Jaarverslag 2023 (versie 0.8).pdf

In 2023 hebben we de bestrijding van de eikenprocessierups voortgezet net als in voorgaande drie jaren. Door de verbinding met programma biodiversiteit is ingezet op meer natuurlijke vijanden van de rups, zoals vogels en andere insecten. Daarvoor is met name de beplanting in bermen en groenvakken geschikt gemaakt. Hiermee proberen we de overlast door eikenprocessierups voor onze inwoners te beperken. In 2023 zijn er 41 meldingen overlast van de eikenprocessierups gedaan. Dit is een forse vermindering ten opzichte van 2020. Zie voor het verloop van de afgelopen jaren de grafiek ‘eigen beleidsindicatoren’ aan het einde van dit programma. We zijn doorgegaan met de bestrijding van de Japanse Duizendknoop. Deze invasieve soort vormt een bedreiging voor de biodiversiteit. Door de bestrijding goed op te pakken op gemeentelijke grond hopen we de uitbreiding te kunnen stoppen. Ook is aan inwoners gevraagd om op particuliere grond hetzelfde te doen.

Wijkbeheer: Jij en wij(k) aan zet

43

Wijkbeheer faciliteert en stimuleert samen met andere maatschappelijke organisaties ideeën van inwoners waarbij spelen, ontmoeten, vergroenen en verduurzamen centraal staan. De creativiteit van onze inwoners is hierbij zeer welkom. Inwoners worden meer betrokken bij het groenonderhoud en werken mee aan de verhoging van de kwaliteit in hun Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

directe woonomgeving o.a. door zelfwerkzaamheid. Zo ontstaat er verbinding en ontmoeting in de buurt. Ook zijn extra middelen ingezet ter verhoging van de kwaliteit bij de pareltjes en aan plekken en buurten die extra gevoelig zijn voor eventuele verloedering als gevolg van achterblijvend groenonderhoud. Bewoners zijn ingeschakeld en betrokken bij het bedenken van oplossingen om de wijk mooier te maken. Met de stads- en dorpsraden zijn wijkschouwen uitgevoerd. Voorbeelden van locaties waar initiatieven zijn uitgevoerd: • Het opknappen van de speeltuin op de Stadsweide in Delden • Ontmoeting- en speelplek van de Marke III Hengevelde • Nieuwe bomen en groen het Peuscher in Diepenheim • Ontmoetingsplek met meer groen en jeu de boulesbaan ’t Göttehofje in Markelo • Buurttuin in de Frans Halsstraat Goor • Vervanging van groen ’t Kemerink in Bentelo

44

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Afvalinzameling

Onze gemeente is per 1 juli 2022 overgegaan op een ander inzamelschema voor de inzameling van afval (2-, 3- 4 inzamelsysteem). Dit doen we omdat het afval steeds beter gescheiden wordt. Daardoor is er veel minder restafval (2023: 71 kg/inwoner). Zie voor het verloop van de afgelopen jaren de grafiek ‘eigen beleidsindicatoren’ aan het einde van dit programma. Omdat de wagens van Twente Milieu minder vaak rijden en dus minder CO2 uitstoten, is het ook duurzamer. Daarnaast houdt dit schema de inzameling betaalbaar. Tot slot komen we hiermee dichter bij de doelstelling om in 2030 minder dan 50 kg restafval per inwoner te produceren. In de kernen zijn de afvalbakken gesaneerd en gecombineerd. De overgebleven bakken zijn nu te gebruiken als afval- en hondenpoepbak. Daarnaast zijn er in verschillende kernen vrijwilligers actief die zwerfafval opruimen.

Riolering en water

Dit betreft de uitvoering van de gemeentelijke watertaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Met waterschappen is een gezamenlijke en gemeenschappelijke wateragenda en een waterprogramma opgesteld om ambities, activiteiten en investeringen op elkaar af te stemmen. Dit mede vanuit het oogpunt van de klimaatopgaven die liggen bij gemeenten en waterschappen. In 2023 zijn rioleringsprojecten uitgevoerd en voorjaar 2024 gereed o.a.: • Goor: omgeving Spoorpark • Goor: Meerkol- en Vinkstraat • Goor: Tuindorp/H. Heijermanstraat

45

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Ook zijn van nieuwe projecten de voorbereidingen gestart. Dit alles overeenkomstig het uitvoeringsprogramma van het GRP. Daarnaast liep een aantal projecten uit 2022 nog door in 2023. Daarbij is direct de kans aangegrepen om het afvalwater- en hemelwatersysteem klimaat-robuust in te richten door vergroening van de omgeving. Gebouwen

In 2023 is begonnen met het opstellen van een nieuw duurzaam meerjarig onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen. Dit wordt in 2024 in combinatie met de gemeentelijke visie gebouwen aan de raad aangeboden. Daarbij bekijken we per object welke maatregelen we kunnen treffen om minder energie te verbruiken of om energie op te wekken. Hiermee wordt ook voldaan aan de per 2024 geldende duurzaamheidseisen voor gebouwen. Meerdere gemeentelijke gebouwen zijn ingezet voor de opvang van Oekraïners, statushouders en asielzoekers. Waar nodig zijn hiervoor aanpassingen in de gebouwen gedaan.

Hoe meten we dat? Voor de verplichte beleidsindicatoren verwijzen wij naar de bijlage van deze programmabegroting. De gemeente Hof van Twente heeft voor programma 3 vier aanvullende beleidsindicatoren geformuleerd. Deze betrekken we bij de algehele discussie over beleidsindicatoren.

46

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Aangevraagde subsidie gesaneerde asbestdaken (m2) 110.000 90.000

70.000 50.000 30.000 10.000 2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024 Prognose

Hof van Twente

47

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

.

48

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Wat heeft dit gekost?

49

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

PROGRAMMA 4: SPORT, CULTUUR EN ONDERWIJS Wat wilden we bereiken? In onze Visie Gezonde Verbinding staan de inwoners van de gemeente Hof van Twente centraal. We gaan er van uit dat iedereen in Hof van Twente de drive heeft om mee te tellen in de samenleving. Wij geloven dat meedoen waarde heeft en geeft aan de persoon zelf (meer autonomie, zelfvertrouwen, gezondheid, minder eenzaamheid) en voor onze samenleving (minder zorgkosten, beter voor de economie, etc.). Het is de normale gang van zaken dat mensen in eerste instantie hun problemen zelf oplossen, al dan niet met inzet van hun netwerk. Hof van Twente is een gemeente waarin de gemeenschapszin groot is. Mensen kijken om naar elkaar. Veel informele en maatschappelijke organisaties helpen mee of willen meehelpen om de zelf- en samenredzaamheid van inwoners te vergroten. Dit is ons maatschappelijk kapitaal. Onze uitdaging is dat we deze organisaties willen blijven faciliteren en stimuleren, ook nu onze financiële middelen beperkter worden.

50

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Kaderstelling: • Visiedocument Gezonde Verbinding • Basisinfrastructuur Hof van Twente 2018 – 2022

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen

Resultaten 2023

4.1 Cultuurnota

Eind 2023 is een concept cultuurvisie en bijbehorend actieprogramma behandeld in de raad. Deze is niet vastgesteld. In 2024 wordt een doorstart gemaakt voor een actuele cultuurvisie.

4.2 Accommodaties

4.2.1. Multifunctionele accommodaties In 2023 zijn we volop in overleg geweest met diverse organisaties uit de kernen Hengevelde, Diepenheim, Goor (Heeckeren) en Markelo om verder invulling te geven aan de wensen om in deze kernen een multifunctionele accommodatie (MFA) te realiseren. De voorbereidingen om te komen tot haalbare plannen worden zorgvuldig uitgevoerd en kosten veel tijd. In het voorjaar van 2023 hebben we diverse verenigingen en beheerstichtingen ondersteund met een aanvullende bijdrage ter dekking van de hoge energiekosten in 2022. Na afloop van 2023 gaan we onderzoeken in hoeverre er aanleiding is om organisaties ook over 2023 te ondersteunen. Hiervoor resteert nog een deel van het budget (circa 1/3 deel van € 300.000), dat de raad hiervoor in de loop van 2022 beschikbaar heeft gesteld.

51

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

4.2.2 Buitensportaccommodaties De aangekondigde discussie over eventuele aanpassingen van huurtarieven is nog niet afgerond. Mede omdat verenigingen eerst door corona en later door hoge energieprijzen zijn geconfronteerd met hoge lasten zijn op dit onderdeel nog geen concrete stappen gezet. We onderzoeken eerst hoe vervanging van kunstgrasvelden in de toekomst kan worden bekostigd. De ontwikkelingen van de huurtarieven willen we met name in dat traject meenemen. 4.3 Subsidies

4.3.1. Korting op Welzijnssubsidies Voortkomend uit een bezuinigingsafspraak van enkele jaren geleden geldt na 2025 een subsidiekorting van 10% op verenigingen en instellingen met een structurele subsidie van € 25.000 of hoger. Tot 2027 wordt deze bezuiniging gedempt met tijdelijke middelen (taakstelling € 450.000). 4.3.2 Basisinfrastructuur De actualisatie van de Basisinfrastructuur (BIS) wordt in 2024 opgestart nadat deze in 2023 moest worden uitgesteld vanwege personele krapte. De nieuwe BIS is een belangrijk leidend kader voor eveneens geactualiseerde subsidieregels, die in 2025 worden ingevoerd.

4.4 Onderwijs

52

4.4.1 Integraal huisvestingsplan (IHP) In 2023 is een intensief, participatief proces doorlopen met de schoolbesturen om te komen tot een Integraal Huisvestingsplan (IHP). Een definitief IHP is in de eerste helft van 2024 voorgelegd aan de raad. In het IHP komen gedeelde strategische onderwijsvisies samen, waarvan de onderwijshuisvesting in de kernen en buurtschappen is afgeleid. Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

4.4.2 Onderwijshuisvesting De Whee in Goor In 2023 is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de onderwijshuisvesting (inclusief gymzaal) in de wijk De Whee in Goor. De uitkomsten worden in 2024 meegenomen in het IHP, zoals hiervóór geschetst. 4.5 Renovatie kunstgrasvelden

In 2023 zijn geen nieuwe renovatiewerkzaamheden aan kunstgrasvelden uitgevoerd. De werkzaamheden ten behoeve van het kunstgras hoofdveld van VV Twenthe zijn in het voorjaar van 2023 met enige vertraging afgerond.

4.6 Zwembad Markelo

Na het zwembadseizoen 2023 zijn de geplande werkzaamheden gestart. De kleedgebouwen zijn gesloopt, er is een start gemaakt met de realisatie van uitbreiding van parkeerplaatsen. De afronding van de werkzaamheden vindt plaats in 2024.

Reguliere taken Onderwerpen

Toelichting reguliere taken

Subsidies structureel

Wij verlenen structurele (jaarlijks terugkerende) subsidies op het gebied van kunst, cultuur en welzijn. Soms grote bedragen aan professionele instellingen maar ook veel kleinere bedragen aan tal van verenigingen en stichtingen (vrijwilligers). In beleidsregels is vastgelegd wie die subsidie ontvangt en tot welk bedrag. De gemeente beoordeelt de jaarlijkse

53

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

aanvragen en kent subsidies wel of niet toe op basis van dit beleid. Voor de subsidies van meer dan € 25.000 per jaar gaat het om ruim 20 verenigingen/ instellingen en om een totaal subsidiebedrag van afgerond € 4,6 miljoen in de beleidsvelden Cultuur, Zorg en Ondersteuning en Accommodaties. De structurele subsidies lager dan €25.000 worden naast de al genoemde beleidsvelden ook verstrekt in de beleidsvelden: Jeugd, Kernen en Buurtschappen, Stads- en dorpsraden en Sport. Voor de structurele subsidies lager dan € 25.000 per jaar gaat het om afgerond € 440.000. Investeringssubsidies

Verenigingen en stichtingen die investeren in hun accommodatie (duurzaamheid, verbouw, nieuwbouw, onderhoud) kunnen een beroep doen op de regeling Investeringssubsidies. Hiervoor was in 2023 € 112.500 beschikbaar.

Combinatiefunctionarissen

In 2023 worden bij tal van verenigingen en organisaties combinatiefunctionarissen ingezet, de zogenaamde buurtsportcoaches.

Sport

Ook in 2023 ondersteunden en begeleidden we sportverenigingen bij vragen over onder meer accommodaties.

Onderwijs

Op verschillende manieren werken wij samen met Onderwijs, schoolbesturen en directies in en buiten Hof van Twente. Die samenwerking gaat over inhoud en over huisvesting, met als doel een zo goed mogelijk pedagogisch klimaat te creëren.

54

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

BELEIDSAGENDA 2023 PROGRAMMA 4: SPORT, CULTUUR EN ONDERWIJS 4.1 Cultuurnota 4.2 Actualisatie Basisinfrastructuur 4.3 Integraal Huisvestingsplan (IHP) incl. onderwijshuisvesting De Whee in Goor Gerealiseerd

Conform planning

Besluit Raad Raad Raad

Gepland Q3 2024 Q1 2025 Q2 2024

Afwijking van planning

Hoe meten we dat? Voor de verplichte beleidsindicatoren verwijzen wij naar de bijlage van deze programmabegroting. Voor programma vier zijn er nog geen aanvullende indicatoren geformuleerd. In samenwerking met de raad zal gekeken worden welke indicatoren relevant en bruikbaar zijn.

55

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Wat heeft dit gekost? Bedragen x € 1.000

4 Sport, cultuur en onderwijs 04402 04403 04501 04502 04503 04504 04506 04402 04403 04501 04502 04503 04504 04506

04010 04010

56

Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en Musea Media Totaal lasten Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en Musea Media Totaal baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves (stortingen) Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming

Rekening Primitieve Begroting na 2022 begroting 2023 wijziging 2023 1.627 863 833 2.537 2.546 2.682 406 415 561 3.526 3.634 3.490 2.019 2.217 2.289 46 60 49 737 785 825 10.898 10.521 10.729 349 24 24 673 441 508 70 1 202 401 329 329 80 45 45 10 11 11 53 54 87 1.637 905 1.206 -9.261 -9.616 -9.523 928 1.342 1.383 1.910 2.576 2.440 982 1.234 1.058 -8.279 -8.382 -8.466

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Rekening 2023 832 2.360 543 3.374 2.115 44 810 10.078 14 504 287 499 248 10 86 1.648 -8.430 1.383 2.414 1.032 -7.399

Saldo 2023 1 322 18 116 174 6 15 651 -10 -4 85 170 203 -1 -1 442 1.093 -0 -26 -26 1.067

V/N V V V V V V V V N N V V V N N V V N N N V

PROGRAMMA 5: MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING Wat wilden we bereiken? In onze visie staan de inwoners van de gemeente Hof van Twente centraal. We gaan er van uit dat iedereen in Hof van Twente de drive heeft om mee te tellen in de samenleving. Wij geloven dat meedoen waarde heeft en geeft aan de persoon zelf (meer autonomie, zelfvertrouwen, gezondheid, minder eenzaamheid) en voor onze samenleving (minder zorgkosten, beter voor de economie, etc.). In de eerste plaats zijn onze inwoners zelf verantwoordelijk voor onder andere hun gezondheid, levensonderhoud, betaalde of zinvolle dagbesteding. Het is de normale gang van zaken dat mensen in eerste instantie hun problemen zelf oplossen, al dan niet met inzet van hun netwerk. Daar waar dit tijdelijk of structureel niet lukt, ondersteunen wij inwoners met individuele voorzieningen. Meedoen, erbij horen, participeren en je verbonden voelen zijn allemaal termen die duiden op zaken die belangrijk zijn in ons menselijke bestaan. Ze geven zin aan en kwaliteit van leven. Wij hebben als gemeente een faciliterende en verbindende rol.

57

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Kaderstelling: • Visiedocument Gezonde Verbinding • Beleidsplan reintegratie/participatie “Slim (samen)werken • Actieplan Minimabeleid • Beleidsplan schuldhulpverlening 2021-2024 • Visie en aanpak beschermd Wonen en maatschappelijke opvang

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen

Resultaten 2023

5.1 Gezonde Verbinding

5.1.1 “Iedereen doet mee” Het visiedocument “De gezonde verbinding, sociaal domein in beweging” behoeft uitbreiding met het thema “iedereen doet mee”. Bij het opstellen van de themanotitie Sociaal Domein is het thema “Iedereen doet mee” toegevoegd en zijn door de Raad middelen beschikbaar gesteld om extra in deze themalijn te investeren. Het actualiseren van het in 2018 geschreven visiedocument “De gezonde verbinding Sociaal Domein in beweging” is verschoven naar medio 2024. Het beeld is namelijk dat de visie als zodanig niet substantieel zal wijzigen. 5.1.2 Verbinding sociaal en fysiek domein De verbinding tussen sociaal en fysiek domein is in 2023 verder vormgegeven voor zover dat mogelijk was binnen de bestaande bezetting. Adviseurs Sociaal Domein hebben geparticipeerd in de ontwikkeling van de omgevingsvisie, het project Op Stoom en het toetsen van ruimtelijke plannen via de zogenaamde intaketafels, oriëntatietafels en overige individuele aanvragen. Voorgenomen experimenten met een integrale wijkaanpak rondom de thema's armoede en duurzaamheid zijn vanwege personele krapte nog niet van de grond gekomen.

58

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

5.1.3. Samenwerken met inwoners, partners en stakeholders. In 2023 hebben we uitvoering gegeven aan het gemeentelijk participatiebeleid. Omdat er geen grote beleidsstukken zijn voorbereid was er binnen het sociaal domein geen sprake van grootschalige participatietrajecten richting inwoners. We hebben wel veelvuldig overleg gehad met de samenwerkingspartners. Daarnaast is de klankbordgroep sociaal domein in 2023 vier keer bij elkaar geweest en heeft deze ons voorzien van inzichten op een veelheid van onderwerpen. De nieuwe klankbordgroep Toegankelijkheid is gestart, met als focus naast fysieke toegankelijkheid in de openbare ruimte ook digitale toegankelijkheid en leesbaarheid van gemeentelijke brieven. 5.1.4 Integraal werken De teams binnen het werkveld sociaal domein hebben in 2023 onverminderd samengewerkt via de al ingezette trajecten van Integrale Front Office, Professioneel Samenwerken, Opdrachtgericht Samenwerken en integraal kwaliteitsbeheer. 5.2 Kansrijk Opgroeien

5.2.1 Wat wilden we bereiken (doelen) Wij vinden het belangrijk dat alle jeugdigen gezond en zelfredzaam zijn en kunnen meedoen in Hof van Twente. Hiervoor werkten we aan de volgende doelen: het realiseren van een stabielere thuissituatie voor de jeugdige en het beperken/terugdringen van de risicofactoren voor de jeugdige. Een stabiele thuissituatie proberen we te bewerkstelligen via het bevorderen/faciliteren van een constructieve tijdsbesteding, positieve opvoedondersteuning en een gevarieerd aanbod aan voorzieningen.

59

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

We proberen de risicofactoren te beperken/ terug te dringen via het bevorderen van een gezondere financiële situatie in het gezin, het bevorderen van een veiligere situatie in het gezin en het bevorderen van een kansrijke ontwikkeling. 5.2.2 Wat hebben we in 2023 gedaan In september van 2023 is het gelukt om de formatie rondom jeugdbeleid op orde te krijgen. Hierdoor is het mogelijk om plannen ook daadwerkelijk te gaan realiseren. Regionaal loopt de aanbesteding van de jeugdhulp; onze gemeente neemt hieraan deel. Er is meegewerkt aan de voorbereidingen voor de daadwerkelijke aanbesteding van de zorg. - Kansrijke Start: met de lokale coalitie hebben we helderheid gekregen over ontwikkelmogelijkheden voor het project Kansrijke Start (gericht op de eerste 1000 dagen van een kind). - Jeugd Hulp Team: de pilot is geïntensiveerd en de aansturing is strakker georganiseerd. Dit leidt tot nu toe tot een verbeterde samenwerking tussen onderwijs, zorg en gemeentelijke toegang. - versterking samenwerking voorliggend veld: een eerste inventarisatie van het voorliggend veld is gedaan. Verkennende gesprekken met mogelijke betrokken partners en partijen zijn gevoerd. En inmiddels is een projectgroep opgezet. - Versterking zelfredzaamheid leerlingenvervoer-leerlingen: er is veel energie ingezet om dit van de grond te krijgen.

Echter door personele tekorten (zowel intern als extern) blijkt het op dit moment nog niet mogelijk om de gesprekken met ouders en scholen te voeren c.q. de juiste 60

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

hoeveelheid begeleiding voor de gezinnen te realiseren. In 2024 wordt dit verder opgepakt, zodat de juiste begeleiding voor de gezinnen kan worden gerealiseerd. 5.3 Gezonde Leefstijl

5.3.1 Wat wilden we bereiken (doelen) Binnen het thema Gezonde leefstijl willen we dat alle inwoners gezond blijven door hun gezondheid te bevorderen en te beschermen. Immers gezonde inwoners zijn over het algemeen zelfredzame inwoners die kunnen participeren. De doelen die wij hieraan verbinden zijn: o Inwoners zijn zich meer dan nu bewust van de mogelijkheden die men heeft om de gezondheid te bevorderen. o Inwoners beschikken meer dan nu het geval is over gezondheidsvaardigheden. Dit doen we aan de hand van de BRAVO factoren: o Bewegen: stimuleren o Roken: ontmoedigen en voorkomen o Alcohol: overmatig alcoholgebruik voorkomen (drugs wordt toegevoegd) o Voeding: gezonde voeding stimuleren o Ontspanning: faciliteren van voldoende ontspanningsmogelijkheden 5.3.2 Wat hebben we in 2023 gedaan Op het gebied van gezonde leefstijl is ter uitvoering van het lokaal preventieakkoord 2022/2023 concreet het volgende gebeurd: • Gestart met de Ik Pas Campagne (alcoholgebruik)

61

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

• Voorlichtingsbijeenkomsten voor leerlingen en ouders op de Waerdenborgh en Twickel t.b.v. terugdringen alcohol en middelengebruik • Training groepsdruk leerlingen op de Waerdenborgh t.b.v. terugdringen alcohol en middelengebruik • Train de trainer training voor mentoren om alcohol- en middelengebruik te signaleren en wat te doen • Platform Gezond Delden is gestart • Er is verder gewerkt aan de Gezonde School aanpak • De drinkwatercampagne is uitgevoerd • Gestart met het ontwikkelen van gezamenlijke valpreventie • Gestart met het stimuleren rookvrije sportaccommodaties (impuls vanuit GGD) Ten aanzien van het uitvoeren van de activiteiten lokaal preventie akkoord is besloten deze in 2024, 2025 en 2026 voort te zetten. Hiervoor is de coördinerende rol bij Salut belegd waarvoor ook middelen ter beschikking zijn gesteld via de themanotities (2024). Het concrete uitvoeringsplan voor deze jaren is door personele krapte nog niet op papier gezet, maar de inzet is gericht op continuering van de gewaardeerde initiatieven. In 2023 is het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol- en Middelengebruik voorbereid samen met de werkgroep Alcohol- en Middelengebruik. In dit plan is naast het geïntensiveerd voortzetten van al bestaande activiteiten op het gebied van preventie en handhaving ook de OKO-aanpak geïntroduceerd: Opgroeien in een Kansrijke Omgeving. Na een 62

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

informerende Raad in november 2023, mening vormende bespreking in de Raad van december 2023, een tweede informerende Raad in januari 2024 is het plan vastgesteld in februari 2024. 5.4 Vitaal Ouder Worden

5.4.1 Wat wilden we bereiken (doelen) In Hof van Twente komen steeds meer ouderen. Deze ouderen worden ook steeds ouder (dubbele vergrijzing). Het is een grote uitdaging om voor deze groter wordende groep in de toekomst een adequaat voorzieningenniveau te behouden. Ook behoud van huidig voorzieningenniveau kan in dit perspectief al een forse uitdaging zijn. Hoe zorgen we ervoor dat ook de ouderen van de toekomst vitaal ouder kunnen worden, zelfredzaam kunnen blijven en kunnen blijven meedoen? Om dit mogelijk te maken werken we aan de volgende doelen: o Meer ouderen zijn in staat eigen regie te voeren. o Meer ouderen wonen prettig in de eigen kern. o Voorzieningen blijven beschikbaar voor wie het nodig heeft. o De samenleving is klaar voor meer ouderen. 5.4.2 Wat hebben we in 2023 gedaan De Pilot Good goan Markelo II gaat over de ketensamenwerking met partners zoals wijkverpleging, casemanagers dementie, huisartsen en Salut. Doel was om te onderzoeken of deze samenwerkingspartners ook een deel van de indicatiestelling voor huishoudelijke ondersteuning kunnen uitvoeren. Dit is klantvriendelijker en efficiënter. De evaluatie is uitgevoerd. Het aantal cliënten dat via Good goan is geholpen viel enigszins tegen. De inhoudelijke resultaten waren goed. We zijn vanaf het 4e kwartaal 2023 met de samenwerkingspartners in gesprek over een vervolg. Hierbij werken we

63

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

samen met de Twentse Koers en laten we ons inspireren door goede voorbeelden uit andere gemeenten. Welzijn op Recept gaat over de samenwerking tussen het medische en het sociale domein. Via een praktijkondersteuner welzijn worden inwoners begeleid naar activiteiten en een zinvolle dagbesteding in plaats van doorverwijzing naar de tweede lijn medische zorg. De Evaluatie Welzijn op Recept Delden is uitgevoerd in het 4e kwartaal 2023 en liet goede resultaten zien. De Raad is hierover met een raadsbrief geïnformeerd. Eind 2023 is gestart met gesprekken met huisartsen in Goor om Welzijn op Recept ook hier te introduceren. We hebben in 2023 een nieuwe samenwerkingspartner gezocht in het kader van de Algemene Voorziening Was. We streefden naar een meer robuuste samenwerkingspartner die het totaalpakket (wasvoorziening en vervoer) zou kunnen regelen. Deze samenwerkingspartner hebben we gevonden in Invia Talentenfabriek Hengelo. Het verder ontwikkelen van (andere) algemene voorzieningen is in 2023 nog niet gerealiseerd. De nieuwe Woonzorgvisie is in het tweede en derde kwartaal van 2023, in samenwerking met de partners op het gebied van wonen en zorg opgesteld. De visie is door de Gemeenteraad vastgesteld in het 4e kwartaal van 2023. Deze visie markeert een startpunt. Het is nu zaak om de visie om te zetten in concrete actie, te beginnen met een uitvoeringsplan.

64

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

In het kader van “1 tegen eenzaamheid” zijn de in 2022 getrainde vrijwilligers gestart met het verzorgen van workshops over eenzaamheid. Bij Salut is een meldpunt voor vragen en signalen over eenzaamheid ingericht. De informatiecampagne met verhalen en tips is uitgevoerd. Wij waren van plan om in 2023 in te zetten op bewustwording bij inwoners. Bewustwording over het gegeven dat ouder worden eisen stelt aan wonen bijvoorbeeld. Dat men hier zelf een verantwoordelijkheid in heeft en actie kan ondernemen. Daarnaast bewustwording dat voorzieningen (met name de huishoudelijke ondersteuning) niet zomaar beschikbaar zijn vanwege de toenemende doelgroep en de arbeidsmarktproblematiek en dat de komende jaren meer een beroep gedaan moet worden op het (versterken van) eigen mogelijkheden en op het netwerk. In 2023 hebben we hier nog maar beperkt aandacht aan kunnen schenken. Via de Twentse Koers is hiervoor wel een ondersteuningspakket beschikbaar gekomen waarmee wij in 2024 aan de slag gaan. 5.5 Iedereen Doet Mee

65

5.5.1 Wat willen we bereiken (doelen) Het gebied werk en inkomen biedt voor onze inwoners diverse uitdagingen als (energie)armoede, schulden, (medische) beperkingen en beperkte basisvaardigheden. We willen de kansen van inwoners vergroten om mee te doen in de Hofse samenleving, ook en juist voor mensen waarvoor meedoen niet vanzelfsprekend is. Om dit mogelijk te maken werken we aan de volgende doelen: • Gezonde financiële situatie voor onze inwoners • Leven lang ontwikkelen • (arbeids)participatie en verminderen laaggeletterdheid Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

• Passende ondersteuning aan inburgeraars, statushouders en vluchtelingen (Oekraïners) • Verbeteren basisvaardigheden van onze inwoners • Investeren in digitale dienstverlening aan onze inwoners 5.5.2 Wat hebben we in 2023 gedaan In 2023 was er sprake van sterk dalende koopkracht, mede als gevolg van de energiecrisis en inflatie. Hiervoor is in 2023 een noodplan uitgewerkt, dat bestaat uit maatwerkbegeleiding, een training financiële zelfredzaamheid en een noodfonds (uitbreiding van het bestaande maatwerkbudget). Door de beschikbaar gestelde middelen in de themanotities konden we in 2023 blijven inzetten op preventie en vroeg-signalering voor schulden. Deze aanpak werpt zijn vruchten af en is voorlopig voortgezet. De structurele borging hiervan wordt meegenomen bij de actualisatie van het minimabeleid. De evaluatie van het minimabeleid is in 2023 uitgevoerd. Er is een onderzoek gedaan onder de inwoners die de afgelopen periode gebruik hebben gemaakt van de onderliggende regelingen. Het doel is om meer inzicht te krijgen in de tevredenheid over het aanbod; welke onderdelen helpen en wat wordt gemist? De resultaten zijn input voor het vernieuwde minimabeleid, dat in 2024 wordt voorgelegd aan de raad ter besluitvorming. Tot slot is in 2023 extra geïnvesteerd in het uitvoeren van heronderzoeken voor cliënten en een laatste fase van inrichting van systemen/koppelingen 66

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

(als gevolg van de hack). Dit was een belangrijke stap om de basis verder op orde te brengen. 5.6 Overig

5.6.1 Stoppen met regionale samenwerking vervoer Per 1 juli 2023 zijn we gestopt met de regionale samenwerking rondom vervoer (Call Centre en ICT Platform). We zijn gestart met de implementatie van een eigen regiesysteem voor vervoer. De eerste fase bestond uit het implementeren van dit systeem voor de regiotaxi en dit is succesvol afgerond. Fase 2 (dagbesteding) en fase 3 (leerlingenvervoer) zijn vertraagd. Het callcenter is per 1 juli 2023 succesvol ondergebracht bij onze vervoerder voor Regiotaxi. Behoudens enkele aanloop incidenten hebben gebruikers hiervan geen hinder ondervonden. 5.6.2 Aanbesteding huishoudelijke ondersteuning De aanbesteding voor de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning is in 2023 succesvol afgerond en geïmplementeerd. Per 1 januari 2024 hebben we raamcontracten met een zevental aanbieders. Hiertoe behoren ook de aanbieders die al in onze gemeente actief waren waardoor er geen implementatie uitdagingen waren. 5.6.3 Aanbesteding ambulante hulp WMO Jeugd In 2023 hebben we de in 2024 uit te voeren aanbesteding voor ambulante hulp Wmo en Jeugd voorbereid. Aanvankelijk gingen wij er van uit dat wij (net als bij de vorige aanbesteding) deels lokaal zouden aanbesteden, eventueel samen met één of meerdere gelijkgestemde gemeenten.

Inmiddels zijn we tot de conclusie gekomen dat het uitvoeren van de aanbesteding zowel voor Jeugd als voor Wmo samen met de overige Twentse gemeenten meer voordelen biedt. De andere gemeenten hebben

67

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

het in 2018 gekozen model zodanig aangepast dat het erg lijkt op de manier waarop wij tot nu toe inkopen. 5.6.4 Woonplaats beginsel Beschermd wonen De invoering van het woonplaatsbeginsel Beschermd Wonen is opnieuw door het rijk uitgesteld, nu naar 1 januari 2026. Dit geldt ook voor de wijziging in financiering van het Beschermd Wonen. Het uitgangspunt blijft de regionale samenwerking binnen het samenwerkingsverband van de huidige centrumgemeente Enschede.

Reguliere taken Onderwerpen Re-integratie en inkomensvoorziening

Toelichting reguliere taken We gaven in 2023 verder uitvoering aan ons re-integratiebeleid. We zetten extra in op jongeren uit het Praktijkonderwijs (PRO) en het Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) en de zogenaamde Belofte 5 jongeren. Dit zijn jongeren die zonder afgeronde opleiding en zonder uitkering tussen wal en schip dreigen te raken. Inwoners die (tijdelijk) niet kunnen werken, ondersteunen we met een periodieke uitkering. Inwoners met een minimuminkomen ondersteunen we met ons minimabeleid.

Wet maatschappelijke ondersteuning 68

Op basis van de Wmo ondersteunen wij onze inwoners bij maatschappelijke deelname en zelfstandig leven, het hebben van een schoon en leefbaar huis Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

en verstrekken wij waar nodig hulpmiddelen. We doen dit vanuit de gedachte goedkoopst-adequaat. Ook organiseren wij het toezicht op de Wmo en beheren en managen wij alle contracten op dit gebied. Jeugdzorg

We geven uitvoering aan de Jeugdzorg en ondersteunen kinderen, jongeren en ouders bij opvoed- en opgroeivragen. Daarnaast zorgen we ervoor dat ze de juiste zorg en ondersteuning krijgen. Ook hier hanteren we de gedachte dat we kiezen voor een goedkoopst-adequate oplossing. De contracten die lokaal zijn afgesloten en die betrekking hebben op de ambulante hulpverlening, beheren en managen we ook zelf.

BELEIDSAGENDA 2023 PROGRAMMA 5: MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING

Besluit

Gepland

5.1

Actualisatie Visie De Gezonde verbinding

Raad

Q3 2024

5.2

Evaluatie en actualisatie Lokaal Preventieakkoord

Raad

Q3 2024

5.3

WoonZorgVisie

Raad

Q4 2023

Gerealiseerd

69

Conform planning

Afwijking van planning

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Hoe meten we dat? Voor de verplichte beleidsindicatoren verwijzen wij naar de bijlage van deze programmabegroting. Er is binnen het sociaal domein veel data beschikbaar. Uitdaging is om de goede eigen indicatoren te kiezen. Duidelijk is ook dat effecten binnen het sociaal domein vaak op de middellange tot lange termijn zichtbaar zijn. Zeker wanneer het gaat om de inzet van preventieve maatregelen. Dit maakt ook dat wij indicatoren kiezen voor deze termijn en zoveel mogelijk gekoppeld aan bestaande onderzoeken (zoals bijvoorbeeld de 4-jaarlijkse Twentse Gezondheidsverkenning). Indicatoren en doelen voor Kansrijk opgroeien: • Het percentage inwoners dat deelneemt aan het verenigingsleven - 2017: 78% (Nederland 67%) - Doel: handhaven op 78% • Percentage gezinnen met een jeugdbeschermingsmaatregel - 2018: 1,1% (Nederland 1,1%) - doel: handhaven op 1,1% • Percentage jongeren met jeugdhulp - 2019: 9,4% (Nederland 10,3%) - Doel: minimaal handhaven op 9,4% • Percentage mishandelde kinderen dat is gemeld bij Veilig Thuis - 2019: 0,24% (Nederland 0,7%) - Doel: handhaven op 0,24% Indicatoren en doelen voor Gezonde leefstijl (Bron: TGV1): • Het percentage inwoners dat de gezondheid als goed ervaart is in 2024 gelijk aan 2020.

• In 2024 voldoet 70% van de inwoners van Hof van Twente aan de Beweegnorm (richtlijn gezond bewegen) • In 2024 starten jongeren uit Hof van Twente gemiddeld 2 jaar later met roken. 70

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

•

In 2032 heeft minder dan 50% van de inwoners van Hof van Twente overgewicht (nu 54%).

Indicatoren en doelen voor Vitaal Ouder Worden (Bron: TGV) • Het percentage ouderen (75-84 jaar) dat veel regie op het eigen leven ervaart is gestegen van - 2016: 7% - 2020: 11% (Twente 9%) - 2024: 11% • Het percentage ouderen dat vindt dat hun woning niet geschikt is om ouder in te worden is in 2028 gelijk aan 2020 (25%) - 2016: 25% - 2020: 23% - 2024: 23% • Het percentage ouderen dat zich sociaal eenzaam voelt. - 2020: 32% (Twente 32%) - 2024: 30%

71

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Wat heeft dit gekost? Bedragen x € 1.000

5 Maatschappelijke ondersteuning 05202 Parkeren 05601 Samenkracht en burgerparticipatie 05602 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 05603 Inkomensregelingen 05604 WSW en beschut werk 05605 Arbeidsparticipatie 05606 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 05671A Hulp bij het huishouden (WMO) 05671B Begeleiding (WMO) 05671C Dagbesteding (WMO) 05672A Jeugdhulp begeleiding 05672B Jeugdhulp behandeling 05672C Jeugdhulp dagbesteding 05672D Jeugdhulp zonder verblijf overig 05673A Pleegzorg 05673B Gezinsgericht 05673C Jeugdhulp met verblijf overig 05674A Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 05674B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 05681A Beschermd wonen (WMO) 05681B Maatschappelijke- en vrouwenopvang 05682A Jeugdbescherming 05682B Jeugdreclassering 05701 Volksgezondheid Totaal lasten

Rekening Primitieve Begroting na 2022 begroting 2023 wijziging 2023 15 13 18 7.862 6.702 14.769 310 10.994 10.407 12.311 2.555 2.521 2.756 1.394 1.551 1.935 1.737 2.075 2.154 3.473 3.697 3.797 2.085 2.305 2.220 667 725 725 1.047 1.223 2.886 2.653 2.754 1.637 755 1.011 608 145 170 170 319 690 1.443 1.374 531 1.024 1.115 1.178 1.718 1.843 1.994 106 119 110 26 46 55 452 391 1.466 545 684 109 1.537 1.612 1.626 42.232 42.341 54.373

Voor vervolg tabel zie volgende pagina 72

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Rekening 2023 19 9.821 86 12.192 2.814 1.836 2.014 3.636 2.148 742 2.928 1.759 590 203 290 882 584 1.231 1.939 128 13 1.754 95 1.583 49.287

Saldo 2023 -1 4.948 224 119 -58 99 139 161 72 -17 -42 -122 18 -33 29 -192 -53 -53 55 -18 42 -288 14 43 5.086

V/N N V V V N V V V V N N N V N V N N N V N V N V V V

Vervolg tabel Wat heeft dit gekost? 05202 Parkeren 05601 Samenkracht en burgerparticipatie 05603 Inkomensregelingen 05605 Arbeidsparticipatie 05606 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 05671A Hulp bij het huishouden (WMO) 05671B Begeleiding (WMO) 05681A Beschermd wonen (WMO) Totaal baten Saldo van baten en lasten 05010 Mutaties reserves (stortingen) 05010 Mutaties reserves (onttrekkingen) Saldo mutaties reserves Resultaat na bestemming

73

14 5.288 6.115 2 372 0 6 288 12.085 -30.147

16 66 6.766

16 7.337 7.151

346

381 4

7.194 -35.147

1.364 1.364 -28.784

502 502 -34.645

198 15.086 -39.287 2.940 6.583 3.643 -35.644

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

22 8.051 6.867 270 401 3 5 198 15.816 -33.471 6.593 4.475 -2.118 -35.590

6 714 -284 270 20 -1 5

V V N V V N V

729 5.815 -3.653 -2.108 -5.761 54

V V N N N V

PROGRAMMA 6: ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN OVERHEAD Wat wilden we bereiken? Dit programma geeft een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen, overhead, onvoorzien en vennootschapsbelasting. De algemene dekkingsmiddelen zijn die inkomsten waar geen directe dienstverlening en/of bestedingsverplichtingen tegenover staan. Deze middelen worden ingezet als dekking van de lasten en baten in de programma’s. De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit: lokale heffingen, algemene uitkering gemeentefonds, dividenden en rente (afschrijvings)reserves. De lasten en baten van overhead en financiering worden afzonderlijk inzichtelijk gemaakt. Deze dienen ter ondersteuning van de programma’s.

74

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen

Resultaten 2023

6.1 Algemene uitkering

De raming van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds is gebaseerd op de meicirculaire 2023. Voor 2023 is dat een bedrag van € 62,15 miljoen. Dit is inclusief de door het Rijk extra toegevoegde middelen voor jeugdhulp. Ook voor de jaren erna zijn er opnieuw afspraken gemaakt dat bij de opstelling van de meerjarenbegroting 2023 er voor een deel rekening mag worden gehouden met een structurele compensatie. Bij de meicirculaire 2022 is de herijking van het gemeentefonds doorgevoerd. Enkele onderdelen vragen verder onderzoek over de wijze van verdeling de komende jaren. Verwerking kan te zijner tijd tot nieuwe verdeeleffecten leiden. De effecten van de september- en decembercirculaire 2023 zijn pas bekend geworden na de tweede bestuursrapportage 2023. Over de ontwikkelingen zijn via afzonderlijke raadsbrieven toelichtingen verstrekt, waaruit blijkt dat de hogere inkomsten respectievelijk € 995.000 en € 1.955.000 bedragen. Daarnaast hebben zich nog enkele mutaties voorgedaan ter grootte van een nadeel van € 15.000. Het gaat dus in totaal om € 2.935.000. Dit bestaat in hoofdlijnen uit een viertal onderdelen. Het betreffen gelabelde middelen voor specifieke onderwerpen € 1.724.000 (met name de energietoeslag), niet gelabelde incidentele middelen € 342.000 (Omgevingswet), afrekening van het btw-

75

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

compensatiefonds 2022 € 625.000 en actualisatie van de maatstaven in de berekening € 244.000. Bij de uitwerking van deze twee circulaires is rekening gehouden met een neutrale doorwerking van middelen voor specifieke onderwerpen. Dit betreft in totaal € 1.724.000. Het grootste budget is voor de energietoeslag 2023 (2e tranche € 1.537.000). Daarnaast budgetten voor diverse onderwerpen zoals uitvoeringskosten gebiedsgerichte aanpak, meerkosten sociaal domein, participatie, maatschappelijke begeleiding statushouders, Europese richtlijn energieprestatie gebouwen en veilig wonen.

Reguliere taken Onderwerpen

Toelichting reguliere taken

Lokale heffingen

Een nadere toelichting staat in de paragraaf Lokale heffingen.

Algemene uitkering

De gemeente ontvangt een groot deel van haar inkomsten van het Rijk, via de algemene uitkering. De basisraming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de meicirculaire 2023. In de jaarrekening is de raming gebaseerd op basis van de decembercirculaire 2023 en de actuele onderliggende maatstaven.

76

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Dividenden

De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen. Dat is het rendement uit deelname in maatschappelijk kapitaal van instellingen en ondernemingen. Zie ook de paragraaf Verbonden partijen. Op basis van de resultaten uit het verleden en afspraken over mogelijke winstuitkering (dividendbeleid) en ontwikkelingen is bij de deelnemingen een structurele dividenduitkering opgenomen. De dividendopbrengsten in 2023 bedragen conform de bijgestelde begroting € 3,25 miljoen.

Onvoorzien

In de begroting is een jaarlijks bedrag voor onvoorziene uitgaven opgenomen van € 25.000. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat er een bedrag opgenomen moet worden voor onvoorziene lasten. In 2023 is het budget niet ingezet.

Vennootschapsbelasting

Nederlandse overheidsondernemingen zijn in principe belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting (Vpb). Het doel van de onderliggende wetgeving is een gelijk speelveld creëren tussen overheidsondernemingen en private ondernemingen. Op basis van interpretatie van algemene richtlijnen van de Belastingdienst en (voorlopige) aangiftes is de verwachte gemiddelde vennootschapsbelastinglast circa € 23.000 per jaar. De vennootschapsbelasting over de eigen gemeentelijke grondexploitaties komt ten laste van de reserve grondexploitatie. In 2023 bedroegen de lasten met betrekking tot de aanslagen 2018 t/m 2023 € 206.000.

Rentetoerekening

Rente-omslagpercentage Voor financiering van investeringen wordt totaalfinanciering toegepast. Dit houdt in dat alle uitgaven en investeringen gezamenlijk worden gefinancierd, en niet per investering een aparte lening wordt aangegaan

77

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

en/of geadministreerd. De rentelasten worden procentueel toegerekend aan de totale boekwaarde van de investeringen. De procentuele verhouding tussen de totale boekwaarde en de totale rentelasten wordt het rente-omslagpercentage genoemd. Paragraaf 4 geeft meer inzicht in de financiering. Rente afschrijvingsreserves Over de afschrijvingsreserves worden rentelasten berekend. Hierbij wordt het rente-omslagpercentage gehanteerd. De rente over de afschrijvingsreserves dient tevens als dekking van de rentelasten van de betreffende investeringen. In 2023 bedroeg de rentecomponent € 790.000. Overhead

Algemeen Conform de BBV-voorschriften worden kosten zoveel mogelijk direct toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. De lasten en baten van overhead worden centraal begroot en verantwoord. De overhead wordt gedefinieerd als het geheel van functies gericht op sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Het betreft zowel de fysieke componenten, zoals huisvesting en automatisering, als ondersteunende personele inzet. De beleidsindicator overhead is opgenomen in de paragraaf 5 Bedrijfsvoering. Heffingen en tarieven De overhead wordt betrokken bij de berekening van kostendekkende heffingen en tarieven. Het aandeel overhead in de heffingen en tarieven wordt extracomptabel (buiten de administratie om) berekend. Zie paragraaf 1 lokale heffingen.

78

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Grondexploitaties Voor grondexploitaties maakt het BBV een uitzondering voor wat betreft het centraal begroten en verantwoorden van de overheadkosten. Deze worden wel toegerekend aan het taakveld. Verdeelsleutel De toe te rekenen overhead wordt bepaald door de totale lasten van het taakveld overhead te delen door de totale directe personeelskosten (loonkosten en inhuur), verdeeld naar taakveld. Loon- en prijsontwikkeling

79

Jaarlijks anticiperen wij op de inflatieontwikkeling in de budgetten voor het nieuwe begrotingsjaar. Tegenover de loon- en prijsstijgingen staat (deels) een compensatie vanuit het gemeentefonds. Op basis van de gehanteerde uitgangspunten, gebaseerd op cijfers van het Centraal Planbureau, is de indexering opgebouwd uit meerdere componenten. Uitgangspunten indexering budgetten in de begroting 2023: • Personele kosten 3,6% • Materiële uitgaven is bepaald op 4,5% • Bijdrage gemeenschappelijke regelingen 3,0% • Sociaal domein (vergoedingen Wmo en Zorg) 5,0% • Gewogen gemiddelde 4,1% • Subsidies en inkomsten van leges en belastingen 4,1%

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Wat heeft dit gekost?

80

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Paragraaf 1: Lokale heffingen Inleiding In deze paragraaf wordt informatie gegeven over de resultaten van de in onze gemeente geheven belastingen. Ook wordt informatie verstrekt over de gemeentelijke woonlasten, kwijtschelding en een overzicht van de dekkingsgraad van de gemeentelijke retributies. Lokale heffingen Heffingen worden onderverdeeld in belastingen en retributies. In onze gemeente worden de volgende heffingen opgelegd: Belastingen - OZB - Toeristenbelasting - Forensenbelasting - Bedrijveninvesteringszone

81

Retributies heffen we voor specifiek verleende diensten door de gemeente. De inkomsten mogen alleen gebruikt worden om de kosten hiervan te dekken. Inkomsten uit belastingen mag de gemeente daarentegen voor diverse doeleinden gebruiken. Een ander belangrijk verschil tussen belastingen en retributies is dat de opbrengsten van retributies de kosten niet mogen overstijgen. Voor 2023 zijn de tarieven van de heffingen doorgaans verhoogd met een inflatoir percentage van 4,10%.

Retributies - Rioolheffing - Reinigingsheffingen - Lijkbezorgingsrechten - Marktgelden - Havengelden - Leges

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Resultaten retributies en belastingen Rechten/belastingen Onroerende-zaakbelastingen Rioolheffing Afvalstoffenheffing Toeristenbelasting Forensenbelasting Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Havengelden Leges

Begroot 2023 Werkelijk 2023 Verschil Perc. € 9.247.036 € 9.381.242 € 134.206 1,5% € 5.138.969 € 5.075.693 € -63.276 -1,2% € 3.746.450 € 3.568.971 € -177.479 -4,7% € 437.000 € 510.213 € 73.213 16,8% € 91.897 € 113.658 € 21.761 23,7% € 243.033 € 279.891 € 36.858 15,2% € 35.544 € 30.488 € -5.056 -14,2% € 89.773 € 59.254 € -30.519 -34,0% € 1.453.593 € 2.111.844 € 658.251 45,3%

Bedrijveninvesteringszone staat niet in deze lijst. Hieronder wordt hieromtrent meer informatie gegeven.

Hieronder wordt een toelichting gegeven over de belangrijkste verschillen tussen begrote- en werkelijke opbrengsten. Toeristenbelasting De werkelijke opbrengst van de toeristenbelasting voor 2023 (belastingjaar 2022) valt € 73.213 (16,80%) hoger uit dan geraamd. Het lijkt erop dat de positieve effecten van de coronacrisis voorlopig aanhouden. 82

Forensenbelasting De opbrengst van de forensenbelasting in 2023 (belastingjaar 2022) was € 21.761 (23,70%) hoger dan geraamd. In de afgelopen jaren is een stijgende trend waarneembaar in de inkomsten. Voor 2025 zal overwogen worden om de begrote opbrengst eventueel bij te stellen.

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Lijkbezorgingsrechten In 2023 waren de werkelijke opbrengsten uit lijkbezorgingsrechten € 36.858 (15,20%) hoger dan geraamd. De inkomsten uit lijkbezorgingsrechten zijn niet precies te voorspellen. Het aantal bijzettingen (graven en asbussen), maar ook het verlengen van grafrechten en het aantal reserveringen voor een uitsluitend recht op een graf, varieert jaarlijks. Marktgelden De werkelijke opbrengst van de marktgelden in 2023 was € 5.056 (14,20%) lager dan geraamd. Sinds de coronacrisis zijn er minder marktkooplieden met een standplaats in onze gemeente. Dit aantal heeft zich in 2023 nog niet hersteld. Havengelden De havengelden in onze gemeente worden geïnd door het Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBTwente). De werkelijke opbrengsten waren € 30.519 (34,00%) lager dan geraamd. Het is bijna onmogelijk om een goede inschatting te maken voor de havengelden, aangezien het gebruik van de havens sterk fluctueert. Wel kan worden overwogen om de begrote inkomsten vanaf 2025 enigszins naar beneden bij te stellen. 83

Leges Leges zijn vergoedingen voor diensten die bij de gemeente worden aangevraagd, zoals het aanvragen van een paspoort of een vergunning. Leges mogen maximaal kostendekkend worden opgelegd. De ontvangen leges in 2023 waren € 658.251 (45,30%) hoger dan begroot. De hogere inkomsten zijn voornamelijk te wijten aan een toename in het aantal verzoeken voor een omgevingsvergunning. Waarschijnlijk hebben initiatiefnemers van bouwactiviteiten, in verband met de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024 en de onzekerheid die deze nieuwe wetgeving met zich meebracht, nog vóór de inwerkingtreding hun aanvraag voor een omgevingsvergunning ingediend. Bedrijveninvesteringszone Voor de binnenstad van Goor is vanaf 2020 een bedrijveninvesteringszone (BIZ) ingesteld. Voor onroerende zaken die niet bestemd zijn voor bewoning wordt een BIZ-bijdrage geheven, die uitgekeerd wordt aan de Stichting BIZ. Deze gelden stellen ondernemers in staat activiteiten te financieren die de leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit, veiligheid of economische ontwikkeling van de

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

binnenstad bevorderen. In 2023 is er een bedrag van € 34.536 geïncasseerd en uitgekeerd aan de stichting BIZ-centrum Goor. Lastendruk Hof van Twente Voor woningeigenaren in Hof van Twente zijn de lasten voor een huishouden met een restafvalcontainer van 140 liter met 4,78% gestegen. Voor een huishouden met een restafvalcontainer van 240 liter bedraagt de stijging 4,50%.

overheid gemeenten de mogelijkheid om een hogere vermogensnorm te hanteren, een mogelijkheid waar onze gemeente gebruik van heeft gemaakt. Dit betekent dat huishoudens met een laag inkomen de mogelijkheid krijgen om te sparen voor onvoorziene uitgaven zonder dat dit invloed heeft op hun recht op kwijtschelding. De vermogensnorm wordt met de volgende bedragen extra verhoogd: • Gehuwden/samenwonenden: € 2.000 • Alleenstaande ouders: € 1.800 • Alleenstaanden: € 1.500

Kwijtschelding In onze gemeente worden de meest ruime normen gehanteerd voor het verlenen van kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Vanaf 2023 geeft de

84

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Lastendruk - OZB-eigenaar (*) - Afvalstoffenhef: basisbedrag containers aanb. 140ltr restafv (**) aanb. 240ltr restafv (***) - Rioolheffing Totaal

2022 Huish. 140 ltr. €370,24

2022 Huish. 240 ltr. €370,24

2023 Huish. 140 ltr. €381,50

2023 Huish. 240 ltr. €381,50

€105,00 € 60,00 € 46,88 €287,80 €869,92

€105,00 € 60,00 € 90,54 €287,80 €913,58

€120,75 € 60,00 € 44,45 €304,80 €911,50

€120,75 € 60,00 € 87,60 €304,80 €954,65

• De tarieven zijn in 2023 gemiddeld met 4,10% verhoogd (*). • Het gemiddelde aantal aanbiedingen over 2021 was 8, terwijl dit in 2022 7 was (**). • Het gemiddelde aantal aanbiedingen over 2021 was 9, en voor 2022 was dit 8 (***). De afrekening van diftar wordt jaarlijks achteraf opgelegd. Daarom worden de tarieven en het gemiddelde aantal ledigingen van het voorgaande jaar gebruikt.

Aantallen Kwijtschelding

2022

2023

Ambtshalve verleende kwijtschelding Toegewezen verzoeken kwijtschelding Gedeeltelijk toegewezen verzoeken kwijtschelding Totaal toegewezen kwijtschelding (incl. gedeeltelijk) Afgewezen Nog niet afgedaan per 31 december

252 137 16 405 106 17

290 118 13 421 90 23

85

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Baten versus lasten: een vergelijking van de in 2023 in onze gemeente geïnde retributies

Rechten Reinigingsheffingen Rioolheffingen Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Havengelden Leges - Titel 1 Algemen dienstverlening Leges - Titel 2 Omgevingsvergunning Leges - Titel 3 Europese dienstenrichtlijn Leges - Totaal generaal

86

Directe Mutatie Baten Dekkingskosten voorziening Inkomsten Netto kosten Overhead BTW Totale kosten werkelijk percentage € 3.187.040 € 245.428 € -538.793 € 2.893.676 € 151.184 € 524.111 € 3.568.971 € 3.568.971 100,0% € 4.391.355 € -73.060 € -123.151 € 4.195.143 € 573.471 € 307.078 € 5.075.693 € 5.075.693 100,0% € 329.324 € € € 329.324 € 42.017 € € 371.341 € 279.891 75,4% € 42.105 € € € 42.105 € 549 € € 42.654 € 30.488 71,5% € 293.457 € € € 293.457 € 9.300 € € 302.757 € 59.254 19,6% €

255.251 €

-

€

-

€

255.251 € 199.351 €

-

€

431.509

94,9%

€

908.845 €

-

€

-

€

908.845 € 709.808 €

-

€ 1.618.654 € 1.651.674

102,0%

€ 36.483 € € 1.200.580 €

-

€ €

-

€ 36.483 € 28.493 € € 1.200.580 € 937.653 €

-

€ 64.976 € 28.661 € 2.138.233 € 2.111.844

44,1% 98,8%

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

454.603 €

PARAGRAAF 2: WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING 2.1 Algemeen Volgens de BBV dient in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een vaste set financiële kengetallen opgenomen te worden. De bedoeling is dat deze kengetallen meer inzichtelijk maken over hoeveel (financiële) ruimte de gemeente beschikt om extra structurele of incidentele lasten op te kunnen vangen. Ze kunnen door de gemeenteraad en externe toezichthouders, vanuit hun kaderstellende en controlerende rol, in hun beoordeling van de financiële positie van de gemeente betrokken worden. De tabel met de financiële kengetallen en de toelichting daarop is in onderdeel 2.2 opgenomen.

2.2. Kengetallen Hieronder zijn de kengetallen weergegeven. De kengetallen hebben we beoordeeld aan de hand van de in de VNG uitgave “Houdbare Gemeentefinanciën” opgenomen normeringen. In deze uitgave wordt een beoordeling van de kengetallen in relatie tot de financiële positie van de gemeente aanbevolen. Dat hebben wij hieronder summier gedaan. Voor een uitgebreidere beoordeling wachten wij de ontwikkelingen af. Hierbij valt te denken aan vergelijking met andere gemeenten, normeringen door provincie Overijssel en ervaringscijfers over meerdere jaren.

Naast de kengetallen wordt in deze paragraaf in onderdeel 2.3 het risicoprofiel opgenomen. In dit onderdeel wordt ook de weerstandscapaciteit beschreven en de ratio weerstandsvermogen bepaald. 87

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Netto schuldquote / netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). De vaste schulden van de gemeente zijn in 2020 en 2021 toegenomen omdat in totaliteit EUR 30 mio aan nieuwe langlopende financieringen is aangetrokken; EUR 15 mio in 2020 en EUR 15 mio in 2021. Dit was noodzakelijk omdat investeringen niet met eigen liquide middelen betaald konden worden. De laatste twee jaren is enkel afgelost op deze langlopende financieringen. .

.

88

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Netto schuldquote Hoe lager, hoe beter Vaste schulden + Netto vlottende schulden + Overlopende passiva + Totaal FVA (art. 36 onderdelen d, e en f) Uitzettingen rentetypische looptijd <1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Saldo = Totaal Baten / Netto schuldquote =

Rekening 2021 51.099.985 8.394.961 3.262.758 74.692 16.413.485 297.414 4.232.072 41.740.041

Rekening 2022 48.662.759 7.700.671 5.162.372 29.833.520 27.624 6.722.976 24.941.682

Rekening 2023 46.223.590 8.608.791 10.075.132 39.105.758 99.689 7.365.005 18.337.061

103.331.213 112.829.739 151.376.976 40,4%

22,1%

12,1%

.

89

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Netto schuldquote, gecorrigeerd voor leningen

Vaste schulden + Netto vlottende schulden + Overlopende passiva + Totaal FVA (art. 36 onderdelen b, c, d, e en f) Uitzettingen rentetypische looptijd <1 jaar Liquide middelen Overlopende activa -

Rekening 2021 51.099.985 8.394.961 3.262.758 5.608.490 16.413.485 297.414 4.232.072

Rekening 2022 48.662.759 7.700.671 5.162.372 6.283.338 29.833.520 27.624 6.722.976

Rekening 2023 46.223.590 8.608.791 10.075.132 6.497.849 39.105.758 99.689 7.365.005

Saldo =

36.206.243

18.658.344

11.839.212

Hoe lager, hoe beter

Totaal Baten / Netto schuldquote =

90

103.331.213 112.829.739 151.376.976 35,0%

16,5%

7,8%

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het feit dat de reserves van de gemeente in 2023 in verhouding minder hard zijn gestegen dan het vreemd vermogen, heeft ertoe geleid dat het solvabiliteitsratio in 2023 licht is gedaald. Solvabiliteitsratio Hoe hoger, hoe beter

Rekening Rekening Rekening 2021 2022 2023 Eigen vermogen + 84.409.153 96.430.086 101.873.648 Totaal vermogen / 152.673.919 163.312.252 173.126.857 Solvabiliteitsratio =

55,3%

59,0%

58,8%

Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat de gemeentelijke grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Indien gemeenten leningen hebben afgesloten om grond aan te kopen voor (toekomstige) woningbouwprojecten, hebben ze een schuld opgebouwd. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de woningverkopen kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. Het kengetal grondexploitatie is de afgelopen jaren fors gestegen, met name door de aankoop van het TSB-terrein à EUR 6 91

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

mio. In 2023 is dit getal fors gedaald door de negatieve boekwaardes van een aantal complexen. Voor een specificatie daarvan wordt verwezen naar de bijlage Grondexploitaties. Grondexploitatie Hoe lager, hoe beter

Rekening Rekening Rekening 2021 2022 2023 Overige MVA Gronden + 9.598.955 8.306.188 8.521.846 In exploitatie genomen gronden + 2.388.339 8.049 -1.443.969 = 11.987.294 8.314.237 7.077.877 Totaal baten / 103.331.213 112.829.739 151.376.976 Grondexploitatie =

11,6%

7,4%

4,7%

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook belangrijk te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering van het gemeentefonds en de OZB. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Daarbij wordt het saldo van de structurele baten en lasten (inclusief structurele toevoeging en onttrekking reserves) gedeeld door de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken.

92

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Structurele exploitatieruimte Hoe hoger, hoe beter Totaal structurele lasten (excl. reserves) Totaal structurele baten (excl. reserves) + Structurele toevoegingen aan reserves Structurele onttrekkingen aan reserves + Saldo =

Rekening Rekening Rekening 2021 2022 2023 93.222.997 92.705.511 105.281.982 94.332.081 100.595.926 109.638.908 381.322 394.983 166.632 2.068.057 1.694.073 1.737.235 2.795.819

9.189.505

5.927.529

Totaal baten / 103.331.213 112.829.739 151.376.976 Structurele exploitatieruimte =

93

2,7%

8,1%

3,9%

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

Belastingcapaciteit De OZB en de opcenten zijn voor gemeenten respectievelijk provincies de belangrijkste eigen belastinginkomsten. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin een financiële tegenvaller in het volgende belastingjaar kan worden opgevangen en of ruimte is voor nieuw beleid. Belastingcapaciteit

OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde + Rioolheffing voor gezin + Afvalstoffenheffing voor gezin + Eventuele heffingskorting voor gezin -

Rekening 2021 369 277 239 -

Rekening 2022 370 288 256 -

Rekening 2023 382 305 268 -

Totaal woonlasten voor gezin =

885

914

955

Landelijk gem. woonlasten meerpers. huidshouden t-1 /

776

776

776

Belastingcapaciteit =

114%

118%

123%

Hoe lager, hoe beter

94

Jaarverslag 2023: Aan de slag met Actief Noaberschap

2.3 Risicoprofiel In de door de gemeenteraad vastgesteld Nota risicomanagement 2015 is omschreven hoe onze gemeente omgaat met risico’s, de bepaling van de weerstandscapaciteit en de ratio weerstandsvermogen. Een actualisatie van deze nota volgt in 2024. In overeenstemming met deze nota zijn de risico’s in kaart gebracht. Daarbij zijn de onderscheiden risico’s onderverdeeld in 4 risicocategorieën: strategische risico’s, marktrisico’s, schaderisico’s en operationele risico’s. In aanvulling daarop is ook een 5e categorie benoemd: de coronacrisis. Binnen het totaal van deze risico’s zijn 13 risicosoorten onderscheiden. Deze bestaan elk uit 1 of meerdere dossiers.