductie van Nederland komt uit Hollands Kroon. De unieke producten die in onze gemeente geproduceerd worden zijn duidelijk zichtbaar vanaf de weg, gemakkelijk te verkrijgen, bedrijven vertellen actief het verhaal over hun bedrijf en je kunt je laten onderdompelen in het boeren leven.

Er zijn diverse jaarlijkse evenementen in de gemeente gerelateerd aan bloemen zoals de Bloemendagen in Anna Paulowna, de Floralia in Nieuwe Niedorp en de Bloemencorso in Winkel. Elk voorjaar staat de Poldertuin in Anna Paulowna volop in bloei en is gratis te bezoeken. Bloembollenkwekers uit de regio stellen gratis duizenden bloembollen beschikbaar waardoor het een prachtig park is voor toeristen om te bezoeken. Deze evenementen en de Poldertuin bieden uitgelezen kansen om bezoekers verder kennis te laten maken met het bollengebied. De Kop van Noord-Holland is het grootste aaneengesloten bloembollengebied en we kunnen nog extra bekendheid geven aan onze unieke identiteit door ook in de openbare ruimte zichtbaarheid aan te geven. Tulpen boven Amsterdam is een platform dat alle tulpenpracht in de regio in de schijnwerpers zet.

Op een groot gedeelte van het grondgebied wordt voedsel geproduceerd zoals aardappels, uien, wortels kolen en tomaten. Hier wordt het voedsel geproduceerd voor Nederland en Europa. Als je in Hollands Kroon bent, moet je deze kracht kunnen ervaren. We willen inwoners en bezoekers laten zien wat voor prachtige producten er in het gebied geproduceerd worden. Het is dan ook van belang dat agrariërs naast hun dagelijkse bedrijfsvoering ook actief het verhaal vertellen van hun bedrijf en het gebied. Denk bijvoorbeeld aan het openstellen van het bedrijf, rondleidingen, verkoopstalletjes, boerderijwinkels en boeren campings. Waar je de unieke agrarische identiteit kunt ervaren. Het moet dan ook mogelijk zijn voor agrarische bedrijven hun activiteiten te verbreden en op deze manier bij te dragen aan de beleving van het gebied en recreatie en toerisme.

71

Kunst en cultuur in het dagelijks leven

Literatuur en beeldende kunst Voor kunst & cultuur zijn er weinig plekken in Hollands Kroon die literatuur, poëzie en beeldende kunst stimuleren. De ambitie is om bibliotheken een grotere rol te laten spelen in literatuur en poëzie. Voor beeldende kunst is het belangrijk dat er meer expositieruimte gerealiseerd wordt, evenals het vergroten van zichtbaarheid van kunst in de openbare ruimte o.a. door meer Street-art, maar ook door betere communicatie over waar kunst in de openbare ruimte te vinden is. Het scheppen van mogelijkheden voor artist-inresidence kan de aantrekkelijkheid van Hollands Kroon als plaats waar kunst ontwikkeld wordt vergroten. We onderzoeken waar dit een plek kan vinden in de gemeente. Mogelijk kan Vrijkomende Agrarische Bebouwing hier een rol in spelen.

Voor theaterfuncties die geschikt zijn voor de grotere producties worden we goed bediend door de regio Den Helder, Hoorn en Alkmaar. Dat geldt ook voor cinema. Het Vikingschip in Den Oever en de voormalige raadzaal in de Cultuurschuur in Wieringerwerf voorzien de behoefte op kleinschaliger niveau. Daarnaast zijn de dorps-, buurt-, en cultuurhuizen ook belangrijk als culturele ontmoetingsplekken. In sommige dorpen ontbreekt een goed dorps-/cultuurhuis of is deze verouderd. We vinden het belangrijk dat in ieder geval in de vier hoofdkernen een goed dorp-/cultuurhuis beschikbaar is waar activiteiten gedaan kunnen worden. zoals theater, streetdance, yoga of andere culturele activiteiten (deze tekst weghalen). We richten ons op het behouden/vernieuwen van bestaande locaties en waar dit nodig is onderzoeken we wat de mogelijkheden zijn voor het vestigen van een dorps-/cultuurhuis.

Het bollengebied is duidelijk zichtbaar in de openbare ruimte en bij bollenbedrijven. Connectie tussen bedrijvigheid, kunst en recreatie en toerisme.

Kunst versterkt onze evenementen In onze dorpskernen worden al generaties evenementen georganiseerd die passen bij, en veel betekenen voor, de identiteit van het gebied. Denk bijvoorbeeld aan de flora- en visserijdagen in Den Oever, de Bloemendagen in Anna Paulowna of de Floralia in Nieuwe Niedorp. Deze activiteiten trekken veel publiek juist van buiten de gemeente. Hier liggen veel mogelijkheden om kunst en cultuur beter in te zetten. Het hoeven daarbij niet altijd kunst- en cultuurevenementen te zijn, kunst en cultuur kan juist een onderdeel van het evenement zijn en daarbij aansluiten. We zien kansen om deze gebiedseigen evenementen een nieuwe impuls te geven door deze een bredere invulling te geven vanuit kunst & cultuur. Denk hierbij aan een mix van de bloemendagen in combinatie met verschillende kunstwerken bij bollenbedrijven die een relatie hebben met de bollencultuur of het bedrijf. Of de Flora en Visserijdagen waar bijvoorbeeld kunst gerelateerd aan water, havens en visserij geïntegreerd kan worden op het evenement. Op deze manier kan kunst de versterkend werken voor de unieke identiteit van de gemeente (tekst weghalen). Bij grootschalige evenementen moet ook gedacht worden aan evenementen die specifiek jongeren aanspreken. Hierin is een mix van muziek, aansprekende kunst en horeca kansrijk.

Een interessante locatie om te ontwikkelen tot buitenlucht festival/popconcert plek is Oude Zeug aan het IJsselmeer. De kansrijkheid hiervan dient verder te worden onderzocht.

Bloembollen evenementen en tulpen pluktuin om onze identiteit te laden.

Naast de bestaande evenementen faciliteert en ondersteunt de gemeente nieuwe initiatieven. De kwaliteit van het aanbod en spreiding van evenementen over het hele jaar, zijn hierbij essentiële aandachtspunten de komende jaren. 72

Jongeren betrekken bij kunst en cultuur

Verblijfsrecreatie is voor toeristen

Cultuureducatie speelt een belangrijke rol om juist kinderen en jongeren kennis te laten maken met kunst en cultuur. Het gaat hierbij niet alleen om het erfgoed en verenigingsleven maar ook om in algemene zin belangstelling te ontwikkelen voor kunst en cultuur. Cultuureducatie kan niet alleen binnenschools plaatsvinden maar juist ook buitenschools. Daarmee kan verbinding gelegd worden met bestaande verenigingen en stichtingen en hun locaties. Dat creëert grotere betrokkenheid bij wat er op het gebied van kunst en cultuur en erfgoed in Hollands kroon bestaat. Een herkenbare plek waar een breed cultureel aanbod beschikbaar is, zou hierin helpen. Een locatie als de Cultuurschuur, of andere kleine culturele locaties binnen de gemeente, zou op het gebied van cultuureducatie een rol kunnen spelen. Ook de grotere educatieve locaties in omliggende steden (Den Helder en Schagen) kunnen hier aan bijdragen.

We willen meer toeristen naar onze gemeente trekken, en dat betekent ook dat we goede mogelijkheden moeten bieden om te overnachten. We gaan voor een breed assortiment aan type overnachtingen. Van een luxer hotel tot een sfeervolle bedand-breakfast of vakantiewoning. Hierbij is het belangrijk dat er overnachtingsmogelijkheden zijn voor ieders budget. We faciliteren dan ook een divers aanbod aan accommodaties. Maar zijn met name voorstander van accommodaties die actief bijdragen aan de beleving van onze identiteit. Waar bezoekers een unieke ervaring kunnen hebben. Denk bijvoorbeeld aan kamperen bij de boer, een accommodatie met uitzicht over de waddenkust of een camping in het bos. De verbinding tussen het gebied en de accommodatie is zichtbaar en voelbaar.

Voor jongeren is de mogelijkheid tot talentontwikkeling belangrijk. Een breed aanbod op dit gebied op Campus de Terp sluit aan bij hun middelbare school. Daarnaast zijn uitdagende plekken die door jongeren als hun ‘eigen’ plek beleefd worden essentieel. Daar kan creativiteit zich ontwikkelen. De gemeente wil helpen bij de verkenning en vooral partnerschappen met andere (maatschappelijke) accommodaties stimuleren voor meervoudig gebruik en verbinding.

We zijn dan ook selectief met nieuwe ontwikkelingen voor recreatieparken. Het is belangrijk dat zij een duidelijk onderscheidend vermogen hebben en actief bijdragen aan onze identiteit. Dat betekent dat zij kleinschalig zijn en duurzaam beheerd worden, om ook in de toekomst te kunnen blijven floreren. Het landschap is leidend bij de mogelijkheden voor ontwikkeling en verkenning van nieuwe locaties voor verblijfsaccommodaties. Dit betekent ook dat we niet overal kunnen ontwikkelen. De mogelijkheden zijn locatie afhankelijk en worden bekeken met maatwerk.

Kunst en cultuur die past bij onze identiteit Om de identiteit van onze gemeente beter zichtbaar te maken kan kunst in de openbare ruimte een belangrijke rol spelen. Nieuwe inspirerende kunst verrijkt de omgeving en trekt publiek, zowel in de gemeente als van daarbuiten. Het samenstellen van aantrekkelijke en gevarieerde kunstroutes helpt hierbij. We willen meer kunst in onze openbare ruimte. die past bij de specifieke identiteit van elk gebied. Bijvoorbeeld kunst die past bij ons agrarische karakter, de pioniersmentaliteit of de visserij. Kunst dat een reflectie is van wat voor moois er in de gemeente te vinden is. (deze tekst verwijderen). Een belangrijke taak hierbij is om de maker van kunst te koppelen aan (lokale) scholen en hen te betrekken bij het verhaal achter een kunstwerk. Soms sluit het verhaal van zo’n werk aan op het landschap of een gebeurtenis.

Ons uitgangspunt is dat verblijfsrecreatie voor toeristen is. Dat betekent dat we permanente bewoning op recreatieparken zoveel mogelijk uitsluiten. Het is niet de bedoeling dat recreatieparken transformeren in woonwijken. Er zijn parken die momenteel minder vitaal zijn. Het heeft onze voorkeur om eerst te onderzoeken of deze parken voor recreatie te behouden zijn en te revitaliseren binnen hun huidige functie. Indien er een heel duidelijke aanleiding is om regulier wonen op deze locatie te overwegen dan kan dit een optie zijn, dit is echter niet het startpunt van een revitalisatie traject. Vakantieparken kunnen ook voorzieningen met zich meebrengen waar onze inwoners van omliggende dorpen ook van kunnen profiteren. Denk bijvoorbeeld aan sportmogelijkheden, een zwembad, speeltuin of restaurant. Indien initiatieven zich voordoen staat de gemeente in principe welwillend tegenover het toevoegen van nieuwe (kleinschalige) verblijfsaccommodaties of recreatieplekken.

Er wordt veel voedsel geproduceerd in de gemeente. Denk aan de visserij, maar ook de grote verscheidenheid aan producten die de agrarische sector produceert. Om inwoners en bezoekers kennis te laten maken met de mooie producten uit ons gebied stimuleren we culinaire evenementen die een connectie hebben met onze identiteit. Denk aan de pop-up restaurants op het agrarisch bedrijf, bijvoorbeeld boven de koeienstal, in het tulpenveld of een culinair vis evenement in Den Oever. 73

AMBITIEKAART Ruimte om te beleven

Waddenzee

O ud

Kruiswin

e Ve er

NNN

Pishoek

Westfriese Omringdijk Kolhorn

74

Den Oever Vatrop

NNN NNN

Normerven

NNN

Westerland NNN

al

ana Amstelk

Robbenoordbos Dijkgat

IJsselmeer

Amstelmeer

naa

l

Oude Zeug

Wa ard ka

NNN

NNN

75

76

In het voorgaande hoofdstuk zijn we ingegaan op onze drie overkoepelde ambities. Deze ambities zijn uitgewerkt in concrete opgaven waar we als gemeente aan willen werken. In dit hoofdstuk beschrijven we diverse gebiedsontwikkelingen. Dit zijn locaties die potentie hebben om in de toekomst verder te ontwikkelen. Het zijn plekken waar meerdere opgaven samenkomen en tot een samenhangend geheel kunnen worden gesmeed. Denk bijvoorbeeld aan een combinatie van woningbouw, mobiliteit en natuur. Iedere gebiedsontwikkeling focust op een combinatie van opgaven die aansluiten op de kenmerkende karakteristieken en kwaliteiten van het gebied. Zo bouwen we voort op het bestaande. Deze gebiedsontwikkelingen vormen een eerste aanzet voor nieuwe programma’s, gebiedsvisies en/of -plannen waarin de gestelde ambities en opgaven verder worden uitgewerkt. Ter navolging van deze omgevingsvisie wordt daarom een Uitvoeringsagenda opgesteld waarin duidelijk wordt welke programma’s, visies en plannen we in de toekomst willen ontwikkelen.

5. GEBIEDSONTWIKKELINGEN

77

Wieringermeer en Waardpolder

Wieringen

De Wieringermeer en Waardpolder herbergen zeer innovatieve agrarische bedrijven. Hier worden de nieuwste technologieën en technieken toegepast om efficiënt en duurzaam te kunnen produceren. Denk aan precisielandbouw, smart farming en innovatieve manieren om water en energie te besparen. Deze bedrijven zijn voorlopers in hun vakgebied en tonen de voortdurende vooruitgang en ontwikkeling in de agrarische sector.