Jaarverslag Hof van Twente 2024 .pdf
Tekst van het document
40
aanvragen voor een regenton gehonoreerd. Daarmee kunnen inwoners en bedrijven op hun eigen terrein hemelwater opvangen. Ook is in de periode 21 maart 2024 en 31 oktober 2024 meegedaan aan het NK-Tegelwippen. In totaal zijn meer dan 16.000 tegels gewipt, waardoor de gemeente weer een stukje groener is. Om de (concept) gemeentelijke omgevingsvisie verder te concretiseren, is begonnen met het opstellen van de ‘Visie en ambitie klimaatadaptatie en biodiversiteit’.
3.6 Omgevingsvisie
Reguliere taken Onderwerpen
Milieu
Vanuit de Omgevingswet is eveneens begonnen met het opstellen van het ‘Programma voor klimaat, riolering en water’ (PKRW), de opvolger van het GRP. In 2024 heeft concept-ontwerp ter inzage gelegen, is iedereen de ruimte geboden hierop te reageren. Hierop zijn 35 reacties ontvangen; deze worden nu verwerkt.
Toelichting reguliere taken De gunning voor de saneringswerkzaamheden wegverkeerslawaai van woningen aan o.a. de Markeloseweg, Goorseweg, Deldensestraat en Kerkstraat in Goor was gepland eind 2023/1e kwartaal 2024. Procedures hebben vertraging opgelopen maar zijn in 2024 afgerond. De feitelijke sanering zal in 2025/2026 plaatsvinden. De woningen hebben een te hoge geluidbelasting door wegverkeer. De sanering betreft het aanbrengen van b.v. dubbel glas en gevelisolatie.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
41
Aanpak asbestbodem
Aanpak asbestdaken
Openbare verlichting
Wegen en civieltechnische kunstwerken
Het projectbureau Bodem Asbestsanering (BAS) gaat verder met de aanpak van de asbestbodemopgaven (onderdeel van Masterplan Asbest). In gemeente Hof van Twente vinden diverse projecten plaats binnen de aanpak van het projectbureau. Het projectbureau doet (jaarlijks) een voorstel voor een programma, begroting en verantwoording via de stuurgroep (provincie en de zeven deelnemende gemeenten). In 2024 heeft BAS bijgedragen aan onder andere diverse erven in het buitengebied, tuinen in de wijk de Whee in Goor en aanleg van glasvezel in het Gijmink. Hof van Twente zet zich in voor het landelijke lobbydossier asbest (richting politiek Den Haag). De gemeente neemt op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau deel aan regionale en landelijke overleggen over de asbestdakenproblematiek. We hebben geprobeerd voor elkaar te krijgen dat er een landelijke regeling komt voor de aanpak van asbestdaken en dat er (landelijk) opnieuw budget beschikbaar komt om asbestdaken te verwijderen. Dat is helaas niet gelukt. Het Rijk stelt alleen budget beschikbaar voor voorlichting en communicatie. We hebben nog tot 31 december 2028 een subsidieregeling voor verwijdering van asbestdaken, een doe het zelf pakket waarmee mensen onder voorwaarden zelf hun dak mogen verwijderen en ondersteunen projecten.
Ondanks dat er geen wettelijk verbod is afgekondigd blijft asbest gevaarlijk; de verwering en het vrijkomen van vezels stopt immers niet. Verwijdering (sanering) van asbest is daarom op enig moment noodzakelijk. We hebben de subsidieregeling uitgebreid met een mogelijkheid om geld te lenen. Daarvoor is (bij de tussenevaluatie van het Masterplan) de subsidieregeling aangepast met den verzilvering- en maatwerklening. De vervanging van openbare verlichting door led-armaturen is in 2024 voortgezet. Dit project loopt tot en met 2030, waarmee we twee jaar eerder gereed zijn dan vooraf was geprognotiseerd. Hiermee wordt alle openbare verlichting in onze gemeente duurzaam gemaakt. Alle wegen en civieltechnische kunstwerken zijn conform de daarvoor geldende richtlijnen (CROW) geïnspecteerd. Op basis van het integraal uitvoeringsplan zijn de jaarlijkse programma’s (groot onderhoud en vervanging) wegen en civieltechnische kunstwerken (bruggen, duikkers, beschoeiingen) uitgevoerd.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
42
Meldingen openbare ruimte zijn binnen dagelijks onderhoud afgehandeld. Het straatvegen is op beeldkwaliteit C uitgevoerd. Dit houdt in dat in 2024, naast twee rondes onkruidbeheersing op verharding, aanvullend 4 volledige veegrondes zijn uitgevoerd.
Verkeersveiligheid en (duurzame) mobiliteit
Groen- en bomenbeheer
Eikenprocessierups en exoten
Het maaien van bermen en sloten is zodanig uitgevoerd dat de biodiversiteit wordt vergroot. In het kader van de uitvoering van het Gemeentelijk Mobiliteitsplan, hebben we in 2024 o.a. aanvullende snelheid remmende maatregelen gerealiseerd op gemeentelijke wegen in 30- en 60km zones in combinatie met wegonderhoud. Ook hebben we de gedragsbeïnvloedingsmaatregelen voorgezet, waarbij we onderscheid maken in voorlichting, educatie, ‘verleiden’ en handhaving. In 2024 zijn we verdergegaan met het plaatsen van openbare laadpunten in de kernen van onze gemeente. Volgens de vastgestelde Integrale laadvisie Hof van Twente zetten we in op het tijdig realiseren van een toegankelijke, betaalbare, betrouwbare en veilige laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen. Hiermee willen we inwoners en bedrijven informeren en stimuleren in de transitie naar duurzame mobiliteit. Het groenbeheer in de openbare ruimte en op begraafplaatsen is en blijft zodanig uitgevoerd dat kansen voor biodiversiteit zullen toenemen. Bomenbeheer is uitgevoerd op basis van meldingen en incidenten. De meldingen zijn weliswaar toegenomen, maar door korte lijntjes met de aannemer zijn gevaarlijke situaties voorkomen. De schade aan het openbaar groen als gevolg van de extreme droogte afgelopen jaren zijn ondanks dit natte jaar zichtbaar gebleven. Dit komt met name door het lagere onderhoudsniveau waarvoor is gekozen.
De bestrijding van de eikenprocessierups is gedaan op een preventieve en curatieve wijze. Dit is succesvol verlopen en we hebben over het gehele jaar weer minder meldingen ontvangen dan de jaren hiervoor. We hebben m.b.v. provinciale subsidie de bestrijding van de invasieve planten-exoten uitgevoerd. Door de bestrijding i.s.m. Gildebor goed op te pakken blijft de uitbreiding van de schadelijke soorten beperkt. Dit jaar heeft in Goor wel een nieuwe invasieve exoot zich geïntroduceerd, nl het
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
43
Wijkbeheer: Jij en wij(k) aan zet
Afvalinzameling
Riolering en water
mediterraan draaigatje, een miersoort. We hebben onderzoek naar de verspreiding in die wijk gedaan. Wij stimuleren bewonersinitiatieven, zodat inwoners zelf de kwaliteit van hun directe woonomgeving kunnen verhogen. Wij faciliteren en stimuleren samen met andere maatschappelijke organisatie ideeën van inwoners waarbij spelen, ontmoeten, vergroenen en verduurzamen centraal staan. Door uw raad zijn hiervoor incidentele middelen beschikbaar gesteld voor 2023 en 2024. Op verzoek van stads- en dorpsraden voeren we wijkschouwen uit. Onze gemeente is in 2022 overgegaan op een ander inzamelschema voor de inzameling van afval (2-, 3- 4 inzamelsysteem). Hiermee gaan we mee door. Dit doen we omdat het afval steeds beter gescheiden wordt. Daardoor is er veel minder restafval. Omdat de wagens van Twente Milieu minder vaak rijden en dus minder CO2 uitstoten, is het ook duurzamer. Daarnaast zijn de kosten voor het inzamelen van afval hoog. Om het betaalbaar te houden is er voor dit afvalschema gekozen. Ook komen we hiermee dichter bij de doelstelling om in 2030 minder dan 50 kg restafval per inwoner te produceren. Dit betreft de uitvoering van de gemeentelijke watertaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Met waterschappen is een gezamenlijke en gemeenschappelijke wateragenda en waterprogramma opgesteld om ambities, activiteiten en investeringen op elkaar af te stemmen.
Dit mede vanuit het oogpunt van de klimaatopgaven die liggen bij de gemeente en waterschappen. In 2024 zijn diverse rioleringsprojecten afgerond, onder andere: ► Goor: omgeving Spoorpark. ► Goor: Meerkol- en Vinkstraat. ► Goor: Tuindorp (H. Heijermansstraat). ► Goor: De Breuker. Ook is invulling gegeven aan de voorbereiding van nieuwe projecten, zoals Herman Heijermansstraat (Goor), Mulderskamp (Goor), Noorderhagen (Delden) en Toonladder (Delden). Daarbij is direct de kans aangegrepen om het afvalwater- en hemelwatersysteem klimaatrobuust in te richten door vergroening van de omgeving.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
44
Gebouwen
Met beide waterschappen is een gezamenlijke samenwerkingsovereenkomst (wateragenda) opgesteld. Hierin staan de gezamenlijke watertaken en -opgaven beschreven, zodat de ambities, activiteiten en investeringen zoveel als mogelijk op elkaar worden afgestemd. We benutten kansen om gemeentelijk vastgoed verder te verduurzamen in combinatie met groot onderhoud. We bekijken per object welke maatregelen we kunnen treffen om minder energie te verbruiken of om energie op te wekken. Uitvoering van het onderhoud vindt plaats volgens het meerjarig onderhoudsplan (opnieuw opgesteld in 2024) waarmee ook wordt voldaan aan de per 2024 geldende duurzaamheidseisen voor gebouwen. Daar waar gemeentelijke gebouwen hun huidige functie verliezen, of gebruikt worden door andere partijen, bekijken we of we deze gebouwen kunnen verkopen of privatiseren.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
45
Hoe meten we dat?
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
46
Achterstallig onderhoud wegen (mln) 8 7 6 5 4 3 2
1 0 2012
2016
2020
2021
2022
2023
2024
2025 Prognose
Hof van Twente
Aantal meldingen overlast eikenprocessierups 500 400 300 200 100 0 2020
2021
2022
2023
2024
2025 prognose
Hof van Twente
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
47
BELEIDSAGENDA 2024
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6 3.7 Gerealiseerd
PROGRAMMA 3: LEEFOMGEVING
Besluit
Gepland
Integraal beheerplan openbare ruimte uitvoeren (informerende raad) Tussenevaluatie asbestbodemsaneringsopgave 2023-2030 uitvoeren Nieuw GRP (per 2025 PKRW: Programma Klimaat Riolering en Water) o.b.v. visie klimaatadaptatie vaststellen Aangepast beleidsplan gladheidsbestrijding naar preventief strooien Herziening doorrekening beleidsplan Openbare Verlichting a.g.v. kostenstijgingen Extra ronde onkruidbestrijding Actualisering laadvisie en plaatsingsbeleid
Raad
Q2 2024
Raad
Q4 2024
Raad
Q4 2024
Raad
Q4 2024
Raad
Q4 2024
Raad Raad
Q2 2024 Q2 2024
Conform planning
Afwijking in planning
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
48
Wat heeft dit gekost? Bedragen x € 1.000
3 Leefomgeving 03201 03204 03205 03507 03702 03703 03704 03705 03201 03507 03702 03703 03704 03705
03010 03010
Verkeer en vervoer Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal lasten Verkeer en vervoer Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming
Rekening Primitieve Begroting na 2023 begroting 2024 wijziging 2024 5.902 5.760 6.845 36 44 35 15 18 18 2.988 2.887 3.326 4.168 4.649 4.649 3.224 3.424 3.514 5.873 484 3.776 331 321 347 22.537 17.586 22.509 514 378 466 24 23 15 5.199 5.722 5.722 4.081 4.268 4.274 5.366 284 260 260 15.468 10.651 10.737 -7.068 -6.935 -11.772 233 23 23 1.110 397 4.226 877 375 4.203 -6.191 -6.561 -7.569
Rekening 2024 6.397 33 16 2.916 4.530 3.576 4.870 420 22.757 655 16 5.653 4.361 4.351 212 15.248 -7.509 52 754 702 -6.807
Saldo 2024 448 2 2 410 119 -62 -1.094 -73 -247 189 1 -69 87 4.351 -48 4.511 4.263 -30 -3.472 -3.502 762
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
49
PROGRAMMA 4: SPORT, CULTUUR EN ONDERWIJS In onze Visie Gezonde Verbinding staan de inwoners van de gemeente Hof van Twente centraal. We gaan er van uit dat iedereen in Hof van Twente de drive heeft om mee te tellen in de samenleving. Wij geloven dat meedoen waarde heeft en geeft aan de persoon zelf (meer autonomie, zelfvertrouwen, gezondheid, minder eenzaamheid) en voor onze samenleving (minder zorgkosten, beter voor de economie, etc.). Hof van Twente is een gemeente waarin de gemeenschapszin groot is. Mensen kijken om naar elkaar. Veel informele en maatschappelijke organisaties helpen mee of willen meehelpen om de zelf- en samenredzaamheid van inwoners te vergroten. Dit is ons maatschappelijk kapitaal. Onze uitdaging is dat we deze organisaties willen blijven faciliteren en stimuleren, ook nu onze financiële middelen beperkter worden.
KADERSTELLING: • • •
•
Visiedocument De Gezonde Verbinding Basis Infrastructuur (BIS) 2018-2022 Integraal Huisvestingsplan (IHP) Primair en Voortgezet Onderwijs Cultuurvisie Samen vooruit, Samen verbonden
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
50
Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 4.1 Gezondheid, bewegen en sport
4.2 Besluitvorming Cultuurvisie
Resultaten 2024 . 4.1.1 Renovatie kunstgrasvelden In 2024 zijn drie kunstgrasvelden voorzien van een nieuwe toplaag: het hoofdveld van voetbalvereniging SV Delden en beide velden van hockeyvereniging GMHC. De definitieve afronding van de werkzaamheden t.b.v. beide hockeyvelden loopt gedeeltelijk over in 2025. De beoogde afspraken over verdeling van de kosten voor toekomstige vervangingen van kunstgrasvelden voorzien we in de loop van 2025. 4.1.2 Duurzaamheid zwembad Markelo Samen met Sportfondsen Hof van Twente BV is in 2024 een flinke duurzaamheidsslag voorbereid. De uitvoering volgt in de eerste helft van 2025. PVT-panelen om water te verwarmen en zonne-energie op te wekken gaan het huidige gasverbruik aanmerkelijk terugdringen. In 2024 is een aangepast proces doorlopen om tot een definitieve cultuurvisie en uitvoeringsprogramma te komen. Hierbij is nadrukkelijk samen opgetrokken met een raadswerkgroep en met betrokken partners uit het culturele veld. De pijlers van de nieuwe visie gaan over het behouden/versterken van noaberschap, een inclusieve en toegankelijke benadering van cultuur, het behouden van aansprekend cultureel aanbod (toekomstbestendigheid) én het ontwikkelen van nieuw culturele aanbod voor de toekomst (innovatie).
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
51
4.3 Actualisatie Basis Infrastructuur (BIS) voor subsidies 4.4 Integraal huisvestingsplan
Reguliere taken Onderwerpen Subsidies structureel
Investeringssubsidies
Combinatiefunctionarissen Sport
De actualisatie van de BIS is niet in 2024 afgerond, maar volgt in de eerste helft van 2025. Dit komt voort uit andere prioriteiten. Het integrale huisvestingsplan (IHP) is in het 2e kwartaal vastgesteld. Vervolgens is in de Kadernota 2025 en in de Programmabegroting 2025 geld gereserveerd om de beoogde huisvestingsplannen te kunnen bekostigen. Er zijn voorbereidingen getroffen om de werkzaamheden projectmatig op te pakken. Er is sprake van een nauwe samenwerking met schoolbesturen om te komen tot een gerichte voorbereiding. Elk individueel plan zal in de komende jaren in de vorm van een businesscase voor concrete besluitvorming aan uw raad worden voorgelegd.
Toelichting reguliere taken Jaarlijks verlenen wij structurele subsidies. Aan de hand van beleidsregels wordt bepaald wie er voor een subsidie in aanmerking kan komen. Er zijn beleidsregels voor sport, cultuur, zorg, jeugd, accommodaties, buurtschappen, promotie van kernen, HofMarketing, dorps- en stadsraden. Verenigingen en stichtingen die investeren in hun accommodatie (verduurzamen, verbouw, nieuwbouw, onderhoud) en als basisvoorziening worden aangemerkt, hebben in 2024 een beroep gedaan op de regeling Investeringssubsidies. In 2024 zijn bij tal van verenigingen en organisaties combinatiefunctionarissen (buurtsportcoaches), veelal op projectbasis, ingezet. Sportverenigingen worden ondersteund om te komen tot een vitale sportvereniging. Een vitale vereniging heeft zijn eigen organisatie op orde, zorgt voor regulier sportaanbod en vervult daarnaast een bredere maatschappelijke functie.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
52
Onderwijs
Op verschillende manier werken wij samen met Onderwijs, schoolbesturen en directies in en buiten Hof van Twente. Die samenwerking gaat over inhoud en over huisvesting, met als doel een zo goed mogelijk pedagogisch klimaat te creëren.
BELEIDSAGENDA 2024 PROGRAMMA 4: SPORT, CULTUUR EN ONDERWIJS 4.1 Besluiten m.b.t. renovatie kunstgrasvelden 4.2 Besluiten mb.t. Duurzaamheidsinvesteringen zwembad Markelo 4.3 Cultuurvisie vaststellen 4.4 Integraal huisvestingsplan onderwijs vaststellen 4.5 Besluitvorming rondom MFA Hengevelde en Diepenheim (Kadernota) 4.6 Actualisatie Basisinfrastructuur Gerealiseerd
Conform planning
Besluit College College Raad Raad Raad Raad
Gepland Q2 2024 Q2 2024 Q4 2024 Q2 2024 Q2 2024 Q1 2025
Afwijking van planning
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
53
Wat heeft dit gekost? Bedragen x € 1.000
4 Sport, cultuur en onderwijs 04402 04403 04501 04502 04503 04504 04506 04402 04403 04501 04502 04503 04504 04506
04010 04010
Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en Musea Media Totaal lasten Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en Musea Media Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming
Rekening Primitieve Begroting na 2023 begroting 2024 wijziging 2024 832 646 692 2.360 2.413 2.241 543 405 518 3.374 3.683 3.370 2.115 2.243 2.020 44 51 46 810 857 846 10.078 10.297 9.733 14 504 323 252 287 202 202 499 376 359 248 48 48 10 12 12 86 91 90 1.648 1.052 963 -8.430 -9.245 -8.770 1.383 668 1.648 2.414 1.869 2.921 1.032 1.202 1.273 -7.399 -8.043 -7.497
Rekening 2024 732 2.159 501 3.573 2.126 44 844 9.978 75 311 298 404 113 10 90 1.299 -8.679 1.648 2.894 1.246 -7.433
Saldo 2024 -40 82 16 -203 -106 3 2 -245 75 59 95 45 64 -2 0 337 91 0 -27 -27 64
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
54
PROGRAMMA 5: MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING
KADERSTELLING:
In onze visie staan de inwoners van de gemeente Hof van Twente centraal. We gaan er van uit dat iedereen in Hof van Twente de drive heeft om mee te tellen in de samenleving. Wij geloven dat meedoen waarde heeft en geeft aan de persoon zelf (meer autonomie, zelfvertrouwen, gezondheid, minder eenzaamheid) en voor onze samenleving (minder zorgkosten, beter voor de economie, etc.).
In de eerste plaats zijn onze inwoners zelf verantwoordelijk voor onder andere hun gezondheid, levensonderhoud, betaalde of zinvolle dagbesteding. Het is de normale gang van zaken dat mensen in eerste instantie hun problemen zelf oplossen, al dan niet met inzet van hun netwerk. Daar waar dit tijdelijk of structureel niet lukt, ondersteunen wij inwoners met individuele voorzieningen.
Meedoen, erbij horen, participeren en je verbonden voelen zijn allemaal termen die duiden op zaken die belangrijk zijn in ons menselijke bestaan. Ze geven zin aan en kwaliteit van leven. Wij hebben als gemeente een faciliterende en verbindende rol.
• • •
• •
Visiedocument De Gezonde Verbinding Themanotitie Sociaal Domein Preventie en Handhavingsplan "Naar een verantwoord alcohol en middelengebruik" Beleidsplan Minima en Schulden Woon-, zorg- en welzijnsvisie •
Woon-, zorg- en
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
55
Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 5.1 Algemeen
5.2 Kansrijk Opgroeien
Resultaten 2024 Landelijke ontwikkelingen: Integraal Zorgakkoord, Gezond en Actief Leven Akkoord. In 2024 zijn we meer dan in 2023 in staat geweest om gebruik te maken van door het rijk tot en met 2026 beschikbaar gestelde middelen op grond van de Specifieke Uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA). Dit is belangrijk omdat niet uitgegeven middelen aan het rijk terugbetaald moeten worden. In 2024 was voor verschillende onderdelen in totaal beschikbaar € 679.000. Hiervan is € 651.000 (95%) besteed. Voor een deel gaat het hier om activiteiten waarvoor ook zogenaamde middelen themanotities begroot waren. Deze middelen zijn deels teruggegeven bij de eerste bestuursrapportage van 2024, deels worden deze middelen op een later moment ingezet. Zodoende kunnen we gedurende een langere periode het verschil maken. In oktober 2024 heeft de Gemeenteraad de herijkte visie op het Sociaal Domein, de Gezonde Verbinding vastgesteld. Met deze belangrijke stap is geborgd dat we de komende jaren in het sociaal domein op eenzelfde manier en zoveel mogelijk integraal werken. 5.2.1 Jeugd Hulp Team Deze pilot gaat over collectief gearrangeerde zorg in onderwijstijd op de meest zorgintensieve scholen (speciaal onderwijs) in Hengelo. De sturing en monitoring op deze pilot is geïntensiveerd.
Zo kan een goed beeld verkregen worden van de verwachte voordelen van deze manier van werken: minder verwijzingen, lagere kosten, verbeterde kwaliteit voor de jeugdigen en hun
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
56
5.3. Gezonde leefstijl
gezin, ondersteuning dichter bij de natuurlijke omgeving van de jeugdige en zijn gezin. Deze pilot loopt door tot de zomer 2025. Gedurende de looptijd vindt waar nodig bijsturing plaats. De evaluatie van het project is geweest. Er zijn positieve effecten op financieel gebied (lagere kosten ambulante zorg voor JHT leerlingen ten opzichte van niet-JHT leerlingen op dezelfde school) en het onderwijs ervaart kwaliteitsverbetering van het onderwijs en de rust in de klas. 5.2.2 Samenwerking lokale (preventieve) partners versterken Kansrijke Start heeft in 2024 concreet vorm gekregen. Kansrijke Start is een programma waarin samengewerkt wordt tussen jeugdgezondheidszorg, kraamzorg, verloskundigen, gemeenten, GGZ en welzijnswerk om alle kinderen een zo goed mogelijke start te geven gedurende de eerste 1000 dagen (van 9 maanden tot 2,5 jaar). 5.3.1 Wat hebben we gedaan In 2024 zijn er belangrijke stappen gezet om een gezonde leefstijl onder inwoners te bevorderen. Zo is roken ontmoedigd door het instellen van rookvrije zones, is bewegen in de buitenruimte gestimuleerd en zijn de ketenaanpakken voor een gezond gewicht verder geïmplementeerd. In 2024 hebben we samen met onze samenwerkingspartners de uitvoering van lokale preventieactiviteiten voortgezet.
Enkele wijzigingen zijn doorgevoerd: er is niet langer sprake van een akkoord, maar we blijven samenwerken op basis van het uitvoeringsplan voor de themalijn Gezonde Leefstijl. Dit plan is in Q4 met de Raad gedeeld via een raadsbrief. Succesvolle interventies zijn voortgezet en aangevuld met nieuwe activiteiten. De financiering komt uit de middelen van de themanotitie en de SPUK GALA-middelen.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
57
5.3.2 Bevorderen gezond gewicht In 2024 hebben we de JOGG aanpak (Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst) verlengd. We werken zowel regionaal als lokaal samen. Daarnaast zijn we gestart met de implementatie van de ketenaanpak Kind naar Gezond Gewicht (KnGG). JOGG richt zich op het stimuleren van voeding en bewegen op alle kinderen. KnGG is een aanpak voor kinderen met ernstig overgewicht. Voor volwassenen zijn we gestart met de ketenaanpak Volwassenen naar een Gezonder Gewicht (VnGG). Deze aanpak richt zich op het bieden van de juiste begeleiding en eventueel zorg bij volwassenen met ernstig overgewicht. 5.3.3 Terugdringen middelengebruik In februari 2024 is het Preventie en handhaving Alcohol en Middelengebruik door de gemeenteraad vastgesteld inclusief de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). De in het plan opgenomen activiteiten zijn in 2024 uitgevoerd conform planning. 5.3.4 Gezonde leefomgeving In 2024 hebben we een impuls gegeven aan het creëren van rookvrije speeltuinen en rookvrije sportterreinen. Er zijn bij ongeveer 100 speeltuinen tegels en/of bordjes geplaatst van de rookvrije generatie. Daarnaast hebben 13 verenigingen zich gecommitteerd aan een rookvrij sportterrein. Om bewegen in de buitenruimte te stimuleren is gestart met het ontwerpen van een KWIEK beweegroute in Markelo.
5.3.5 Valpreventie In 2024 is de ketenaanpak Valpreventie geïmplementeerd in de gemeente. Hiervoor is een werkgroep samengesteld en een lokaal plan ontwikkeld. Er zijn afspraken gemaakt met fysiotherapeuten voor het aanbieden van valpreventieve cursussen. Er is aanbod beschikbaar in: Goor, Markelo, JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
58
5.4. Iedereen doet mee
Diepenheim en Delden, Ambt-Delden, Hengevelde en Bentelo. Er is een buurtsportcoach aangesteld voor de verbinding tussen de zorgpartijen en het sociaal domein en het begeleiden van deelnemers naar lokaal sport- en beweegaanbod. Er zijn in 2024 drie cursussen valpreventie gegeven. 5.4.1 Vernieuwd beleidsplan minima en schulden In 2024 hebben we grote stappen gezet. Het armoedebeleid ‘meedoen in de Hof’ is vastgesteld. Op basis van de evaluatie van het huidige minimabeleid is het aanbod aan regelingen geactualiseerd, zodat het goed aansluit bij de behoeften van de diverse doelgroepen. De voorzieningen voor de jeugd (tot en met 17 jaar) zijn uitgebreid door aansluiting bij Samen voor alle kinderen. Na openstellen van het kindpakket (via Sam&) vanaf het schooljaar 2024/2025, zijn er 927 aanvragen ontvangen tot en met het einde van 2024. De aanvragen zijn verdeeld over 4 categorieën: schoolspullen, Sport & Cultuur via Sam&, ondersteuning via Kinderhulp en de verjaardagsbox (Jarige Job). Omdat gezinnen meerdere voorzieningen in verschillende categorieën kunnen aanvragen, maken wij een onderscheid in het aantal unieke gezinnen (87x) en het aantal unieke kinderen (165) die we tot nu toe al bereikt hebben d.m.v. een goedgekeurde aanvraag. Per kind kunnen er dus meerdere aanvragen (variërend over de 4 categorieën) worden goedgekeurd. Niet alle aanvragen kunnen worden goedgekeurd.
De voorzieningen voor volwassen zijn vanaf 2025 beschikbaar. Op het gebied van participatie (kunnen meedoen) zijn de mogelijkheden vergroot, mede door aansluiting bij het landelijke Volwassenfonds sport- en cultuur.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
59
Ook zijn er nieuwe afspraken gemaakt met zorgverzekeraar Menzis over een ruimere vergoeding vanuit de gemeente. In 2025 zal moeten blijken of de nieuwe begrote bedragen voldoende passend zijn. Juist omdat wij inspanningen verrichten om het beleid en de huidige voorzieningen onder de aandacht te brengen, verwachten wij een stijging van het aantal aanvragen op voorzieningen. Ook is de verwachting dat in 2025 vaker beroep wordt gedaan op maatwerkvoorzieningen. 5.4.2 Begeleiding statushouders In 2024 zijn we gestart met het geven van workshops aan statushouders. Deze workshops hebben als doel hen te stimuleren meer te bewegen, hun zelfvertrouwen te vergroten, hun taalvaardigheid te ontwikkelen en verbinding te vinden met de maatschappij. Het uiteindelijke streven is dat zij actief deelnemen aan de samenleving, bij voorkeur via vrijwilligerswerk of een betaalde baan. Ook in 2025 blijven we deze workshops aanbieden om statushouders verder te ondersteunen in hun integratieproces. De inzet van een sleutelfiguur (ervaringsdeskundige zelf als vluchteling naar Nederland gekomen) bij de workshops en in individuele begeleiding werpt ook zijn vruchten af. Door zijn ervaring en inzicht te delen is hij een inspirator en weet hij andere statushouders die hier korte en lange tijd in Nederland verblijven te motiveren om ook in beweging te komen.
5.4.3 Laaggeletterdheid In 2024 hebben we belangrijke stappen gezet in de aanpak van laaggeletterdheid. In februari 2024 is het ‘Plan ontwikkeling basisvaardigheden inwoners Hof van Twente’ vastgesteld. Door vaststelling van dit plan kan er uitvoering gegeven worden aan de gezamenlijke ambitie, namelijk dat alle inwoners van Hof van Twente terecht kunnen op een plek JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
60
waar zij de kans krijgen om de basisvaardigheden (lees, reken- of digitale) vaardigheid te verbeteren. In september 2024 is het DigiTaalhuis geopend. Welzijnsorganisatie Salut is een belangrijke schakel in de lokale aanpak van de basisvaardigheden, doordat zij op verschillende manieren ondersteuning kan bieden aan inwoners met een taalvraag. Mede door aansluiting te vinden bij de Basismeters van Stichting Lezen en Schrijven, kunnen we nu gerichter inspelen op de behoeften van laaggeletterden.
5.5 Vitaal Ouder Worden
Daarnaast hebben we de samenwerking met Salut, de bibliotheek en ROC van Twente versterkt. Elke 4 weken komt de werkgroep Taal bijeen om de voortgang van de gestelde doelstellingen/ambities te bespreken. Door gezamenlijk uitvoering te geven aan het ambitieplan willen we een beter bereik van de doelgroep NT1 realiseren. Dit doen wij o.a. door in te zetten op meer en betere doorstroming tussen de samenwerkende organisaties en de inzet van ervaringsdeskundigen uit eigen gemeente. 5.4.4 Circulair ambachtscentrum (“De Verbinding”) In 2024 is gebleken dat de realisatie van een circulair ambachtscentrum gepaard gaat met een forse investering. In afweging tot andere noodzakelijke investeringen (IHP, MFA's) is besloten om de ontwikkeling van een circulair ambachtscentrum vooralsnog on hold te zetten. 5.5.1 Pilot Goodgoan Markelo Samenwerken in de keten is belangrijk om de uitdagingen van de komende jaren (grotere doelgroep/ achterblijvende middelen/ krapte op de arbeidsmarkt) het hoofd te bieden. Vanuit de evaluatie van de pilot Good Goan Markelo hebben we samen met de partners en ondersteund door de
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
61
Twentse Koers een doorstart gemaakt. Per 1 november 2024 zijn we feitelijk gestart met het samen met de casemanagers Dementie van Carintreggeland indiceren van dagbesteding voor de gehele gemeente. De ervaringen van de eerste maanden zijn positief. 5.5.2 Welzijn op Recept Na evaluatie van de pilot Welzijn op recept in Delden begin 2024 is hier de werkwijze structureel gemaakt. Ook huisartsen zien de toegevoegde waarde van het werken met een praktijkondersteuner Welzijn waarnaar inwoners laagdrempelig verwezen kunnen worden. In 2024 is het concept van Welzijn op Recept ook geïntroduceerd bij en ingevoerd door de Goorse Huisartsen. En in 2024 is gestart met de introductie in Markelo. In Goor en Delden zijn in 2024 96 inwoners geholpen door de praktijkondersteuner Welzijn. 5.5.3 Woonzorgvisie In het laatste kwartaal van 2024 is gestart met het opstellen van een uitvoeringsplan voor de visie Wonen Zorg en Welzijn. 5.5.4 Ondersteuning mantelzorgers. In 2024 heeft Salut gewerkt aan de extra ondersteuning voor mantelzorgers op basis van het hiervoor gezamenlijk opgestelde plan. De tussentijdse evaluatie heeft vanwege prioriteitstelling bij andere zaken niet meer in 2024 maar in het 1e kwartaal van 2025 plaatsgevonden. Wij hebben in 2024 samen met andere Twentse gemeenten en Zorgkantoor Menzis invulling gegeven aan de pilot logeerzorg.
Deze pilot houdt kortgezegd in dat een aantal bedden voor respijtzorg is ingekocht en als beschikbaarheidsvoorziening ingezet kunnen worden. In 2024 is hiervan door 4 inwoners uit onze gemeente gebruik gemaakt. 5.5.5 Bewustwordingscampagne JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
62
Met name in de tweede helft van 2024 is gewerkt aan de totstandkoming van een bewustwordingscampagne. Een campagne die nodig is om inwoners bewust te maken van de eigen verantwoordelijkheid voor gezondheid, wonen en regie. De gemeente zal in de (nabije) toekomst de ondersteuning niet meer in de huidige vorm en op het huidige niveau kunnen uitvoeren. We doen dit als gemeente niet alleen maar in samenwerking met andere gemeenten in Twente via de Twentse Koers. Dit is belangrijk vooral vanwege de noodzaak om dezelfde boodschap te communiceren. Afstemming is nodig met veel verschillende partners ook binnen de gemeente waarbij kwaliteit gaat voor snelheid. Hierbij worden we soms verrast door initiatieven die ook de bewustwording beogen (zoals bijvoorbeeld van de ouderenbonden). De inzet die in 2024 is gepleegd maakt het mogelijk om in de eerste helft van 2025 zichtbaar te beginnen met de (regionale) campagne. In 2024 hebben wij aan Salut opdracht gegeven een verkennend onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden die technologie kan bieden bij het langer thuis blijven wonen. Met het onderzoek wordt in 2025 daadwerkelijk gestart. 5.5.6 Een tegen eenzaamheid Hof van Twente is al een aantal jaren bezig met dit thema. Eind 2024 hebben we opdracht gegeven voor het opnieuw inrichten van de zogenaamde lokale coalitie.
Eenzaamheid is een thema dat alleen samen met andere netwerkpartners succesvol opgepakt kan worden. Salut heeft hierin een coördinerende rol. 5.5.7 Subsidie voor Wijk GGD JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
63
5.6 Overig
In 2024 hebben wij bij ZonMW de subsidie “Vroegsignalering en onbegrepen gedrag” aangevraagd. Deze is eind 2024 ook toegekend. Met deze subsidie kunnen wij een Wijk GGD’er en een ervaringsdeskundige inzetten. Dit draagt bij aan vroegtijdige signalering van onbegrepen gedrag en vermindering van overlast in de wijk, beter zicht op de groep inwoners met een ondersteuningsbehoefte en versterking van de samenwerking tussen professionals 5.6.1 Eigen beheer uitvoeren van de regie op vervoer Op basis van voortschrijdend inzicht is in 2024 pas op de plaats gemaakt met de implementatie van de regiemodule voor leerlingenvervoer. In 2025 nemen we een besluit of en in hoeverre we dit verder willen implementeren, mede met het oog op de naderende aanbesteding van het vervoer. 5.6.2 Aanbesteding ambulante hulp Wmo en Jeugd In 2024 is de aanbesteding voor ambulante hulp Wmo en Jeugd uitgevoerd. Wij hebben hier opnieuw de samenwerking gezocht met de overige Twentse gemeenten. De aanbesteding is op tijd afgerond en heeft geleid tot een dekkend zorglandschap, voldoende gecontracteerde aanbieders dus om de ondersteuning te leveren. De implementatie is ook voor inwoners goed verlopen omdat nagenoeg alle bestaande aanbieders een nieuw contract hebben gekregen.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
64
Reguliere taken Onderwerpen Re-integratie en inkomensvoorziening
Toelichting reguliere taken In 2024 is gestart met het Doorstroompunt Hof van Twente. Voorheen was dit punt voor de Hof ondergebracht bij de gemeente Hengelo. Met de komst van het Doorstroompunt zijn wij laagdrempelig bereikbaar voor jongeren vanaf 16 t/m 27 jaar die zonder startkwalificatie (diploma) thuis komen te zitten. Deze jongeren worden 1 op 1 begeleid op een voor hen aansprekende wijze. Onze doorstroomcoaches helpen jongeren een oplossing voor hun probleem te vinden. Een oplossingsrichting kan zijn; starten met een opleiding, begeleiden naar werk, een BBL- of stageplek of soms een hulp- of zorgverleningstraject voor stabiliseren en oplossen van (complexe) problematiek. We zetten ook extra in op de doelgroep die al lange tijd afhankelijk is van een uitkering. De groep die niet op eigen kracht aan betaalde arbeid kan komen. Onze participatiecoaches, werken aan sociale activering en zetten in op vrijwilligerswerk, als betaalde arbeid nog een stap te ver is om hen wel mee te kunnen laten doen. Hiermee voorkomen we verdere escalatie van problemen en een sociaal isolement.
Wet maatschappelijke ondersteuning
Jeugdzorg
Het beleid uitstroompremie is gewijzigd, de uitstroompremie wordt nu in twee gedeelten uitgekeerd. Het eerste deel € 375,00 wordt uitgekeerd direct bij het beëindigen van de uitkering. Hierdoor wordt de armoedeval (bij aanvang van werk) verzacht. Het tweede deel € 375,00 wordt achteraf uitgekeerd. Op basis van de Wmo ondersteunen wij onze inwoners bij maatschappelijke deelname en zelfstandig leven, het hebben van een schoon en leefbaar huis en verstrekken wij waar nodig hulpmiddelen. We doen dit vanuit de gedachte goedkoopst-adequaat. Ook organiseren wij het toezicht op de Wmo en beheren en managen wij alle contracten op dit gebied. We geven uitvoering aan de Jeugdzorg en ondersteunen kinderen, jongeren en ouders bij opvoed- en opgroeivragen. Daarnaast zorgen we ervoor dat ze de juiste zorg en ondersteuning krijgen. Ook hier hanteren we de gedachte dat we kiezen voor
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
65
een goedkoopst-adequate oplossing. De contracten die lokaal zijn ingekocht en die betrekking hebben op de ambulante hulpverlening, beheren en managen we ook zelf.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
66
BELEIDSAGENDA 2024
Gerealiseerd
PROGRAMMA 5: MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING
Besluit
Gepland
5.1
Besluiten vernieuwd minimabeleid
Raad
Q3 2024
5.2
Besluit nemen Circulair ambachtscentrum
College
Q2 2024
5.3
Actualisatie Visie De Gezonde Raad verbinding
Q3 2024
5.4
Project Kansrijke Start (1000 dagen) opstarten
College
Q2 2024
5.5
Evaluatie en actualisatie Lokaal Preventieakkoord
Raad
Q2 2024
Conform planning
Afwijking van planning
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
67
Wat heeft dit gekost? Bedragen x € 1.000
5 Maatschappelijke ondersteuning 05202 Parkeren 05601 Samenkracht en burgerparticipatie 05602 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 05603 Inkomensregelingen 05604 WSW en beschut werk 05605 Arbeidsparticipatie 05606 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 05671A Hulp bij het huishouden (WMO) 05671B Begeleiding (WMO) 05671C Dagbesteding (WMO) 05672A Jeugdhulp begeleiding 05672B Jeugdhulp behandeling 05672C Jeugdhulp dagbesteding 05672D Jeugdhulp zonder verblijf overig 05673A Pleegzorg 05673B Gezinsgericht 05673C Jeugdhulp met verblijf overig 05674A Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 05674B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 05681A Beschermd wonen (WMO) 05681B Maatschappelijke- en vrouwenopvang 05682A Jeugdbescherming 05682B Jeugdreclassering 05701 Volksgezondheid Totaal lasten
Rekening Primitieve Begroting na 2023 begroting 2024 wijziging 2024 19 58 58 9.821 6.478 14.221 86 752 966 12.192 11.187 11.447 2.814 2.595 2.943 1.836 1.899 2.451 2.014 2.264 2.264 3.636 4.411 4.411 2.148 2.369 2.369 742 809 809 2.928 2.981 3.239 1.759 1.730 1.930 590 641 641 203 180 180 290 318 318 882 729 779 584 553 553 1.231 1.242 1.242 1.939 1.953 2.249 128 117 117 13 49 49 1.754 856 1.067 95 115 115 1.583 1.796 1.799 49.287 46.083 56.217
Rekening 2024 59 12.980 282 11.668 2.912 2.538 2.628 4.272 2.432 882 3.308 2.486 663 252 248 901 1.256 1.308 2.429 154 11 2.171 105 1.795 57.741
Saldo 2024 -1 1.241 684 -221 31 -87 -364 139 -64 -73 -68 -556 -21 -72 70 -122 -703 -66 -181 -37 38 -1.103 10 4 -1.524
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
68
Bedragen x € 1.000
5 Maatschappelijke ondersteuning 05202 Parkeren 05601 Samenkracht en burgerparticipatie 05603 Inkomensregelingen 05605 Arbeidsparticipatie 05606 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 05671A Hulp bij het huishouden (WMO) 05671B Begeleiding (WMO) 05681A Beschermd wonen (WMO) Totaal baten Saldo van baten en lasten 05010 Mutaties reserves (stortingen) 05010 Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming
Rekening Primitieve Begroting na 2023 begroting 2024 wijziging 2024 22 17 17 8.051 446 9.981 6.867 7.398 7.180 270 290 401 381 381 3 4 4 5 198 15.816 8.246 17.853 -33.471 -37.837 -38.364 6.593 3.445 4.475 1.201 3.706 -2.118 1.201 261 -35.590 -36.635 -38.104
Rekening 2024 20 10.203 8.135 451 431 4 6 268 19.518 -38.223 3.542 2.046 -1.497 -39.720
Saldo 2024 3 222 955 161 51 -0 6 268 1.666 142 -97 -1.660 -1.758 -1.616
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
69
PROGRAMMA 6: ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN OVERHEAD KADERSTELLING: Dit programma geeft een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen, overhead, onvoorzien en vennootschapsbelasting. De algemene dekkingsmiddelen zijn die inkomsten waar geen directe dienstverlening en/of bestedingsverplichtingen tegenover staan. Deze middelen worden ingezet als dekking van de lasten en baten in de programma’s. De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit: lokale heffingen, algemene uitkering gemeentefonds, dividenden en rente (afschrijvings)reserves. De lasten en baten van overhead en financiering worden afzonderlijk inzichtelijk gemaakt. Deze dienen ter ondersteuning van de programma’s.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
70
Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 6.1 Algemene uitkering gemeentefonds
Resultaten 2024 6.1.1 Omvang gemeentefonds vanaf 2026 De raming van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds is gebaseerd op de meicirculaire 2024. Voor 2024 is dat een bedrag van circa € 69 miljoen. De effecten van de september- en decembercirculaire 2024 zijn pas bekend geworden na de tweede bestuursrapportage 2024. Over de ontwikkelingen zijn via afzonderlijke raadsbrieven toelichtingen verstrekt, waaruit blijkt dat de hogere inkomsten respectievelijk € 30.000 en € 1.280.000 bedragen. Daarnaast hebben zich nog enkele mutaties voorgedaan ter grootte van een nadeel van € 21.000. Het gaat dus in totaal om € 1.289.000. Dit bestaat in hoofdlijnen uit een drietal onderdelen. Het betreffen gelabelde middelen voor specifieke onderwerpen € 328.000 afrekening van het btw-compensatiefonds € 765.000 en actualisatie van de uitkeringsbasis in de berekening € 196.000. Bij de uitwerking van deze twee circulaires is rekening gehouden met een neutrale doorwerking van middelen voor specifieke onderwerpen. Dit betreft in totaal € 328.000 voor diverse onderwerpen. Compensatie voor meerkosten sociaal domein Oekraïners, Spreidingswet, alleenverdienersproblematiek, wet betaalbare huur, beëindigingsregeling veehouderijen, landelijke aanpak adreskwaliteit en register externe veiligheidsrisico's.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
71
Het Rijk heeft de financieringssystematiek van het gemeentefonds aangepast. De aanpassing leidt tot een structureel effect op de omvang van het gemeentefonds vanaf 2026. In het voorjaar van 2024 werd deze boodschap iets afgezwakt met een gedeeltelijke compensatie. De verdere oploop van de zogeheten ‘opschalingskorting’ wordt vanaf 2026 geschrapt. Indicatief betekent dit voor Hof van Twente dat we jaarlijks niet 4,5 maar zo’n 3,5 miljoen euro minder uit Den Haag zullen krijgen ingaande 2026. 6.1.2 Hervormingsagenda Jeugdzorg Het Rijk en de VNG werken aan de Hervormingsagenda Jeugdzorg. Daarbij is er sprake van een besparing in het jeugddomein van structureel 500 miljoen euro. Het gaat om maatregelen waarbij gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden. Deze besparing is benoemd als een Rijksverantwoordelijkheid. Het Rijk is in eerste instantie aan zet om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen van de Hervormingsagenda. Voor de jaren 2023 tot en met 2025 kan dit nog niet worden ingevuld omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. In lijn daarmee zijn de middelen incidenteel ook weer toegevoegd aan het gemeentefonds.
Voor de jaarschijven 2026 tot en met 2028 zijn de middelen zoals die in de Hervormingsagenda zijn afgesproken als structurele en reële raming meegenomen in de meerjarenraming. Dit is in lijn met de richtlijnen vanuit de provinciale toezichthouder. Het Rijk moet hier te zijner tijd nog wel formeel over besluiten. JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
72
6.1.3 Eigen bijdrage Wmo vanaf 2026 Het abonnementstarief in de Wmo zal worden afgeschaft en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo heringevoerd vanaf 2027. De invoeringsdatum is doorgeschoven van 2026 naar 2027. Hiervoor wordt een wetsvoorstel voorbereid. Dit leidt tot een verlaging van het gemeentefonds en een evenredige verhoging van de omvang aan eigen bijdragen.
Reguliere taken Lokale heffingen Algemene uitkering gemeentefonds
Dividenden
Onvoorzien
Een nadere toelichting staat in de paragraaf Lokale heffingen. De gemeente ontvangt een groot deel van haar inkomsten van het Rijk, via de algemene uitkering gemeentefonds. De basisraming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de meicirculaire 2024. In de jaarrekening is de verantwoording gebaseerd op basis van de decembercirculaire 2024 en de actuele onderliggende maatstaven. De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen. Dat is het rendement uit deelname in maatschappelijk kapitaal van instellingen en ondernemingen. Zie ook de paragraaf Verbonden partijen. Op basis van de resultaten uit het verleden en afspraken over mogelijke winstuitkering (dividendbeleid) en ontwikkelingen is bij de deelnemingen een structurele dividenduitkering opgenomen. De dividendopbrengsten in 2024 bedragen conform de bijgestelde begroting € 2,26 miljoen. In de begroting is een jaarlijks bedrag voor onvoorziene uitgaven opgenomen van € 25.000. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat er een bedrag opgenomen moet worden voor onvoorziene lasten. In 2024 is het budget niet ingezet.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
73
Vennootschapsbelasting
Rentetoerekening
Overhead
Nederlandse overheidsondernemingen zijn in principe belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting (Vpb). Het doel van de onderliggende wetgeving is een gelijk speelveld creëren tussen overheidsondernemingen en private ondernemingen. Op basis van interpretatie van algemene richtlijnen van de Belastingdienst en (voorlopige) aangiftes is een verwachte gemiddelde vennootschapsbelastinglast geraamd van circa € 15.000 per jaar. De vennootschapsbelasting over de eigen gemeentelijke grondexploitaties komt ten laste van de reserve grondexploitatie. In 2024 bedroegen de lasten met betrekking tot de aanslagen 2022 t/m 2024 € 223.000. Rente-omslagpercentage Voor financiering van investeringen wordt totaalfinanciering toegepast. Dit houdt in dat alle uitgaven en investeringen gezamenlijk worden gefinancierd, en niet per investering een aparte lening wordt aangegaan en/of geadministreerd. De rentelasten worden procentueel toegerekend aan de totale boekwaarde van de investeringen. De procentuele verhouding tussen de totale boekwaarde en de totale rentelasten wordt het renteomslagpercentage genoemd. Paragraaf 4 geeft meer inzicht in de financiering. Rente afschrijvingsreserves Over de afschrijvingsreserves worden rentelasten berekend. Hierbij wordt het renteomslagpercentage gehanteerd.
De rente over de afschrijvingsreserves dient tevens als dekking van de rentelasten van de betreffende investeringen. Algemeen Conform de BBV-voorschriften worden kosten zoveel mogelijk direct toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. De lasten en baten van overhead worden centraal begroot en verantwoord. De overhead wordt gedefinieerd als het geheel van functies gericht op sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Het betreft zowel de fysieke componenten, zoals huisvesting en automatisering, als ondersteunende personele inzet. Heffingen en tarieven De overhead wordt betrokken bij de berekening van kostendekkende heffingen en tarieven. Zie paragraaf 1 lokale heffingen. Het aandeel overhead in de heffingen en tarieven wordt extracomptabel berekend.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
74
Loon- en prijsontwikkeling
Grondexploitaties Voor de rendabele activiteiten van grondexploitaties maakt de BBV een uitzondering voor wat betreft het centraal begroten en verantwoorden van de overheadkosten. Deze worden wel toegerekend aan het taakveld. Verdeelsleutel De toe te rekenen overhead wordt bepaald door de totale lasten van het taakveld overhead te delen door de totale directe personeelskosten (loonkosten en inhuur), verdeeld naar taakveld. Jaarlijks anticiperen wij op de inflatieontwikkeling in de budgetten voor het nieuwe begrotingsjaar. Tegenover de loon- en prijsstijgingen staat (deels) een compensatie vanuit het gemeentefonds. Op basis van de gehanteerde uitgangspunten, gebaseerd op cijfers van het Centraal Planbureau, is de indexering opgebouwd uit meerdere componenten. Toegepaste uitgangspunten indexering budgetten in de begroting 2024: • Personele kosten 5,2% • Materiële uitgaven 8,9% • Bijdrage gemeenschappelijke regelingen 10,2% • Sociaal domein (vergoedingen Wmo en Zorg) 5,7% • Gewogen gemiddelde 7,1% • Subsidies en inkomsten van leges en belastingen 7,1%
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
75
Wat heeft dit gekost? Bedragen x € 1.000
6 Algemene dekkingsmiddelen en overhead 06004 06005 06008 06009 06061 06062 06064 06304 06004 06005 06007 06008 06061 06062 06064 06304
06010 06010
Overhead Treasury Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (VpB) OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Economische promotie Totaal lasten Overhead Treasury Algemene uitkering en overige uitkeringen Overige baten en lasten OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Economische promotie Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming
Rekening Primitieve Begroting na 2023 begroting 2024 wijziging 2024 14.577 14.714 15.475 613 -367 638 97 305 71 206 23 15 272 207 207 87 94 94 31 54 54 14 15 15 15.896 15.046 16.569 901 797 871 4.011 2.041 2.866 65.083 65.800 68.970 99 150 5.669 5.973 5.973 3.712 3.930 3.930 93 55 55 624 536 536 80.192 79.132 83.351 64.296 64.086 66.782 21.945 4 8.248 22.571 607 9.496 626 604 1.247 64.922 64.690 68.030
Rekening 2024 16.000 1.955 556 223 218 103 42 15 19.113 1.010 4.262 70.259 609 6.080 4.018 98 655 86.992 67.879 8.248 9.579 1.331 69.209
Saldo 2024 -526 -1.317 -485 -208 -11 -9 13 -2.544 139 1.397 1.289 459 107 88 43 119 3.640 1.097 -0 83 83 1.180
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
76
Paragraaf 1: Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf biedt een overzicht van de resultaten van de belastingen die binnen onze gemeente geheven worden. Tevens worden gegevens verstrekt over de gemeentelijke woonlasten, mogelijkheden voor kwijtschelding en een overzicht van de dekkingsgraad van de gemeentelijke retributies. Lokale heffingen Heffingen kunnen worden gecategoriseerd als belastingen en retributies. In onze gemeente worden de volgende heffingen opgelegd: Belastingen - OZB - Toeristenbelasting - Forensenbelasting - Bedrijveninvesteringszone
opbrengsten hiervan mogen enkel gebruikt worden om de kosten van deze diensten te dekken. In tegenstelling tot retributies mogen inkomsten uit belastingen voor verschillende doeleinden worden gebruikt. Een ander significant verschil is dat de opbrengsten van retributies de daadwerkelijke kosten niet mogen overstijgen.
Voor het jaar 2024 zijn de tarieven van de heffingen over het algemeen verhoogd met een inflatiecorrectie van 7,10%.
Retributies - Rioolheffing - Reinigingsheffingen - Lijkbezorgingsrechten - Marktgelden - Havengelden - Leges
Retributies worden geheven voor specifieke diensten die door de gemeente worden verleend. De JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
77
Resultaten retributies en belastingen Rechten/belastingen Onroerende-zaakbelastingen Rioolheffing Afvalstoffenheffing Toeristenbelasting Forensenbelasting Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Havengelden Leges
Begroot 2024 Werkelijk 2024 Verschil Perc. € 9.903.576 € 10.098.873 € 195.297 2,0% € 5.664.406 € 5.545.098 € -119.308 -2,1% € 3.874.733 € 3.859.588 € -15.145 -0,4% € 437.000 € 527.393 € 90.393 20,7% € 98.422 € 127.779 € 29.357 29,8% € 260.284 € 205.808 € -54.476 -20,9% € 38.068 € 29.505 € -8.563 -22,5% € 96.147 € 66.399 € -29.748 -30,9% € 1.125.600 € 1.115.158 € -10.442 -0,9%
Bedrijveninvesteringszone staat niet in deze lijst. Hieronder wordt hieromtrent meer informatie gegeven.
Hieronder wordt een toelichting gegeven van de belangrijkste verschillen tussen begrote- en werkelijke opbrengsten.
Toeristenbelasting De werkelijke opbrengst van de toeristenbelasting voor 2024 (belastingjaar 2023) valt € 90.393 (20,7%) hoger uit dan geraamd. De afgelopen jaren zijn de begrote opbrengsten voor de toeristenbelasting ruimschoots gehaald. Het lijkt erop dat de positieve effecten na de coronacrisis van blijvende aard zijn.
Daarom zal worden voorgesteld om de begrote opbrengst voor de toeristenbelasting in de eerste bestuursrapportage van 2025 voorzichtig te verhogen.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
78
Forensenbelasting De opbrengst van de forensenbelasting in 2024 (belastingjaar 2023) was € 29.357 (29,8%) hoger dan geraamd. In de afgelopen jaren is een stijgende trend waarneembaar geweest in de inkomsten. Echter, vanaf 2025 wordt een verlaging van de inkomsten verwacht. Dit is te wijten aan het feit dat enkele parken het gebruik van de recreatiewoningen voor de eigenaren gaan beperken.
Lijkbezorgingsrechten In 2024 waren de werkelijke opbrengsten uit lijkbezorgingsrechten € 54.476 (20,9%) lager dan geraamd. De inkomsten uit lijkbezorgingsrechten zijn lastig te voorspellen. Dit komt doordat het aantal bijzettingen (zowel graven als asbussen), de verlengingen van grafrechten en het aantal reserveringen voor een exclusief grafrecht jaarlijks fluctueren.
Marktgelden De werkelijke opbrengst van de marktgelden in 2024 was € 8.563 (22,5%) lager dan geraamd. Het aantal marktkooplieden lijkt zich na de coronacrisis niet meer te herstellen. Daarom zal het nodig zijn om voor de eerste bestuursrapportage 2025 de verwachte opbrengsten naar beneden bij te stellen. Havengelden De havengelden in onze gemeente worden geïnd door het Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBTwente). De werkelijke opbrengsten waren € 29.748 (30,9%) lager dan geraamd. Het maken van een nauwkeurige inschatting voor de havengelden is bijna onmogelijk, omdat het gebruik van de havens sterk fluctueert. Met ingang van 2025 wordt de heffingssystematiek van de havengelden overigens gewijzigd, waarbij de heffing voortaan gebaseerd zal zijn op het aantal kubieke meters waterverplaatsing. In de komende jaren zal moeten blijken welke invloed deze wijziging zal hebben op de inkomsten.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
79
Bedrijveninvesteringszone Voor bedrijfspanden in de binnenstad van Goor wordt een BIZ-bijdrage geheven, die wordt uitgekeerd aan de Stichting BIZ. Deze bijdrage stelt ondernemers in staat om activiteiten te financieren die bijdragen aan de leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit, veiligheid en economische ontwikkeling van het gebied. In 2024 is er een bedrag van € 35.845 uitgekeerd. Lastendruk Hof van Twente Voor woningeigenaren in Hof van Twente is de lastendruk in 2024 voor huishoudens met een restafvalcontainer van 140 liter met 7,77% toegenomen. Voor huishoudens die een restafvalcontainer van 240 liter gebruiken, bedraagt de stijging 8,01%.
Lastendruk - OZB-eigenaar (*) - Afvalstoffenhef: basisbedrag containers aanb. 140ltr restafv (**) aanb. 240ltr restafv (***) - Rioolheffing Totaal
2023 Huish. 140 ltr. € 382,61
2023 Huish. 240 ltr. € 382,61
2024 Huish. 140 ltr. € 405,67
2024 Huish. 240 ltr. € 405,67
€ 120,75 € 60,00 € 44,45 € 304,80 € 912,61
€ 120,75 € 60,00 € 87,60 € 304,80 € 955,76
€ 135,60 € 60,00 € 50,40 € 331,80 € 983,47
€ 135,60 € 60,00 € 99,20 € 331,80 €1.032,27
• De tarieven zijn in 2024 gemiddeld met 7,10% verhoogd (*). • Het gemiddelde aantal aanbiedingen over 2023 was 7 (**). • Het gemiddelde aantal aanbiedingen over 2023 was 8 (***). De afrekening van diftar wordt jaarlijks achteraf opgelegd, waarbij gebruik wordt gemaakt van de tarieven en het gemiddelde aantal ledigingen van het voorgaande jaar.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
80
Kwijtschelding In onze gemeente is de inkomensnorm voor kwijtschelding bepaald op 100% van de bijstandsnorm. Verder worden de verruimde normen voor AOW-gerechtigden en de hogere vermogensnorm toegepast, wat resulteert in de meest ruime mogelijkheden voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen.
Gegevens met betrekking tot verzoeken om kwijtschelding:
Aantallen Kwijtschelding
2023
2024
Ambtshalve verleende kwijtschelding Toegewezen verzoeken kwijtschelding Gedeeltelijk toegewezen verzoeken kwijtschelding Totaal toegewezen kwijtschelding (incl. gedeeltelijk) Afgewezen Nog niet afgedaan per 31-12-2024 (*) Nog niet afgedaan per 31-12-2023
290 118 13
295 121 10
421
426
90 23 (*)
86 15
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
81
Baten versus lasten: een vergelijking van de in 2024 in onze gemeente geïnde retributies
Rechten Reinigingsheffingen Rioolheffingen Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Havengelden Leges - Titel 1 Algemen dienstverlening Leges - Titel 2 Omgevingsvergunning Leges - Titel 3 Europese dienstenrichtlijn Leges - Totaal generaal
Directe Mutatie Baten Dekkingskosten voorziening Inkomsten Netto kosten Overhead BTW Totale kosten werkelijk percentage € 3.357.451 € 318.428 € -566.874 € 3.109.004 € 187.124 € 563.460 € 3.859.588 € 3.859.588 100,0% € 3.873.948 € 783.101 € -107.524 € 4.549.525 € 716.261 € 279.312 € 5.545.098 € 5.545.098 100,0% € 414.268 € € € 414.268 € 44.411 € € 458.679 € 205.808 44,9% € 46.820 € € € 46.820 € 666 € € 47.486 € 29.505 62,1% € 265.591 € € € 265.591 € 6.520 € € 272.112 € 66.399 24,4% €
293.678 €
-
€
-
€
293.678 € 254.325 €
-
€
548.004 €
562.142
102,6%
€
273.747 €
-
€
-
€
273.747 € 237.065 €
-
€
510.811 €
513.365
100,5%
€ €
40.413 € 607.838 €
-
€ €
-
€ €
40.413 € 34.997 € 607.838 € 526.387 €
-
€ 75.410 € 39.651 € 1.134.225 € 1.115.158
52,6% 98,3%
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
82
Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing
beschreven en de ratio weerstandsvermogen bepaald.
2.1 Algemeen Volgens de BBV dient in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een vaste set financiële kengetallen opgenomen te worden. De bedoeling is dat deze kengetallen meer inzichtelijk maken hoeveel (financiële) ruimte de gemeente heeft om extra structurele of incidentele lasten op te kunnen vangen. De gemeenteraad en externe toezichthouders kunnen deze kengetallen betrekken in, hun beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De tabel met de financiële kengetallen en de toelichting daarop is opgenomen in paragraaf 2.2.
2.2. Kengetallen In de tabel op de volgende pagina, zijn de kengetallen samengevat weergegeven. De kengetallen hebben we beoordeeld aan de hand van de normeringen uit de VNG- uitgave “Houdbare Gemeentefinanciën”. In deze uitgave wordt een beoordeling aanbevolen van de kengetallen in relatie tot de financiële positie van de gemeente. Dat hebben wij hieronder summier gedaan. Voor een uitgebreidere beoordeling wachten wij de ontwikkelingen af. Hierbij valt te denken aan vergelijking met andere gemeenten, normeringen door provincie Overijssel en ervaringscijfers over meerdere jaren.
Naast de kengetallen wordt in deze paragraaf in onderdeel 2.3 het risicoprofiel opgenomen. In dit onderdeel wordt ook de weerstandscapaciteit
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
83
Netto schuldquote / netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op de vaste schulden is de laatste jaren alleen afgelost, de liquide middelen positie is voldoende geweest om investeringen te financieren zonder extra leningen aan te trekken. Netto schuldquote Hoe lager, hoe beter
Rekening 2022 48.662.759 7.700.671 5.162.372 29.833.520 27.624 6.722.976
Rekening 2023 46.223.590 8.608.791 10.075.132 39.105.758 99.689 7.365.005
Rekening 2024 43.769.970 10.987.744 11.458.810 43.364.732 464.151 4.812.579
Saldo =
24.941.682
18.337.061
17.575.062
Totaal Baten /
112.829.739
118.343.858
134.295.137
Netto schuldquote =
22,1%
15,5%
13,1%
Vaste schulden + Netto vlottende schulden + Overlopende passiva + Totaal FVA (art. 36 onderdelen d, e en f) Uitzettingen rentetypische looptijd <1 jaar Liquide middelen Overlopende activa -
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
84
Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio is de laatste jaren stabiel.
JAARVERSLAG 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN
85
Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat de gemeentelijke grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Indien gemeenten leningen hebben afgesloten om grond aan te kopen voor (toekomstige) woningbouwprojecten, hebben ze een schuld opgebouwd. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de woningverkopen kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de bijlage grondexploitaties.