Visie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2030 3 juli 2025

Rapport

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

3 juli 2025

SWECO Nederland B.V. Stedelijke Planning

Onderwerp Projectnummer In opdracht van Datum Voor meer informatie

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

De Holle Bilt 22 3732 HM De Bilt www.sweco.nl Handelsregister 30129769 Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035 51023778 Gemeente Hoeksche Waard 3 juli 2025 Guido van der Molen guido.vandermolen@sweco.nl

2

Inhoudsopgave 1 1.1 1.2 1.3

Inleiding ........................................................................................................................................................................................................................................................ 7 Aanleiding ...................................................................................................................................................................................................................................................... 7 Onze ambities ................................................................................................................................................................................................................................................ 7 Leeswijzer ...................................................................................................................................................................................................................................................... 7

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7

Uitgangssituatie Hoeksche Waard ............................................................................................................................................................................................................. 8 Trends & Ontwikkelingen ............................................................................................................................................................................................................................... 8 Werklocaties fundament onder economie en ambities van de Hoeksche Waard .......................................................................................................................................... 9 Kwaliteit van bedrijventerreinen voldoende tot goed, ook verbeterslag nodig .............................................................................................................................................. 12 Beter benutten van bestaande bedrijventerreinen levert ruimtewinst op...................................................................................................................................................... 16 Kwantitatieve en kwalitatieve vraag naar uitbreiding van bedrijventerrein(en) .............................................................................................................................................

17 Beschikbaar aanbod van bedrijventerreinen ................................................................................................................................................................................................ 19 Behoefte aan kantoorruimte in de Hoeksche Waard.................................................................................................................................................................................... 21

3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Strategie ..................................................................................................................................................................................................................................................... 22 Behoud en versterken kwaliteit van bestaande werklocaties ....................................................................................................................................................................... 22 Verduurzamen van bestaande werklocaties ................................................................................................................................................................................................ 23 Heldere segmentering en profilering: durf te kiezen!.................................................................................................................................................................................... 25 Voldoende ruimte voor (lokale) ondernemers ..............................................................................................................................................................................................

26 Actief monitoren en sterk accountmanagement ........................................................................................................................................................................................... 27

4

Uitvoeringsagenda (acties) ....................................................................................................................................................................................................................... 28

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

3

Management samenvatting Voor u ligt de ‘Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035’. Hiermee vernieuwen we de vorige strategie die dateert uit 2018. In deze strategie zetten we in op vijf speerpunten: 1. Behoud en versterken kwaliteit van bestaande werklocaties Over het algemeen is de kwaliteit van onze bedrijventerreinen voldoende tot goed. Op Boonsweg (Heinenoord), Mijlpolder (’s-Gravendeel) en Zuid-Beijerland (Zuid-Beijerland) is echter kwaliteitsverbetering nodig. Daarnaast is er op de meeste bedrijventerreinen behoefte aan betere samenwerking en een hogere organisatiegraad. Slechts drie bedrijventerreinen hebben een formeel collectief. Ons doel is het behouden en versterken van de kwaliteit en de waarde van onze werklocaties. Zo wordt de werkgelegenheid en toegevoegde waarde van deze locaties voor de lokale en regionale economie behouden, wordt geïnvesteerd in de aantrekkelijkheid van het vestigingsklimaat en blijft de Hoeksche Waard ook voor de al gevestigde bedrijven interessant. We zetten in op: • • • •

Bedrijventerreinen zijn schoon, heel en veilig. De basis moet op orde zijn. Bedrijventerreinen zijn goed bereikbaar, zowel per auto, per fiets, en per openbaar vervoer. Verhogen organisatiegraad. Dit is essentieel om de kwaliteit op bestaande locaties te verbeteren, maar bijvoorbeeld ook om aanspraak te kunnen maken op provinciale subsidies. Behoud voldoende kwantitatieve én kwalitatieve kantorenvoorraad binnen de gemeente, zoals op kantoorlocaties De Griendpoort en De Hoogerwerf (Oud-Beijerland).

• • • • •

2. Verduurzamen van bestaande werklocaties De verduurzamingsbehoefte vormt een belangrijke uitdaging voor onze werklocaties. Over het algemeen is er onvoldoende groen en biodiversiteit op onze werklocaties. Daarnaast is er ook sprake van netcongestie op (extra) teruglevering en (extra) afname van elektriciteit door grootverbruikers. In het programmaplan Duurzaamheid is het doel opgenomen voor een klimaatneutrale Hoeksche Waard in 2050. Subdoelen zijn een energieneutrale Hoeksche Waard in 2040, 100% circulair in 2050, veerkrachtige ecosystemen in 2050 en klimaatadaptief in 2050. Onze werklocaties zijn cruciaal in het behalen van onze duurzaamheidsdoelstellingen. We zetten in op: • • • •

Bijbehorende acties zijn: •

Verkennen of op bedrijventerreinen openbaar groen geadopteerd kan worden.

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

Opstellen van een gebiedsvisie voor bedrijventerrein(en). Ontwikkelen vrachtwagenparkeerterrein met laadvoorzieningen en hospitality. Haalbaarheidsonderzoek naar bushalte op max. 800 meter afstand van top 5 grootste bedrijventerreinen. Verbeteren voorzieningen voor voetgangers en fietsen op bedrijventerreinen. Onderzoek naar mogelijkheden voor ondernemersfonds.

De programmadoelen uit het programmaplan Duurzaamheid (2020) en de daaruit voortvloeiende uitvoeringsprogramma’s en -agenda’s. Lopende initiatieven die een relatie hebben met onze werklocaties en samenwerking met ons programmateam duurzaamheid. Benutten van landelijke (RVO) en provinciale subsidies voor de verduurzaming van werklocaties. Focus op de werklocaties die het meest kansrijk zijn voor algehele verduurzaming: De Bosschen (Oud-Beijerland), Trambaan / Bonaventura / Bedrijventerrein VI (Strijen) en Boonsweg (Heinenoord) (op basis van analyse Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid).

4

Bijbehorende acties zijn: • • • •

Afspraken maken met programmateam duurzaamheid omtrent energietransitie (inclusief warmtetransitie), klimaatadaptatie, circulaire economie en biodiversiteit op werklocaties. Verkennen landelijke (RVO) en provinciale subsidies. Opstellen van een gebiedsvisie voor bedrijventerreinen (zelfde actie speerpunt 1). Verkenning geleidelijk uitfaseren lagere milieucategorieën op HMC-werklocaties. 3. Heldere segmentering en profilering: durf te kiezen!

We constateren dat er veel ‘niet-bedrijfsruimte’ functies op bedrijventerreinen aanwezig zijn. Naast kantoorclusters is een veelvoud aan commerciële en maatschappelijke voorzieningen aanwezig op de bedrijventerreinen. Ook zien we in toenemende mate bedrijfsverzamelgebouwen en logistiek op verschillende bedrijventerreinen. Ons doel is ‘het juiste bedrijf op de juiste plek’ en een diversiteit aan werklocaties. Bij de ontwikkeling van werklocaties wordt gekozen voor kwaliteit boven kwantiteit, met focus op onderscheidend vermogen om onnodige verplaatsingen van bestaande voorraden te voorkomen.

• •

4. Voldoende ruimte voor (lokale) ondernemers In de periode 2025-2035 is vraag naar bedrijventerreinen 30 ha, daar tegenover staat een planaanbod van 18,5 ha. Dit betekent een behoefte van circa 12 ha tot 2035 en tot 2040 loopt dit tekort op tot 20 ha. De uitbreidingsvraag naar kantoorruimte blijft beperkt met circa 1.500 m² vvo tot 2035. Ons doel is kwantitatief voldoende (uitbreidings)ruimte voor bedrijven en kantoren, passend bij de kwalitatieve behoefte. Naast het realiseren van nieuwe uitbreidingsruimte, kan door intensief ruimtegebruik en het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen deze behoefte ook deels worden ingevuld. We zetten in op: •

We zetten in op: •

•

Heldere segmentering en profilering bij nieuwe werklocaties, met focus op het ‘juiste bedrijf op de juiste plek’. We gaan meer gebruik maken van publiekrechtelijk instrumentarium (waaronder planregels) en voor nieuw uit te geven bedrijventerreinen benutten van gericht (selectief) uitgiftebeleid. Grip houden op bestaande werklocaties met ons publiekrechtelijk ruimtelijk instrumentarium.

Verkennen geleidelijk uitfaseren meervoudig ruimtegebruik op bedrijventerreinen niet nabij woonkern. Verkennen meer regie op profilering per bedrijventerrein: grootschalige bedrijvigheid (w.o. logistiek), bedrijfsverzamelgebouwen, kleinschalige units/garageboxen.

•

Beter benutten van bestaande bedrijventerreinen; het optimaal benutten van onder meer het bebouwingsoppervlak (gsi), verhouding tussen bebouwd oppervlakte en kavel (floor space index), de bouwhoogte, netto-brutoverhouding, maar ook de milieuruimte. Daarbij willen we het gebruik van bedrijventerreinen door nietbedrijfsruimtegebruikers tegengaan. Geschikte uitbreidingslocaties voor bedrijven en bedrijventerreinen.

Bijbehorende acties zijn: •

Onderzoek opstarten naar geschikte uitbreidingslocaties bedrijventerreinen.

Bijbehorende acties zijn: •

Actief inzetten op het voorkomen van commerciële voorzieningen op werklocaties in strijd met Omgevingsplan.

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

5

5. Actief monitoren en sterk accountmanagement Sinds onze vorige strategie werklocaties is er veel veranderd. De werkgelegenheid (in aantal banen en vestigingen) is gegroeid, er is krapte op de bedrijfsruimtemarkt, kantorenpanden worden getransformeerd naar wonen en er zijn veel duurzaamheidsuitdagingen en -doelstellingen. Ons doel is om grip te houden op de belangrijkste ontwikkelingen, zodat we tijdig kunnen bijsturen waar nodig. We zetten in op: •

• •

Monitoren van economie (waaronder werkgelegenheid, aantal vestigingen en ontwikkeling speerpuntsectoren) en vastgoed (transacties, aanbod/leegstand, kwantiteit én kwaliteit) om op de hoogte te blijven van ontwikkelingen op werklocaties. Voortzetten samenwerking met bedrijven en vastgoedpartijen Samenwerking met andere beleidsvelden (ruimtelijke ordening, mobiliteit, duurzaamheid, et cetera).

Bijbehorende acties zijn: •

Monitoren van economie en vastgoed.

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

6

1 1.1

Inleiding Aanleiding

1.2

Als gemeente Hoeksche Waard constateren we een grote huisvestingsvraag vanuit ondernemers/eigenaren (zowel nieuwvestiging als uitbreiding) die steeds moeilijker te accommoderen is op onze bestaande werklocaties. Dat leidt tot lastige kwesties en afwegingen, waar vooralsnog onvoldoende actuele beleidskaders en houvast voor bestaan. Onze laatste bedrijventerreinenstrategie dateert uit 2018, gebaseerd op de provinciale behoefteraming uit 2017. Destijds was het aanbod nog groter dan de vraag – nu is het andersom. Ruimtelijk Economische Visie Zuid-Holland (2025)

Bedrijventerreinen visie Zuid-Holland Zuid (2023)

Toekomstvisie Hoeksche Waard 2050 (in wording)

Omgevingsvisie Hoeksche Waard (2019)

Strategie werklocaties Hoeksche Waard (2025)

Actieplan bedrijventerreinen Hoeksche Waard (2022)

In 2022 hebben we samen met lokale bedrijven een actieplan voor de bedrijventerreinen opgesteld. Hierin staat hoe we samen met ondernemers/eigenaren, de ruimte op bedrijventerreinen zo goed mogelijk benutten en bedrijventerreinen met het oog op de toekomst te verbeteren. Vanuit de provincie Zuid-Holland is een verkenning naar toekomstbestendige bedrijventerreinen gemaakt (2022), daarbij zijn ook de theoretische verdichtingsmogelijkheden van twee bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard in beeld gebracht (2023). Dit jaar is ook de Ruimtelijk Economische Visie Zuid-Holland (2025) opgesteld. Nieuwe provinciale behoefteramingen worden medio volgend jaar verwacht. Medio 2025 verschijnt de toekomstvisie van de gemeente Hoeksche Waard.

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

Onze ambities

Met deze actuele strategie werklocaties spelen we in op de veranderende markt en geven we duidelijkheid over de te volgen lijn aan iedereen in de gemeente Hoeksche Waard. Deze nieuwe strategie is een actualisatie van de bedrijventerreinenstrategie uit 2018. Als gemeente gaan we de komende jaren met deze strategie aan de slag. De waarde van werklocaties voor de Hoeksche Waard is groot. Het is van het grootste belang om ervoor te zorgen dat onze werklocaties aantrekkelijk blijven en maximaal aansluiten op kansrijke economische clusters en de steeds veranderende behoeften vanuit de markt. Zo zorgen we voor behoud en versterking van het vestigingsklimaat van de Hoeksche Waard en voor werk en inkomen voor onze inwoners, nu en morgen. Wat verstaan we onder werklocaties? Met de term ‘werklocaties’ bedoelen we de formele bedrijventerreinen en kantorenlocaties in de Hoeksche Waard. Formele bedrijventerreinen zijn in het Integraal Bedrijventerreinen Informatie Systeem (IBIS) opgenomen: “Een werklocatie van minimaal 1 ha bruto bestemd en geschikt voor gebruik door handel, nijverheid en industrie. Op deze terreinen kan ook enige commerciële en niet-commerciële dienstverlening (zoals kantoorgebouwen, detailhandel) aanwezig zijn, maar deze hebben samen een minderheidsaandeel in de terreinoppervlakte.”

1.3

Leeswijzer

In het volgende hoofdstuk leest u de marktverkenning van werklocaties in de Hoeksche Waard. Hierbij gaan we in op de huidige voorraad aan werklocaties, trends en ontwikkelingen, dynamiek in banen en vestigingen, maar ook de kwaliteit en toekomstige vraag naar werklocaties in de gemeente. In hoofdstuk 3 leest u onze visie op de belangrijkste speerpunten en ontwikkelingen op werklocaties. In de bijlage bij deze strategie vindt u de analyses van de mogelijkheden voor beter benutten van onze zes grootste bedrijventerreinen.

7

2 2.1

Uitgangssituatie Hoeksche Waard Trends & Ontwikkelingen Strijd om talent De strijd om geschikt personeel neemt toe, ook in de Hoeksche Waard. Dit kan de groei van de economie in de weg zitten. Om talent te binden zijn een aantrekkelijke werkplek, locatie en omgeving van groot belang. Voor de Hoeksche Waard is de ov-bereikbaarheid van veel werklocaties een knelpunt. Digitalisering en technologie De integratie van technologie in bedrijfsruimtes wordt steeds belangrijker. Dit omvat slimme gebouwen met geavanceerde beveiligingssystemen, energiebeheer en automatisering. Bedrijven investeren in technologie om hun operationele efficiëntie te verbeteren en data-analyse te gebruiken voor betere besluitvorming. Door robotisering verandert het gebruik van het bedrijfspand. Ontgroening en vergrijzing Hoewel de Hoeksche Waard de komende jaren groeit in aantal inwoners, volgt uit recente prognoses2 dat de beroepsbevolking afneemt. Ontgroening en vergrijzing zorgen voor een verschuiving in de bevolkingssamenstelling. Deze krimp van de beroepsbevolking kan leiden tot een toenemende inkomende pendel wanneer de werkgelegenheid wel groeit (als gevolg van economische groei van bedrijven). Groei eenmanszaken De afgelopen jaren is het aantal bedrijfsvestigingen op werklocaties sterk toegenomen, van bijna 970 in 2018 tot ruim 1.230 in 20231.

Net als in de rest van Nederland, is het aantal eenmanszaken sterk toegenomen. Hierdoor stijgt de vraag naar kleinschalige bedrijfsruimte en flexibele kantoorwerkplekken

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

Toename functiemenging Op werklocaties vindt in toenemende mate functiemenging plaats. Een voorbeeld hiervan zijn publieksvoorzieningen op bedrijventerreinen, denk bijvoorbeeld aan sportscholen, supermarkten en kinderdagopvang. Enerzijds kunnen deze voorzieningen zorgen voor levendigheid, anderzijds beperken ze de vestigingsmogelijkheden voor bedrijven met hogere milieucategorieën. Flexibiliteit De opkomst van flexibele werkplekken, zoals co-working spaces, maar ook hybride werkruimte (met een flexibele verdeling tussen kantoor-, bedrijfs- en overige ruimte), heeft invloed op de manier waarop werklocaties worden ingericht. Bedrijven zoeken naar ruimtes die aanpasbaar zijn aan hun veranderende behoeften, inclusief het aanbieden van kortetermijnhuur en multifunctionele ruimtes Transport en bereikbaarheid Bereikbaarheid is cruciaal voor de aantrekkelijkheid van bedrijventerreinen. De nabijheid van belangrijke transportinfrastructuur, zoals snelwegen, spoorwegen, maar ook bereikbaarheid per water, wordt steeds belangrijker. Daarnaast zien we een groeiende belangstelling voor duurzame transportmogelijkheden, zoals fietspaden, schoon Openbaar Vervoer en elektrische oplaadpunten. Intensief ruimtegebruik Er zijn allerlei opgaven die beslag leggen op de ruimte – werken, wonen, groen, circulariteit, recreatie, energie en mobiliteit.

De noodzaak om de beschikbare ruimte intensief te benutten neemt hierdoor toe. Vormen van intensief ruimtegebruik, zoals meerlaagse bedrijfsruimte en gestapeld parkeren, worden daardoor steeds meer toegepast.

8

Duurzaamheid Er is een groeiende focus op duurzaamheid, waarbij bedrijven steeds meer investeren in groene energie, de warmtetransitie, ecovriendelijke bouwmaterialen en het verminderen van hun ecologische voetafdruk. Bedrijventerreinen worden vaak ontworpen met natuurlijke elementen zoals parken en groene daken om de biodiversiteit te bevorderen en een gezondere werkomgeving te creëren. Voor kantoren is sinds 2023 minimaal energielabel C verplicht. Steeds meer werklocaties in de Hoeksche Waard hebben (of krijgen) te maken met netcongestie, hittestress en wateroverlast. Daarnaast zorgt de transitie naar een circulaire economie voor extra ruimtevraag. Logistiek E-commerce is de verzamelnaam voor online handel, wat in de praktijk neerkomt op verkoop via webshops. In vergelijking met het verleden gaan veel goederen vaker door een distributiecentrum. Eerst bij de producent/leverancier, dan door het distributiecentrum van de retailer (zoals Bol.com, Wehkamp, of Zalando) en tot slot voor een substantieel deel nogmaals, omdat de ecommerce grote retourstromen kent. Dit terwijl voorheen een fysieke winkel bevoorraad werd vanuit het distributiecentrum van de leverancier (uitgezonderd grote retailers) en retournering vond plaats in de winkel zelf. Voor de groei van e-commerce is extra ruimte nodig op werklocaties, terwijl de vraag naar winkelmeters juist afneemt.

Ook in de Hoeksche Waard zijn de afgelopen jaren veel logistieke partijen gevestigd. Dit vanwege de gunstige ligging op de corridor Antwerpen en Rotterdam.

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

2.2

Werklocaties fundament onder economie en ambities van de Hoeksche Waard

De Hoeksche Waard is een unieke gemeente die uit 17 kernen bestaat, waarvan elke kern zijn eigen identiteit en gemeenschap heeft. Deze kernen vormen samen een hechte regio waar veel inwoners zich sterk verbonden voelen met hun omgeving. In de Hoeksche Waard zijn talloze bedrijven actief. Veel hiervan hebben een sterke binding met de kern waarin ze zijn gevestigd. Dit zorgt voor een levendige lokale economie. Historisch gezien zijn er in de Hoeksche Waard veel familiebedrijven te vinden, die niet alleen een belangrijke bron van werkgelegenheid zijn, maar ook bijdragen aan de sociale structuur van de gemeenschap. De bedrijvigheid in de Hoeksche Waard is divers. Naast een bloeiende handel en zakelijke dienstverlening, is er ook een relatief sterke agrarische sector. Dit biedt inwoners een breed scala aan werkgelegenheid en draagt bij aan de economische stabiliteit van de regio. Meer dan derde van aantal banen op bedrijventerreinen In 2023 waren er op de bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard meer dan 12.700 banen. Dit betekent dat ongeveer 35% van alle werkgelegenheid in de gemeente afkomstig is van deze terreinen, wat ze tot een belangrijk fundament van de lokale economie maakt.

Werklocaties belangrijk voor ambities Hoeksche Waard In de Omgevingsvisie Hoeksche Waard (2019) is benoemd dat ‘het versterken van de economische dynamiek, waaronder aantrekkelijke en bereikbare vestigingslocaties voor het bedrijfsleven, ruimte voor start-ups en scale-ups, stimuleren van circulaire kringlopen en stimuleren van innovatie’ prioriteit heeft. Werklocaties leveren een belangrijke bijdrage aan deze ambitie.

9

40.000 35.000 30.000 25.000 20.000

22.882 23.606 19.886 20.094 20.815 21.456 21.986 22.204

15.000 10.000 5.000

11.924 12.108 12.048 12.186 11.818 11.926 12.387 12.720

0 2016

2017

2018

2019

2020

Banen bedrijventerreinen

2021

2022

2023

Overige

Figuur 2: Ontwikkeling banen op bedrijventerrein in de Hoeksche Waard. Bron: Lisa (2018, 2023); IBIS (2018, 2023). Bewerking Sweco, 2025 Figuur 1: Overzichtskaart bedrijventerreinen Hoeksche Waard. Bron: Bedrijventerreinenvisie Zuid-Holland Zuid 2023-2030.

Hoewel het aantal banen in de Hoeksche Waard de afgelopen jaren aanzienlijk is toegenomen, groeit het aantal banen op de bedrijventerreinen minder snel dan de totale werkgelegenheid. Begin 2023 waren er meer dan 36.300 banen in de Hoeksche Waard, wat een stijging van 3% betekent ten opzichte van het jaar ervoor en bijna 11% ten opzichte van 2018.

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

Op de bedrijventerreinen zelf was er in 2023 ook een groei van 3% ten opzichte van 2022, maar slechts 6% ten opzichte van 2018. Het grootste bedrijventerrein in de Hoeksche Waard is De Bosschen (Oud-Beijerland), zowel in omvang als in het aantal banen. In de Hoeksche Waard is het aantal eenmanszaken de afgelopen jaren aanzienlijk gestegen. In 2023 waren er ruim 6.900 banen in deze sector, wat een toename van maar liefst 56% betekent ten opzichte van 2018. Op de bedrijventerreinen alleen al waren er 490 banen in eenmanszaken, een stijging van bijna 80% sinds 2018.

10

Traditionele bedrijfsruimtesectoren groot aandeel in aantal banen op bedrijventerreinen De grootste sectoren in werkgelegenheid op de bedrijventerreinen zijn de groothandel en logistiek, industrie en bouw, met een aandeel van respectievelijk 33%, 27% en 13% van de banen. Daarmee zijn deze drie traditionele bedrijfsruimtesectoren goed voor bijna tweederde van het totaal aantal banen op bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard. Deze sectoren zijn van oudsher veelal op bedrijventerreinen gevestigd, vanwege functionaliteit (o.a. beschikbare ruimte, ontsluiting) en bijvoorbeeld geluiden hindercirkels. Ook zakelijk- en overige dienstverlening heeft een aanzienlijk aandeel (20%), waaronder in kantoorruimte op locatie De Hoogerwerf (Oud-Beijerland).

Bedrijventerrein VI (Strijen) Bonaventura (Strijen) Boonsweg (Heinenoord) Cromstrijense Poort (Numansdorp) De Bosschen (Oud-Beijerland) De Hoogerwerf (Oud-Beijerland) De Laning (Puttershoek) Goudswaard (Goudswaard) Industrieweg (Cromstrijen) (Klaaswaal) Klein Koninkrijk ('s-Gravendeel) Koni Terrein / Langeweg (Oud-Beijerland) Lage Weg (Maasdam) Middelsluis-Noord (Numansdorp) Middelsluis-Zuid (Numansdorp)

Industrie

Mijlpolder ('s-Gravendeel) Molendijk ('s-Gravendeel)

7%

Nieuw-Beijerland (Nieuw-Beijerland)

20%

Nieuw-Beijerland-Oost II (Nieuw-Beijerland)

Bouw, productie en reparatie

27% Groothandel, vervoer en opslag

Proeftuin Cromstrijen (Numansdorp) Zakelijke-, financiele- en overige dienstverlening

Reedijk (Reedijk) Reedijk uitbreiding (Reedijk)

13%

Regionaal Bedrijventerrein Hoeksche Waard…

Rijksstraatweg / Cromstrijen (Numansdorp)

Overige

33%

Sluisendijk (Heinenoord) Steegjesdijk (Piershil) Strijenseweg I ('s-Gravendeel) Strijenseweg II ('s-Gravendeel)

Figuur 4: Werkgelegenheid per sector op bedrijventerrein in de Hoeksche Waard in 2023. Bron: Lisa (2023); IBIS (2023). Bewerking: Sweco, 2025

Trambaan (Strijen) Verlengde Edisonlaan/Broekseweg (Strijen) Weverseinde (Puttershoek) Zuid-Beijerland (Zuid-Beijerland)

Zuid-Beijerland De Leeuw (Zuid-Beijerland) 0

Banen (2018)

500 1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500 4.000

Banen (2023)

Figuur 3: Aantal banen per bedrijventerrein in de Hoeksche Waard in 2018 en 2023. Bron: Lisa (2018, 2023); IBIS (2018, 2023). Bewerking: Sweco, 2025

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

Groei werkgelegenheid belangrijk voor behoud woon-werkbalans De Hoeksche Waard heeft 0,70 banen per hoofd van de beroepsbevolking, ten opzichte van het landelijke gemiddelde van 0,95. Het ondergemiddeld aantal banen per hoofd van de beroepsbevolking is kenmerkend voor een suburbaan gebied onder de rook van een grootstedelijke regio.

11

Op het eiland willen we een gezonde balans tussen wonen en werken bewaken (Leidraad voor ontwikkeling Hoeksche Waard, 2023). Dat betekent dat er met de bouw van extra woningen, ook extra banen bij moeten komen. Er is veel uitgaande pendel van werknemers richting met name Rotterdam en het overige deel van regio Rijnmond. Dit leidt tot congestie op de (hoofd)toegangswegen.

bevindingen en conclusies samen, aangevuld met actuele informatie en beleid.

Focus op speerpuntsectoren voor economie In het Actieplan bedrijventerreinen Hoeksche Waard (2022) is een eerste aanzet gemaakt van het economische profiel van onze gemeente. In de Toekomstvisie Hoeksche Waard 2050 (in wording) werken we deze speerpuntssectoren verder uit. Hieruit volgt ook een sterke relatie met de sectoren op onze werklocaties: 1. Agri-tech en voedselverwerkingstechnologie: Technologieën voor duurzame landbouw, bodemverbetering, en innovatieve voedselverwerking zonder eigen vlees- of visverwerking. 2. Circulaire economie en recycling: Bedrijven die bijdragen aan afvalvermindering en materiaalhergebruik en die aansluiten bij de circulaire ambities van de regio. 3. Waterbeheer en milieutechnologie: Innovaties in waterbeheer en milieubehoud, passend bij de ligging in de Hollandse Delta. 4. Duurzame logistiek en mobiliteitstechnologie: Innovaties in duurzame transportoplossingen en opslagmethoden die de lokale infrastructuur en leefbaarheid ondersteunen. 5. ICT en slimme technologieën: Bedrijven die digitalisering bevorderen, met een focus op slimme oplossingen voor landbouw, industrie, en logistiek.

2.3

Kwaliteit van bedrijventerreinen voldoende tot goed, ook verbeterslag nodig

In ons Actieplan voor bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard (2022) hebben we de belangrijkste uitdagingen op onze bedrijventerreinen in kaart gebracht. We hebben elk terrein beoordeeld op verschillende thema's, waaronder ruimte en kwaliteit, bereikbaarheid, veiligheid, organisatie en duurzaamheid. Hierna vatten we de belangrijkste

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

Figuur 5: Grootste opgaven per bedrijventerrein in de Hoeksche Waard. Bron: Actieplan bedrijventerreinen Hoeksche Waard (2022, p. 24).

Over het algemeen bieden de meeste bedrijventerreinen in onze gemeente een voldoende tot goede kwaliteit. Echter, er zijn drie locaties die dringend behoefte hebben aan kwaliteitsverbetering. Voor al deze terreinen is er een behoefte aan een formeel collectief om de opgaven aan te pakken: •

•

Boonsweg (Heinenoord): Dit is een van onze grotere bedrijventerreinen, met een bruto-oppervlakte van 32 hectare. De kwaliteit van de panden laat te wensen over, er zijn nog relatief veel (bedrijfs)woningen aanwezig, en de bereikbaarheid voor personeel is slecht. Mijlpolder (’s-Gravendeel): Dit terrein is het op één na grootste bedrijventerrein van de Hoeksche Waard, met een bruto-oppervlakte

12

•

van 54 hectare. Ook hier is er zorg over de kwaliteit van de panden langs de Industrieweg. Zuid-Beijerland (Zuid-Beijerland): Dit bedrijventerrein heeft een brutooppervlakte van 11 hectare. De kwaliteit van de panden aan de noordwestkant is ondermaats, en er zijn parkeerproblemen op de weg aan dezelfde kant.

Ruimtelijke kwaliteit en uitstraling In onze gemeente zijn er maar liefst achttien bedrijventerreinen, waarvan de ruimte en kwaliteit op acht locaties een grote uitdaging vormen. Op zes van deze locaties laat de kwaliteit en uitstraling van de panden te wensen over. Het gaat om Nieuw-Beijerland (Nieuw-Beijerland), De Hoogerwerf (Oud-Beijerland), De Bosschen (Oud-Beijerland), Boonsweg (Heinenoord), Mijlpolder (‘s-Gravendeel) en Zuid-Beijerland (Zuid-Beijerland). Daarnaast is er op De Bosschen (Oud-Beijerland), Regionaal Bedrijventerrein Hoeksche Waard (Heinenoord) en Middelsluis (Numansdorp) een dringende behoefte aan onderhoud van de openbare ruimte. Bereikbaarheid: verbindingen verbeteren De bereikbaarheid van onze bedrijventerreinen is een belangrijk aandachtspunt. Over het algemeen zijn deze terreinen suboptimaal verbonden met de omliggende stedelijke gebieden (Rotterdam, Dordrecht en Antwerpen). Op zes terreinen, waaronder Boonsweg (Heinenoord), Regionaal Bedrijventerrein Hoeksche Waard (Heinenoord), Mijlpolder (‘sGravendeel), Trambaan / Bonaventura / Bedrijventerrein VI (Strijen), Middelsluis (Numansdorp) en Industrieweg (Klaaswaal) is er een lange afstand tot het openbaar vervoernetwerk. Op sommige terreinen ontbreken voldoende fiets- en wandelpaden, wat het gebruik van langzaam verkeer onveilig maakt.

Ook ontbreekt het aan voldoende vrachtwagenparkeerplaatsen, wat leidt tot overlast doordat veel voertuigen langs de weg geparkeerd staan. Dit is een grote uitdaging voor vijf bedrijventerreinen: Hoogerwerf (Oud-Beijerland), De Bosschen (OudBeijerland), Regionaal Bedrijventerrein Hoeksche Waard (Heinenoord), Industrieweg (Klaaswaal) en Zuid-Beijerland (Zuid-Beijerland). Uit het Onderzoek naar mogelijkheden deelmobiliteit bedrijventerreinen Hoeksche Waard (Goudappel, 2024) blijkt dat bedrijven deelvoertuigen en pendelbussen als weinig kansrijk zien. Aanpassingen aan de

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

busdienstregeling (snellere verbinding, frequentere ritten) zijn het meest kansrijk. Ondermijning Op locaties met verouderde panden en een rommelige uitstraling bestaat het risico op ondermijning. Dit risico neemt verder toe als criminele activiteiten uit andere gebieden zich verplaatsen naar bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard. Behoefte aan betere samenwerking en organisatiegraad Een goede samenwerking tussen de gemeente en ondernemers is belangrijk om te komen tot kwaliteitsverbetering van bedrijventerreinen. Het is belangrijk om zoveel mogelijk bedrijventerreinen te betrekken bij de ondernemersvereniging. Van de achttien terreinen zijn er slechts drie met een formeel collectief. Bovendien is het belangrijk om de onderlinge contacten en samenwerking met bestaande collectieven te onderhouden en verder te professionaliseren. Duurzaamheid: op weg naar klimaatneutraal in 2050 Als gemeente hebben we de ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn, zoals vastgelegd in ons programmaplan Duurzaamheid Hoeksche Waard (2020). Om deze ambitie waar te maken, werken we aan vier strategische doelen die ons zullen helpen om deze duurzame toekomst te realiseren. Programmaplan Duurzaamheid Hoeksche Waard (2020) • • •

•

De Hoeksche Waard is energieneutraal in 2040. In 2050 is de Hoeksche Waard 100% circulair. In 2050 hebben we veerkrachtige ecosystemen in de Hoeksche Waard. De Hoeksche Waard is in 2050 volledig klimaatadaptief.

De verduurzamingsbehoefte vormt een belangrijke uitdaging voor onze werklocaties. Over het algemeen is er onvoldoende groen en biodiversiteit aanwezig. Ook is er sprake van netcongestie. In een analyse van de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid worden De Bosschen (OudBeijerland), Trambaan / Bonaventura / Bedrijventerrein VI (Strijen) en

13

Boonsweg (Heinenoord) genoemd als de meest kansrijke locaties voor algehele verduurzaming.

kavels, op het moment dat een bedrijf een grootverbruikersaansluiting nodig heeft.

Energietransitie Bij vaststelling van het programmaplan Duurzaamheid heeft de raad de ambitie vastgesteld voor de Hoeksche Waard om in 2040 energieneutraal te zijn. Deze doelstelling is ambitieuzer dan de landelijke streefdatum van 2050. Strategische doelen energietransitie uit programmaplan Duurzaamheid van de Hoeksche Waard (2020) • • • • • •

In 2030 hebben we grote stappen gemaakt om alle benodigde elektriciteit in de Hoeksche Waard duurzaam op te wekken. In de gebouwde omgeving besparen we 1,5% energie per jaar tot 2030. In de gebouwde omgeving besparen we tot 2030 30% aardgas ten opzichte van 2020. De CO2-uitstoot van de Hoeksche Waardse mobiliteit is in 2030 met 25% verminderd ten opzichte van 2020. De CO2-uitstoot van het Hoeksche Waardse bedrijfsleven is in 2030 met 25% verminderd ten opzichte van 2020. Het gemeentelijk vastgoed is zoveel mogelijk energieneutraal in 2030.

Het elektriciteitsnet in de Hoeksche Waard is bijna volledig benut. In 2024 heeft netbeheerder Stedin netcongestie aangekondigd voor (extra) teruglevering (per 1 februari 2024) en (extra) afname (per 5 december 2024) voor grootverbruikers in de Hoeksche Waard. Om deze netcongestie op te lossen en niet groter te laten worden, moet het elektriciteitsnet worden uitgebreid en verzwaard. De meeste uitbreidingen in de Hoeksche Waard zullen naar verwachting in 2029 zijn afgerond, terwijl de uitbreidingen rondom ‘s-Gravendeel naar verwachting in 2033 klaar zijn. Het is bovendien belangrijk om lokale energieoplossingen te ontwikkelen die het elektriciteitsnet nu en in de toekomst ontlasten en stabiliseren (congestiemanagement). De huidige beperkingen in de netcapaciteit kunnen tijdelijk een negatieve invloed hebben op de verduurzamingsmogelijkheden van bedrijven en bedrijventerreinen. Daarnaast zorgt netcongestie voor beperkingen bij de nieuwe uitgifte van

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

Figuur 6: Nieuwsbericht op www.gemeentehw.nl.

Op basis van zes criteria (energieverbruik en CO2-uitstoot, zonnepanelen, netcongestie, bouwjaar van panden, parkmanagement en grootte van het terrein) heeft de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid vijf terreinen geïdentificeerd met de meeste potentie voor energietransitie. Dit zijn De Bosschen (Oud-Beijerland), Mijlpolder (’s-Gravendeel), Trambaan / Bonaventura / Bedrijventerrein VI (Strijen), Boonsweg (Heinenoord) en Nieuw-Beijerland (Nieuw-Beijerland). Op deze terreinen zijn er nog geen initiatieven voor parkmanagement (met uitzondering van De Bosschen), is er een gebrek aan zonnepanelen op veel panden. Er zijn veel objecten met een bouwjaar van tussen 1961 en 2000, deze panden hebben doorgaans minder duurzame installaties en zijn minder goed geïsoleerd. Biodiversiteit en klimaatadaptatie De biodiversiteit in Nederland, en specifiek in de Hoeksche Waard, neemt snel af. De doelstelling is om deze trend de komende jaren om te buigen en de biodiversiteit te versterken. De Hoeksche Waard heeft de potentie om een koploper te worden in Nederland op dit gebied. In de landbouw heeft de regio zelfs al een leidende positie op Europees niveau, bijvoorbeeld met de aanleg van akkerranden. Nu is het tijd om deze inspanningen ook door te trekken naar werklocaties.

14

Strategische doelen biodiversiteit uit programmaplan Duurzaamheid van de Hoeksche Waard (2020) • •

•

In 2030 hebben we in de openbare ruimte forse stappen gemaakt op het gebied van biodiversiteit. In 2030 hebben we in de natuur flinke stappen gezet op het gebied van biodiversiteit. In 2030 hebben we in de landbouw grote vorderingen gemaakt op het gebied van biodiversiteit.

Klimaatverandering heeft een aanzienlijke impact op het leven in de Hoeksche Waard. Als eiland zijn we gewend om ons te wapenen tegen overstromingen, wat ons ook heeft geholpen, bijvoorbeeld door vruchtbare landbouwgrond te creëren via inpoldering. Echter, naast de dreiging van buitenaf moeten we onze dorpen en landbouwgronden nu ook beschermen tegen water van boven, zoals bij overvloedige regenval, en tegen droogte en hitte. Wat betreft klimaatadaptatie en biodiversiteit is er gemeentebreed ruimte voor verbetering op de bedrijventerreinen, vooral als het gaat om minder verstening en meer vergroening. Van de achttien bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard heeft de helft een hoge urgentie voor klimaatadaptatie. Vijf van deze terreinen, namelijk De Bosschen (Oud-Beijerland), Trambaan / Bonaventura / Bedrijventerrein VI (Strijen), Boonsweg (Heinenoord), Middelsluis (Numansdorp) en De Laning (Puttershoek) hebben zowel een hoge urgentie als hoge kansrijkheid voor klimaatadaptatie. Deze beoordeling is gebaseerd op zes indicatoren: het percentage groen versus grijs, de kwetsbaarheid van gebouwen, de begaanbaarheid van wegen na extreme neerslag, en de afstand tot koele plekken en kwetsbare objecten in verband met hittestress.

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

Figuur 7: Matrix voor klimaatadaptatie: urgentie en kansrijkheid. Bron: Presentatie Hoeksche Waard, Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (2022, p. 17).

Circulaire economie De voorraad grondstoffen raakt snel op, en de grote hoeveelheden die we winnen, produceren en weggooien hebben een negatieve impact op ons leefmilieu. In een circulaire economie verminderen we ons grondstoffenverbruik, behouden we de waarde van grondstoffen en ontstaat er geen afval. Deze benadering biedt ook mogelijkheden voor nieuwe markten en werkgelegenheid. Hoewel het nog onduidelijk is hoe de circulaire economie er in 2050 precies uit zal zien, is het evident dat de behoefte aan bedrijventerreinen voor recycling en (bio)grondstofverwerking zal toenemen. Daarnaast zijn er binnenstedelijke locaties nodig voor reparatie en deeleconomie. Volgens de studie ‘Ruimte voor circulaire economie’ (PBL, 2023) wordt de benodigde ruimte voor de circulaire economie geschat op 0 tot 40% extra ten opzichte van het huidige ruimtegebruik. Er zal ook een verhoogde vraag naar ruimte zijn in de overgang van een lineaire naar een volledig circulaire economie. Het is cruciaal om locaties die essentieel zijn voor de circulaire economie planologisch te reserveren.

15

Strategische doelen circulaire economie uit programmaplan Duurzaamheid van de Hoeksche Waard (2020) • • • •

•

Het restafval per inwoner van de Hoeksche Waard daalt verder tot onder de 50 kilo per jaar in 2030. In 2030 is 25% van de bouw- en infraprojecten van Hoeksche Waard circulair. In 2030 heeft de Hoeksche Waard 50% van de kringlopen in de landbouw gesloten en is koploper in Europa. De operationele doelstelling van het thema zwerfafval is: ‘De Hoeksche Waard is in 2030 vrij van zwerfafval'. In 2025 zijn op ieder bedrijventerrein in de Hoeksche Waard meerdere bedrijven bezig met circulaire economie.

In een circulaire economie is er meer behoefte aan bedrijventerreinen met een hoge milieucategorie (HMC) en multimodale transportmogelijkheden, zoals toegang via water, spoor en weg. Als gemeente ondersteunen wij de nationale doelstelling om in 2050 volledig circulair te zijn. We zetten we ons sterk in voor de transitie naar een circulaire economie, waarbij we ons richten op vier belangrijke thema's: bouw en infrastructuur, kringlooplandbouw, consumentenafval en zwerfafval. Het principe van circulair bouwen kan makkelijker worden toegepast op nieuwe ontwikkellocaties dan op bestaande bedrijventerreinen. Deze terreinen zijn cruciaal voor een betere benutting van grondstoffenstromen. Bedrijventerrein De Bosschen (Oud-Beijerland) wordt gezien als de meest interessante locatie, omdat er een bovengemiddeld aantal bedrijven is dat waardevolle grondstofstromen voor circulaire toepassingen biedt. Gevolgd door de bedrijventerreinen Boonsweg / Regionaal Bedrijventerrein Hoeksche Waard (Heinenoord), Middelsluis (Numansdorp), Reedijk (Reedijk) en Trambaan / Bonaventura / Bedrijventerrein VI (Strijen).

1

2.4

Beter benutten van bestaande bedrijventerreinen levert ruimtewinst op

In ons Actieplan Bedrijventerreinen Hoeksche Waard (2022) hebben we aangegeven dat er beperkte mogelijkheden zijn voor herontwikkeling op bestaande terreinen. Dit betreft zowel het benutten van ongebruikte locaties als het herontwikkelen van locaties met verouderd vastgoed. Tegelijkertijd merken we op dat de planologische ruimte van de bedrijventerreinen in onze gemeente lang niet altijd volledig wordt benut.

Ongebruikte locaties benutten Bestaande ruimte intensief benutten Juiste bedrijf op de juiste plek Duurzaam ruimtegebruik Figuur 8: Varianten voor beter benutten van bedrijventerreinen.

Uit een analyse van de zes grootste bedrijventerreinen 1 in de Hoeksche Waard blijkt dat er nog aanzienlijke ruimtewinst te behalen is door het bouwoppervlak, de bouwhoogte en de milieuruimte beter te benutten (zie ook bijlage met factsheet per terrein ‘Analyse beter benutten bedrijventerreinen’). Bebouwingsmogelijkheden bestaand bedrijfskavel optimaliseren Op alle onderzochte terreinen geldt een maximaal bebouwingspercentage van 70% tot 80%. Toch ligt het gemiddelde bebouwingspercentage voor de helft van deze terreinen onder de 50%. Zo hebben bedrijventerrein Boonsweg en het Regionaal Bedrijventerrein Hoeksche Waard (Heinenoord) een gemiddeld bebouwingspercentage van slechts 38%. Deze cijfers zijn vergelijkbaar met het Nederlands gemiddelde van 38% en

1) De Bosschen, 2) Boonsweg & Regionaal Bedrijventerrein Hoeksche Waard, 3) Middelsluis Noord & Zuid, 4) Mijlpolder, 5) Reedijk & Reedijk uitbreiding, en 6) Trambaan, Verlengde Edisonlaan/Broekseweg, Bonaventura & Bedrijventerrein VI.

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

16

het Zuid-Hollands gemiddelde van 44%. Veel bedrijven hebben buitenruimte nodig voor zaken zoals parkeren, manoeuvreerruimte en soms opslag. Het optimaal benutten van de bebouwingsmogelijkheden vraagt daarmee ook om innovatie oplossingen, meer collectiviteit (bijvoorbeeld voor parkeren) en soms ook een andere manier van inrichting.

Figuur 9: Optimaal benutten van bebouwingspercentage.

Benutten van maximale bouwhoogte Er is ook ruimtewinst te behalen door de maximale bouwhoogte op bedrijventerreinen beter te benutten. Uit onze analyse blijkt dat de meeste Omgevingsplannen een maximale bouwhoogte van 12 meter toestaan, maar het aantal bouwlagen blijft relatief beperkt. Gemiddeld ligt het aantal bouwlagen op vijf van de zes onderzochte terreinen onder de 1,3. Bovendien wordt de maximale bouwhoogte, zoals vastgelegd in de Omgevingsplannen, op bijna alle bedrijventerreinen slechts in beperkte mate benut.

Met name voor kavels waar een hogere milieubelasting (3.2 en hoger) mogelijk is, is het onwenselijk wanneer bedrijven met lagere milieuhindercategorieën deze kavels benutten. Dit kan leiden tot inefficiëntie en kan negatieve gevolgen hebben voor de inrichting en het milieu van de bedrijventerreinen.

Figuur 11: Optimaal benutten van milieuruimte.

Naast het benutten van de aanwezige milieuruimte constateren we dat er veel ‘niet-bedrijfsruimtefuncties’ op bedrijventerreinen aanwezig zijn. Naast clusters van kantoorruimte (vaak wél wenselijk), betreft het voorzieningen zoals een supermarkt, sportschool, kinderdagopvang, detailhandel en horeca. Deze voorzieningen passen ook goed binnen de woonkernen. Intensiveren bedrijventerreinen Zuid-Holland Zuid (2023) In de studie Intensiveren bedrijventerreinen Zuid-Holland Zuid uit 2023 zijn eerder twee terreinen geselecteerd met de grootste potentie voor intensiveren; Boonsweg (Heinenoord) en Mijlpolder (’s-Gravendeel). De bevindingen uit deze studie zijn in lijn met onze analyses: ook op deze terreinen is nog ruimtewinst te halen door middel van het beter benutten van het bouwoppervlak, de bouwhoogte en de milieuruimte. In totaal is er ca. 10 ha inbreidingsruimte. Op beiden terreinen is ook ruimte om te intensiveren in de hoogte. Daarbovenop kan op Mijlpolder in potentie nog functioneel worden geïntensiveerd met 13,9 ha.

Figuur 10: Optimaal benutten van bouwhoogte.

Juiste bedrijf op de juiste plek: benutten milieuruimte Het beter benutten van milieuruimte is een belangrijk aspect dat we hebben geanalyseerd naast ons onderzoek naar intensief ruimtegebruik. We hebben geanalyseerd of de juiste bedrijven zich op de juiste plekken bevinden, met een focus op de benutting van milieuruimte. Voor elk bedrijventerrein in onze analyse hebben we in kaart gebracht welk percentage van de bedrijven is gevestigd op kavels waar minimaal milieucategorie 3.1 is toegestaan.

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

2.5

Kwantitatieve en kwalitatieve vraag naar uitbreiding van bedrijventerrein(en)

In opdracht van de provincie Zuid-Holland (2021) is een prognose naar de vraag naar bedrijventerreinen gemaakt voor de Hoeksche Waard voor de periode 2021-2030. In deze strategie maken we een actualisatie van de behoefte aan bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard voor de periode 2025-2035 met een vooruitblik naar 2040.

17

Kwantitatief: totale ruimtevraag naar bedrijventerreinen circa 38 hectare netto tot 2040 De totale vraag naar bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard bestaat uit de uitbreidingsvraag plus vervangingsvraag. Uitbreidingvraag is de vraag naar extra ruimte voor bedrijventerrein, ten opzichte van huidige voorraad, door natuurlijk verloop en dynamiek van bedrijven in de regio. Ontwikkeling van de werkgelegenheid is hier een belangrijk onderdeel van. De vraag naar bedrijventerrein door onttrekking van een deel van de huidige voorraad (bijvoorbeeld door transformatie van een bedrijventerrein naar een woonfunctie) is de vervangingsvraag (bron: Behoefteraming bedrijventerreinen Zuid-Holland, 2021). Tot en met 2040 bedraagt de uitbreidingsvraag naar bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard circa 31 hectare netto (Bron: Behoefteraming bedrijventerreinen Zuid-Holland, 2021; Bewerking: Sweco, 2025). Hierbij gaan we uit van het WLO hoog scenario uit de provinciale vraagraming en een gelijkblijvend marktaandeel van de Hoeksche Waard binnen de totale uitbreidingsvraag in de regio Zuid-Holland Zuid. De vervangingsvraag in de Hoeksche Waard bedraagt naar verwachting circa 7,3 hectare netto. Daarmee bedraagt de totale vraag tot 2040 circa 38 hectare netto. Voor de totale vraag tot 2035 gaan we uit van circa 30 hectare (inclusief de vervangingsvraag).

In de Bedrijventerreinenvisie Zuid-Holland Zuid 2023-2030 is daarnaast benoemd dat de gemeente circa 13 ha verplaatsing van enkele solitaire bedrijfsvestigingen naar een bedrijventerrein verwacht. Deze ruimtevraag is bovenstaande prognose niet meegerekend. Ter vergelijking: gemiddelde uitgifte van bedrijfskavels in laatste tien jaar iets minder dan 3 hectare per jaar In de afgelopen 10 jaar lag de gemiddelde uitgifte gemiddeld tussen de 2 en 3 hectare (circa 2,6) hectare per jaar. Waarbij in de afgelopen vijf jaar de uitgifte met circa 3,5 hectare per jaar bovengemiddeld was. De uitgifte van enkele grotere bedrijfskavels (>1 hectare) op Regionaal Bedrijventerrein Hoeksche Waard (1e fase) (Oud-Beijerland) en Reedijk (Reedijk) hebben hierin een groot aandeel. Ervan uitgaande dat de groei van werkgelegenheid na 2030 beperkt afneemt (volgens de macro-economische WLO-scenario’s uit de provinciale prognose), concluderen we dat de prognose van de totale ruimtevraag naar bedrijventerreinen al met al in lijn is met de historische uitgifte. 8,00 7,00

35,0

6,00

30,0

5,00

25,0

4,00

20,0 15,0

3,00

10,0

2,00

5,0

1,00

0,0

0,00 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024

Figuur 12: Uitbreidingsvraag naar bedrijventerrein in de Hoeksche Waard, 2025-2040. Bron: Behoefteraming bedrijventerreinen Zuid-Holland, 2021; Bewerking: Sweco, 2025

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

Figuur 13: Uitgifte per jaar en gemiddeld in Hoeksche Waard 2015-2024 (in netto ha). Op basis van Monitoring uitgifte bedrijventerreinenkavels (gemeente Hoeksche Waard, 2024) en IBIS Bedrijventerreinen.

18

Kwalitatief: merendeel vraag naar regulier werkmilieu, maar ook grotere kavels voor logistiek en productie In de provinciale behoefteraming is ook een kwalitatieve vertaling gemaakt van de vraag naar werkmilieus. Daarbij zijn de activiteit van een bedrijf (en daarmee de mate van hinder), maar ook de omvang van een bedrijf leidende aspecten. In de Hoeksche Waard onderscheiden we de volgende vier typen werkmilieus:

20,0 18,0 16,0 14,0

7,3

12,0

10,0 8,0

• •

• •

Gemengd stedelijk: lichte bedrijvigheid, (consumenten)diensten, klein tot middelgroot (tot max 1 ha), milieucategorie 1 t/m 3.1 Regulier: reguliere bedrijfsactiviteiten zoals (groot)handel, bouw, productie en transport, (boven)lokaal, klein tot middelgroot (tot maximaal enkele kavels van 1 à 2 hectare), milieucategorie overwegend 3.1 t/m 4.2 (maar in praktijk vaak ook categorie 1 en 2 gevestigd). Grootschalige distributie: grootschalige distributie en warehousing, logistieke dienstverlening, (boven)regionaal, kavels veelal groter dan 2 a 3 hectare. Milieucategorie t/m 3.2, incidenteel hoger. Grootschalige productie: grootschalige (overwegend vanaf 1 ha) productie/assemblage/recycling/etc., circulair, regionaal. Veelal ook hogere milieucategorie (3.2 en hoger).

Op basis van de kwantitatieve vraagraming hierboven (conform uitgangspunten van de provinciale behoefteraming) een actuele vertaling gemaakt van de vraag per type werkmilieu in de Hoeksche Waard voor de komende tien jaar. Hierbij valt op dat het merendeel van de vraag zich richt op reguliere bedrijfsactiviteiten, maar dat tegelijkertijd ook een toenemend aandeel van de vraag gericht is op meer grootschalige kavels voor de distributie en productie.

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

6,0

10,1

4,0 2,0 0,0

5,2

5,9

Grootschalige distributie

Grootschalige productie

1,8 Gemengd stedelijk

Regulier

Vraag totaal 2025-2035 (hoog)

Vervangingsvraag 2025-2035

Figuur 14: Vraag naar bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard 2025-2035, uitgesplitst naar werkmilieus.

2.6

Beschikbaar aanbod van bedrijventerreinen

Leegstand van bedrijfsruimte onder gewenst frictieniveau Een van de meest urgente opgaven is de beschikbaarheid van voldoende ruimte voor bedrijven in onze gemeente. In ons Actieplan bedrijventerreinen Hoeksche Waard (2022) hebben we aangegeven dat de leegstand van bedrijfspanden onder het frictieniveau ligt. In december 2024 stonden er 46 objecten te koop of te huur op bedrijventerreinen in onze gemeente, wat neerkomt op ongeveer 21.200 m² aan bedrijfsruimte. Daarmee ligt de frictieleegstand op minder dan 2%, wat ruim onder de gewenste frictieleegstand van 5 à 6% is.

19

Planaanbod van bedrijventerrein: circa 18,5 ha beschikbaar In de gemeente is in totaal 18,5 ha hard (plan)aanbod aan bedrijventerrein beschikbaar. Het merendeel van het planaanbod bevindt zich op bedrijventerrein Mijlpolder (incl. uitbreiding) (’s-Gravendeel) en Proeftuin Cromstrijen (Numansdorp).

werkmilieu minder geschikt. Bovendien bieden ook veel bestaande bedrijventerreinen momenteel ruimte aan niet-bedrijfsruimteactiviteiten en consumentendiensten.

Locatie

Regionaal bedrijventerrein Hoeksche Waard 1e fase (OudBeijerland)

+-

v

x

v

Mijlpolder (incl. uitbreiding) (‘sGravendeel)

x

v

x

v

Proeftuin Cromstrijen (Numansdorp)

x

v

v

v

Direct uitgeefbaar

Niet-direct uitgeefbaar

Totaal

Regionaal bedrijventerrein Hoeksche Waard 1e 0 fase (Oud-Beijerland)

1,7

1,7

Mijlpolder (incl. uitbreiding) (‘s-Gravendeel)

8,3

2,2

10,5

Proeftuin Cromstrijen (Numansdorp)

6,3

0

6,3

Totaal

14,6

4,9

18,5

Tabel 1: Uitgeefbaar aanbod van bedrijventerreinen in de gemeente Hoeksche Waard (peildatum januari 2025).

Naast planaanbod met een vigerend Omgevingsplan heeft de gemeente concrete (zachte) plannen voor ontwikkeling van Hoogerwerf-Oost (OudBeijerland, 10 hectare) en de Verlengde Edisonlaan/Broekseweg (Strijen, 4 hectare). Kwalitatief: bestaand aanbod vooral geschikt voor reguliere bedrijfsruimte en (grootschalige) productie We beoordelen het harde planaanbod op ruimtelijk relevante kenmerken (zie tabel hieronder). Hiervoor hebben we gebruik gemaakt van de typologie van werkmilieus en bijbehorende relevante kenmerken. Een bedrijventerrein kan voor meerdere werkmilieus geschikt zijn. Er zijn ook uitsluitingscriteria gehanteerd voor bepaalde werkmilieus, zoals een minimale kavelomvang voor grootschalige distributie of productie. Beschikt een terrein daar niet over, dan is het per definitie niet geschikt. Uit deze beoordeling volgt dat alle terreinen in theorie geschikt zijn voor reguliere bedrijfsruimteactiviteiten en grootschalige productie (overwegend vanaf 1 ha). Voor grootschalige distributie zijn terreinen, bijvoorbeeld door beperkte aanbod van grote kavels (>2 a 3 ha) minder geschikt. Alleen de Proeftuin Cromstrijen (Numansdorp) biedt hier ruimtelijk mogelijkheden voor. Het gemengd stedelijk milieu heeft voorkeur voor ligging direct nabij bebouwd (woon)gebied. Het aanbod in de Hoeksche Waard is voor dit

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

Locatie

Gemengd Regulier stedelijk

Grootschalige Grootschalige distributie productie

Tabel 2: Uitgeefbaar aanbod van bedrijventerreinen naar type werkmilieu in de gemeente Hoeksche Waard.

Conclusie: behoefte aan extra ruimte voor bedrijven Tegenover de totale vraag naar bedrijventerreinen van 30 ha voor de komende tien jaar staat een hard planaanbod van in totaal 18,5 ha. Hieruit volgt een kwantitatief tekort van tot van iets minder dan 12 hectare netto. Voor de periode tot 2040 loopt dit tekort op naar 20 hectare netto. Naast het realiseren van nieuwe uitbreidingsruimte, kan door intensief ruimtegebruik en het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen deze behoefte ook deels worden ingevuld.

Figuur 15: Confrontatie vraag en aanbod in Hoeksche Waard 2025-2035.

20

2.7

Behoefte aan kantoorruimte in de Hoeksche Waard

Beperkte uitbreidingsvraag, maar ook vervangingsopgave Voor de berekening van de toekomstige vraag naar kantoorruimte in de Hoeksche Waard baseren we ons op de meest actuele behoefteraming van de provincie Zuid-Holland (bron: Behoefteraming kantoren ZuidHolland, mei 2023). Momenteel beschikt de gemeente over een totale kantorenvoorraad van circa 52.000 m2 vvo. Uitgaande van een gemiddelde kantoorquotiënt van 20 tot 25 m2 vvo per werkzame persoon, volgt hieruit dat er in de gemeente circa 2.000 tot 2.500 kantoorbanen zijn. Uit de prognose volgt een beperkte uitbreidingsvraag van circa 1.500 m2 vvo voor de periode tot 2035. Dit vraagt om mogelijke nieuwe uitbreidingslocaties in de gemeente. Na 2035 blijft de totale voorraad stabiel en is er geen aanvullende uitbreidingsvraag. Naast uitbreidingsvraag kent ook de kantorenmarkt een vervangingsopgave. Uit de analyses van de provincie volgt dat de Hoeksche Waard tot 2035 een vervangingsopgave heeft van circa 4.200 m2 vvo. Dit betreft de opwaardering/herontwikkeling van verouderde kantoorobjecten, maar kan ook gaan om sloop-nieuwbouw, bijvoorbeeld na transformatie van incourant aanbod.

Figuur 16: Kantoorpanden op locatie De Hoogerwerf (Oud-Beijerland).

In samenspraak met de regio Zuid-Holland Zuid en regiogemeenten is een regionale kantorenstrategie opgesteld. Voor de Hoeksche Waard is van belang dat de kantorenvoorraad op niveau blijft en er voldoende ruimte voor economie (kantoorbanen) geborgd blijven. Voor ons als gemeente betekent dit onder meer dat we gebruik gaan maken van een transparant transformatiekader (bij initiatieven voor transformatie van kantoorpanden), maar ook dat we rekening moeten houden bij nieuwe planontwikkeling met vervanging van bestaande, verouderde kantoorruimte.

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

21

3

Strategie

⮕ Passief

1. Richting geven Beinvloeden keuzes partijen d.m.v. communicatieve instrumenten

Welke afspraken horen hierbij? •

4. Stimuleren (financieel) (In)direct verlagen kosten/risico's partijen d.m.v. financiële instrumenten 5. Zelf doen / mee-investeren Regie, zelf herontwikkelen / eigendom, mee investeren, actief (grond)beleid

Figuur 17: Sturingsinstrumenten voor gemeente Hoeksche Waard (o.b.v methodiek Rebel Group).

3.1

Bedrijventerreinen zijn schoon, heel en veilig. De basis moet op orde zijn. -

Opstellen van een gebiedsvisie voor bedrijventerreinen samen met ondernemers / eigenaren, om kwaliteit en veiligheid te verbeteren (zie ook 3.2). Op Boonsweg (Heinenoord), Mijlpolder (’s-Gravendeel) en Zuid-Beijerland (Zuid-Beijerland) zijn de grootste verbeteringen nodig. Ook voor De Bosschen (OudBeijerland) is een gebiedsvisie wenselijk, mede door veel initiatieven vanuit de ondernemers/eigenaren zelf (o.a. gericht op efficiënt ruimtegebruik).

-

Verkennen of op bedrijventerreinen openbaar groen geadopteerd kan worden (dit gebeurt momenteel al op Regionaal Bedrijventerrein Hoeksche Waard te Heinenoord).

-

Ontwikkelen vrachtwagenparkeerterrein met laadvoorzieningen en hospitality om vrachtwagenproblematiek aan te pakken.

2. Verbinden Bespoedigen (zelf)organisatie van partijen d.m.v. samenwerkingsinstrumenten 3. Reguleren Beperken mogelijkheden partijen d.m.v. juridische / ROinstrumenten (m.n. aanpassing van planregels / Omgevingsplan)

Actief ⬅

Mate van sturing door Hoeksche Waard

We zetten in op vijf speerpunten. Elk speerpunt heeft een doel, een achterliggende visie en afspraken. De mate van sturing van de Hoeksche Waard verschilt per afspraak.

toegevoegde waarde van deze locaties voor de lokale en regionale economie behouden, wordt geïnvesteerd in de aantrekkelijkheid van het vestigingsklimaat en blijft de Hoeksche Waard ook voor de al gevestigde bedrijven interessant.

Wat is een gebiedsvisie? Een gebiedsvisie is een toekomstplan voor een specifiek gebied. Het geeft richting aan de ontwikkeling van het gebied en helpt bij het maken van keuzes en het stellen van prioriteiten. Een voorbeeld van een gebiedsvisie die opgesteld is door ondernemers is het Toekomstplan Grote Polder 2040 in Zoeterwoude.

Behoud en versterken kwaliteit van bestaande werklocaties

Doel? Behoud en versterken van kwaliteit en (sociaal-)economische waarde van onze werk- en kantoorlocaties. Wat is onze visie? Het is voor de economie in de Hoeksche Waard belangrijk om de kwaliteit op de werklocaties te behouden. Zo wordt werkgelegenheid en de

Strategie werklocaties Hoeksche Waard 2025-2035

•

Bedrijventerreinen zijn goed bereikbaar, zowel per auto, per fiets, en per openbaar vervoer. -

Haalbaarheidsonderzoek naar bushalte op max. 800 meter afstand van top 5 grootste bedrijventerreinen.

22

-

•

Verbeteren voorzieningen voor voetgangers en fietsen op bedrijventerreinen, in samenspraak met ondernemers (team Mobiliteit, conform Mobiliteitsplan Hoeksche Waard, 20 februari 2025). Verhogen organisatiegraad. Dit is essentieel om de kwaliteit op bestaande locaties te verbeteren en om aanspraak te kunnen maken op provinciale financiering.

-

Onderzoek gestart naar de mogelijkheden voor het oprichten van een ondernemersfonds.