1. NPVR plan voor de regio Kop van NH
Tekst van het document
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 1 Nationaal Programma Vitale Regio’s Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 1
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 2 Voorwoord bestuurders Samenvatting Plan voor de regio Bijlage A. Elke Regio Telt! en het NPVR Bijlage B. Kracht en uitdagingen van de regio 1. Inzet: een mooi leven voor jongeren in de Kop van NH, om brede welvaart voor iedereen te verbeteren 2. Het toekomstbeeld 3. In de Kop zetten we jongeren nadrukkelijk centraal in onze beleidskeuzes 4. Inzet op positief opgroeien door 4 samenhangende opgaven 5. Overkoepelende opgave: positief opgroeien - investeren in een kansrijke, gezonde jeugd 6. Opgave 1: Een duurzaam en bereikbaar voorzieningenniveau 1. Kansen voor samenwerking tussen Rijk en regio voor een duurzaam en bereikbaar voorzieningenniveau 7. Opgave 2: Een krachtige economische regio met aantrekkelijke ontwikkelkansen 1. Kansen voor samenwerking tussen Rijk en regio voor een krachtige economische regio met aantrekkelijke ontwikkelkansen 2. Agriport als voorbeeld om meerwaarde voor de regio en jongeren te vergroten 3. Maritiem Cluster als voorbeeld om meerwaarde voor de regio en jongeren te vergroten 8. Opgave 3: Passende en betaalbare woningen (in een aantrekkelijke leefomgeving) 1. Kansen voor samenwerking tussen Rijk en regio voor passende en betaalbare woningen 9. Opgave 4: Betere bereikbaarheid door fijnmazig netwerk, weerbaarheid 1.
Kansen voor samenwerking tussen Rijk en regio voor betere bereikbaarheid door fijnmazig netwerk 10. Uitvoeringskracht is een kans voor samenwerking tussen Rijk en regio 11. Duurzaamheid als leidend principe dat keuzes richting geeft en een integrale benadering vraagt Inhoudsopgave
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 3 De Kop van Noord-Holland is een prachtige regio: ruim, ondernemend, innovatief en rijk aan natuur, cultuur en gemeenschapszin. Een regio vol kansen. Voor u ligt het Plan voor de Regio dat gericht is op het versterken van de brede welvaart in onze regio. Onze ambitie is dat iedereen van de kansen in de regio kan profiteren, en in het bijzonder onze jongeren. Zij zijn de toekomst van onze regio. Daarom investeren we in een regio waar jongeren graag wonen, leren, werken en uiteindelijk ook voor kiezen om te blijven of naar terug te keren. Het plan is tot stand gekomen in samenwerking met jongeren, maatschappelijke partners, ondernemers, onderwijsinstellingen, gemeenten, de provincie Noord- Holland en verschillende ministeries. Die gezamenlijke totstandkoming maakt dit plan sterk en maakt het een stevig fundament voor de toekomst. Het plan vormt de basis voor een langdurige samenwerking tussen regionale partners en het Rijk. Samen willen we werken aan oplossingen voor opgaven die zowel regionaal als nationaal van belang zijn. Daarbij bouwen we voort op bestaande initiatieven, versterken we de regionale samenwerking en zetten we waar nodig een extra impuls in om kansen daadwerkelijk te verzilveren.
Voorwoord bestuurders We zijn ons ervan bewust dat de ambities uit dit plan niet vanzelf werkelijkheid worden. Daarvoor is een gezamenlijke inspanning nodig. Wij nodigen het Rijk daarom nadrukkelijk uit om zich niet alleen bestuurlijk, maar ook financieel en inhoudelijk aan deze agenda te verbinden. Investeringen in de Kop van Noord- Holland zijn investeringen in een regio die kan bijdragen aan belangrijke nationale opgaven op het gebied van wonen, economie, energie, bereikbaarheid en leefbaarheid. Samen kunnen we meer bereiken dan ieder afzonderlijk. Dit plan is onze stip op de horizon en het is gericht aan het Rijk, de provincie en organisaties in de Kop van Noord-Holland. Het plan geeft richting voor de komende jaren en wordt uitgewerkt in een uitvoeringsagenda. We nodigen alle betrokken partijen uit om hieraan bij te dragen: van jongeren en maatschappelijke partners tot de provincie en het Rijk. Juist door onze inzet te verbinden aan concrete investeringen, kennis en uitvoeringskracht kunnen we de kansen van de Kop van Noord-Holland verzilveren en de brede welvaart voor huidige én toekomstige generaties versterken. Puck de Nijs-Visser en Petra Bais Namens de NPVR Stuurgroep voor de Kop van Noord-Holland 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 4 De Kop van Noord-Holland is verbonden door de Noordzee, Waddenzee en IJsselmeer.
De regio heeft een sleutelpositie in verschillende nationale opgaven maar heeft ook uitdagingen op het gebied van brede welvaart. De Kop levert een grote bijdrage aan voedselzekerheid, is innovatief in de maritieme sector met de ontwikkeling van drones en ook op het gebied van energie, landbouw, zaadveredeling en gezondheid heeft de regio een internationale positie. Texel is internationaal bekend vanwege het toerisme en heeft haar eigen (eiland-) dynamiek en daarbij horende vraagstukken. Tegelijkertijd vergrijst de bevolking, trekken jongeren weg en hebben we te maken met een spiraal van verschraling die de brede welvaart onder druk zet. Uitdagingen op het gebied van bereikbaarheid, voorzieningen en kansen voor jongeren in het algemeen vragen om aandacht. In Den Helder is grootstedelijke problematiek zichtbaar in een middelgrote stad met vraagstukken op het gebied van gezondheid, veiligheid en armoede. De stad heeft daarbij wijken waarin uitdagingen zich opstapelen. Tegelijkertijd maakt de Koninklijke Marine een groei door die kansen kan bieden voor de hele regio. Met circa 170.000 inwoners in een groot gebied is het geen dichtbevolkte regio. Dat zorgt voor prachtige vergezichten maar ook voor bereikbaarheidsvraagstukken. Hollands Kroon is hierin een exponent als gebied met grootschalige landbouw, Agriport en datacentra.
De Energy & Health Campus (EHC) in de gemeente Schagen is een belangrijk internationaal knooppunt voor onderzoek en innovatie op gebied van duurzame energie en gezondheid. Introductie Kop van Noord-Holland
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 5 De essentie is dat de brede welvaart in de regio achterblijft. Er loopt veel in de regio. Het NPVR kiest ervoor om jongeren a ls verbindend en agenderend middel in te zetten bij al die dossiers. Door een aantal kernopgaven te benoemen willen we het Rijk de provincie, onderwijs en bedrijfslev en mede-eigenaar maken van die opgaven. Het doel is op gezamenlijk toe te werken naar langjarige oplossingen voor die opgaven op basis van de al lopende tra jecten in de regio zoals het Ontwikkelperspectief, de regiovisie Sociaal Domein, Samen op Kop, Regiodeals en de meerjarenagenda RPAnhn. Samenvatting - de essentie 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 6 Focus op jongeren In dit plan kiezen we ervoor om te investeren in een aantrekkelijke regio voor jongeren. Uit onderzoek blijkt dat plattelandsregio’s jongeren kunnen aantrekken of behouden met gericht beleid en terugkeerinitiatieven. Dat versterkt de leefbaarheid, helpt om voorzieningen te behouden en versterkt de regionale economie¹⁹. Als jongeren meer kansen krijgen om zich hier te ontwikkelen, een passende opleiding te volgen, werk te vinden, betaalbaar te wonen en hun vrije tijd op een positieve manier door te brengen met voldoende recreatiemogelijkheden, groeit hun binding met de regio.
Zij blijven vaker, keren eerder terug of kiezen er bewust voor om zich hier te vestigen. Daarmee versterken we de toekomst van de jongeren en ook de regionale economie, het draagvlak voor voorzieningen en de leefbaarheid in wijken, dorpen en woonkernen in de Kop van Noord-Holland. Met deze insteek wordt dus de brede welvaart van de gehele regio verbeterd. We noemen dat ‘collateral benefits’ (zie volgende pagina). Hiervoor is het ook nodig dat de identiteit en waardering van de regio versterkt wordt. Samenvatting – inzet op positief opgroeien door 4 samenhangende opgaven *D.w.z.: voorzieningen die niet afhankelijk zijn van incidentele subsidies; ze ook bij vergrijzing of bevolkingskrimp kunnen blijven functioneren; inwoners ze daadwerkelijk kunnen bereiken; voorzieningen aansluiten bij de behoeften van huidige én toekomstige generaties; er een goede balans is tussen lokale voorzieningen en regionale bereikbaarheid. Het plan voor de regio – basis voor de uitvoeringsagenda Dit plan is een visiedocument dat bedoeld is om een gezamenlijke koers te bepalen. We beschrijven waar wij als regio de komende jaren op in willen zetten om de brede welvaart in de Kop van Noord-Holland te versterken. Het plan vormt de basis voor het maken van concrete afspraken in de uitvoeringsagenda met het Rijk, de provincie en organisaties in onze regio. We zetten daarbij in op vier samenhangende opgaven.
Daarbij kiezen we voor ‘positief opgroeien’ als overkoepelende opgave. Bij positief opgroeien gaat het om een stevige basis voor onze inwoners waarin zaken als opvoeding, gezondheid, vroegtijdige signalering, preventie, primair onderwijs en voortgezet onderwijs een essentiële rol spelen. Positief opgroeien is stevig verbonden met deze vier opgaven: 1. Een duurzaam voorzieningenniveau* 2. Een krachtige economische regio met aantrekkelijke ontwikkelkansen 3. Een woningmarkt met passende en betaalbare woningen in een aantrekkelijke leefomgeving 4. Mobiliteit/ bereikbaarheid als cruciale voorwaarde om bovenstaande te realiseren 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 7 Samenvatting - collateral benefits
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 8 • De Kop van Noord-Holland is een Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) regio • Het NPVR is een Rijksprogramma dat gericht is op het verbeteren van de de brede welvaart. Het NPVR komt voort uit het rapport Elke Regio Telt. • Brede welvaart is een breed begrip dat raakt aan diverse thema's. Er zijn modellen zoals het wiel van de brede welvaart of de Social Development Goals (SDG’s) die brede welvaart inkaderen (zie afbeeldingen). • Wij zijn ervan overtuigd dat het plan voor de regio krachtiger wordt als we focus aanbrengen in die diversiteit waar brede welvaart over gaat. Samenvatting - het NPVR en brede welvaart 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 9 • Analyse: Om focus aan ter brengen hebben we een analyse opgesteld. Uit de analyse komt het volgende beeld: ⚬ De regio is krachtig en kent uitdagingen. ⚬ Er wordt al veel gedaan in de regio. Er zijn verschillende programma's waarin stakeholders uit de regio, de provincie en het rijk in samenwerken. • Doelgroep: We verwachten dat het plan voor de regio het meeste impact kan hebben door te kiezen voor jongeren in de Kop van Noord-Holland als sleutelgroep. Waarbij investeringen voor deze groep impact hebben op de brede welvaart voor alle inwoners.
⚬ Jongeren definiëren we als de groep van -10 maanden tot 27 jaar. Dit doen we omdat we daarmee een aantal cruciale levensfasen beetpakken die bepalen hoe de toekomst van een individu eruit ziet: conceptie, zwangerschap, eerste levensjaren, onderwijs (als verbindende schakel tussen jongeren, arbeidsmarkt, brede welvaart en regionale economie) en het begin van de arbeidsmarkt. Samenvatting - analyse en doelgroep
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 10 Samenvatting - kracht van de regio augustus ’26 Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord- Holland 8 Energietransitie Productie, onderhoud, transport en innovatie: • Energy & Health Campus Petten: ontwikkeling van technologie voor energieproductie en opslag • Port of Den Helder & Den Helder Airport: offshore energiewinning breidt uit • Den Helder daarbij als hub voor onderhoud en bevoorrading vanuit de haven en het vliegkamp • METIP: innovaties door bedrijven, startups en de Koninklijke Marine op het gebied van defensie/kustwacht, digitalisering, energie en logistiek op zee Nationale veiligheid Thuisbasis van de Koninklijke Marine en (maritieme) innovaties die zowel civiel als militair inzetbaar zijn. Bijv. de ontwikkeling van drones en elektrische vliegtuigen. • Koninklijke marine • MVKK • METIP (Nucleaire) gezondheidszorg Innovatie voor (nucleaire) diagnostiek en behandeling van ziekten bij de Energy & Health Campus: omgeving waar onderwijs, onderzoek en praktijk samenkomen. Met daarin de PALLAS reactor, waar 30% van de wereldwijde productie van medische isotopen plaatsvindt. Digitalisering Datacenters vormen een belangrijk onderdeel van de digitale infrastructuur.
Ze slaan data op en leveren het rekenvermogen dat nodig is voor digitale processen binnen bedrijven en onderzoeksinstellingen en overheidsorganisaties. Ze zijn een essentiële schakel in de digitale economie Voedselzekerheid De Kop van NH levert een belangrijke bijdrage aan de voedselzekerheid in Nederland en de rest van de wereld. • Seed Valley (NHN): 50% van het plantenmateriaal wereldwijd komt hier vandaan • Zeer vruchtbare landbouwgronden • Innovatieve agritech sector zoekt oplossingen voor uitdagingen als zoetwaterbeschikbaarheid, stikstof en klimaatverandering Toerisme en recreatie. De aantrekkelijkheid van het gebied voor toeristen en recreanten is een belangrijke pijler en biedt werkgelegenheid. Deze sector kan een bijdrage leveren aan de transitie van de landbouw, nieuwe natuur en het behouden van voorzieningen.
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 11 Samenvatting - uitdagingen van de regio augustus ’26 Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord- Holland 8 Veiligheid en ondermijning In delen van Den Helder staat de leefbaarheid onder druk door veiligheidsproblemen en ondermijning. Vooral jongeren in kwetsbare wijken lopen extra risico. Ondermijnende criminaliteit blijft vaak buiten beeld, maar vraagt om blijvende aandacht en gerichte preventie. Wonen In de Kop is woningbouw vaak niet alleen een antwoord op woningnood, maar ook een instrument om voorzieningen, arbeidsmarkt en brede welvaart op peil te houden. Het bestaande woningaanbod is schaars, eenzijdig van samenstelling en de betaalbaarheid staat onder druk. In de bestaande voorraad is er een uitdaging op het gebied van duurzaamheid Landbouw en visserij De sector staat voor een grote transitie. De uitdaging is om voedselproductie, natuur, water , klimaat en een gezond verdienvermogen met elkaar in balans te brengen. Zichtbaarheid regio De Kop heeft veel kracht en kansen, maar werkt nog te versnipperd. Meer samenwerking, profilering en trots zijn nodig om het volledige potentieel van de regio te benutten. Bereikbaarheid en mobiliteit schieten tekort In de Kop van NH zijn de afstanden groot en zijn inwoners sterk auto-afhankelijk.
De huidige hoofdstructuur – bestaande uit een netwerk van enkelbaans N-wegen (N9, N99 en N250), weinig oost-west verbindingen, een enkelsporige spoorlijn en de A7 – is onveilig, kwetsbaar voor congestie, uitval en beperkte verbindingen⁶ Met name de slechte bereikbaarheid van voorzieningen is een grote factor die de leefbaarheid beïnvloedt³. Voor mensen zonder rijbewijs en/of zonder auto (minima, jongeren, ouderen) is dit vooral een probleem. Ontwikkelkansen jongeren Jongeren vertrekken voor studie en werk, terwijl passende woonruimte en hoger onderwijs beperkt beschikbaar zijn. Tegelijkertijd zijn de kansen die de regio biedt onvoldoende zichtbaar, waardoor talent verloren gaat. Voorzieningen Het aanbod van, horeca, cultuur en zorg neemt af. In combinatie met grote afstanden en beperkt openbaar vervoer wordt het steeds lastiger om voorzieningen te bereiken. Vooral jongeren ervaren een tekort aan aantrekkelijke en toegankelijke activiteiten. Jongeren vertrekken, vergrijzing neemt toe De Kop van Noord-Holland vergrijst sterker dan de rest van Nederland. Mensen worden ouder en tegelijkertijd versterkt het vertrek van jongeren uit de regio deze demografische ontwikkeling. Dit heeft impact op onder andere de woningmarkt, de regionale economie en de zorg. Gezondheid De gezondheid van inwoners en jongeren staat onder druk.
Er zijn meer chronische aandoeningen, minder beweging, meer overgewicht en toenemende mentale gezondheidsproblemen. Tegelijk neemt de zorgvraag toe en groeit het tekort aan zorgpersoneel.
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 12 Plan: In het plan kiezen we voor jongeren. Dat richt zich op de samenhangende opgaven waarbij positief opgroeien overkoepelend is: ⚬ Een duurzaam voorzieningenniveau ⚬ Een krachtige economische regio met aantrekkelijke ontwikkelkansen (leven lang leren) ⚬ Passende en betaalbare woningen voor jongeren in een aantrekkelijke leefomgeving ⚬ Mobiliteit en bereikbaarheid. • Duurzaamheid is een leidend principe bij de uitwerking van deze aandachtspunten. Samenvatting - plan en concrete effecten Concrete effecten van deze keuze: • We werken, samen met de bewoners, de provincie en het rijk, aan een voorzieningenaanbod vanuit een gezamenlijke regionale visie (op cultuur, sport, ontmoeten, ondersteunen) dat structureel en meerjarig ondersteunt wordt door de vier gemeenten, de provincie en het rijk. We willen bovendien een stevig en structureel aanbod realiseren op het gebied van opvoedingsondersteuning. • We werken samen met de provincie en het Rijk aan een visie op goede bereikbaarheid van voorzieningen. De focus ligt daarbij op bereikbaarheid per openbaar vervoer, fiets en innovatieve vervoerswijzen. Inwoners mogen niet afhankelijk zijn van autobezit om essentiële voorzieningen om deel te nemen aan de maatschappij te bereiken.
• Het versterken van de samenwerking in de triple helix (onderwijs, bedrijfsleven, overheid) om de ontwikkelkansen voor jongeren in de regionog verder te versterken. Positief opgroeien Krachtige economische regio met aantrekkelijke ontwikkelkansen Mobiliteit en bereikbaarheid Duurzaam voorzieningenniveau Passende en betaalbare woningen voor jongeren in een aantrekkelijke leefomgeving
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 13 • De regio Kop van Noord-Holland heeft een arbeidsmarkt met het potentieel om te groeien naar een economisch ecosysteem met ontwikkelkansen en arbeidsplaatsen voor jongeren uit de regio (en daarbuiten). Er liggen kansen op het gebied technische, medische, maritieme, agrarische, toeristische en recreatieve werkgelegenheid. We willen dat de regio: ⚬ Dit profiel sterker neerzet (marketing, positionering); ⚬ en daarmee kansen biedt voor jongeren, om kennis te maken met deze sectoren door het bieden van snuffelstages, stages en banen voor starters op de arbeidsmarkt. Hiertoe maken we afspraken in de triple helix. Onderwijs is hierin een verbindende schakel voor een stevig aanbod in een leven lang leren; ⚬ inzet op de uitdagingen waar de agrarische sector mee te maken heeft en daarin te werken aan toekomstbestendige landbouw. Dan kan door ruimte te bieden aan intensivering, innovaties (zoals robotisering) en verduurzaming van de landbouw door meer in evenwicht met de natuur landbouw te bedrijven. Hiervoor is een samenwerking met ministeries en provincie essentieel. • Wonen is een landelijk thema. Regionaal komen daar nog specifieke vraagstukken bovenop. Om een woning in de regio bereikbaar te maken voor jongeren werken we met de vier gemeenten samen aan een strategische regionale woonvisie.
Die is noodzakelijk om bewuste, en vermoedelijk ook lastige, keuzes te maken over locaties, woningtypen en woonmilieus, in samenhang met demografische, economische en maatschappelijke ontwikkelingen. Om deze keuzes te onderbouwen en te realiserenzijn kennis en expertise van regionale experts, het Rijk en gespecialiseerde adviseurs nodig. • De bereikbaarheid van de Kop is een onderwerp waarin keuzes noodzakelijk zijn. De N9, de N99 en dubbelspoor zijn daarbij onderwerpen die snel naar voren komen in gesprekken over dit onderwerp. Tegelijkertijd geldt voor jongeren dat de fijnmazige bereikbaarheid belangrijk is om een sociaal netwerk op te bouwen. Denk daarbij aan een brug op de juiste plek, goed verlichte fietspaden en betaalbare OV verbindingen. We willen dat er ingezet wordt op structurele verbeteringen én dat er tegelijkertijd zicht komt op wat er nodig is voor jongeren om zich goed en veilig door de regio te bewegen. Dit vraagt om meer inzicht in het vraagstuk van mobiliteit en bereikbaarheid en vervolgens om nieuwe, innovatieve vormen van mobiliteit en combinaties van vervoersmiddelen,zoals doorfietsroutes, deelmobiliteit en publieke mobiliteit, die beter aansluiten bij de schaal en structuur van de regio.
Samenvatting - concrete effecten 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 14 Het vervolg: • Het plan voor de regio is een stip op de horizon. Het geeft zicht op vraagstukken die naar voren komen in verschillende gesprekken, (beleids-) notities en lopende programma's. We vragen het Rijk om mede-eigenaar te worden van deze vraagstukken en daarmee ook om mede-eigenaar te zijn van de oplossing door middel van de inzet van expertise en waar nodig middelen. • Het plan voor de regio krijgt een vervolg in de uitvoeringsagenda. In de uitvoeringsagenda bepalen we waar het NPVR meerwaarde biedt t.o.v. alles wat er al loopt. Het NPVR bouwt hierop voort; het versterkt de samenhang tussen bestaande programma’s, maakt ontbrekende schakels zichtbaaren agendeert vraagstukken die de regio niet alleen op kan lossen. O.a door: ■ Prioriteren ■ Verbinden ■ Het maken van afspraken met het Rijk • In de uitvoeringsagenda komen we in ateliers samen met stakeholders tot concrete keuzes, maatregelen en afspraken. Gekoppeld aan de samenhangende opgaven.
• De concretisering houdt in dat we het volgende uitwerken met een goede beschrijving: activiteiten, verbinding aan verwacht effect op doelen, integraliteit in opgave, en verbinding met bestaande opgaven, welke inzetten/bijdrages worden verwacht van alle betrokken partijen, concrete resultaten, hoe inwoners worden betrokken. Samenvatting - de uitvoeringsagenda • Randvoorwaardelijk voor de uitwerking van het plan tot een uitvoeringsagenda is dat er 'eigenaren' komen op de samenhangende opgaven. Dat vraagt dus om de inzet van experts vanuit verschillende disciplines vanuit het Rijk, de provincie en de 4 gemeenten. Het is daarmee een regionale samenwerking die aansluit bij de gemeentelijke ambities op de samenhangende opgaven. We willen dat er vanuit de triple helix actief mee wordt gewerkt aan de totstandkoming van de agenda. Analyse van de regio In beeld brengen van de belangrijkste krachten, kansen en opgaven van de Kop van Noord-Holland Plan voor de regio Gezamenlijke ambitie voor de lange termijn: een stip op de horizon. Het plan geeft richting en vormt het vertrekpunt voor het verdere gesprek met partners in de regio, Noord-Holland Noord, de provincie en het Rijk. Vervolg: uitvoeringsagenda Beschrijft waar NPVR meerwaarde biedt, welke prioriteiten gezamenlijk worden opgepakt, wie daarbij betrokken zijn en welke afspraken met het Rijk nodig zijn.
De uitvoeringsagenda bouwt voort op bestaande programma’s en samenwerkingen en maakt zichtbaar waar versterking, verbinding of een aanvullende impuls nodig is. 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 15 Het plan voor de Regio 33
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 16 1. Inzet: een mooi leven voor jongeren in de Kop van NH, om brede welvaart voor iedereen te verbeteren We richten ons Plan voor de Regio op de leeftijdsgroep van -10 maanden tot 27 jaar. Vanaf de conceptie tot het begin van het werkende leven. Daarmee investeren we in toekomstige generaties. Dit leidt ook voor andere leeftijdsgroepen tot ‘collateral benefits’, nu en in de toekomst. Zo willen we de spiraal van verschraling stoppen. Uit onderzoek blijkt dat plattelandsregio’s jongeren kunnen aantrekken of behouden met gericht beleid en terugkeerinitiatieven. Dat versterkt de leefbaarheid, helpt om voorzieningen te behouden en versterkt de regionale economie¹⁹. Als jongeren meer kansen krijgen om zich hier te ontwikkelen, een passende opleiding te volgen, werk te vinden, betaalbaar te wonen en hun vrije tijd op een positieve manier door te brengen met voldoende recreatiemogelijkheden, groeit de binding van jongeren met de regio. Zij blijven vaker, keren eerder terug of kiezen er bewust voor om zich hier te vestigen. Daarmee versterken zij hun eigen toekomst, de regionale economie, het draagvlak voor voorzieningen en de leefbaarheid in wijken, dorpen en woonkernen in de Kop van Noord-Holland. Met deze insteek wordt de brede welvaart van de gehele regio verbeterd.
Onze focus ligt hierbij op vier samenhangende opgaven gericht op jongeren. Daarbij kiezen we voor ‘positief opgroeien’ als overkoepelende opgave. Bij positief opgroeien gaat het om een stevige basis voor onze inwoners waarin zaken als opvoeding, gezondheid, primair onderwijs en voortgezet onderwijs een essentiële rol spelen. Positief opgroeien is stevig verbonden met deze vier opgaven: 1. Een duurzaam voorzieningenniveau. 2. Een krachtige economische regio met aantrekkelijke ontwikkelkansen. 3. Een woningmarkt met passende en betaalbare woningen in een aantrekkelijke leefomgeving. 4. Mobiliteit / bereikbaarheid als cruciale voorwaarde om bovenstaande te realiseren. Deze opgaven vragen voorwaarden op het gebied van duurzaamheid en regionale samenwerking. Andere thema’s zijn ook belangrijk voor de brede welvaart van de regio en krijgen ook aandacht. De focus in dit plan zorgt vooral voor meer gerichte aandacht om op specifieke opgaven echt een verschil te kunnen maken en de samenwerking op zoeken. 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 17 • In de Kop hebben jongeren de ruimte om zich te ontwikkelen. Ongeacht de situatie waarin je geboren bent. Kinderen hebben de mogelijkheid om hun eigen pad te kiezen, ook als hun ouders of mensen in hun omgeving minder kansen hebben gehad.
Zo voorkomen we dat achterstanden van generatie op generatie worden doorgegeven en vergroten we de kans dat jongeren zich kunnen ontwikkelen tot zelfstandige, betrokken en veerkrachtige inwoners. • Er zijn, in de regio of binnen een acceptabele reistijd, passende opleidingen, stages en banen voor jongeren met verschillende achtergronden, talenten en opleidingsniveaus. Werkgevers investeren actief in jong talent en bieden perspectief op werk dat aansluit bij de economie van de toekomst. De economie van de regio speelt een sleutelrol in de nationale opgaven en geeft tegelijkertijd een impuls aan de vitaliteit van de regio. • Jongeren kunnen ook buiten school en werk hun leven op een positieve manier vormgeven. Er zijn voldoende plekken en activiteiten waar zij elkaar kunnen ontmoeten, zich kunnen ontspannen, sporten, cultuur beleven en initiatief kunnen nemen. • Daarnaast voelen jongeren zich gezien en gehoord. Zij worden betrokken bij keuzes over de toekomst van hun leefomgeving. Daardoor groeit hun verbondenheid met de regio. • Jongeren zijn trots op de plek waar zij wonen en zien de Kop van Noord-Holland als een regio waar zij onderdeel van willen zijn — nu én later. De Kop van Noord- Holland staat bij jongeren — van binnen én buiten de regio — op het netvlies als een regio waar je graag woont, werkt, leert en leeft.
Een regio die ertoe doet, waar je werkt aan belangrijke opgaven voor de toekomst en waar je de ruimte hebt om jezelf te ontwikkelen. 2. Het toekomstbeeld: jongeren in de Kop in 2050
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 18 Bij iedere beleidskeuze staat de jongere centraal. Dit betekent dat we niet alleen voor jongeren, maar juist mét jongeren het beleid vormgeven. Tegelijkertijd erkennen we dat dé jongere niet bestaat: jongeren vormen een diverse groep met verschillende levensfasen, achtergronden, behoeften en perspectieven. Juist daarom is het essentieel om goed naar jongeren te luisteren en hen actief te betrekken, zodat beleid aansluit bij wat zij belangrijk vinden. Door actief in te zetten op jongerenparticipatie, bijvoorbeeld via jongerenraden en buurtinitiatieven, geven we jongeren een stem en verantwoordelijkheid in hun eigen leefomgeving. Tegelijkertijd draagt dit bij aan de vernieuwing en versterking van de civil society, zodat een nieuwe generatie zich actief verbindt aan de regio en bijdraagt aan het maatschappelijke weefsel. 3. In de Kop zetten we jongeren nadrukkelijk centraal in onze beleidskeuzes
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 19 4. Inzet op positief opgroeien door 4 samenhangende opgaven De uitdagingen in de Kop van Noord-Holland staan niet op zichzelf. Een aantrekkelijk toekomstperspectief voor jongeren vraagt om een stevige basis met ‘positief opgroeien’. Het vraagt ook om investeringen in meerdere samenhangende opgaven tegelijk: een duurzaam voorzieningenniveau, een sterke economie met goede banen én ontwikkelkansen via onderwijs, passende en betaalbare woningen in een aantrekkelijke, veilige en gezonde leefomgeving en een goede bereikbaarheid. Deze opgaven versterken elkaar. Zonder woningen blijven jongeren niet, zonder toegankelijk en bereikbaar onderwijs en werk vertrekken zij, zonder voorzieningen wordt de regio minder aantrekkelijk en zonder bereikbaarheid zijn kansen niet toegankelijk. Juist door deze opgaven in samenhang aan te pakken, bouwen we aan een krachtige regio die jongeren perspectief biedt – of zij hier nu opgroeien, terugkeren of zich hier voor het eerst willen vestigen. Positief opgroeien Krachtige economische regio met aantrekkelijke ontwikkelkansen Mobiliteit en bereikbaarheid Duurzaam voorzieningenniveau Passende en betaalbare woningen voor jongeren in een aantrekkelijke leefomgeving
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 20 De basis ligt in een positief opgroeien met een kansrijke en gezonde jeugd. Het gaat om een doorgaande lijn van zwangerschap en geboorte naar jeugd, onderwijs en jongvolwassenheid. Binnen het positief opgroeien is het belangrijk dat we niet alleen naar het kind kijken maar juist ook naar het systeem om het kind heen. Ouders, grootouders, school, de buurt hebben invloed op hoe een kind opgroeit. Mogelijk zorgt een schakel in dit systeem ervoor dat een kind niet gezond kan opgroeien, dan zal de ondersteuning daarop gericht moeten zijn. Hierbij spelen vele partijen een rol, bijvoorbeeld de GGD, verloskundigen, wijkteams, jongerenwerk, onderwijs etc. De ouders/verzorgers van een kind hebben hierin een essentiële rol. Door te investeren in al die bouwstenen investeren we in een kansrijke en gezonde jeugd. Concreet kan daarbij gedacht worden aan de volgende inzet: Kansrijke Start* • Aansluiten bij het programma Kansrijke Start, gericht op de gezondheid en het welzijn van gezinnen in kwetsbare situaties, met speciale aandacht voor de eerste 1.000 dagen van een kind. 5. Overkoepelende opgave: positief opgroeien - investeren in een kansrijke, gezonde jeugd * Kansrijke start: Onderzoek heeft uitgewezen dat het effect van een kansrijke start nog lang doorwerkt in het verder leven.
Het vergroot de kansen op een gezonde ontwikkeling, betere schoolprestaties, veerkracht en maatschappelijke participatie. Denk hierbij aan het versterken van de samenwerking van alle betrokkenen bij deze doelgroep (verloskundigen, wijkteam, GGD, onderwijs etc). Het is van belang om kwetsbare gezinnen te identificeren en direct te kunnen schakelen met organisaties die dit gezin kunnen ondersteunen. Vanuit de betrokken organisaties moet ook naar voren komen welke interventies werken en welke niet. Wordt de juiste doelgroep voldoende bereikt of hebben we daar iets te doen. Niet iedere jonge moeder/ouder heeft een netwerk waarin zij vragen/zorgen kan delen en verder geholpen kan worden. Het gaat er ook om deze doelgroep bij elkaar te brengen zodat zij de kans krijgen een netwerk op te bouwen. Niet iedere moeder/ouder heeft dezelfde toegang tot de juiste informatie, ondersteuning en zorg. Investeren in een kansrijke start draagt bij aan het voorkomen van intergenerationele achterstanden, het versterken van ontwikkelkansen en het vroegtijdig voorkomen van gezondheids- en sociale problematiek. Gezond opgroeien, dat begint bij de basis; je veilig en gezien voelen, kunnen meedoen en de ruimte krijgen om jezelf te ontwikkelen. Een gezonde start geeft kinderen en jongeren de beste kansen om zich veerkrachtig te ontwikkelen en later zelfstandig en met vertrouwen in het leven te staan.
Daarom investeren we in een omgeving waarin ieder kind gezond, veilig kan opgroeien. Hiervoor willen we investeren in: • Sport, bewegen en mentale gezondheid. • Versterken van preventie, signalering en een laagdrempelig aanbod dichtbij huis. • Werken aan een generatie jongeren die gezond, weerbaar en kansrijk opgroeit. 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 21 5. Overkoepelende opgave: positief opgroeien - investeren in een kansrijke, gezonde jeugd Onderwijs en talentontwikkeling: sterk onderwijs als fundament • Toekomstbestendig primair onderwijs dichtbij: Verkennen hoe het primair onderwijs verder kan worden versterkt zodat scholen in kleine kernen toekomstbestendig zijn. Meer ruimte creëren voor maatwerk en persoonlijke aandacht voor leerlingen. • Op het middelbaar onderwijs maken jongeren de keuze om in de regio te blijven of te vertrekken. Die keuze hangt samen met afstanden, OV-verbindingen, onderwijsaanbod en kansen in de regio. In deze fase hebben we als regio in de samenwerking van de triple helix kansen op het gebied van een sterk ecosysteem en het laten zien wat voor mogelijkheden de regio biedt. • Koppelen van onderwijs aan regionale kansen in agri, maritiem, defensie, energie en nucleaire gezondheid. Een stevige en duurzame verbinding tussen het (VO) onderwijs en deze sectoren is belangrijk om gebruik te maken van die kansen.
• Behouden en versterken van de sterke mbo-infrastructuur in de regio. • Zorgen voor goed bereikbaar hbo-onderwijs op de schaal van Noord-Holland Noord. • Uitbouwen van minors, onderzoekslijnen en praktijkgerichte samenwerking met hbo- en wo-instellingen. • Versterken van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 22 De verschraling van voorzieningen heeft direct impact op jongeren. In de gesprekken met jongeren komt al snel één ding in naar voren: er is te weinig te doen en te weinig plaats om elkaar te ontmoeten. Een sterke regio beschikt over een voorzieningenniveau dat aansluit bij de behoeften van jongeren. Het draagt bij aan de leefbaarheid in wijken, dorpen en woonkernen. Voorzieningen zijn plaatsen voor ontmoetingen zoals culturele voorzieningen, sportfaciliteiten en evenementen. Deze helpen bij vorming van een gemeenschap en het voorkomen van eenzaamheid. Maar het gaat ook om plekken waar hulp beschikbaar is als dat nodig is. Denk aan hulp bij financiële problemen of mentale ondersteuning. Een goed voorzieningenniveau zorgt ervoor dat jongeren prettig opgroeien en een stevige basis hebben. Jongeren moeten voldoende te doen en te beleven hebben in de regio en ze moeten zichzelf kunnen ontwikkelen.
Daarmee is het ook een belangrijke voorwaarde voor jongeren om zich op latere leeftijd (weer) in de regio te vestigen. Om dit te bereiken investeren we samen met het Rijk in: • Laagdrempelige ontmoetingsplekken (extra impuls aan het project Huis van de Kop); • Goede en tijdige sociaaljuridische en financiële hulp aansluitend op de ontmoetingsplekken; • Sterke lokale basisvoorzieningen voor cultuur, sport, ontmoeting en zorg én een goed bereikbaar regionaal aanbod (waar de basisvoorzieningen onvoldoende aansluiten); • Een acceptabele reistijd als een voorziening niet in de nabijheid beschikbaar is. We sluiten hierbij aan op het Programma Bereikbaarheid op Peil van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. 6. Opgave 1: Een duurzaam en bereikbaar voorzieningenniveau
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 23 6. Opgave 1: Een duurzaam en bereikbaar voorzieningenniveau • Huis van de Kop: project Huis van de Kop heeft als doel dat elke wijk of woonkern een laagdrempelige ontmoetingsplek heeft. Daarmee dragen we ook bij aan het voorkomen van eenzaamheid en stimuleren we de beweging naar preventie en positieve gezondheid. Investeren in samenleven voorkomt zwaardere problematiek op de lange termijn. We werken vanuit de Regiovisie Sociaal Domein om deze transformatie mogelijk te maken en werken daarbij nauw samen met NHN gezond. • Investeren in ontmoetingsplekken vraagt om middelen en organisatiekracht. Het beoogde Gemeenschapsfonds zoals deze in het regeerakkoord is benoemd, kan hierin een zetje in de goede richting geven voor lokale initiatieven. Het plan voor de regio en de samenwerking met het Rijk zien we als vliegwiel om te werken aan een combinatie van sterke lokale basisvoorzieningen én een goed bereikbaar regionaal aanbod.
• Verbeterkans voor een stabiel aanbod van basisvoorzieningen:voorzieningen die sterk afhankelijk zijn van toerisme en in het laagseizoen vaak sluiten, bieden kansen voor een duurzamere aanpak waarbij ondernemers, overheid en inwoners samenwerken om deze locaties ook een maatschappelijke functie te geven, zoals cultuur, ontmoeting of zorg, waardoor voorzieningen langer open kunnen blijven en extra omzet genereren. Sociaaljuridische en financiële hulp: Het gaat bij voorzieningen ook om goede hulp op fysieke locaties, in de wijken. Een belangrijke bron voor menselijk leed ligt bij bestaansonzekerheid en gebeurtenissen die ons allemaal kunnen overkomen, zoals ontslag, scheiding, ziekte, problemen op gebied van huur en problemen met instanties of bedrijven. Goede en tijdige sociaaljuridische en financiële hulp kan dat leed voorkomen en mensen helpen hun leven weer op de rit te krijgen. We verkennen graag met het Rijk de mogelijkheden om dit soort dienstverlening, die juist ook voor jongeren essentieel is, te versterken. Op dit moment is die hulpverlening voor verbetering vatbaar, dat blijkt uit de tussenrapportage van de kwartiermaker voor een landelijk dekkend netwerk sociaaljuridische en financiële hulp²⁵.
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 24 6.1 Opgave 1: Kansen voor samenwerking tussen Rijk en regio voor een duurzaam en bereikbaar voorzieningenniveau Duurzaam voorzieningenniveau Elkaar ontmoeten is essentieel voor sociale cohesie. Maatschappelijke - en zorgvoorzieningen én voorzieningen om te ontwikkelen,beleven en bewegen moeten beschikbaar zijn voor de inwoners van de regio. Lokaal verschilt de mix van voorzieningen. Samen vormt het een toegankelijk, gevarieerd en kwalitatief aanbod in de regionale voorzieningeninfrastructuur. Het gaat om plekken voor ontmoeting, fysieke plekken waar je ondersteuning kan krijgen als dat nodig is, de opbouw van netwerken die een gemeenschap vormen en ondersteunen en een toegankelijk (zorgvoorzieningen)aanbod dichtbij. Dit aanbod is nauw verbonden met Noord-Holland Noord Gezond en de regiovisie voor het sociaal domein. Met het NPVR willen we samen met partners uit de regio en het Rijk kansen benutten om sterker te maken wat eral gedaan wordt. Het Rijk kan hierbij (mede) investeren in fysieke plekken voor ontmoeting en de vorming van krachtige gemeenschappen Tegelijkertijd moeten voorzieningen goed bereikbaar zijn. We sluiten hierbij aan op het Programma Bereikbaarheid op Peil van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Uitvoeringsagenda; hierin worden de langjarige doelen omgezet in gezamenlijk acties Impact op mooi leven in de Kop voor jongeren 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 25 7. Opgave 2: Een krachtige economische regio met aantrekkelijke ontwikkelkansen • De centrale opgave is economische groei die zichtbaar bijdraagt aan kansen voor jongeren en daarmee aan brede welvaart in de regio. We willen een ‘roltrap- regio’ zijn waarin inwoners de mogelijkheid hebben om zich gedurende hun leven te ontwikkelen op het gebied van onderwijs, werk, ondernemerschap en maatschappelijke participatie. • De Kop van Noord-Holland beschikt momenteel over een economie met een aantal sterke werkgevers zoals de Koninklijke Marine, de EHC, offshore, agri en toerisme. We willen deze kracht vertalen naar een beter zichtbaar, duurzaam en aantrekkelijker toekomstperspectief voor jongeren. Hiervoor onderzoeken we in een volgende fase de mogelijkheden om op bestaande programma’s met de triple helix aan te sluiten zoals Blue Nexis³⁴ en het Manifest Werken en Ontwikkelen 2030 NH³⁵. • We willen inzetten op een integrale economische strategievoor de Kop.
Wat is ons regionaal economische profiel en welk ecosysteem hebben we daarbij nodig als het gaat om onderwijs, welke arbeidskrachten, woningaanbod en bereikbaarheid? Zo kunnen we dit integraal benaderen en krachtig en gericht uitdragen. Onderzoek vanuit het Rijk naar de bestaande ecosystemen en de ontwikkeling daarvan kunnen een goede bouwsteen zijn om te komen tot zo’n strategie. • Er moet duidelijk worden wat voor keuzes er nodig zijn op thema’s als werklocaties (waaronder bedrijventerreinen), landbouw en verblijfsrecreatie. Het Rijk hebben we hierbij onder andere nodig als kennispartner, maar ook als het gaat om de ruimtelijke ordening, infrastructuur en energie (als randvoorwaarde en als sector waarin werkgelegenheid te vinden is). We kijken ook graag samen met de provincie en het Rijk naar (financiële) mogelijkheden om bestaande terreinen toekomstbestendig te maken en te transformeren. • De regio kampt met een groeiend tekort aan arbeidskrachten in diverse sectoren. Door in te zetten op een vestigingsklimaat met eenkrachtig samenhangend onderwijsaanbod van basisschool tot hoger onderwijs, een arbeidsmarkt met aantrekkelijke banen voor jongeren, voorzieningen en goede woonmogelijkheden willen we de regio aantrekkelijker maken. Om goed inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt, is het belangrijk dat mensen zich blijven ontwikkelen en stimuleren we een Leven Lang Ontwikkelen.
Om hoger opgeleiden jongeren te behouden, wil de regio wil betere aansluiting op HBO en WO. Een groot deel van deze jongeren trekt weg omdat HBO/WO nu te ver weg is. Of deze jongeren blijven in de regio en kiezen voor een MBO opleiding in plaats van een HBO of WO opleiding. • Het MKB sector is cruciaal in het creëren en profiteren van kansen voor jongeren: In een regio met relatief weinig grote (inter)nationale werkgevers vormt het MKB de ruggengraat van de regionale economie. Zij biedt het grootste deel van de werkgelegenheid en is vaak de plek waar jongeren hun eerste werkervaring opdoen via stages, bijbanen en leerwerktrajecten. • De regio is aantrekkelijk voor toeristen en recreanten. Toerisme en recreatie is een belangrijke pijler en biedt werkgelegenheid. Deze sector kan een bijdrage leveren aan de transitie van de landbouw, nieuwe natuur en het behouden van voorzieningen.
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 26 7. Opgave 2: Een krachtige economische regio met aantrekkelijke ontwikkelkansen Het is noodzakelijk om regionale economische ontwikkeling sterker te verbinden met de regionale kwaliteiten, behoeften en draagkracht en expliciet te richten op het perspectief van jongeren: • Jongeren en inwoners profiteren nog onvoldoende van de grote economische clusters (EHC, Koninklijke marinebasis, maritieme/offshore industrie Agriport A7, Seed Valley). Het aantal hoogwaardige banen dat structureel bijdraagt aan lokale leefbaarheid blijft beperkt. • Dit vraagt om gerichte keuzes en om regie op samenhang tussen economie, ecologie, onderwijs, arbeidsmarkt, wonen en bereikbaarheid. Deze keuzes maakt de regio samen met het Rijk, de Provincie en het bedrijfsleven. Dit vraagt om nauwe samenwerking binnen de triple helix van overheid, onderwijs en bedrijfsleven. • Er is een sterkere profilering van de kansen in de regio nodig richting jongeren, zodat zij bewust worden van de kansen die de regio biedt. • Als we kijken naar een gebied als Agriport en omgeving vragen we het Rijk om in gezamenlijkheid na te denken over kansen rondom dat gebied in relatie tot de brede welvaart, dit raakt ook aan het ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord.
Belangrijk daarin dat het Rijk hierin gecoördineerd een bijdrage levert om de samenwerking meer kracht bij te zetten.Dat wil zeggen dat de diverse ministeries in gezamenlijkheid naar de opgaven kijken en gezamenlijk, met de regio, werken aan een strategie. De Kop van Noord-Holland is een van de belangrijkste landbouwregio’s van Nederland. Met innovaties op het gebied van watermanagement, gewasbescherming en de internationale positie van de zaadveredeling in Noord- Holland Noord levert de Kop een substantiële bijdrage aan de voedselvoorziening en economische vitaliteit van het land. Bovendien heeft de regio het grootste aaneengesloten bollengebied ter wereld. Het is daarmee ook een belangrijke werkgever in de Kop van Noord-Holland. Tegelijkertijd staat de sector voor grote opgaven op het gebied van natuur, water, klimaat en duurzaamheid. Het Rijk zet daarbij nadrukkelijk in op een landbouwtransitie waarin voedselproductie, natuurherstel, waterkwaliteit, stikstofreductie en een duurzaam verdienmodel meer met elkaar in balans moeten komen. Hoe de belangen zich de komende jaren tot elkaar gaan verhouden, is nog niet uitgekristalliseerd. Daarom wil de regio, samen met ondernemers, overheden en kennisinstellingen, scenario’s verkennen voor de toekomst van de landbouw, zodat tijdig richting kan worden gegeven aan keuzes die nodig zijn voor toekomstbestendige landbouw.
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 27 7.1 Opgave 2: Kansen voor samenwerking tussen Rijk en regio voor een krachtige economische regio met aantrekkelijke ontwikkelkansen Krachtige economische regio met aantrekkelijke ontwikkelkansen • Als regio willen we een onderwijsaanbod creëren met doorlopende lijnen van uit PO/VO naar MBO, HBO en WO opleidingen. Als regio zetten we daarbij in op creatieve constructies qua aanbod zoals minors, digitaal onderwijs, practoraten etc. die aansluiten bij de kracht van onze regio. Hier valt o.a. onder: • Versterken primair onderwijs, met name van de toekomstbestendigheid van scholen in kleine kernen. Een basisschool is een essentiële schakel in de leefbaarheid van een dorp. De Blue Schools in Den Helder kunnen hierin een startpunt vormen. • Inzetten op HBO en WO, naast MBO: we zetten in op WO onderwijs gekoppeld aan de regionale arbeidsmarkt. De regio heeft al eensterke MBO-infrastructuur. Deze willen we behouden. We werken aan HBO-onderwijs op de schaal van Noord-Holland Noord, zodat jongeren zich ook op dit niveaukunnen blijven ontwikkelen zonder de regio te hoeven verlaten.
Voor hoger onderwijs (HBO en WO) in de Kop-regio ligt de nadruk op minors, practoraten, onderzoekslijnen en samenwerkingen met hogescholen en universiteiten rond specifieke, thema’s (maritieme innovatie, defensie, energie en nucleaire gezondheid). Hier ligt ook een kans om op innovatieve wijze arbeidsmarkttekorten tegen te gaan, bijvoorbeeld in zorg en welzijn. • Inzetten op een integrale economische strategie voor de Kop, verbonden met onderwijs, bedrijfsleven en bereikbaarheid. Hierinmoet duidelijk worden wat voor keuzes er nodig zijn op thema’s als werklocaties (waaronder bedrijventerreinen), landbouw en verblijfsrecreatie. Het Rijk hebben we hierbij onder andere nodig als kennispartner maar ook als het gaat om de ruimtelijke ordening, infrastructuur en energie (als randvoorwaarde en als sector waarin werkgelenheid te vinden is). We kijken ook graag samen met de provincie en het Rijk naar (financiële) mogelijkheden om bestaande terreinen toekomstbestendig te maken en te transformeren. • Deze thema’s bieden duidelijke aanknopingspunten om de verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven te versterken. Het versterken van deze samenhang vraagt om nauwe samenwerking binnen de zgn. triple helix van overheid, onderwijs en bedrijfsleven.
Door kennis beter te benutten, ruimte te bieden voor innovatie en gezamenlijk te werken aan een strategische regionale economische visie, kan de Kop van Noord-Holland haar economische kracht beter verzilveren. Het doel is om economische groei doelgericht te vertalen naar investeringen in voorzieningen, woningbouw, infrastructuur en de lokale en regionale economie. Het NPVR kan economisch en qua ontwikkeling voor jongeren van toegevoegde waarde zijn, door samen met de provincie en het Rijk kennis, innovatiekracht en investeringskracht te organiseren op strategische plekken in de Kop, zoals bij Agriport, de Energy & Health Campus en het Maritiem Cluster. Het NPVR is hierin aanvullend op het Ontwikkelperspectief NHN. • Het Rijk is betrokken bij ruimtelijk economische ontwikkelingen in de regio, bijvoorbeeld via het Ontwikkelperspectief en hetMaritiem Cluster (als onderdeel van de regionale samenwerking in het fysiek domein). Wij willen met het Rijk integraal naar die ontwikkelingen kijken en ervoor zorgen dat die ontwikkelingen als vliegwiel dienen voor en bijdragen aan de brede welvaart in de Kop. Bijvoorbeeld door die ruimtelijk economische ontwikkelingen sterkerte verbinden aan de regio Kop van Noord-Holland. Dat vraagt bijvoorbeeld om investeringen in onderwijs, mobiliteit, voorzieningen en woningen.
Uitvoeringsagenda; hierin worden de langjarige doelen omgezet in gezamenlijk acties Impact op mooi leven in de Kop voor jongeren 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 28 Kader: voorbeeld om meerwaarde voor de regio en voor jongeren te vergroten Agriport Agriport A7 is exemplarisch voor de ruimtelijke en economische opgaven in de Kop van Noord-Holland. Het gebied vormt een strategisch knooppunt waar grootschalige glastuinbouw, datacenters en energie-infrastructuur samenkomen en daarmee een belangrijke rol speelt in zowel de voedselproductie als de digitale en energietransitie. Agriport is gepositioneerd als een toekomstig energie-knooppunt. Er ontstaat een concentratie van energie-infrastructuur en daarmee behoort Agriport tot de weinige locaties in Noord-Holland Noord waar op termijn ruimte ontstaat voor energie-intensieve economische ontwikkeling. Tegelijkertijd is er nog geen integrale visie op de verdere ontwikkeling van het gebied. De druk op ruimte, energie en de leefomgeving neemt toe, terwijl de meerwaarde voor de regio en met name voor jongeren nog onvoldoende zichtbaar is. De vraag hoe hier hoogwaardige werkgelegenheid en perspectief voor jong talent ontstaan, blijft daarmee op tafel.
Dit vraagt om duidelijke keuzes, heldere regie en een samenhangende koers, waarin economische ontwikkeling aantoonbaar bijdraagt aan brede welvaart en de kwaliteit van de leefomgeving. Vanuit het ontwikkelperspectief NHN wordt gedacht over een steviger positionering van Agriport A7. We juichen de gedachte toe om te werken aan een gedragen toekomstvisie met alle overheidslagen. Vanuit het NPVR voegen we daar graag aan toe dat de brede welvaart en de toegevoegde waarde voor de Kop van Noord- Holland expliciet mee wordt genomen in dat toekomstperspectief.
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 29 Het Maritiem Cluster in Den Helder is van strategisch belang voor Nederland en Noordwest-Europa. De combinatie van marine, offshore, havenactiviteiten, energie op zee, kennisinstellingen en innovatieve bedrijven maakt het cluster tot een unieke economische en maatschappelijke motor voor de Kop van Noord-Holland. Nationale opgaven rond veiligheid, energiezekerheid en de Noordzee zorgen ervoor dat de vraag naar maritieme capaciteit de komende jaren verder groeit. Het cluster is tegelijkertijd onlosmakelijk verbonden met de regio. Bedrijven, kennisinstellingen en organisaties zijn afhankelijk van voldoende woonruimte, bereikbaarheid, onderwijsvoorzieningen en een aantrekkelijk leefklimaat om talent aan te trekken en vast te houden. Juist de kansen die het cluster biedt voor techniek, innovatie en hoogwaardige werkgelegenheid kunnen bijdragen aan perspectief voor jongeren en aan het versterken van de brede welvaart in de hele regio. Tegelijkertijd staat het Maritiem Cluster voor vergelijkbare uitdagingen als de regio. De bereikbaarheid van Den Helder en de havens vraagt aandacht, terwijl ook de profilering van de Kop van Noord-Holland als aantrekkelijke woon-, werk- en kennisregio verder versterkt kan worden.
Zonder investeringen in deze randvoorwaarden ontstaat het risico dat economische groei onvoldoende landt in de regio en dat kansen voor inwoners en jongeren onbenut blijven. Vanuit verschillende overheden wordt gewerkt aan de verdere ontwikkeling van het Maritiem Cluster. Vanuit het NPVR voegen we daar graag aan toe dat de regionale meerwaarde expliciet onderdeel moet zijn van die ontwikkeling. Investeringen in het cluster bieden niet alleen kansen voor nationale opgaven, maar kunnen ook worden benut om de leefomgeving, arbeidsmarkt, onderwijsvoorzieningen en toekomstkansen voor de inwoners van de Kop van Noord-Holland duurzaam te versterken. De opgave is daarom niet alleen hoe het Maritiem Cluster kan groeien, maar vooral hoe die groei zichtbaar bijdraagt aan brede welvaart, economische kansen en toekomstperspectief voor jongeren in de Kop van Noord-Holland. Kader: voorbeeld om meerwaarde voor de regio en voor jongeren te vergroten Maritiem Cluster
3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 30 8. Opgave 3: Passende en betaalbare woningen (in een aantrekkelijke leefomgeving) In de Kop is woningbouw vaak niet alleen een antwoord op woningnood, maar ook een instrument om voorzieningen, arbeidsmarkt en brede welvaart op peil te houden. Aantrekkelijke huisvesting is een cruciale voorwaarde voor het behouden en terughalen van jongeren. Het bestaande woningaanbod is schaars, eenzijdig van samenstelling en de betaalbaarheid staat onder druk. Een divers en kwalitatief woningaanbod is daarom noodzakelijk om inwoners te behouden en aan te trekken en economische ontwikkeling te ondersteunen. Een sterk en gezamenlijk regionaal verhaal richting Rijk en provincie ontbreekt nu nog. Door regionaal één heldere koers te bepalen en de noodzakelijke keuzes expliciet te maken zoals het bouwen van voldoende starterswoningen voor jongeren, ontstaat een stevig uitgangspunt. Daarmee kunnen we gezamenlijk optrekken waarmee we woningbouw daadwerkelijk bij laten dragen aan een vitale, duurzame en toekomstbestendige Kop van Noord-Holland. Een goede, gefundeerde, gezamenlijke visie, waarin expliciete aandacht is voor jongeren, draagt bij aan een strategische samenwerking voor een duurzame economische ontwikkeling en stabiele inwonersgroei.
• Voor die heldere koers is een strategische regionale woonvisie noodzakelijk om bewuste, en vermoedelijk ook lastige, keuzes te maken over locaties, woningtypen en woonmilieus, in samenhang met demografische, economische en maatschappelijke ontwikkelingen. Om deze keuzes te onderbouwen en te realiseren zijn kennis en expertise van regionale experts, het Rijk en gespecialiseerde adviseurs nodig. • Ook de bestaande gebouwde omgeving heeft daarin aandacht nodig. In de regio ligt een duidelijke herstructurerings- en verduurzamingsopgave van de woningvoorraad. Hier liggen kansen om deze opgaven te verbinden met de energietransitie, klimaatadaptatie (leefbare en veilige buurten) en het verbeteren van de gezondheid van inwoners. De versterking van de aanpak van de Alliantie Kansrijke Buurten in Den Helder sluit hierop aan. • In de woondeal maken we afspraken met rijk, provincies en gemeenten over de woningbouwopgave. De woningbouwopgave in de Kop van Noord-Holland staat echter niet op zichzelf. In deze regio hangt woningbouw direct samen met het behoud van voorzieningen, het aantrekken en behouden van jongeren, de beschikbaarheid van personeel voor cruciale sectoren en de leefbaarheid van dorpen en wijken.
Daarom vraagt de woningbouwopgave in de Kop niet alleen om voldoende woningen, maar ook om bewuste keuzes ten aanzien van doelgroep, locatie, woonmilieu en de kwaliteit van de leefomgeving. Binnen de woondeal vragen wij het Rijk om deze bredere maatschappelijke opgave expliciet te erkennen en ruimte te bieden voor maatwerk in uitvoering en financiering. Daarover gaan we graag met elkaar in gesprek. 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 31 8.1 Opgave 3: Kansen voor samenwerking tussen Rijk en regiovoor passende en betaalbare woningen Passende en betaalbare woningen voor jongeren (in een aantrekkelijke leefomgeving) Met de groei van defensie en het feit dat jongeren in onze regio niet eenvoudig een woning kunnen vinden zien wij dat er keuzes, nieuwe vormen van samenwerking en inzet van passende instrumenten nodig zijn. Denk hierbij ook aan het transformeren van de bestaande woningvoorraad en van recreatie naar wonen op plekken waar recreatie niet meer haalbaar is. Dit alles om te komen tot een duidelijke strategie voor wonen in de Kop. Om deze keuzes te onderbouwen en te realiseren zijn kennis en expertise van het Rijk en gespecialiseerde adviseurs nodig.
Voor de leefomgeving is versterking en continue financiering van integrale inzet (bijvoorbeeld in onderwijs, de fysieke leefomgeving, veiligheid en het sociaal domein) nodig in de samenleving. Bijvoorbeeld bij de Alliantie Kansrijke Buurten in Den Helder. Maar ook bij het in kaart brengen en aanpakken van ondermijning. We zien dat er vanuit de woondeal sterk gestuurd wordt op kwantiteit. We vinden dat het voor de leefbaarheid essentieel is omin gezamenlijkheid met het Rijk en de provincie afspraken te maken over de kwaliteit die we realiseren. Zo’n afspraak draagt bij aan de leefbaarheid in onze kernen, voorzieningen, economische ontwikkeling en kansen voor jongeren Uitvoeringsagenda; hierin worden de langjarige doelen omgezet in gezamenlijk acties Impact op mooi leven in de Kop voor jongeren 3-9-2026Jongeren als sleutel | NPVR Plan voor de regio Kop van Noord-Holland 32 9. Opgave 4: Betere bereikbaarheid door fijnmazig netwerk, weerbaarheid Kansen voor jongeren worden onder meer bepaald door het voorzieningenaanbod. Het gaat er daarbij ook om hoe goed voorzieningen, onderwijs, werk en ontmoetingsplekken bereikbaar zijn, zónder afhankelijkheid van de auto. Bereikbaarheid is een terugkerend thema binnen de verschillende focusthema’s en vormt een wezenlijke randvoorwaarde voor een vitale en toekomstbestendige Kop van Noord-Holland³.
Bereikbaarheid bepaalt of inwoners toegang hebben tot werk, onderwijs, zorg, sport en ontmoetingsplekken. Het bepaalt of jongeren zich kunnen ontwikkelen en of ouderen zelfstandig kunnen blijven deelnemen aan de samenleving. Het bepaalt welke kansen bedrijven hebben. Bereikbaarheid is dus meer dan de verplaatsing van A naar B. Het gaat over de vraag of mensen daadwerkelijk mee kunnen doen aan de samenleving. Op lokaal en regionaal niveau zijn goede OV-verbindingen tussen kernen voor jongeren essentieel. Slechts 1 treinspoor, slechte of verdwijnende openbaarvervoerverbindingen, zoals tussen Den Helder en Julianadorp of tussen Schagen en Petten, laten zien dat bereikbaarheid geen vanzelfsprekendheid is. De opgave is om bereikbaarheid te verbeteren op een manier die efficiënt, duurzaam en toekomstgericht is: • Structurele verbeteringen, zoals de N9, dubbelspoor, robuustere Oost-West verbindingen. • Een fijnmazig netwerk dat aansluit bij het dagelijkse verplaatsingspatroon van inwoners. Juist op lokaal en regionaal niveau maken goede verbindingen tussen kernen het verschil. Openbaar vervoer speelt hierin een belangrijke rol en vraagt om een slimme en flexibele aanpak.
Dit betekent zowel investeren in bestaande OV verbindingen als kijken naar nieuwe, innovatieve vormen van mobiliteit en combinaties van vervoersmiddelen, zoals doorfietsroutes, deelmobiliteit en publieke mobiliteit, die beter aansluiten bij de schaal en structuur van de regio. Deze inzet sluit aan bij de uitgangspunten van Bereikbaarheid op Peil van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, waarbij mobiliteit wordt benaderd als een samenhangend systeem dat meebeweegt met maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen. • Weerbaarheid en veerkracht vormen een belangrijk uitgangspunt voor mobiliteit. Dit betekent dat de bereikbaarheid van de Kop van Noord-Holland zodanig wordt ingericht dat het infrastructuurnetwerk ook bij verstoringen, cyberdreigingen of andere risico’s betrouwbaar blijft functioneren. Gezien de betekenis van de regio voor nationale opgaven, onderstreept dit de noodzaak van gerichte en aanvullende investeringen in een robuust en toekomstbestendig mobiliteitssysteem.