portfolio themanotities.pdf

Inhoudsopgave Themanotities - Raadsvoorstel - 484119 - themanotitites p. 2 Raadsbesluit vaststellen themanotities p. 9 Themanotities - 0.1 Koptekst Themanotities Aan de slag met Actief p. 11 Noaberschap 22122022 1.1 excelbestand bij Themanotitie Sociaal Domein kosten 2023 - p. 16 2026 Themanotities - 1.0 Themanotitie sociaal domein voor college 10 p. 18 januari Themanotities - 2.0 Thema 2 Agrarische sector 2 p. 45 Themanotities - 2.1 Appendix bij Themanotitie agrarische sector p. 55 Themanotities - 3.0 Thema 3 Ondernemen 2 p. 57 Themanotities - 3.1 Appendix bij Themanotitie ondernemen p. 62 Themanotities - 4.0 Thema 4 Veiligheid p. 64 Themanotities - 4.1 Appendix bij Themanotitie Veiligheid p. 70 Themanotities - 5.0 Thema 5 Duurzaamheid 2 p. 72 Themanotities - 5.1 Appendix bij Themanotitie duurzaamheid p. 79 Themanotities - 6.0 Thema 6 Wonen 2 p. 81 Themanotities - 6.1 Appendix bij Themanotitie wonen p. 90 Themanotities - Beleidsindicatoren bij themanotities p. 92

Raadsvoorstel Onderwerp

Raadsvoorstel vaststelling themanotities

Datum collegebesluit

4 april 2023

Zaaknummer

484119

Portefeuillehouder

H.J. Scholten

Medewerker

Klein Tank, R.M.J. (Richard)

Doel Ter uitwerking van de Visie Actief Noaberschap 2022-2026, die medio 2022 is uitgebracht, zijn eind 2022 een 5-tal themanotities geschreven met plannen en beleidsinitiatieven, namelijk voor de taakvelden: sociaal domein, ondernemen, agrarische sector, duurzaamheid en wonen. Voor het 6e thema veiligheid is een afzonderlijk programmaplan voorgelegd aan de raad, dat op 22 november 2022 is vastgesteld. Dit raadsvoorstel heeft tot doel om de 5 themanotities vast te stellen en de beleidsdoelen hieruit (alsmede uit het programmaplan veiligheid) financieel te vertalen naar de programmabegroting 2023 en meerjarenraming. De “roadshows” die in de afgelopen periode in het kader van de omgevingsvisie zijn georganiseerd in kernen en buurtschappen illustreren naar onze overtuiging, dat dit thema’s zijn die ook door onze inwoners als zeer belangrijk worden ervaren voor de komende jaren. Voorstel 1. De Themanotities sociaal domein, ondernemen, agrarische sector, duurzaamheid en wonen vaststellen, 2. De 6e wijziging van de programmabegroting 2023 vaststellen en besluiten tot instelling van een nieuw te vormen reserve Themanotities Actief Noaberschap. Argumenten 1.1 In het document “Introductie op de themanotities Aan de slag met actief noaberschap” zijn de achtergronden geschetst van de 6 thema’s die de komende jaren centraal staan.

De introductie positioneert de themanotities ten opzichte van de Visie gezonde verbinding en de Visie duurzame leefomgeving. Daarnaast geeft ze in vogelvlucht een overzicht van de ambities die voortkomen uit de Collegeagenda “Actief Noaberschap” 2022-2026, die op deze twee visies steunen en zijn uitgewerkt in de verschillende themanotities. Naast alle speerpunten en beleidsmatige projecten zal de komende jaren veel aandacht blijven uitgaan naar onze reguliere dienstverlening, uitvoering van wettelijke taken en het beheer en onderhoud van openbare (maatschappelijke) voorzieningen. 1.2 Op 10 en 11 februari 2023 heeft de raad een uitvoerige informatieve bespreking georganiseerd over de verschillende themanotities. Tijdens interactieve bijeenkomsten in het parochiehuis in Delden zijn met hulp van diverse medewerkers en een onafhankelijk voorzitter uiteenlopende presentaties en gesprekken gehouden. Aan de orde kwam welke nieuwe initiatieven of intensiveringen van bestaand beleid er in de themanotities zijn opgenomen en hoe deze aansluiten bij reeds bestaande projecten en beleidsactiviteiten. Wij kijken met een goed gevoel terug op deze intensieve, maar waardevolle dagen, waarin de dialoog centraal stond. We hebben ervaren dat er binnen de gemeenteraad draagvlak is voor onze plannen.

1.3 Wij hebben op de nog openstaande vraagpunten uit de bespreking in de raad op 10 en 11 februari een reactie gegeven bij elke themanotitie in de vorm van een naschrift. In deze naschriften hebben wij een nadere duiding vervat, zodat de themanotities zelf tekstueel ongewijzigd zijn gebleven. De naschriften geven een nadere uitleg op onderdelen uit de themanotities of een meer expliciete formulering van de te ondernemen acties. Deze naschriften zijn opgenomen in de navolgende groene kaders. Naschrift bij Themanotitie 1. Sociaal Domein Wij willen nogmaals benadrukken het belang van integraliteit binnen het sociaal domein. Met name de investeringen in de themalijnen “Iedereen doet mee” en “Gezonde leefstijl” zijn nodig om ook op de andere thema’s resultaten te boeken. Ambitie in doelstellingen Aan de orde is geweest de vraag of de ambitie die wij soms hebben geformuleerd als “handhaven op het huidige niveau” niet wat aan de magere kant is. Wij denken van niet. Wij zien op verschillende thema’s de problematiek toenemen en de doelgroep groeien de komende jaren. Gegeven deze ontwikkeling is het op een gelijk niveau handhaven van de relatieve/procentuele doelstelling een forse ambitie. Het is een forse ambitie om de kosten van verblijf in de Jeugdzorg op een gelijk niveau te houden wanneer de grootte van de groepen op grond van rijksbeleid verplicht kleiner wordt.

Minder kinderen in de groep (inhoudelijk een goede maatregel) betekent hogere kosten per kind. Dus moet het aantal kinderen dat gebruik maakt van deze voorziening omlaag om de kosten op een gelijk niveau te houden. Het is een ambitieuze doelstelling om het aantal gezinnen met problematische schulden in 2024 gelijk te laten zijn aan 2021(5,2%) omdat als gevolg van bijvoorbeeld energie armoede het aantal inwoners met financiële problemen toeneemt. Wanneer het totaal aantal ouderen fors toeneemt dan is de doelstelling om het aantal ouderen dat hun woning levensloopbestendig vindt gelijk te houden, eveneens erg ambitieus. Vroegsignalering Er is gesproken over preventie en vroegsignalering. Dit zijn rode draden die bij de vier themalijnen terugkomen. Het zijn ook containerbegrippen die tot onduidelijkheid kunnen leiden. Met vroegsignalering bedoelen we het in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld brengen van problemen bij inwoners om vroegtijdige hulpverlening mogelijk te maken. Bijvoorbeeld bij schuldhulpverlening op basis van signalen van partners (zorgverzekeraar, woningstichting) over betalingsachterstanden de inwoner benaderen en op basis van maatwerk hulp aanbieden. Proberen zo vroeg mogelijk erbij te zijn omdat kleine problemen gemakkelijker op te lossen zijn dan grotere problemen.

Ondanks het nadeel dat soms kleinere problematiek opgepakt en opgelost wordt die (indien er niets zou gebeuren) ook niet zou uitgroeien tot een groter probleem, denken wij dat vroegsignalering binnen het sociaal domein erg belangrijk is. Overigens is vroegsignalering ook gewoon een wettelijke verplichting waar het gaat om schuldenproblematiek. Preventie Preventie is proberen te voorkomen dat er problemen ontstaan door van te voren te interveniëren door bijvoorbeeld te communiceren of algemene maatregelen te nemen. Dit zien we duidelijk terug bij het thema gezonde leefstijl. Alle activiteiten uit het lokaal preventie akkoord zijn er op gericht om te voorkomen dat inwoners in de toekomst gezondheidsproblemen krijgen door gezond gedrag te stimuleren op de zogenaamde BRAVO factoren (Bewegen, Roken, Alcohol, Voeding en Ontspanning). Ook het extra investeren de komende jaren in mantelzorgondersteuning is een vorm van preventie: nu ondersteuning bieden om te bereiken dat minder mantelzorgers in de toekomst overbelast raken. Kenmerk van preventie is dat de kosten altijd voor de baten uitgaan. Preventie is een must. Op het moment dat we dit niet doen is het spreekwoordelijk dweilen met de kraan open.

Naschrift bij themanotitie 2: Agrarische sector Regisseur gezonde leefomgeving In de themanotitie is sprake van een regisseur gezonde leefomgeving. Vergelijkbare regisseurs komen ook in andere themanotities terug. Gevraagd is naar de fte-inzet hiervan en om de beschikbare middelen hiervoor te verduidelijken. Binnen het programma agrarische sector/ plattelandsontwikkeling is voor de coördinatie en de gezamenlijke aanpak een totaal bedrag gereserveerd van € 85.000.

Overlap met sociaal domein m.b.t. stil leed Via het platform stil leed is er specifiek aandacht voor de doelgroep agrariërs en de agrarische gezinnen in ons buitengebied. Er is ambtelijke betrokkenheid vanuit zowel het sociaal domein als vanuit plattelandsontwikkeling, waardoor er geen overlap is, maar juist een efficiënte, doelgroepgerichte, integrale en bovenal mensgerichte aanpak. Ook is Salut vertegenwoordigd in het platform en worden medewerkers van Salut betrokken en/of ingeschakeld bij casussen.

Naschrift bij Themanotitie 3: Ondernemen Noaberfonds Gevraagd is naar een nadere uitleg met betrekking tot het Noaberfonds. De activiteiten en acties vanuit de Sociaal economische visie (SEV) worden afgerond dan wel voortgezet onder een nieuw te vormen Programma Economie. Dat programma betreft dan de uitvoering van de Themanotitie ondernemen. Onderdeel daarvan is een te vullen Noaberfonds. Dit Noaberfonds is bedoeld voor sociaaleconomische plannen en projecten vanuit de gemeente, het bedrijfsleven en de samenleving, die een incidentele bijdrage of aanjaagbudget vragen. Het Noaberfonds wordt gevuld vanuit de nieuwe Themanotitie en aangevuld met het huidige restant budget uit de SEV. Ideeën voor een financiële bijdrage kunnen komen uit de verschillende afdelingen binnen onze gemeente of hun contacten of bijvoorbeeld vanuit contacten met ondernemersorganisaties.

Naschrift bij Themanotitie 4: Duurzaamheid Windbeleid In deze themanotitie is op hoofdlijnen beschreven welke werkzaamheden op de rol staan in de komende periode. Rijksbeleid en gemeentelijk beleid zijn hierin leidend en we trekken hierin regionaal samen op. Aanvullend op de presentatie is windbeleid specifiek genoemd. Afgesproken is om hiervoor een specifieke themabijeenkomst met de gemeenteraad in te plannen. Naast de formele insteek van de provincie en de plannen rondom Wind voor Buren is het (ook) van belang helder te krijgen hoe de gemeenteraad met windenergie in algemene zin wil omgaan. Participatie Het belang van participatie wordt in de themanotitie opnieuw benadrukt. Het belang van participatie wordt raadsbreed onderschreven, waarbij de mate en wijze van uitvoering kan verschillen. Ook hier blijft maatwerk van belang. Integrale aanpak Duurzaamheid is een heel breed begrip. Biodiversiteit, hergebruik van materialen en circulariteit, afval en vervoer zijn naast verduurzaming van woningen ook thema’s die veel aandacht vragen. In onze integrale werkwijze zetten we juist in op het tot stand brengen van verbinding tussen deze terreinen. Het is nadrukkelijk de bedoeling dat verduurzaming in de volle breedte die aandacht krijgt die nodig is om goede resultaten te bereiken.

Monitoring In relatie tot de update van de Routekaart Energieneutraal 2035 willen wij een monitoring vormgeven die zo actueel mogelijke informatie biedt met behulp van enkele centrale indicatoren.

Naschrift bij Themanotitie 5: Wonen Op 11 februari heeft de gemeenteraad gesproken over de themanotitie wonen. Daaruit is gebleken dat de uitgezette lijn zoals verwoord in de themanotitie op hoofdlijnen wordt gesteund. Voor de uitwerking van de ambities zijn langs drie lijnen aandachtspunten benoemd: 1. Juiste woningprogrammering en woningbouwversnelling  Zorgdragen voor voldoende woningen voor starters en deze ook voor deze groep behouden  Zorgen voor goede woningprogrammering passend bij de Hofse woningbehoefte  Het vastleggen van prijsgrenzen voor betaalbare woningen  Rekening houden met vergrijzing  Realiseren van flexwonen  Doorgaan met woningbouw ook in conjunctureel zwakkere tijden  Oproep om “out of the box” na te denken over wat kan, zoals kleine woningen voor starters op grotere percelen en ruimte voor nieuwe woonvormen zoals hofjes, menging jong en oud 2. Beter benutten bestaande voorraad  Doorstroming realiseren zodat de woningvoorraad optimaal wordt benut: in alle delen van de woningvoorraad (sociale huur, midden/vrijesectorhuur en koop)  Vergroten van de woningvoorraad door mogelijkheden zoals woningsplitsen, woningdelen en het aanbieden van zogenaamde “friendswoningen”. 3.

Samenwerken en organiserend vermogen  Nadenken over eigen gemeentelijke rol en indien nodig overwegen om zelf te investeren als overheid in woningbouwontwikkeling  Stimuleren bewoners tot zelfbouw  Zorgen dat contractpartners als marktpartijen en woningcorporaties ook echt bouwen op het moment dat planologische procedures zijn doorlopen  Bezien op welke wijze versnelling mogelijk is in ontwikkel- en bouwtrajecten.

1.4 We gebruiken voor Hof van Twente relevante beleidsindicatoren om ontwikkelingen binnen de beleidsvelden van de themanotities te monitoren en hierover te rapporteren. De doelstellingen en indicatoren uit de themanotities moeten gezien worden als overall doelstellingen en indicatoren op de langere termijn. We werken aan plannen die een lange adem vergen. Voor de kortere termijn onderschrijven wij de gedachte om ook op activiteit- en projectniveau te werken met indicatoren en monitoring van al dan niet behaalde resultaten. Wij willen graag met de Raad zoeken naar een manier waarop deze monitoring en verantwoording aan de Raad effectief en efficiënt kan worden ingestoken, zo mogelijk binnen de al bestaande begrotings- en verantwoordingscyclus aangevuld met meer thematische bijeenkomsten. Naar aanleiding van het rekenkamerrapport uit 2021 over dit thema hebben we dit ook aangekondigd en worden hierover al gesprekken gevoerd met een raadswerkgroep. Het gaat volgens ons om “tellen en vertellen”, het meenemen van de Raad in alles wat er speelt binnen bijvoorbeeld het sociale of ruimtelijke domein. Hierbij gaat het niet alleen om de maatregelen die nu in het kader van de themanotities zijn gepresenteerd en waarop op verzoek van de raad in de bestuursrapportages en jaarverslag specifiek zal worden gerapporteerd per thema.

Maar het gaat ook om het totaal van alles wat er speelt binnen die domeinen. In de bijlage bij de raadsvoorstel hebben wij de beleidsindicatoren die uit de themanotities volgen, inclusief de daaraan verbonden ambities, alvast op een rij gezet. 2.1. De totale raming voor de uitgaven die de komende jaren op grond van de themanotities worden gedaan bedraagt ruim € 8,6 miljoen. In onderstaande tabel van het budgettair perspectief is aangegeven hoe de budgetten naar huidige planning en inschatting verdeeld zullen worden over de verschillende begrotingsjaren. In het algemeen merken wij hierbij op, dat nieuwe ambities die wij hebben richting de samenleving niet alleen buiten geld kosten, maar ook binnen onze eigen organisatie.

Door een grote werkdruk die over de gehele linie bestaat en mede is ontstaan door meerdere bezuinigingsrondes in de afgelopen jaren, kunnen nieuwe activiteiten in veel gevallen alleen worden opgepakt als hiervoor ook intern menskracht wordt georganiseerd. Het gaat dan zowel om directe uitvoeringslasten (bijv. een projectleider) of om indirecte ondersteuning op het gebied van bedrijfsvoering. De uitvoering van de themanotities vraagt derhalve extra ambtelijke capaciteit. 2.2 Alhoewel sprake is van incidentele budgetten zijn wij voornemens de specifieke deskundigheid structureel aan te trekken Wij denken dat dit noodzakelijk is om de benodigde kwaliteit van ambtelijke inzet aan onze organisatie te kunnen binden in de huidige arbeidsmarkt. Afgelopen jaren hebben wij ervaring opgedaan met onze Strategische PersoneelsPlanning (hierna SPP). In dat kader constateren wij dat de komende jaren een substantieel deel van ons personeelsbestand de organisatie gaat verlaten door pensionering of anderszins natuurlijk verloop. Het structureel aantrekken van deskundigheid kan alleen omdat de organisatie de expliciete opdracht krijgt om met behulp van het SPP de extra ambtelijke capaciteit op termijn – vanaf 2028 – binnen het reguliere personeelsbestand en -budgetten te laten ‘landen’.

Mocht dat onverhoopt onvoldoende lukken, dan ligt er met ingang van 2028 een taakstelling van gelijke omvang op de personeelsbegroting. 2.3 We zijn actief met onze financieel toezichthouder de provincie Overijssel in gesprek getreden met het oog op de verwerking van de investeringen door wijziging van de programmabegroting 2023. Aanleiding hiervoor is dat de geraamde uitgaven c.q. investeringen voor de komende jaren deels ten laste komen van de budgettaire ruimte die de begroting en de eerstvolgende jaren kent en deels uit gemeentelijke reserves worden gedekt. Daarbij dient voldaan te worden aan de financiële regels uit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Stelregel hierbij is dat voor zover de extra investeringen betrekking hebben op structurele taken, deze ook met structurele middelen gedekt moeten worden. Uitzondering hierop waarbij een uitgave toch met incidentele middelen gedekt mag worden is wanneer sprake is van een bepaalde looptijd met een onvoorwaardelijk einde. 2.4 Op basis van de verschillende themanotities (inclusief veiligheid) zijn in de navolgende tabel alle lasten en baten van de voorstellen nieuw beleid voor de periode 2023 tot en met 2027 samengevat weergegeven per themanotitie.

Om de komende jaren gericht uitvoering te kunnen geven aan de betreffende onderdelen van nieuw beleid en de hiervoor te besteden middelen, is het wenselijk om een nieuwe reserve “Themanotities Actief noaberschap” in te stellen waaruit in opeenvolgende jaren kan worden geput. Deze wordt gevoed vanuit de algemene reserve (AR).

Omschrijving Sociaal domein Lasten sociaal domein (structureel) Plan van aanpak integrale toegang (incidenteel) Ondersteunende maatregelen armoede (incidenteel) Project de Verbinding (met Salut) (incidenteel) Bewustwordingscampagne en in gesprek met inwoners (incidenteel) Baten, dekking reserve (incidenteel)

2023

Veiligheid Lasten veiligheid (structureel) Lasten veiligheid (incidenteel) Baten, dekking reserve (incidenteel) Duurzaamheid Lasten duurzaamheid (structureel) Lasten duurzaamheid (incidenteel) Baten, dekking reserve (incidenteel) Wonen Lasten wonen (structureel) Woonvisie (incidenteel) Woningmarktonderzoek (incidenteel) Woonwagenlocatie (incidenteel) Rregiseur gezonde leefomgeving (incidenteel) Herijken kwalitatief programma (incidenteel) Baten, dekking reserve (incidenteel)

2025

2026

2027

-795.000 -1.132.500 -1.132.500 -1.132.500 -30.000 -25.000 -75.000 -40.000 -20.000 965.000

1.152.500

1.132.500

1.132.500

-233.750 -50.000 283.750

-258.750

-236.250

-221.250

258.750

236.250

221.250

-195.000 -20.000 -55.000 -10.000 280.000

-177.500

-177.500

-177.500

-177.500

-10.000 187.500

177.500

177.500

177.500

-50.000

-50.000

-50.000

-50.000

-50.000

50.000

50.000

50.000

50.000

50.000

-200.000

-200.000

-200.000

-200.000

-200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

-250.000 -15.000 -15.000 -70.000 -50.000

-208.750

-108.750

-108.750

-108.750

-50.000 -15.000 273.750

108.750

108.750

108.750

Agrarische sector Lasten agrarische sector (structureel) Regiseur gezonde leefomgeving (incidenteel) Baten, dekking reserve (incidenteel) Ondernemen Lasten ondernemen (structureel) Onderzoek verplaatsing ABZ Noaberfonds (incidenteel) Bedrijventerreinen KVO-Proof maken (incidenteel) Baten, dekking reserve (incidenteel)

2024

400.000

Totaal

2.5 Tegemoetkomend aan regelgeving en de praktijksituatie van onze financiële positie heeft de budgettaire verwerking van de voorstellen voor nieuw beleid uit de themanotities geleid tot het gewijzigde Budgettair perspectief begroting 2023 zoals onderstaand opgenomen. Perspectief begroting 2023

2023

2024

2025

2026

2027

Programmabegroting 2023

435.972

3.726.120

4.795.366

-736.411 -2.432.488

Kwijtschelding (1e wijziging 2023) Perspectief begroting, incl ontwikkelingen

-15.000 420.972

-15.000 3.711.120

-15.000 4.780.366

-15.000 -15.000 -751.411 -2.447.488

Themanotities, lasten Themanotities, baten Perspectief begroting inclusief themanotities

-1.895.000 -2.147.500 -1.927.500 -1.905.000 -757.500 1.895.000 2.147.500 1.927.500 1.905.000 757.500 420.972 3.711.120 4.780.366 -751.411 -2.447.488

Waarvan incidentele baten en lasten prim. begroting 2023 Waarvan incidentele baten en lasten themanotities Structureel saldo

-155.118 -114.200 -89.447 -64.609 -65.343 -1.490.000 -2.002.500 -1.927.500 -1.905.000 -757.500 -1.224.146 1.594.420 2.763.419 -2.721.020 -3.270.331

2.6 De financiële doorwerking van de themanotities leidt tot de volgende ontwikkeling van de algemene reserve in de komende jaren. Algemene Reserve Stand per 1 januari Saldo onttrekkingen en toevoegingen * Stand per 31 december Inzet Themanotities (naar bestemmingsreserve) Stand per 31 december, inclusief inzet thema's

2023 13.986 754 14.740 -8.650 6.090

2024 6.090 8 6.098

2025 6.098 7 6.106

bedragen x € 1.000 2026 2027 6.106 6.112 7 6 6.112 6.118

6.098

6.106

6.112

6.118

Totaal risico's conform berekening weerstandsvermogen Nader te besteden

4.357 1.733

4.357 1.741

4.357 1.749

4.357 1.755

4.357 1.761

* In 2023 is in de doorrekening het b egrote resultaat 2022 meegenomen.

Risico’s Mochten onverhoopt de doelstellingen betreffende de strategische personeelsplanning (SPP) de komende jaren niet worden gehaald, dan zullen wij t.z.t. mogelijk genoodzaakt zijn om een taakstelling op personeel op te gaan nemen ingaande 2028. Ook van de zijde van de Provincie Overijssel is aangegeven dat de gemeente zich hiervan bewust dient te zijn zodra de begrotingswijziging die resulteert uit de themanotities wordt vastgesteld. Los daarvan geldt, dat het structurele nadeel in het nieuwe budgettaire perspectief van ruim 3 miljoen euro in 2027 niet alleen wordt veroorzaakt door personele ontwikkelingen die voortvloeien uit de themanotities. Zoals eerder aangekondigd bestaan er verschillende onzekerheden van de rijksoverheid die invloed hebben op de inkomsten en uitgaven van de gemeente. Denk aan het zogenoemde ravijnjaar 2026, de opschalingskorting en de effecten van de nieuwe financieringssystematiek, maar ook aan andere autonome ontwikkelingen zoals de effecten van prijsstijgingen. Met het oog hierop is het goed dat het budgettaire perspectief in de eerstvolgende jaren nog een aanzienlijk positief saldo toont. Hopelijk komt het Rijk bij de komende meicirculaire dan wel septembercirculaire met structurele oplossingen. Vervolg Na vaststelling van de themanotities door de raad wordt de bijbehorende begrotingswijziging naar de provincie Overijssel gezonden.

Met behulp van de budgetten die zijn toegevoegd aan de begroting 2023 en de meerjarenraming, alsmede de vorming van een nieuwe reserve, geeft het college vervolgens uitvoering aan de acties en plannen. Aan de raad wordt in de reguliere beleids- en budgetcyclus verantwoording afgelegd van de resultaten, onder meer met behulp van de aangekondigde beleidsindicatoren. Burgemeester en wethouders van Hof van Twente, de secretaris, de burgemeester, drs. D. Lacroix

drs. H.A.M. Nauta-van Moorsel MPM

Bijlage(n) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14.

Koptekst themanotities Themanotitie 1 Sociaal domein Appendix bij themanotitie 1 (Excel bestand) Themanotitie 2 Agrarische sector Appendix bij themanotitie 2 Themanotitie 3 Ondernemen Appendix bij themanotitie 3 Themanotitie 4 Veiligheid (reeds vastgesteld door de raad) Appendix bij themanotitie 4 (reeds vastgesteld door de raad) Themanotitie 5 Duurzaamheid Appendix bij themanotitie 5 Themanotitie 6 Wonen Appendix bij themanotitie 6 Beleidsindicatoren bij themanotities

Raadsbesluit Onderwerp

Themanotities bij visie Samen werken aan Actief Noaberschap 2022-2026

Zaaknummer

484119

Vergadering

De raad van de gemeente Hof van Twente, Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders, Besluit:

1. De Themanotities sociaal domein, ondernemen, agrarische sector, duurzaamheid en wonen vast te stellen, 2. De 6e wijziging van de programmabegroting 2023 vast te stellen en te besluiten tot instelling van een nieuw te vormen reserve Themanotities Actief Noaberschap

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van De raad van Hof van Twente De griffier,

de voorzitter,

Introductie op Themanotities “Aan de slag met Actief Noaberschap”

Visie Gezonde verbinding

Visie Duurzame leefomgeving

1. Algemeen In de programmabegroting 2023 is aangekondigd dat een nadere uitwerking van de thema’s uit de collegeagenda 2022-2026 zal worden gemaakt in zogeheten themanotities. Dit geldt voor alle ‘taartpunten’ die voortvloeien uit de visie “Actief Noaberschap”. In deze themanotities wordt verwoord hoe we de ambities uit “Actief Noaberschap” in praktijk gestalte gaan geven en welke nieuwe beleidsinitiatieven en -intensiveringen we de komende jaren op gaan pakken. Ook de indicatieve raming van 8,6 miljoen euro die in de programmabegroting al was aangekondigd ter besteding voor deze nieuwe impulsen zal hierbij concreter worden gespecificeerd en onderbouwd. Dit alles plaatsen we in het perspectief van enerzijds de Visie Gezonde verbinding en anderzijds de Visie duurzame leefomgeving. Afgesproken is dat raad en college in de eerste maanden van 2023 hierover met elkaar in gesprek gaan. Vaststelling van de themanotities leidt vervolgens tot een wijziging van de programmabegroting 2023 en meerjarenraming. 2. Visie Gezonde verbinding Het sociaal domein is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een breed taakveld, waarbij de gemeente uitvoering geeft aan een gevarieerd palet taken, uiteenlopend van de Participatiewet en Jeugdwet tot en met de Wet maatschappelijk ondersteuning. In dat sociaal domein heeft Hof van Twente sinds enkele jaren de “Visie gezonde verbinding” centraal staan.

Deze visie biedt een integrale kijk op het welzijn van mensen langs de themalijnen: 1) Kansrijk opgroeien, 2) Gezonde leefstijl, 3) Vitaal ouder worden en 4) Iedereen doet mee. Belangrijke uitgangspunten daarbinnen zijn de aanpak van armoede en laaggeletterdheid, preventief werken, positieve gezondheid en eigen verantwoordelijkheid van inwoners. Landelijke afspraken in het Integraal Zorgakkoord en het Gezond Actief Leven Akkoord onderstrepen het belang hiervan. In 2023 wordt een actualisatie van de Visie Gezonde verbinding aangeboden aan de gemeenteraad. 3. Visie Duurzame leefomgeving Binnen de fysieke omgeving hebben we als gemeente grote opgaven voor onder andere natuur, landbouw, water, bodem, klimaat, recreatie en landschap. Vanwege de sterke onderlinge verwevenheid hebben we een integrale Visie duurzame leefomgeving ontwikkeld aan de hand van vier thema’s: 1) Klimaatadaptatie, 2) Biodiversiteit, 3) Duurzame landbouw en 4) Energietransitie. Het doel is om met duurzame ingrepen in de fysieke omgeving een gezonde leefomgeving te organiseren. We verbeteren het welzijn van onze inwoners door de fysieke omgevingskwaliteit te verhogen. Daarbij combineren we ruimtelijke opgaven op een logische wijze vanuit kwaliteit en efficiëntie.

1

Met de Visie duurzame leefomgeving werken we toe naar een duurzame leefomgeving voor een gezonde samenleving. Hierbij komen sociale en fysieke opgaven samen. Wat we willen bereiken is: 1. Een groenere fysieke ruimte, die onder meer een oplossing biedt voor wateroverlast en CO2 vasthoudt, 2. Een hogere bodemkwaliteit, die zorgt voor gezonde agro-producten, de waterhuishouding verbetert en meer CO2 vasthoudt, 3. Duurzame bebouwing, die voor meer wooncomfort, gezond wonen en lagere vaste lasten zorgt, en 4. Een veilige en aangename plek om te leven door minder overlast op het gebied van hittestress, wateroverlast en droogte. 4. Het thema Sociaal domein Al enkele jaren werken we vanuit de “Visie gezonde verbinding”. We merken dat preventie en bewustwording extra inzet, overleg en samenwerking met maatschappelijke partners vraagt bij ouderen of jongeren. We zien dit ook bij het vraagstuk vroegsignalering van schulden. Gezien de maatschappelijke ontwikkelingen (energiearmoede, opvang vluchtelingen enz.) is het belangrijk niet af te wachten, maar samen met partners projecten te starten, te begeleiden en te monitoren. Dit vraagt om een extra impuls om de gezonde verbinding met mensen te kunnen blijven maken. Het is van belang dat alle jeugd gezond en zelfredzaam is en kan meedoen in Hof van Twente.

Kansrijk opgroeien bevorderen we door het verbinden van bestaande voorzieningen, denk aan logische onderwijs/zorgroutes, en de inzet van gezinscoaches, maar ook door als gemeente te werken vanuit een integrale frontoffice en complexe cliëntsituaties integraal te benaderen. Landelijke ontwikkelingen als de Hervormingsagenda en het toekomstscenario Jeugd en Gezin zullen van invloed zijn op de lokale toegang. Met het Lokaal Preventieakkoord beogen we een Gezonde leefstijl bij inwoners te bevorderen. Hiervoor verhogen we de ambitie op bewustwording en gedragsverandering. We willen de kansen van inwoners vergroten om mee te doen in de (Hofse) samenleving (Iedereen doet mee) door aandacht te schenken aan een gezonde financiële situatie van inwoners, aan een leven lang ontwikkelen (ook voor inburgeraars) en door te investeren in digitale dienstverlening. Vitaal ouder worden vraagt van onze inwoners om zelfredzaam te kunnen blijven (eigen regie) en te kunnen blijven meedoen, prettig wonen in de eigen kern, voorzieningen en een samenleving die klaar is voor meer ouderen. We zetten in op bewustwording en bouwen voort op succesvolle pilots als GoodGoan Markelo en Welzijn op recept Delden. 1. We gaan onze relatie met aanbieders, jeugdhulpteam en lokaal onderwijs versterken. 2. We werken aan een stabielere thuissituatie voor jeugdigen o.m. via het project Kansrijke Start. 3.

We maken een kwaliteitsslag in de interne beheersing (contractbeheer, sturing en monitoring). 4. We gaan (buiten gebaande paden) multi-problem gezinnen identificeren en pogen te helpen. 5. We gaan intensiever samenwerken met IKC’s om leer- en zorgproblemen te voorkomen en aan te pakken. 6. We verduurzamen de pilots voor kwetsbare groepen jongeren: VSO/ PrO/ Belofte 5. 7. We zorgen ervoor dat per kern een Platform Gezond als netwerksamenwerking gaat fungeren. 8. We faciliteren uiteenlopende (jaarlijkse) campagnes ter bevordering van een gezonde leefstijl. 9. We voeren het actieplan middelengebruik uit met campagnes, trainingen en voorlichting. 10. We breiden de armoedeaanpak uit met een noodbudget armoede en training financiële zelfredzaamheid 11. We bieden een integrale aanpak energiebesparende maatregelen voor minima. 12. Samen met Salut ontwikkelen we een participatieproject voor een kringloopbedrijf met een circulair ambachtscentrum voor hergebruik, recycling en upcycling. 13. Samen met externe partijen stellen we een ambitie en plan van aanpak laaggeletterdheid op.

2

14. We gaan een Woonzorgvisie opstellen waarin ook de inzet van zorgtechnologie een plek krijgt. 15. De actieplannen één tegen eenzaamheid en Hof van Twente dementievriendelijk krijgen, evenals de mantelzorgondersteuning, een nieuwe impuls. 16. We geven een impuls aan cultuur sensitief werken, de inzet van sleutelfiguren en intensieve begeleiding van statushouders. 17. We geven de subsidieregeling voor innovatieve sociale initiatieven een nieuwe impuls. 5. Het thema Agrarische sector Onze boeren zijn een belangrijke economische drager van het buitengebied en onmisbaar voor de leefbaarheid van ons platteland. Met verschillende projecten werken we samen met hen aan een perspectiefvolle agrarische sector via kringlooplandbouw, recreatie of (agro)toerisme. Dat doen we met een gebiedsgerichte aanpak en integraal, zodat de uitdagingen op gebied van natuur, bodem, water, klimaat en landbouw, werken en wonen in samenhang worden benaderd. Met initiatieven als mono-mestvergisting, kavelruil en het maken van langjarige afspraken voor het leveren van maatschappelijke diensten, werken we aan een goed verdienmodel voor de boer, maar geven we ook een impuls aan biodiversiteit en de basiskwaliteit voor lucht, natuur, bodem en water. Met Twentse gemeenten, waterschap en LTO werken we samen in Mineral Valley aan vernieuwing en innovatie van de landbouw.

Dit doen we met de versnellingsagenda, die nauw aansluit op het Nationaal Programma Landelijk Gebied. Wij willen zoveel mogelijk agrarische ondernemers hieraan laten deelnemen. 1. We gaan het succesvolle gemeentelijke KGO-beleid dat mogelijkheden biedt om erven toekomstbestendig te transformeren verruimen. 2. We gaan met grondgebruikers in het landelijk gebied een agenda opmaken als bijdrage aan het provinciaal programma landelijk gebied. 3. We maken een visie Landbouw Hof van Twente 2035. 4. We stellen voor het LEADER-gebied Zuidwest-Twente een nieuwe Lokale Ontwikkel Strategie op. 5. We gaan nieuwe ruilplannen realiseren in het kader van vrijwillige kavelruil. 6. We dragen bij aan de belangrijke inzet van erfcoaches vanuit het provinciale programma. 7. We stellen een subsidieregeling op voor het maken van bedrijfsplannen en -scans. 8. We organiseren ontwikkelingstafels, netwerk- en kennisbijeenkomsten. 9. We faciliteren hulp en coaching voor boeren via het Platform Stil Leed. 10. We maken enkele mini-documentaires en stellen per kwartaal een nieuwsbrief op. 6. Het thema Ondernemen Onze Sociaal Economische Visie vormt de basis waaruit we de economische ontwikkeling stimuleren en samen met ondernemersverenigingen projecten uitvoeren. De visie beoogt ruimte te geven voor bedrijven en ondernemers om zich te vestigen en uit te breiden.

Doel is ook om te investeren in nieuwe initiatieven op het gebied van ondernemen, werkgelegenheid, centrumgebieden (uitstraling openbare ruimte) en vrijetijdseconomie. Hofmarketing is hierbij een belangrijke partner. We merken dat de huidige bedrijfsterreinen in de verschillende kernen vol raken en er nieuwe bedrijfsterreinen ontwikkeld moeten worden om aan de lokale behoefte te voldoen. We willen met innovatie als thema ontwikkelingen in de maatschappij, zowel technologisch als organisatorisch volgen en toepassen in onze manier van werken.

3

1. We gaan plannen uitwerken voor nieuwe bedrijfsterreinen in Markelo, Hengevelde en Goor. 2. We onderzoeken de concrete mogelijkheden voor verplaatsing van ABZ in Markelo. 3. We gaan samen met de economische werkgroep jaarplannen maken. 4. We maken plannen voor centrum Goor (Sterplein, schoolfeestweide, Lidl pand) 5. We maken een nieuwe visie Vrijetijdseconomie met bijbehorend actieplan. 6. We stellen een Noaberfonds in ter stimulering van economische initiatieven van inwoners. 7. We continueren het puien-spreekuur en de subsidieregeling voor gevelverbetering centra. 7. Het thema Veiligheid Ons uitgangspunt is dat wij een veilige en leefbare gemeente zijn waar inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen. De aanpak van ondermijnende criminaliteit en high impact crimes zoals woninginbraken staat hoog op de agenda. Een effectieve aanpak van onder andere huiselijk geweld, kindermishandeling, jeugdoverlast, personen met verward gedrag en zorgfraude is alleen mogelijk door goede samenwerking. De kaders hiervoor zijn vastgelegd in de Visie veilig werken, wonen, recreëren en samenleven in Hof van Twente 2023-2026 die in november 2022 door de raad is vastgesteld. Programmatisch geven we integrale veiligheid een vervolg met aandacht voor ondermijning. We streven daarbij naar een reductie van het aantal delicten en een vergroting van het veiligheidsgevoel.

Dat doen we onder meer via een vraaggerichte aanpak waarbij we intensief samenwerken met onze maatschappelijke en justitiële partners. We borgen een integraal karakter op zowel beleidsmatig als uitvoerend niveau met onder meer het sociale en economische domein. Onze aanpak is zowel gebiedsgericht (bv buitengebied, bedrijventerreinen en de woonomgeving) als persoonsgericht (aanpak verwarde personen, veelplegers, jeugd). 1. We verkrijgen in 2024 het Keurmerk Veilig Buitengebied. 2. In 2023 inventariseren wij het draagvlak en maken een plan van aanpak ter behoud en verbetering van de kwaliteit van de vakantieparken. 4. We stellen een protocol op hoe om te gaan met vormen van woonoverlast waar het aanbod van buurtbemiddeling integraal onderdeel van uitmaakt. 5. We borgen uiterlijk in 2025 dat nieuwe woningen en de woonomgeving voldoen aan het Politiekeurmerk Veilig Wonen en bevorderen met partners als de woningcorporatie dat de bestaande voorraad ook onder het keurmerk wordt gebracht. 6. We verkrijgen in 2024 het Keurmerk Veilig Ondernemen voor onze bedrijventerreinen. 7. Met organisatoren van evenementen, de horeca en scholen alsmede GGD Twente en onze justitiële partners treden we in overleg om te beoordelen welke creatieve instrumenten ingezet kunnen worden om bezit, gebruik en handel van drugs d en alcoholgebruik tegen te gaan. 8.

Het thema Duurzaamheid De Transitievisie Warmte en de Routekaart energieneutraliteit 2035 geven richting in de ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid. Met een integrale aanpak gaan we (eerst in pilotwijken) oplossingen vinden voor sociale, fysieke en duurzaamheidsopgaven, zoals de mogelijkheden voor alternatieve bronnen voor aardgas. We zien daarnaast kansen voor het (grootschalig) opwekken van zonne-energie in de bebouwde omgeving zoals bedrijfsterreinen. Ten aanzien van de mobiliteitstransitie zien we een grote opmars van elektrische voertuigen, die noodzaakt om een slimme manier van laden in de publieke ruimte te organiseren en krijgen nieuwe mobiliteitsoplossingen zoals deelauto’s en fietssnelwegen aandacht. Meer in het algemeen willen we in de openbare ruimte mogelijkheden koppelen voor klimaatadaptatie, energietransitie, verandering in de landbouw en biodiversiteit.

4

1. We gaan werken aan twee pilotwijken: Rupertserf (Delden) en Tuindorp (Goor) en maken hier wijkuitvoeringsplannen voor 2. Inzet van energiecoaches en subsidiemogelijkheden bieden ondersteuning aan inwoners. 3. Het project buurtenergie start met 3 buurtschappen/kernen en wordt daarna uitgebreid. 4. We nemen in het omgevingsplan een verplichting op om zonne-energie op te wekken. 5. We verbinden duurzaamheid en groene inrichting via de Stadsregge en herinrichting diverse pleinen waaronder het Plein onder de Platanen en de Schoolfeestweide. 6. We maken een update van de routekaart 2035 energieneutraal en geven hier uitvoering aan. 7. We stellen de Regionale energiestrategie 2.0 vast en geven daar uitvoering aan. 8. Met “Duurzaam wonen” stimuleren we energiebesparing en bestrijden we energiearmoede. 9. Met “Duurzaam rijden” stimuleren we duurzaam vervoer en creëren we laadinfrastructuur. 10. Met “Duurzaam werken” stimuleren we energieopwek, -besparing en verduurzamen vastgoed. 9. Het thema Wonen De Woonvisie en het woningbouwprogramma staan centraal binnen het thema wonen. Doel is om in voldoende woonruimte te kunnen voorzien voor onze eigen inwoners. Waar de behoefte tot 2030 zo’n 700 nieuwe woningen bedraagt, programmeren we binnen de Regionale Woonagenda Twente tot 900 woningen.

Vanuit de Nationale Woon- en Bouwagenda maken we in een Regionale Woondeal afspraken over het toevoegen van woningen voor de bovenlokale behoefte, het aantal betaalbare woningen en onze ‘fair share’ in de sociale huursector. Uitgangspunt is om ontwikkelruimte te bieden voor woningbouw in alle kernen, met maatwerk in de buurtschappen. Daarbij zetten we extra in op woningen voor starters, ouderen, statushouders en woonwagenbewoners en bieden flexwoningen woonruimte voor spoedzoekers. We gebruiken de mogelijkheden van de Omgevingswet om te gaan sturen op het bouwen van betaalbare woningen. Het grootste woningbouwproject is “Op Stoom” in Goor, dat ruimte biedt voor meer dan 300 woningen in verschillende prijsklassen in huur en koop. 1. In samenwerking met de corporaties doen we een woningmarktonderzoek. 2. We actualiseren de gemeentelijke Woonvisie en het kwalitatief woningbouwprogramma. 3. We stellen een doelgroepenverordening op om te kunnen sturen op goedkopere woningen. 4. We vertalen maatregelen voor duurzaam en circulair bouwen naar lokaal beleid. 5. We stellen een woonzorgvisie op en geven hier uitvoering aan. 6. We onderzoeken in verschillende kernen geschikte locaties voor de bouw van flexwoningen. 7. We gaan (integraal) lokaal beleid ontwikkelen voor de huisvesting van arbeidsmigranten. 8. T.b.v.

doorstroming schenken we extra aandacht aan woningen voor ouderen en jongeren. 9. We evalueren en actualiseren de ondersteuningsmaatregelen voor starters (lening ed.). 10. We realiseren een locatie voor woonwagenbewoners binnen “Op Stoom”. 10. Tot slot Deze introductie positioneert de themanotities ten opzichte van de Visie gezonde verbinding en de Visie duurzame leefomgeving. Daarnaast geeft ze in vogelvlucht een overzicht van de ambities die voortkomen uit de Collegeagenda “Actief Noaberschap” 2022-2026, die op deze twee visies steunen. Daarbij mogen we niet vergeten, dat naast alle speerpunten en beleidsmatige projecten veel aandacht de komende jaren zal blijven uitgaan naar onze reguliere dienstverlening, uitvoering van wettelijke taken en het beheer en onderhoud van openbare (maatschappelijke) voorzieningen.

5

EXTERNE UITGAVEN € 2024

FORMATIE UITBREIDING

Thema: Sociaal Domein, Gezonde Verbinding

€ 2023

€ 2025

€ 2026

Totaal Beschikbaar

€ 1.100.000,00 € 1.100.000,00 € 1.100.000,00 € 1.100.000,00

fte 2023

fte 2024

fte 2025

fte 2026

TOTAAL 2023

TOTAAL 2024 TM 2026

TOTAAL 2023 tm 2026 € 4.400.000,00 € 17.500

Financiële ruimte /tekort € 525.000,00

Totale investering 1. Subthema: Kansrijk Opgroeien

€

30.000

€

30.000

€ 442.500,00 €

-

€ 422.500,00 €

-

€ 422.500,00 € 440.000,00 € 710.000,00 € 710.000,00 € 710.000,00 € 965.000,00 € 3.417.500,00 € 4.382.500,00 €

-

€

100.000

€

100.000

€

100.000

€

100.000

€

130.000

€

300.000

€

430.000

€

100.000

€

100.000

€

100.000

€

100.000

€

100.000

€

300.000

€

400.000

€

-

€

-

€

-

€

-

€

100.000

€

330.000

€

430.000

160.000

€

430.000

€

430.000

€

430.000

€

325.000

€

1.672.500

€

1.997.500

€

190.000

€

190.000

€

190.000

€

410.000 €

1.115.000

€

1.525.000

Acitiviteit (zie notitie voor toelichting)

1. Meer grip op kwaliteit 1.1.1 Verbeteren kwaliteit van het interne proces 1.1.2 Versterken relatie gemeente - lokaal onderwijs. Start met 3 scholen. 1.1.3 Integrale toegang: complexe casuistiek, ontwikkelen plan van aanpak

2. Stabielere thuissituatie voor de jeugdige 1.2.1 Kansrijke Start 1.2.2. lokale aanpak onder meer IKC, IPW 1.2.3 Intensieve gezinsbegeleiding: opstellen PvA 1.2.4 Versterken samenwerking in het voorliggend veld

2. Subthema Gezonde Leefstijl Acitiviteit (zie notitie voor toelichting) 2.1 Vervolg Uitvoering Lokaal Preventieakkooord

3. Subthema: Iedereen doet mee

€

100.000

€ €

100.000 165.000

€

110.000

€

110.000

€

110.000

€

110.000 127.500 €

110.000 127.500 €

110.000 127.500 €

€

52.500

52.500

52.500

Acitiviteit (zie notitie voor toelichting)

3.1 Gezonde financiele situatie voor onze inwoners 3.1.1 Ondersteunende maatregelen bij armoede 3.1.2 Compenseren bezuinigingen fashioncheque en kindpakket

€

€

€

25.000

€ € €

75.000 40.000 10.000

€ €

40.000 10.000

€ €

40.000 10.000

€ €

40.000 10.000

€

-

€

20.000

€

20.000

€

20.000

3.1.3 Integrale aanpak energiebesparende maatregelen voor minima 3.1.4 Evaluatie armoedebeleid

3.2 Leven lang ontwikkelen 3.2.1 Verduurzamen pilots kwetsbare groepen Pro/VSO/belofte 5 3.2.2 Project De Verbinding (met Salut) 3.2.3 Inzet op laaggeletterdheid 3.2.4 Inclusieve Hof van Twente

€

40.000

€

80.000

€

80.000

€

80.000

€ €

80.000 40.000

€ €

80.000 80.000

€ €

80.000 80.000

€ €

80.000 80.000

€

180.000

€

180.000

€

180.000

€

180.000

3.3 Passende ondersteuning aan inburgeraars 3.3.1 Passende ondersteuning (financiele zelfredzaamheid training) 3.3.2 Cultuur sensitief werken, sleutelfiguren 3.3.3 Intensieve begeleiding statushouders

3.4 Investeren in digitale dienstverlening aan onze inwoners 3.4.1 MijnInkomen voortzetten

4. Subthema:Vitaal Ouder worden

€ €

15.000 230.000

€ €

5.000 205.000

€ €

5.000 185.000

€ €

5.000 185.000

€

50.000

€

75.000

€

75.000

€

75.000

Activiteit (zie notitie voor toelichting)

4.1. Regie voor ouderen bevorderen 4.1.1. Mantelzorgondersteuning 4.1.2 Samenwerking ketenpartners / optimalisering zorg

80.000

4.2 Ouderen wonen langer prettig in de eigen kern 4.2.1 Uitvoering WoonZorg Visie 4.2.2. Bewustwordingscampagne en in gesprek met inwoners

€ €

55.000 40.000

€ €

25.000 20.000

€ €

25.000 -

€ €

25.000 -

80.000

80.000

80.000

3. Subthema: Iedereen doet mee

€

165.000

€

127.500

€

127.500

€

127.500

€

75.000

€

75.000

€

75.000

€

75.000

€

160.000

€

430.000

€

430.000

€

430.000

€

100.000

€

100.000

€

100.000

€

100.000

Acitiviteit (zie notitie voor toelichting)

4.3 Voorzieningen blijven beschikbaar voor wie het nodig heeft 4.3.1 Ruimte voor inwoners 4.3.2 Kwaliteit van ondersteuning

4.4 De samenleving is klaar voor meer ouderen 4.4.1 Dementie, eenzaamheid

€

10.000

€

10.000

€

10.000

€

10.000

€

325.000

€

1.672.500

€

1.997.500

THEMANOTITIE 1: SOCIAAL DOMEIN WAT WILLEN WE BEREIKEN? De afgelopen jaren is vanuit de visie “De Gezonde Verbinding” (integrale visie op het sociaal domein) gestart met het werken aan het geluk en het welzijn van inwoners in onze gemeente. Hiervoor hanteren wij vier themalijnen: 1) Kansrijk Opgroeien 2) Gezonde Leefstijl 3) Vitaal Ouder Worden 4) Iedereen Doet Mee We willen vanaf 2023 extra inzetten op een integrale aanpak binnen het sociaal domein. Dit vertaalt zich concreet in extra inspanningen de komende jaren ten aanzien van armoede en laaggeletterdheid. Vanuit de gedachte dat dit essentieel is, ook voor de andere genoemde thema's. Financieel gezond zijn is immers een randvoorwaarde om mee te doen in onze samenleving, kansrijk op te groeien en vitaal ouder te worden. Financiële problemen en schulden hebben een bewezen negatief effect

op de gezondheid en de gezondheidsvaardigheden van inwoners. Dit geldt ook voor laaggeletterdheid en daarmee samenhangend, beperkte digitale vaardigheden. Door hier extra op in te zetten, pakken we het probleem aan bij de bron. Naast armoede als veroorzaker van veel uitdagingen in het sociaal domein, is de dubbele vergrijzing (we worden met meer mensen steeds ouder) een belangrijke factor. Ter indicatie een aantal cijfers: Het aantal huishoudens in Hof van Twente met problematische schulden is 5,2% (laatst gemeten in 2020 dus voor de energiecrisis). 3% van de kinderen in Hof van Twente groeit in 2021 op in een uitkeringsgezin. De demografische druk in Hof van Twente is in 2040: 84,9%. Het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder per 100 personen van 20 tot 65 jaar. Het aantal ouderen stijgt met 19% tot boven de 10.000 in 2035.

17,8% van de inwoners van Hof van Twente verleent mantelzorg (2020). 5,8% doet dit zwaar en intensief, 3,2% geeft aan overbelast te zijn. 54,3% van de inwoners van Hof van Twente heeft overgewicht. 23% van de volwassenen en 19% van de ouderen in Hof van Twente is overmatig drinker van alcohol. Circa 7% van de inwoners van Hof van Twente is laaggeletterd.

Preventief werken, positieve gezondheid en eigen verantwoordelijkheid van inwoners zijn belangrijke uitgangspunten. Dit mede omdat huidige vormen van zorg en ondersteuning steeds moeilijker houdbaar worden als steeds meer inwoners hier een beroep op moeten doen. Maar preventie en bewustwording hebben tijd nodig en zijn een zaak van intensief overleg en samenwerking met partners. Bijvoorbeeld met betrekking tot ouderen, maar ook rondom de

samenwerking met onderwijs en welzijn als het gaat om onze jeugd. En bij schuldenproblematiek is vroeg signalering belangrijk om problemen eerder in beeld te krijgen, erger te voorkomen en op te lossen. Dit alles vraagt om een extra investering in financiële zin die verder gaat dan de mogelijkheden die we de afgelopen jaren hadden. Wij willen niet afwachten tot het rijk over de brug komt met middelen (de zogenaamde SPUK-uitkering vanuit het Integraal Zorgakkoord en het Gezond en Actief leven Akkoord) maar handelen met (aanvullende) financiering uit eigen middelen. Om nieuwe dingen te doen, maar ook om al bestaande plannen te intensiveren en/of te versnellen. Deze middelen zijn nodig voor uitvoering van projecten door samenwerkingspartners en voor de eigen organisatie om deze plannen en projecten mede vorm te geven, te begeleiden en te monitoren. In elk geval gaan we aan de slag met armoedebeleid, de woonzorg visie, inzet op laaggeletterdheid, een lange termijn aanpak voor Gezonde Leefstijl en een intensievere samenwerking met het onderwijs. Daar waar de situatie urgent is, ondernemen we nu al actie waarvoor we in de Begroting 2023 middelen

hebben opgenomen, met name op het thema armoede.

1) Kansrijk opgroeien Wat willen we bereiken? Wij vinden het belangrijk dat alle Jeugd gezond en zelfredzaam is en kan meedoen in Hof van Twente. Hiervoor werken we aan de volgende doelen: - Het realiseren van een stabielere thuissituatie voor de jeugdige - Het beperken/terugdringen van de risicofactoren voor de jeugdige Een stabiele thuissituatie proberen we te bewerkstelligen via: - Het bevorderen/faciliteren van een constructieve tijdsbesteding - Positieve opvoedondersteuning - Een gevarieerd aanbod aan voorzieningen We proberen de risico factoren te beperken /terug te dringen via: - Het bevorderen van een gezondere financiële situatie in het gezin - Het bevorderen van een veiligere situatie in het gezin

- Het bevorderen van kansrijke ontwikkeling Naast de lokale aanpak en inzet zijn er veel landelijke en regionale ontwikkelingen op jeugdterrein: - De hervormingsagenda: de 2 doelen van deze agenda zijn 1) een betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juist plek en wanneer dit nodig is en 2) het creëren van een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. De hervormingsagenda wordt nog definitief opgesteld. Maar duidelijk is dat dit grote gevolgen zal hebben voor onder andere de inrichting van het jeugdstelsel, de financiering en de toegang. - Het toekomstscenario Jeugd en Gezin: dit scenario ziet toe op een andere inrichting van de huidige jeugdbeschermingsketen. De Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis en de regionale jeugdbeschermingsinstantie (Jeugdbescherming Overijssel) worden geïntegreerd tot één organisatie. Ook dit zal gevolgen hebben voor de wijze waarop de lokale toegang werkt.

- Per 1 januari 2025 moeten er nieuwe overeenkomsten voor alle jeugdhulp worden afgesloten. Concrete doelen op deze thema’s zijn: - Het percentage inwoners dat deelneemt aan het verenigingsleven - 2017: 78% (Nederland 67%) Doel: handhaven op 78% - Percentage gezinnen met een jeugdbeschermingsmaatregel - 2018: 1,1% (Nederland 1,1%) Doel: handhaven op 1,1% - Percentage jongeren met jeugdhulp 2019: 9,4% (Nederland 10,3%) Doel: handhaven op maximaal 9,4% Toelichting: voorgesteld wordt om percentages te handhaven, aangezien de kans groot is dat door de huidige maatschappelijke onzekerheden en de naijleffecten van Corona het percentage jeugdigen met een ondersteuningsvraag toeneemt. Het doel is daarom om de situatie niet te laten verergeren.

Wat gaan we daarvoor doen? 2023: De kwaliteit van het interne proces verbeteren (1.1.1) De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om die kinderen en gezinnen die het nodig hebben hulp te bieden. Het proces om deze hulp te bieden moet binnen onze toegang zo optimaal mogelijk verlopen (tijdig, rechtmatig met inzet van kwalitatief goede, effectieve jeugdhulp). Hiervoor koopt de gemeente zelf en met de regio zorg in, ze financiert de zorg en verwijst zelf naar zorg. Het is belangrijk dat er grip is op de zorg die ingezet wordt. Hiervoor zijn diverse instrumenten: het contracteren, het contractmanagement dat stuurt op de optimale benutting van de afgesloten contracten, de coördinator externe verwijzers die de externe verwijzers (vnl. Jeugdbescherming en huisarts) helpt zo optimaal mogelijk te verwijzen. Ook het optimaliseren van het eigen gemeentelijke verwijsproces is hierbij belangrijk. De gemeentelijke toegang heeft zo de beschikking over een arsenaal aan kwalitatief goede jeugdhulp die zij in kan zetten. Waar twijfels of aandachtspunten zijn, kan toezicht (op rechtmatigheid) en/of

contractmanagement aan het werk. Dit alles levert management- en beleidsinformatie op waarmee, indien nodig, bijgestuurd kan worden. Binnen dit proces liggen mogelijkheden tot verbetering. Deze kwaliteitsslag moet in 2023 gemaakt worden. Jeugd Hulp Team Op de 7 scholen (binnen gemeentegrens van Hengelo) waar een groot aantal leerlingen jeugdhulp ontvangt (de zogenaamde zorg intensieve scholen waarbij minimaal 30% van de leerlingen een individuele jeugdhulpindicatie heeft), wordt de jeugdhulp anders georganiseerd. Van individueel geïndiceerde jeugdhulp, wordt toegewerkt naar collectief gearrangeerde jeugdhulp. Hierbij wordt intensief samengewerkt tussen het onderwijs en betrokken zorgaanbieders. De hulp wordt laagdrempelig op de school georganiseerd, waarbij de leer- en zorglijn op elkaar worden afgestemd. Dit project loopt tot en met schooljaar 2024/2025. Tussendoor wordt geëvalueerd en waar nodig bijgestuurd. Versterken relatie lokaal onderwijs en lokale toegang (1.1.2) Kinderen zijn een aanzienlijk deel van de dag aanwezig op een school. School merkt het hierdoor vaak al vroeg op als er iets aan de hand is met een

kind of in een gezin. Daarom is lichte voorliggende (zonder indicatie toegankelijk) hulp op veel scholen aanwezig. Toch hebben sommige kinderen meer nodig dan voorliggend beschikbaar is in de school. Om hulp vlot en accuraat te kunnen inzetten, is het goed wanneer de communicatielijnen tussen alle betrokken, dus ook de gemeente, kort zijn. Daarom wordt (in eerste instantie) met een 3-tal scholen uitgeprobeerd hoe deze samenwerking tussen onderwijs en gemeente vorm te geven. Hierbij richten we ons op de lokale scholen. De gekozen route en invulling kan per school verschillen. Interprofessioneel werken in het basisonderwijs (1.2.2) Om goede ondersteuning aan de leerling te kunnen bieden, is het belangrijk dat de juiste expertise dicht bij het kind aanwezig is. Dit vraagt meer dan alleen onderwijsexpertise. In dat kader is met gemeente/schoolbesturen besloten dat de schoolondersteuningsteams versterkt worden door het interprofessioneel werken (IPW) in te voeren. Het komende jaar wordt in een aantal scholen in onze gemeente gestart met IPW. Binnen de school wordt een interprofessioneel team gevormd. Het team werkt vanuit de gedachte: kind, klas, school. De school maakt een analyse

van de school/schoolpopulatie. Vervolgens wordt gekeken wat er nodig is. IPW vergroot het welbevinden van de leerling, heeft een positieve werking op de sfeer binnen de school. Daarnaast leidt dit tot vroegtijdige interventie/ signalering van zorg, hiermee kan de toenemende vraag aan jeugdhulp dalen. Er wordt niet alleen gekeken naar de huidige situatie van de leerling, maar ook naar wat de leerling in de toekomst nodig heeft. Samen met school en andere betrokken zorgaanbieders/partijen wordt gekeken hoe de jeugdwet en passend onderwijs elkaar kunnen versterken. Invoering/opzet van IPW zal ook van de gemeente (personele) inzet vergen, enerzijds in het partijen bij elkaar brengen/faciliteren, anderzijds mogelijke inzet van bijvoorbeeld jeugdconsulenten in de scholen. De exacte vorm en inzet wordt nog nader bekeken. Versterken toegang: integrale aanpak van complexe casuïstiek (1.1.3) Gezinnen hebben te maken met een opeenstapeling van problemen. De kinderen in deze gezinnen hebben hier last van en krijgen zelf ook problemen. Om deze kinderen te helpen, is het belangrijk dat er een plan wordt gemaakt voor het kind/het gezin om de problemen bij het begin aan te

pakken (één gezin, één plan). Omdat deze gezinnen te maken hebben met een heel scala aan hulpverleners, is afstemming nodig tussen de hulpverleners en het gezin. Ca. 1% van de gezinnen in onze gemeente (ca. 43 gezinnen) heeft te maken met meervoudige en complexe problemen, ongeveer 1,5% heeft te maken met meervoudige problemen (ca. 60 gezinnen). Deels kennen we deze gezinnen, deels zullen ze nog niet bekend zijn. In eerste instantie willen we ons richten op het identificeren van deze gezinnen. Wanneer we ze kennen, kunnen we ons gaan richten op het aanpakken van de problematiek waar zij mee te maken hebben. Hiervoor moeten we kunnen kijken buiten de gebaande paden en soms buiten de wettelijke kaders. We gaan ontdekken welke (on)mogelijkheden er zijn en welke barrières we tegen komen in het vinden van passende oplossingen voor complexe problematiek. Kansrijke Start (1.2.1) De eerste 1000 levensdagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller van zowel fysieke als mentale problemen op latere leeftijd. In Nederland heeft rond 16% van de kinderen een valse start bij de geboorte. Daardoor krijgen zij later vaker fysieke en psychische

problemen, suikerziekte, hart- en vaatziekten en overgewicht. Ook komen ze veel vaker in aanraking met jeugdhulp. Door de vorming van lokale coalities van betrokkenen rondom de aanstaande moeder en kind, worden risicofactoren waar mogelijk weggenomen. Kansrijke Start heeft verbindingen met andere projecten, zoals Zwanger in Twente en Nu niet zwanger. De coalitievorming in onze gemeente willen we verder uitbouwen en bestendigen. Integraal Kind Centrum (IKC) (1.2.2) Een IKC is een organisatie voor kinderen van 0 tot 13 jaar, waar onderwijs, opvang en welzijnsactiviteiten zijn samengevoegd. In een IKC zijn in ieder geval een kinderopvang en een school gevestigd. Afhankelijk van de plaatselijke situatie hebben ook de jeugdgezondheidszorg en andere (commerciële) partijen (bijvoorbeeld logopedie) een ruimte in het gebouw. Het doel van een IKC is om kinderen in de leeftijd van 0 tot 13 jaar goede ontwikkelingsmogelijkheden te geven. Binnen een IKC is sprake van een gezamenlijke visie, zodat elk kind zich volop kan ontplooien. Een goede inhoudelijke samenwerking is daarom belangrijk. Hiermee kunnen leer- en zorgproblemen vroegtijdig gesignaleerd worden en

vindt eerder inzet van preventieve maatregelen door gemeente/partijen plaats. Deze inhoudelijke samenwerking willen we verder opbouwen en verstevigen. Intensieve gezinsbegeleiding (1.2.3) Sommige gezinnen hebben moeite om het dagelijks leven goed te laten verlopen. Zij hebben bijvoorbeeld hulp nodig bij de financiën, de opvoeding, planning en organisatie van zaken, huisvesting en/of bij persoonlijke relaties. Met intensieve gezinsbegeleiding kunnen deze gezinnen begeleiding ontvangen op deze aandachtsgebieden waardoor zij kunnen blijven functioneren in hun dagelijks leven, waardoor er geen escalaties plaatsvinden en waardoor, in het uiterste geval, voorkomen kan worden dat kinderen uit huis geplaatst worden. We willen onderzoeken of en hoe we deze vorm van ondersteuning binnen het aanbod willen opnemen. Versterken samenwerking voorliggend veld (1.2.4) In het voorliggend veld zijn verschillende organisaties actief die preventief werken, zoals bijvoorbeeld Salut, Humanitas, Mediant en Tactus. Hierbij zit er uiteraard enige overlap in doelgroep en aandachtsgebied tussen deze organisaties. Wanneer zij meer gaan samenwerken en de

krachten bundelen, is de verwachting dat zij gezamenlijk meer kunnen betekenen in het voorkomen van problemen en het voorkomen van geïndiceerde zorg. We willen, samen met onze partners in het voorliggend veld, deze samenwerking versterken en waar nodig optimaliseren. Zelfredzaamheid versterken van leerlingenvervoer leerlingen Vanuit onze gemeente gaan 211 kinderen naar onderwijs in omliggende gemeenten. Het gaat hierbij om leerlingen met leer- en opvoedingsmoeilijkheden in de leeftijd van ongeveer 5 tot 17 jaar (ook 30 naar de Horizon). De kinderen gaan naar het speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs in onder andere Hengelo, Enschede, Neede, Borculo. Hierbij maken zij soms gebruik van de fiets, de e-bike of het openbaar vervoer, maar vaak gaan ze met de taxibus. Voor de groep leerlingen, die met de taxibus vervoerd worden (185 in totaal), willen wij onderzoeken in hoeverre er andere mogelijkheden van vervoer zijn. Ter bevordering van de zelfstandigheid/zelfredzaamheid van de leerling gaan we kijken of de leerling bv. zelfstandig op de fiets of met het OV naar school kan. Met leerling, ouders en onderwijs willen wij het gesprek aangaan

om dit verder op te pakken. Vanzelfsprekend moet het alternatieve vervoer veilig zijn. Momenteel is er gebrek aan chauffeurs, naast het vergroten van de zelfstandigheid van de leerling, kan dit een geringe bijdrage zijn in de oplossing van het gebrek aan chauffeurs.

2023: Sub-thema Kansrijk Opgroeien