Visie Vrijetijdseconomie Hoeksche Waard

In hoofdstuk 4 leest u meer over de gewenste ontwikkelingen per subsector.

Bewegen en recreëren in de buitenruimte is belangrijk voor de gezondheid van al onze inwoners, van jong tot oud. Er is al jaren een toenemende behoefte aan actieve buitenrecreatie, die door de coronacrisis nog eens extra is benadrukt. We willen dat inwoners van alle dorpen in de Hoeksche Waard in hun eigen omgeving kunnen wandelen en fietsen. Bovendien zijn mogelijkheden voor actieve recreatie óók belangrijk om ons eiland aantrekkelijker te maken voor bezoekers. De gemeente gaat daarom bestaande voorzieningen verbeteren én actief investeren in het creëren van meer mogelijkheden voor fietsen, wandelen varen en vissen.

Voorbeelden van mogelijke acties voor het uitvoeringsprogramma  Ruimte bieden voor nieuw dagrecreatief aanbod dat past bij onze kernkwaliteiten;  Verbeteren van voorzieningen op de stranden;  Stimuleren van nieuwe concepten voor waterrecreatie;  Parkeergelegenheid verbeteren rondom waterrecreatieplekken;  Passende evenementen aantrekken, waaronder evenementen op het water;  Ruimte bieden voor horeca in recreatieve focusgebieden en op/bij de stranden, opstellen ontwikkelkader;  Aantrekkelijkheid van winkelgebieden op peil houden en verbeteren;  Ontwikkelen van cultureel aanbod;  Koppeling met streekproducten als onderdeel van de beleving;  Verkennen van mogelijkheden voor verduurzaming van het aanbod en voor verbetering van de inclusiviteit.

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

Dit speerpunt geeft invulling aan de uitgangspunten: 1. De Visie Vrijetijdseconomie richt zich op de eigen inwoners én op bezoekers. 2. Inwoners van alle dorpen in de Hoeksche Waard moeten in de eigen omgeving kunnen wandelen en fietsen. De gemeente gaat hierin actief investeren. 3. Met de Visie Vrijetijdseconomie richten we ons op het faciliteren van initiatieven én op actief uitnodigen en investeren. 4. De Hoeksche Waard is van zichzelf aantrekkelijk genoeg, daar hoeven geen grote recreatief-toeristische toevoegingen bij.

Waar staan we nu? De landschappelijke kwaliteiten van onze gemeente, de rust en de ruimte maken de Hoeksche Waard bij uitstek geschikt voor actieve recreatie zoals fietsen, wandelen en varen. Alhoewel er in onze gemeente ook nu al veel mogelijkheden zijn voor bijvoorbeeld wandelen, fietsen, vissen, varen, kanoën en paardrijden zien we kansen om deze mogelijkheden te verbeteren en uit te breiden. We hebben op dit moment al een goed dekkend recreatief routenetwerk voor wandelen en fietsen, maar relatief weinig routes per vierkante meter. Bovendien zijn er weinig vrijliggende paden waardoor er veel gecombineerd gebruik is. Dit levert soms gevaarlijke situaties op. Ook zijn er bijvoorbeeld weinig rustpunten langs routes, is er behoefte aan pleisterplaatsen en horeca, en leeft onder inwoners de wens voor een mountainbike-route en meer mogelijkheden om te zwemmen of het water in te gaan. Daarnaast kunnen voorzieningen beter toegankelijk gemaakt worden voor mensen met een beperking. Tot slot is er op provinciaal niveau veel aandacht voor de ontwikkeling van een sterk groenblauw netwerk dat stad en land verbindt, waar we op kunnen aanhaken.

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

Waar werken we naartoe? We willen de bestaande mogelijkheden verbeteren en nieuwe mogelijkheden voor bewegen buiten toevoegen, zodat gasten en inwoners zich uitgenodigd voelen om naar buiten te gaan. We werken toe naar:  Comfortabele en veilige paden voor wandelen en fietsen;  Speciale paden voor specifieke doelgroepen zoals mountainbikers;  Fijnmazig routenetwerk, óók richting de stad en omliggende eilanden;  Goede voorzieningen langs de routes;  Meer mogelijkheden om te zwemmen;  Toegankelijke en goed verbonden buitenruimte.

Voorbeelden van mogelijke acties voor het uitvoeringsprogramma  Verdichten van de routenetwerken;  Rustpunten langs routes creëren;  Ruimte bieden voor horeca op strategische plekken langs de routenetwerken;  Toevoegen van mogelijkheden om te zwemmen;  Wandelommetje(s) bij elke kern mogelijk maken;  Meer vrijliggende wandel- en fietspaden aanleggen;  Aanleggen van één of meerdere mountainbike-routes (MTB);  Uitbreiden van ruiterpaden;  Voorzieningen toegankelijk maken voor mindervalide.

29

Koers en strategie richting 2030

3.2.5. AANTREKKELIJK VERBLIJFSAANBOD Dit speerpunt geeft invulling aan de uitgangspunten: 1. De Visie Vrijetijdseconomie richt zich op de eigen inwoners én op bezoekers. 3. Met de Visie Vrijetijdseconomie richten we ons op het faciliteren van initiatieven én op actief uitnodigen en investeren. 4. De Hoeksche Waard is van zichzelf aantrekkelijk genoeg, daar hoeven geen grote recreatief-toeristische toevoegingen bij. 5. We zetten op het gebied van verblijfsrecreatie in op klein tot middelgroot aanbod. Eén van de opgaven is het vergroten van het aanbod voor verblijf. Met een groter en diverser verblijfsaanbod willen we (dag)gasten verleiden om langer te blijven en hen de mogelijkheid bieden om ons eiland écht te beleven. Daarbij kiest de Hoeksche Waard voor klein tot middelgroot aanbod (maximaal ca. 100-200 verblijfsplaatsen), omdat grootschalig aanbod minder goed past bij het DNA van de Hoeksche Waard en onvoldoende rekening houdt met de kwaliteit rust, ruimte en openheid. Waar staan we nu? Op dit moment bestaat het verblijfsaanbod in onze gemeente vooral uit (vaste) camping- en ligplaatsen. Voor het overige is het aanbod bescheiden en kleinschalig, maar daardoor juist ook authentiek en charmant. Er zijn weinig winterproof verblijfsaccommodaties zoals hotels en B&B’s. De spreiding van het aanbod over het eiland, is goed.

Met het oog op onze unieke ligging en kernkwaliteiten, zien we onder voorwaarden kansen voor uitbreiding en diversificatie van het verblijfsaanbod. Er is een toetsingswijzer opgesteld, die de gemeente handvatten biedt om aanvragen voor nieuwe verblijfsaccommodaties te beoordelen.

30

Waar werken we naartoe? Om te kunnen profiteren van de kansen die verblijfstoerisme de Hoeksche Waard biedt, is uitbreiding van het verblijfsaanbod in aansluiting op de wensen van onze gasten essentieel. We zorgen ervoor dat dit niet ten koste gaat van onze kernkwaliteiten. We werken toe naar:  Nieuw klein tot middelgroot aanbod, dat past bij het DNA van de Hoeksche Waard;  Inzetten op onderscheidend vermogen en hoge kwaliteit in aansluiting op de wensen van de doelgroep;  Bijzondere concepten met een unieke belevingswaarde, zoals slapen in erfgoed, op het water of in de natuur;  Aanbod met een kwaliteit die je verwacht van het eiland: zicht op de horizon binnen handbereik, gezellig, knus en in verbinding met de inwoners. In hoofdstuk 4 leest u meer over het type verblijfsrecreatieve ontwikkelingen dat we beogen.

Voorbeelden van mogelijke acties voor het uitvoeringsprogramma  Ruimte bieden voor nieuw verblijfsaanbod, zoals drijvende huisjes, verblijf bij de boer, campings met toeristische plaatsen;  Verkennen van randvoorwaarden om medewerking te verlenen aan initiatieven voor verblijfsaccommodaties bij jachthavens;  Benutten van vrijkomende agrarische bebouwing;  Stimuleren van clustervorming, waarbij dag- en verblijfsrecreatie aan elkaar gekoppeld worden om de trekkracht te vergroten;  Implementeren en doorontwikkelen van de Toetsingswijzer Nieuwe Initiatieven tot een uitnodigend ontwikkelkader.

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

3.2.6 VRIJETIJDSVOORZIENINGEN VOOR ÉN DOOR JEUGD EN JONGEREN Dit speerpunt geeft invulling aan de uitgangspunten: 1. De Visie Vrijetijdseconomie richt zich op de eigen inwoners én op bezoekers. 3. Met de Visie Vrijetijdseconomie richten we ons op het faciliteren van initiatieven én op actief uitnodigen en investeren. 7. Voor jongeren ontwikkelt de gemeente samen met jongeren en initiatiefnemers een recreatief aanbod dat aanvullend is op het jongerenwerk en rekening houdt met een differentiatie in leeftijdscategorieën (met het oog op interessegebied en veiligheid). Daarbij wordt voorzien in meer buitenspeelplekken voor kinderen in de basisschoolleeftijd en actieve gemeente-brede recreatie voor de jongeren van 12 t/m 20 jaar. De jeugd is de toekomst van ons eiland. Goede vrijetijdsvoorzieningen helpen om hen vast te houden en dragen bij aan de aantrekkelijkheid van onze gemeente voor jonge huishoudens. De jeugd weet zelf het beste waar zij behoefte aan heeft. Daarom richt dit speerpunt zich specifiek op buitenspeelplekken voor kinderen in de basisschoolleeftijd en een gemeentebreed vrijetijdsaanbod door én voor jeugd en jongeren, in de leeftijd van 12 t/m 20 jaar. Waar staan we nu? Uit een enquête onder inwoners blijkt dat er in onze gemeente een groot gemis is van voorzieningen voor jeugd en jongeren.

Er zijn weinig plekken waar de jeugd welkom is en hangplaatsen worden over het algemeen niet getolereerd. Ook zien we dat het aanbod dat er al wel is, nog niet altijd bekend is. Mede daardoor trekken jongeren steeds vaker naar de stad. We ondernemen al actie om hier verandering in te brengen. Er ligt een raadsvoorstel voor het realiseren van jongerenontmoetingsplekken en er komt een jongeren-participatieprogramma. We zien kansen om daar vanuit recreatie en toerisme goed bij aan te sluiten en om samen met jeugd en jongeren te werken aan goede vrijetijdsvoorzieningen.

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

Waar werken we naartoe? We willen dat er in de Hoeksche Waard genoeg te doen is voor onze jeugd. We werken toe naar een passend vrijetijdsaanbod, onder meer in samenhang met ons Cultuurbeleid, voor jeugd en jongeren van verschillende leeftijdsgroepen, dat bijdraagt aan de aantrekkelijkheid van de Hoeksche Waard als vestigingsgebied voor jongeren en jonge huishoudens.

Voorbeelden van mogelijke acties voor het uitvoeringsprogramma  Bestaand aanbod voor de jeugd beter zichtbaar en vindbaar maken in samenwerking met gebiedsmarketing;  Aansluiting zoeken bij het jongerenparticipatieprogramma;  Verkennen van initiatieven zoals een theater, poppodium en/of bioscoop, in samenhang met het Cultuurbeleid;  Aanleggen van één of meerdere Mountainbikeroutes (zie speerpunt 4);  Toevoegen van plekken waar jongeren kunnen ‘chillen’ (ontmoetingsplekken);  Stimuleren van initiatieven op het gebied van karten, lasergamen of paintballen op daarvoor geschikte plekken;  Mede organiseren van evenementen voor en door jongeren;  Meer buitenspeelplekken voor grotere kinderen realiseren;  Gebruik maken van de mogelijkheden die sociale media en moderne technieken bieden.

We zien kansen om samen met jeugd en jongeren te werken aan goede vrijetijdsvoorzieningen.

31

Koers en strategie richting 2030

3.2.7 BEREIKBAAR EILAND Dit speerpunt is een belangrijke voorwaarde voor het realiseren van onze ambities voor de vrijetijdseconomie in het algemeen, en heeft daarom een indirecte relatie met alle uitgangspunten. De ligging is een belangrijke onderscheidende kracht van onze gemeente en biedt interessante kansen voor het verder ontwikkelen van recreatie en toerisme. Een goede bereikbaarheid is daarvoor essentieel. Als eiland hebben we maar een beperkt aantal verbindingen met het vasteland. Dat maakt ons soms kwetsbaar en betekent dat er structureel aandacht nodig is voor het behouden en verbeteren van de bereikbaarheid. Naast deze ‘externe’ bereikbaarheid, richt dit speerpunt zich óók op de interne bereikbaarheid, oftewel de verplaatsingsmogelijkheden binnen onze gemeente zelf. Waar staan we nu? De komende jaren worden alle drie de vaste verbindingen aangepakt, waardoor de autobereikbaarheid van de Hoeksche Waard verslechtert én de pleziervaart ernstige hinder ondervindt. We hebben ons met man en macht ingezet om de verkeershinder zoveel mogelijk te beperken, maar onze positie is kwetsbaar. Er zijn ook andere aandachtspunten: er is geen waterbusverbinding meer met de steden en de frequentie van het openbaar vervoer op het eiland en de verbindingen met de stad zijn beperkt.

Verdere versobering dreigt, nu het openbaar vervoer onder druk staat en mogelijk haltes worden geschrapt Bovendien leidt de grote afhankelijkheid van de auto bijvoorbeeld tot aandachtspunten met parkeren, zoals op warme dagen bij de Binnenbedijkte Maas. Er is ook goed nieuws. Zo is een deel van de snelfietsroute vanuit de regio Rotterdam/Den Haag naar de aanlegplaats van de veerboot naar Tiengemeten (Tiengemetenpad) gerealiseerd en worden de verbindingen over water (pontjes) niet alleen gebruikt voor woon-werkverkeer, maar zijn ze ook populair onder recreanten. Waar werken we naartoe? We willen de interne en externe bereikbaarheid van onze gemeente over land en water waarborgen en verbeteren. We willen het volgende bereiken:  De Hoeksche Waard moet bereikbaar blijven over de weg, ook in de weekenden;  Betere bereikbaarheid via water, ook vanuit de steden;  Betere bereikbaarheid via (snel)fietsroutes;  In mobiliteitsbeleid voldoende aandacht voor toerisme en recreatie;  Adequate parkeervoorzieningen;  Meer aandacht voor de ‘last mile’.

32

Voorbeelden van mogelijke acties voor het uitvoeringsprogramma (in samenwerking met afdeling mobiliteit)  In gesprek met Rijkswaterstaat en provincie over het voorkomen van verkeershinder door werkzaamheden;  Samen met partners als provincie en Rijkswaterstaat actief zoeken naar goede oplossingen om ons eiland op de lange termijn bereikbaar te houden voor inwoner én toerist;  Actief in beeld raken bij de afdeling mobiliteit om koppelkansen voor recreatie en toerisme te realiseren;  Afronden van Tiengemetenpad en andere snelfietsroutes;  Stimuleren van gebruik elektrische fiets (oplaadpalen);  Verkennen van de mogelijkheden voor herintroductie Waterbus vanuit Dordrecht / Rotterdam, incl. geschikte afmeerlocatie;  Nachtverbinding met de stad voor jongeren;  Pontjes jaarrond laten varen (onderzoek professionalisering vaarverbindingen);  Verkenning van een verbinding over water naar Voorne-Putten;  Koppelen van recreatief en utilitair vervoer;  Ontwikkelen overstappunten van auto naar openbaar vervoer.

3.3 RANDVOORWAARDEN Er zijn een aantal belangrijke randvoorwaarden voor het realiseren van onze ambitie. We zetten ons samen met de sector en andere betrokken partijen actief in voor het creëren van deze randvoorwaarden. Behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit De diversiteit van ons cultuurlandschap geeft de Hoeksche Waard haar unieke karakter en onderscheidend vermogen. De open landschappen, agrarische landschappen, de rivieren, kreken en (historische) dorpen zijn een belangrijke kwaliteit voor recreatie en toerisme. We koesteren deze waarden en zetten ons in voor het behouden en versterken ervan. Met de Visie Vrijetijdseconomie zetten we mede in op het beleefbaar maken van ons unieke landschap voor recreatie en toerisme. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat natuuren cultuurwaarden samengaan met recreatie en toerisme en dat deze elkaar zoveel mogelijk versterken. Toeristisch recreatieve ontwikkelingen moeten in balans zijn met het landschap, de natuur en de leefbaarheid van omwonenden. De Omgevingsvisie en de gebiedsvisie die zijn opgesteld bieden een belangrijke kapstok voor het bewaken van de kwaliteiten van de Hoeksche Waard.

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

Voldoende ruimte voor ondernemerschap Van oudsher kenmerkt de Hoeksche Waard zich door ondernemerszin. Voor een bloeiende en winstgevende sector, die optimaal bijdraagt aan het woon- en leefklimaat en de vitaliteit van de Hoeksche Waard, is het belangrijk dat we als gemeente voldoende ruimte bieden om te ondernemen en initiatieven te ontplooien. Dit is ook één van de uitgangspunten die de gemeenteraad voor de visie heeft meegegeven. De gemeente heeft daarom een positieve grondhouding tegenover initiatieven die bijdragen aan de ambitie en doelen van de Visie Vrijetijdseconomie. Vanuit de sector is er behoefte aan een duidelijk ontwikkelkader voor bijvoorbeeld verblijfsrecreatie, horeca en multifunctionele landbouw. Daar gaan we mee aan de slag. Daarnaast is het belangrijk om deze ontwikkelruimte op een verantwoorde manier te borgen in het bestemmingsplan en het toekomstige omgevingsplan. Voldoende gekwalificeerd personeel In de gastvrijheidssector en dan met name in de horeca, zien we een steeds groter tekort aan (geschoold) personeel, waardoor de gastvrijheid onder druk staat. Door corona is dit tekort verder toegenomen. Om onze ambitie voor een groter en meer divers vrijetijdsaanbod waar te maken, is daarom nadrukkelijk aandacht nodig voor de beschikbaarheid van personeel.

In het kader hiervan is de gemeente in 2019 al gestart met de stichting onderwijs bedrijfsleven (SOB) die zich inzet voor (loopbaan) activiteiten van het voortgezet onderwijs, met extra aandacht voor techniek, ICT en zorg. Daarnaast is in 2020 een gezamenlijke regionale vacaturebank opgezet om ervoor te zorgen dat werkgevers en werkzoekenden elkaar beter weten te vinden. Als gemeente willen we actief kijken naar wat we nog meer kunnen doen, zoals het verkennen van mogelijkheden voor samenwerking met onderwijsinstellingen in de regio en het verbinden van werkgevers in de vrijetijdssector aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

kunnen maken. Bijvoorbeeld door speeltoestellen geschikt te maken voor kinderen met een beperking en door winkelcentra en winkels zoveel mogelijk drempelvrij te maken. Behoud van cultuur en erfgoed De rijke cultuurhistorie is een belangrijke toeristisch-recreatieve kernwaarde van de Hoeksche Waard. Het zijn belangrijke factoren in de toeristisch-recreatieve beleving en ze bieden kansen voor verdere aanbodversterking en productontwikkeling. Voor het verder ontwikkelen van recreatie en toerisme is het daarom van belang om landschapskwaliteit, cultuurhistorie en erfgoed te behouden. Andersom kunnen recreatie en toerisme daar ook aan bijdragen. Bijvoorbeeld door herbestemming van monumenten met een nieuwe toeristisch-recreatieve functie en door inkomsten uit toerisme en recreatie te benutten voor instandhouding en restauratie van erfgoed. We investeren actief in het behoud van ons erfgoed. Ons erfgoedbeleid is daarvoor leidend (op dit moment: Erfgoedbeleid gemeente Hoeksche Waard 2019-2023). Als gemeente kijken we bovendien samen met eigenaren van erfgoed en de vrijetijdssector naar mogelijkheden voor koppelkansen.

Inzetten op verduurzaming en inclusiviteit Om klaar te zijn voor de toekomst is het belangrijk dat ondernemers voldoende mogelijkheden hebben om duurzaam te ondernemen. We willen graag verkennen wat zij daarvoor nodig hebben. We stimuleren verduurzaming van ons bestaande dag- en verblijfsaanbod en kijken bij de realisatie van nieuw aanbod specifiek naar duurzaamheidsaspecten. We ontmoedigen gebruik van plastic wegwerpbekers bij evenementen, stimuleren aansluiting bij keurmerken als Green Key en kijken samen met ondernemers hoe energie- en waterverbruik verminderd kunnen worden en wat de mogelijkheden zijn voor circulair bouwen. Ook steunen we initiatieven voor elektrisch vervoer over weg en water. Naast duurzaamheid, zetten we ook nadrukkelijk in op inclusiviteit. We willen dat onze recreatievoorzieningen toegankelijk zijn voor iedereen. Daarom gaan we het bestaande publieke aanbod goed onder de loep nemen en kijken hoe we dat aanbod meer inclusief

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

33

Hoofdstuk 4

Uitwerking naar subsector We hebben onze ambitie vertaald naar een aantal richtinggevende uitspraken voor elke subsector. Hiermee geven we aan welke ontwikkelingen we juist wel en juist niet wenselijk vinden voor het verwezenlijken van onze ambitie. Deze richtingen zijn een hulpmiddel bij het maken van afwegingen bij aanvragen voor nieuwe initiatieven en kunnen worden gebruikt als aanzet voor verder uit te werken beleid.

4.1 VERBLIJFSACCOMMODATIES Dit is ons droombeeld: Een divers en onderscheidend verblijfsaanbod, dat past bij het DNA, de aard en de schaal van de Hoeksche Waard en dat gasten de unieke kwaliteiten van ons eiland optimaal laat beleven, zonder deze negatief te beïnvloeden. Dit willen we wel:  Bij alle initiatieven wordt bijzondere aandacht besteed aan een goede landschappelijke inpassing en bereikbaarheid en een onderscheidend concept en hoge kwaliteit. Parkeren wordt opgelost op eigen terrein. Bij het beoordelen van nieuwe initiatieven wordt gebruik gemaakt van de Toetsingswijzer Nieuwe Initiatieven;  Nieuw klein tot middelgroot verblijfsaanbod. Voor nieuwe accommodaties kan gedacht worden aan een huisjespark met maximaal circa 200 huisjes dat is verbonden aan de voorzieningen van de omgeving, een hotel van maximaal circa 100 kamers voor de zakelijke markt, bed & breakfasts en groepsaccommodaties. Bij ontwikkeling van nieuw verblijfsaanbod is het belangrijk dat de behoefte is aangetoond en dat het ruimtelijk wordt ingepast;  Speciale verblijfsconcepten met een bijzondere beleving. Voorbeelden zijn glamping-accommodaties, overnachten in erfgoed, accommodaties met wellnessvoorzieningen (sauna, jacuzzi, e.d.) of accommodaties gekoppeld aan natuur, water en/of duurzaamheid;

34

Impressie ambitie verblijfsaccommodaties

 Kleinschalige verblijfsaccommodaties gekoppeld aan de beleving van het water op terreinen van jachthavens (zoals natuurlijk vormgegeven waterwoningen en dobberhuisjes), om in te spelen op de veranderende wensen van de waterrecreant;  Kleinschalige verblijfsaccommodaties of groepsaccommodaties bij de boer als nevenactiviteit, om zo agrariërs de mogelijkheid te geven voor aanvullende inkomstenbronnen;  Herbestemmen van vrijkomende agrarische bebouwing en erfgoed tot verblijfsaccommodaties;  Hotelontwikkeling op goed bereikbare plekken;  Uitbreiding van bestaande verblijfsaccommodaties mits sprake blijft van klein tot middelgroot aanbod;  Ruimte voor maatwerk bij initiatieven die bijdragen aan de doelen van de Visie Vrijetijdseconomie. Dit willen we niet: Χ Nieuwe grootschalige verblijfsrecreatieve ontwikkelingen die niet bij het DNA van de Hoeksche Waard passen; Χ Tweede woningen, die weinig of helemaal niet wordt verhuurd aan toeristen; Χ Vakantieparken zonder robuuste en duurzame beheeren exploitatieafspraken tussen alle eigenaren. Deze uitspraken geven (mede) richting aan het (nog op te stellen) ontwikkelkader en ruimtelijk beleid voor het buitengebied (omgevingsplan / bestemmingsplan).

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

35

Uitwerking naar subsector

4.4 RECREATIEF WINKELEN Dit is ons droombeeld: Een aantrekkelijke mix van recreatieve winkelvoorzieningen in Oud-Beijerland, het bruisende winkelhart van onze gemeente, en een sterk netwerk van landwinkels verspreid over het eiland, die gezamenlijk een bovenregionale aantrekkingskracht hebben. Dit willen we wel:  Aantrekkelijkheid van Oud-Beijerland als hoofdwinkelcentrum vergroten. Meer groen in het straatbeeld, gevarieerd winkelaanbod en activiteiten om bezoekers langer vast te houden;  Zoveel mogelijk behouden van winkelvoorzieningen in de andere kernen;  Versterken van het netwerk van landwinkels en streekproducten. Deze winkels passen goed bij de Hoeksche Waard en hebben potentie om gezamenlijk een grotere aantrekkingskracht op gasten van buiten ons eiland uit te oefenen1. Dit willen we niet: Χ Grote detailhandelsvoorzieningen buiten de dorpskernen. Deze uitspraken geven (mede) richting aan de eventuele actualisatie van het detailhandelsbeleid van de gemeente.

4.2 ATTRACTIES EN BEZIENSWAARDIGHEDEN

4.3 ROUTENETWERK

Dit is ons droombeeld: Een goed verbonden aanbod van dagattracties en bezienswaardigheden dat past bij de wensen van onze inwoners, dat gasten verleidt om langer in onze gemeente te verblijven en waarmee we onze onderscheidende kracht benutten en versterken. Bijzondere aandacht gaat uit naar inclusiviteit en naar passende vrijetijdsvoorzieningen voor jeugd en jongeren.

Dit is ons droombeeld: Een fijnmazig routenetwerk voor fietsen, wandelen, varen, kanoën en paardrijden. Een netwerk van hoge kwaliteit en met goede voorzieningen, dat inwoners en gasten onze unieke landschappen laat beleven en ons eiland verbindt met de regio.

Dit willen we wel:  Bestaand aanbod door ontwikkelen en beter met elkaar verbinden, bijvoorbeeld door arrangementen;  We staan open voor de ontwikkeling van nieuw aanbod dat de unieke kwaliteiten van ons eiland beleefbaar maakt. Zoals een grote natuurspeeltuin, attractie op het gebied van agrifood of bezoekerscentrum. We kijken hierbij goed naar de ruimtelijke voorwaarden, zoals landschappelijke inpassing, bereikbaarheid en parkeren;  Meer plekken waar jongeren elkaar kunnen ontmoeten;  Meer buitenspeelplekken voor kinderen;  Verkennen van mogelijkheden voor een regionale podiumvoorziening, in samenhang met ons Cultuurbeleid. Dit willen we niet: Χ Grootschalige attracties die die afbreuk doen aan ons landschap of die geen binding hebben met de Hoeksche Waard (dat wil zeggen, die op elke plek in Nederland zouden kunnen staan);

36

4.5 HORECA (exclusief hotels, voor hotels zie verblijfsaccommodaties) Dit is ons droombeeld: Horeca-aanbod dat bijdraagt aan de vitaliteit van de kernen, met een goede mix van concepten en doelgroepen. In de kernen en op strategische locaties in het buitengebied, waar inwoners en gasten volop kunnen genieten van onze lokale producten. Dit willen we wel:  Optimaal en duurzaam herstel van ons huidige horeca-aanbod van de coronacrisis. Bijvoorbeeld door uitbreiding van de terrassen en investeringen van de gemeente in de omgevingskwaliteit in de kernen om een aantrekkelijk verblijfsklimaat te realiseren;  Vergroten van het horeca-aanbod op strategische plekken langs het routenetwerk, langs strandjes en op plekken waar het onze inwoners en gasten de kans biedt om ons landschap te beleven;  Een vitaal horeca-aanbod in de kernen, dat bijdraagt aan de aantrekkelijkheid en het economisch profiel. Aanbod dat aantrekkelijk is voor jongeren, zoals nachthoreca, is daarbij zeer gewenst;  Horeca als ondersteunende functie bij detailhandel om beleving en te stimuleren, voor zover dit past binnen de drank- en horecawetgeving. Dit willen we niet: Χ Wildgroei aan nieuwe horecavoorzieningen. De voorzieningen moeten goed passen op de betreffende locatie en daar van meerwaarde zijn; Χ Meer van hetzelfde.

Nieuwe horecavoorzieningen zijn bij voorkeur aanvullend op het bestaande aanbod (als het gaat om concept, doelgroep); Χ Het bereiken van het landelijk gemiddelde aan horecavoorzieningen per inwoner is geen doel op zich, en de vraag is of dit realistisch is. Belangrijker is dat het horeca-aanbod past bij de Hoeksche Waard. Deze kaders geven richting aan het (nog op te stellen) horecabeleid voor de gemeente.

Dit willen we wel:  Meer vrijliggende paden en verdichting van het netwerk voor wandelen en fietsen. Zoals wandelen over boerenlandpaden en langs akkerranden en een grotere ommetjesdichtheid (2-5 km) vanuit de dorpen;  Realiseren van mountainbikeroutes op plekken waar deze de natuur niet schaden;  Uitbreiding van het ruiternetwerk, waar mogelijk in de omgeving van maneges;  Optimaliseren van het kanoroutenetwerk;  Meer pleisterplaatsen en rustpunten langs het routenetwerk, bijvoorbeeld gekoppeld aan een uitkijkpunt, horecavoorziening of multifunctionele landbouw;  Vrijliggende en gescheiden paden voor de verschillende modaliteiten.

Conform de Detailhandelsvisie Hoeksche Waard moet de verkoop van producten in landwinkels een beperkte omvang hebben en aansluiten op de hoofdactiviteit, om eventuele ongewenste effecten op de reguliere winkelcentra te voorkomen. Aanvullende voorwaarde is dat dat de verkoop op verantwoorde wijze ruimtelijk wordt ingepast, zodat geen negatieve gevolgen ontstaan voor de omgeving. 1

Dit willen we niet: Χ ‘Funvervoer’ (zoals scooters, eendjes en solexen) in grote groepen, voor zover dit andere weggebruikers hindert.

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

37

Uitwerking naar deelgebied

Hoofdstuk 5

Uitwerking naar deelgebied Ons eiland kent verschillende gebieden met elk een eigen karakter. We vinden het belangrijk dat toeristischrecreatieve ontwikkelingen daar zo goed mogelijk bij aansluiten. Daarom geven we voor elk deelgebied aan welk type ontwikkelingen we hier passend vinden. 4.6 EVENEMENTEN

4.7 MULTIFUNCTIONELE LANDBOUW

Dit is ons droombeeld: Divers evenementenaanbod met een verschillende mate van aantrekkingskracht (lokaal, regionaal, bovenregionaal), die de gebiedsidentiteit van de Hoeksche Waard versterken en bijdragen aan de doelen van de Visie Vrijetijdseconomie.

Dit is ons droombeeld: Agrifood als icoon voor de bestemming Hoeksche Waard: en netwerk van recreatievoorzieningen dat onze innovatieve agrifoodsector op de kaart zet en zowel inwoners als gasten kennis laten maken met al onze mooie producten.

Dit willen we wel:  Evenementen op het gebied van agrifood, zoals een jaarlijks agrifood evenement en boerenmarkten;  Sportieve evenementen;  Evenementen op het water;  Evenementen voor en door jongeren;  Meerdaagse evenementen die verblijfsgasten aantrekken.

Dit willen we wel:  Samenwerking tussen aanbieders bevorderen;  Grotere aantrekkingskracht creëren door bestaande initiatieven aan elkaar te koppelen (o.a. met behulp van een themalijn);  Initiatieven op het gebied van toerisme en recreatie als aanvullend verdienmodel voor de agrarische sector;  Ontwikkelingen met educatieve waarde en initiatieven gericht op jeugd en jongeren;  Agrarisch erfgoed beleefbaar maken door herinvulling met een toeristisch-recreatieve functie;  Doorontwikkeling van bestaande initiatieven.

Dit willen we niet: Χ (Nieuwe) grootschalige evenementen die niet aansluiten op gebiedsidentiteit en doelen van de visie; Χ Evenementen die onevenredige overlast veroorzaken voor de omgeving.

Inwoners en gasten kennis laten maken met al onze mooie producten.

38

Dit willen we niet: Χ Initiatieven op het gebied van recreatie en toerisme die de agrarische sector hinderen of verdringen. Deze uitspraken geven (mede) richting aan (nog op te stellen) ontwikkelkader toerisme en recreatie en ruimtelijk beleid voor het buitengebied (omgevingsplan / bestemmingsplan).

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

39

Uitwerking naar deelgebied

5.1 ZUIDRAND (incl. Tiengemeten) De Zuidrand is in de Omgevingsvisie aangewezen als één van de twee recreatieve focusgebieden van onze gemeente. Hier liggen kansen voor watergerichte recreatie en natuurattracties. En voor projecten die bijdragen aan een gecombineerde ontwikkeling van sport, woningbouw, verblijfsrecreatie en landschapsontwikkeling, met Numansdorp als regionaal nautisch centrum en Piershil en Strijensas als locaties voor kleinschaliger toeristische voorzieningen.

Voorbeelden van passende ontwikkelingen zijn:  Verbreding van het toeristisch-recreatief product van jachthavens;  Verblijfsrecreatie met een

40

water en/of natuurbeleving;  Ontwikkeling van Tiengemeten als nationaal bekend natuureiland met horeca en musea;  Programma’s voor jong en oud op Fort Buitensluis (locatietheaterproducties, muziekoptredens, een scoutingkamp, beeldende kunst);  Verbeteren van de verbinding tussen Numansdorp, het water en Fort Buitensluis;  Bijzondere publieksvoorzieningen, zoals een ‘outdoor centrum’, een ‘expositielandgoed’, een ‘Nationaal Landschapscentrum’, een ‘getijdentuin’ en een toeristische veerverbinding met Willemstad;  Projecten voor natuur- en recreatieontwikkeling;  Toegankelijkheid en bereikbaarheid van natuurgebieden en water verbeteren met goede toegangsroutes en parkeervoorzieningen;  Beleving van water en landschap versterken;  Het ontwikkelen van een strand met ligweides aan de ‘strandzone’;  Versterken van watergerichte recreatie en natuurattracties in de overgangszone, passend bij een groots, stoer en robuust waterrijk landschap;  Versterken van de beleefbaarheid van cultuurhistorisch waardevolle elementen zoals grienden, het fort en de eendenkooi;  Versterken van de beleving van groenblauwe natuurgebieden met natuurlijke oevers, via routes en pleisterplaatsen en het nationale landschapscentrum;  Het ontwikkelen van arrangementen waardoor bezoekers langer in het gebied verblijven.

5.2 BINNENBEDIJKTE MAAS

5.3 NOORDRAND

De Binnenbedijkte Maas is ons tweede recreatieve focusgebied. Deze voormalige rivierarm is een belangrijke archeologische zone van de Hoeksche Waard met veel vindplaatsen uit de Prehistorie, Romeinse Tijd en Middeleeuwen. De focus ligt in dit gebied op dag- en verblijfsrecreatie.

Aan de noordrand ligt de focus vanwege de ruimtelijke structuur in eerste instantie vooral op bedrijvigheid en wonen. Hier is het kansrijk om recreatie te koppelen aan andere opgaven zoals de realisatie van een getijdenpark.

Voorbeelden van passende ontwikkelingen zijn:  Verbeteren van de toegankelijkheid van de oevers;  Versterken van de herkenbaarheid en beleefbaarheid als oude rivierarm;  Aanlegplaatsen en andere voorzieningen voor waterrecreatie;  Evenementen op het water;  Het versterken van de dagrecreatieve betekenis, bijvoorbeeld door het aanleggen van een waterspeelplaats, een terras aan het water of een kanoverhuur;  (Kleinschalige) verblijfsrecreatie in de maat van het (park) landschap;  Verder ontwikkelen van het recreatieoord tot een openbaar landgoed met bomen en beslotenheid op het water;  Aanleggen van een voetveer of trekpontje tussen de molen en de Sint Anthoniepolder.

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

Voorbeelden van passende ontwikkelingen zijn:  Behouden en versterken van de relatie tussen de dorpskernen en de landschapsstructuur;  Het beleefbaar houden/ maken van het landschappelijke DNA in de dorpskernen (bv. Oud-Beijerland, Puttershoek en Mijnsheerenland);  Uitbouwen van het fijnmazige fietsnetwerk met ontbrekende routes en shortcuts. Het is belangrijk dat dit aansluit op het Regionaal Verkeers en Vervoersplan Hoeksche Waard;  Uitbreiden van de recreatieve voorzieningen. Denk aan: fietsverhuur, terrassen, streekproductenverkoop, kamperen, huisjes aan de kreek of bij de boer, pannenkoekenboerderijen, restaurants en kanoverhuur;  Verdere ontwikkeling en versterking van recreatieve knooppunten;  Uitbreiding van waterrecreatiemogelijkheden in het Spuipark;  Ontwikkeling van een watersportcentrum;  Ontwikkeling van een kleinschalig vakantiepark met drijvende huisjes;  Versterken van het gebied van de Oude Tol met recreatie, een jachthaven en/of woningbouw;  Toevoegen van recreatieve attracties aan het Westelijke Waterfront.

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

5.4 HISTORISCHE DORPEN We willen dat recreatie en toerisme bijdragen aan de vitaliteit en aantrekkelijkheid van de dorpen.

Voorbeelden van passende ontwikkelingen zijn:  Kleinschalige attracties of bezienswaardigheden gekoppeld aan de agrarische sector, zoals pluktuinen, boerengolf, natuurexpedities, waterrecreatie op de kreken, wandeltocht langs akkerranden;  Kleinschalige horeca langs routenetwerken;  Kleinschalige verblijfsrecreatie bij de boer, in buurtschappen en lintbebouwing;  Herbestemming van vrijkomende agrarische bebouwing voor verblijfsrecreatie;  Projecten die de strijd tegen het water (nog) beter zichtbaar maken.

Voorbeelden van passende ontwikkelingen zijn:  Behoud van de dorpsgezichten;  Ontwikkeling van voorzieningen voor jeugd en jongeren;  Ontwikkeling van kleinschalige accommodaties zoals B&B’s;  Kleinschalige toeristischrecreatieve attracties en accommodaties die het verhaal van de Hoeksche Waard vertellen;  Ontwikkelen van aanbod op het gebied van theater en cultuur.

5.5.AGRARISCH GEBIED In het agrarisch gebied liggen kansen voor het verbinden van de sector met recreatie en toerisme. Dat kan in de vorm van nieuwe kennis- en belevingsplekken in de Hoeksche Waard, waar kansen worden benut voor informatie over of beleving van de landbouwsector. En voor het versterken van de herkenbaarheid van het cultuurhistorisch landschap, en dit landschap beleefbaar te maken.

41

Evaluatie en monitoring

Hoofdstuk 6

Vestigingen In 2015 waren er in gemeente Hoeksche Waard 380 toeristisch-recreatieve bedrijven gevestigd en in 5 jaar tijd is dat aantal met 200 gegroeid naar 580 in 2020 (zie figuur 6.2). We willen deze groei voortzetten, maar het groeitempo zal door de nasleep van de coronacrisis lager liggen.

Evaluatie en monitoring

6.1 WERKGELEGENHEID EN VESTIGINGEN Evaluatie Banen en monitoring

De toeristisch-recreatieve sector in gemeente Hoeksche

te we doelen bereiken, gaan we Waard zorgde in 2020 voor 1.540 banen. te toetsen toetsen of of we onze onze doelen bereiken, gaan we Dit is 4,4% van e)jaarlijks monitoren. We hebben een aantal de totale werkgelegenheid, lagerindicatoren is dan het aandeel e)jaarlijks monitoren. We hebben eenwat aantal indicatoren s) benoemd benoemd waarmee we(5,8%) kunnen meten in hoeverre hoeverre wefiguur in waarmee Zuid-Holland enmeten Nederland (6,8%), zie s) we kunnen in we doelen bereiken. Voor elke indicator hebben we een 6.1. De kleinschaligheid van dagattracties en verblijfsacdoelen bereiken. Voor elke indicator hebben we een meting gewenste in opgenomen. commodaties in gemeente Hoeksche Waard is één van meting en en het het gewenste resultaat resultaat in 2030 2030 opgenomen.

de redenen hiervoor. Daarentegen is het aantal banen in

de toeristisch-recreatieve Werkgelegenheid en Werkgelegenheid en vestigingen vestigingen sector in gemeente Hoeksche

Waard de afgelopen jaren sneller gegroeid dan provincin n aal en landelijk gemiddeld. OpvallendHoeksche genoeg is – anders eting: sector eting: De De toeristisch-recreatieve toeristisch-recreatieve sector in in gemeente gemeente Hoeksche d voor Dit de dan provinciaal en landelijk – hetvan effect van de coronacrid zorgde zorgde in in 2020 2020 voor 1.540 1.540 banen. banen. Dit is is 4,4% 4,4% van de totale totale gelegenheid, wat is aandeel in (5,8%) en inlager de Hoeksche niet zichtbaar in het gelegenheid,sis wat lager is dan dan het het Waard aandeelnog in Zuid-Holland Zuid-Holland (5,8%) en aantal rland (6,8%), zie figuur 6.1. De kleinschaligheid van dagattracties rland (6,8%),banen zie figuur 6.1. De kleinschaligheid van dagattracties en en in 2020. jfsaccommodaties jfsaccommodaties in in gemeente gemeente Hoeksche Hoeksche Waard Waard is is één één van van de de nen Daarentegen is aantal banen in toeristischnen hiervoor. hiervoor.We Daarentegen is het hetom aantal banen in de de toeristischzien potentie het aandeel banen in de toerisatieve sector in gemeente Hoeksche Waard de afgelopen atieve sector in gemeente Hoeksche Waard de afgelopen jaren jaren tisch-recreatieve sector in de totale werkgelegenheid er er gegroeid gegroeid dan dan provinciaal provinciaal en en landelijk landelijk gemiddeld. gemiddeld.

Opvallend Opvallend genoeg genoeg te vergroten, alhoewel de groei van het aantal banen in nders nders dan dan provinciaal provinciaal en en landelijk landelijk –– het het effect effect van van de de coronacrisis coronacrisis in in oeksche Waard nog niet zichtbaar in het aantal banen in 2020. deze sector geremd zal worden door de nasleep van cooeksche Waard nog niet zichtbaar in het aantal banen in 2020. rona. Onze inschatting is dat we maximaal net iets onder en om aandeel in provinciale gemiddelde kunnen uitkomen. en potentie potentie het om het het aandeel banen banen in de de toeristisch-recreatieve toeristisch-recreatieve rr in in de de totale totale werkgelegenheid werkgelegenheid te te vergroten, vergroten, alhoewel alhoewel de de groei groei van van antal banen in deze sector geremd zal worden door de nasleep antal banen in zal worden door de nasleep van van In deze 2030sector is hetgeremd aandeel van recreatie a. is maximaal net iets a. Onze Onze inschatting inschatting is dat dat we we iets onder onder het het en toerisme in maximaal de totalenet werkgelegenheid nciale nciale gemiddelde gemiddelde kunnen kunnen uitkomen. uitkomen. gestegen naar 5,0%.

In In 2030 2030 is is het het aandeel aandeel van van recreatie recreatie en en toerisme toerisme in in de de totale totale kgelegenheid gestegen naar 5,0%. kgelegenheid gestegen naar 5,0%.

Figuur Figuur 6.1 6.1 Ontwikkeling Ontwikkeling van van het het aantal aantal banen banen in in de de toeristisch-recreatieve toeristisch-recreatieve sector sector tov. de totale werkgelegenheid 2015-2020, percentages tov. de totale werkgelegenheid 2015-2020, percentages (bron: (bron: LISA, LISA, 2021) 2021) 7,5% 7,5% 7,0% 7,0% 6,5% 6,5% 6,0% 6,0% 5,5% 5,5% 5,0% 5,0% 4,5% 4,5% 4,0% 4,0% 3,5% 3,5% 3,0% 3,0% 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Hoeksche Hoeksche Waard Waard

Zuid-Holland Zuid-Holland

In 2030 is het aantal vestigingen in de toeristischrecreatieve sector gestegen naar 700.

In 2030 is de bezetting van vaste ligplaatsen in jachthavens en hotels ten minste toegenomen tot het landelijk gemiddelde.

6.2 VERBLIJFSACCOMMODATIES, OVERNACHTINGEN EN BEZETTING

Type accommodatie

Hoeksche Vergelijking Waard Zuid-Holland

Hotels

58%

Lager

B&B’s, pensions en solitaire vakantiewoningen

30%

Hoger

Toeristisch kamperen

14%

Ongeveer gelijk

Vast kamperen

90%

Ongeveer gelijk

Groepsaccommodaties

27%

Hoger

Vaste ligplaatsen jachthavens 68%

Lager

Verblijfsaccommodaties Gemeente Hoeksche Waard had begin 2020 ongeveer 77 geregistreerde logiesaccommodaties met in totaal bijna 2.700 eenheden en circa 9.600 slaapplaatsen. Het grootste deel van het aanbod bestaat uit jaar- en seizoensplaatsen op campings en ligplaatsen in jachthavens, zie tabel 6.3. We streven naar circa 20% meer slaapplaatsen in 2030, waarbij we ons vooral richten op toeristische slaapplaatsen.

Om te toetsen of we onze doelen bereiken, gaan we (twee)jaarlijks monitoren. We hebben een aantal indicatoren (KPI’s) benoemd waarmee we kunnen meten in hoeverre we onze doelen bereiken. Voor elke indicator hebben we een nulmeting en het gewenste resultaat in 2030 opgenomen.

Nederland Nederland

Figuur 6.1 Ontwikkeling van het aantal banen in de toeristisch-recreatieve sector tov. de totale werkgelegenheid 2015-2020, van percentages (bron: vestigingen LISA, 2021) Figuur 6.2 Ontwikkeling het aantal in de toeristisch-recreatieve

Figuur 6.2 Ontwikkeling van het aantal vestigingen in de toeristisch-recreatieve sector sector 2015-2020, 2015-2020, absolute absolute aantallen aantallen (bron: (bron: LISA, LISA, 2021) 2021) 700 700

In 2030 is het aantal slaapplaatsen in verblijfsaccommodaties toegenomen naar 11.500.

6.3 WAARDERING

In 2030 is het aantal toeristische overnachtingen toegenomen naar 150.000.

In 2030 waarderen de inwoners van de Hoeksche Waard het vrijetijdsaanbod met ten minste een 7.

Type accommodatie

Trots op het eiland Uit een enquête onder inwoners blijkt dat in 2019 38% van de Hoeksche Waarders het eiland zou aanbevelen als toeristisch-recreatieve bestemming. We willen de trots onder onze inwoners stimuleren, zodat zij ambassadeurs worden voor onze gemeente.

Eenheden

Aantal

Aandeel

Jachthavens (commercieel) Ligplaatsen 899

33,7%

Jachthavens (WSV)

Ligplaatsen 722

27,0%

(Mini-)campings

Plaatsen

863

32,3%

Hotels

Kamers

44

1,6%

Groepsaccommodaties

Bedden

60

2,2%

500 500

B&B’s/pensions

Kamers

72

2,7%

400 400

Solitaire vakantiewoningen

Woningen

11

0,4%

300 300

Circa 85% van de eenheden op campings is een jaar- of seizoensplaats. Er zijn dus weinig toeristische plaatsen. Tabel 6.3 Aanbod van logiesaccommodaties in gemeente Hoeksche Waard, aantal eenheden naar type (ZKA, 2020)

100 100 0 0

2015 2015

2016 2016

2017 2017

2018 2018

2019 2019

Tabel 6.4 Raming bezettingsgraad van logiesaccommodaties in gemeente Hoeksche Waard (ZKA, 2018)

Toeristische overnachtingen Op basis van cijfers van de gemeentelijke toeristenbelasting schatten we dat er in 2019 tussen de 75.000 en 125.000 keer overnacht werd in verblijfsaccommodaties in gemeente Hoeksche Waard. Helaas hebben we geen inzicht in hoe dit aantal zich door de jaren heen heeft ontwikkeld.

600 600

200 200

Bezettingsgraad In 2018 was de bezettingsgraad van hotels en vaste ligplaatsen in jachthavens in gemeente Hoeksche Waard lager dan in Zuid-Holland gemiddeld. Voor gezonde bedrijven een goede bezetting belangrijk.

2020 2020

Figuur 6.2 Ontwikkeling van het aantal vestigingen in de toeristisch-recreatieve sector 2015-2020, absolute aantallen (bron: LISA, 2021)

Waardering van het vrijetijdsaanbod Uit een enquête onder inwoners blijkt dat zij de vrijetijdsvoorzieningen in de Hoeksche Waard in 2019 met een 6,2 beoordeelden. Een belangrijk doel van de Visie Vrijetijdseconomie is om de tevredenheid van inwoners te verhogen.

In 2030 zou 50% van de Hoeksche Waarders het eiland aanbevelen als toeristisch-recreatieve bestemming.

6.4 OVERIGE INDICATOREN  Het aantal overtochten met pontjes;  Het aantal evenementen dat aansluit bij de kernkwaliteiten en themalijnen van de Hoeksche Waard;  Het aantal meldingen over wandel- en fietsroutenetwerken en kanoroutes;  De beoordeling van de kwaliteit van knooppuntennetwerken voor wandelen en fietsen door inwoners.

40 40

42

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

43

Koppeling met andere beleidsvelden

Cross-overs met andere pijlers van de economie:  Onderwijs & arbeidsmarkt: samenwerking onderwijs- bedrijfsleven, inzet op voldoende geschoold personeel;  Multifunctionele landbouw: extensivering, biologische landbouw, verbreding landbouw, natuurinclusief ontwikkelen, recreatief medegebruik agrarische gronden, innovatie, plattelandsbeleving;  Evenementen: de visie dient als input voor het nog op te stellen Evenementenbeleid;  Horeca: de visie dient als input voor het nog op te stellen Horeca- en Terrassenbeleid;  Detailhandel: recreatief winkelen, landwinkels;  Circulaire economie: duurzame sector.

Hoofdstuk 7

Koppeling met andere beleidsvelden

Cross-overs met andere beleidsvelden:  Gezondheid en preventieve zorg: goede recreatievoorzieningen zorgen voor een gezonde levensstijl;  Opvoeden en opgroeien: er zijn sterke verbanden met JOGG, spelen, JOPs: recreatievoorzieningen voor jeugd en jongeren;  Inclusieve samenleving: aandacht voor toegankelijke recreatievoorzieningen voor iedereen;  Sport & bewegen: recreatief sporten, beweegvriendelijke buitenruimte, toeristisch-recreatieve voorzieningen buiten zorgen voor meer sport- en beweegvoorzieningen buiten;  Natuur, landschap, biodiversiteit vormen belangrijke basiskwaliteit voor recreatie en toerisme, en kunnen elkaar versterken;  Mobiliteit : OV, fietspadenplan, utilitaire en recreatieve fietspaden, pontverbindingen, bruggen en tunnels, maar ook digitale bereikbaarheid (glasvezel) zijn belangrijk voor bereikbaarheid en beleving;  Kunst, cultuur en cultuurhistorie vormt een belangrijke basis voor recreatie en toerisme, en draagt bij aan beleving.

Herbestemming van erfgoed met een toeristisch-recreatieve functie draagt bij aan behoud;  Gebiedsmarketing, branding: ontwikkeling van de vrijetijdssector en –voorzieningen (vrijetijdsbeleid) zorgt er samen met gebiedsmarkering voor grotere aantrekkingskracht van de gemeente;  Duurzaamheid: duurzaam ondernemerschap, wandelen en fietsen zijn duurzame vormen van mobiliteit en vrijetijdsbesteding;  Gebiedsontwikkeling, gebiedsvisies: ontwikkeling van toerisme en recreatie heeft een plek in gebiedsontwikkelingen;  Openbare ruimte: het kwaliteitsniveau van het beheer van de openbare ruimte in de kernen moet op voldoende niveau zijn met het oog op de aantrekkelijkheid voor recreatie en toerisme.

Recreatie en toerisme raken nauw aan andere beleidsvelden. We kunnen de ambities uit deze visie alleen waarmaken als we goed met hen samenwerken. Door zogenoemde ‘cross-overs’ kunnen we elkaar versterken. Voor de uitvoering zoeken we daarom actief de samenwerking op en kijken we hoe we die het beste kunnen inrichten. We geven een kort overzicht van de belangrijkste cross-overs met andere beleidsvelden.

44

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

45

Koppeling met andere beleidsvelden

In 2030 leveren recreatie en toerisme een belangrijke bijdrage aan de welvaart van de Hoeksche Waard en het welzijn van onze inwoners.

46

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

47

Bijlage 1 en 2

Bijlage 1

Totstandkoming van de Visie Vrijetijdseconomie PROCES IN TWEE FASEN De Visie Vrijetijdseconomie is tot stand gekomen in 2 fasen:  Fase 1 – Verkenningsfase, met als eindproducten een Inventarisatiedocument met een analyse van de huidige situatie van recreatie en toerisme in de Hoeksche Waard en de keuzenota met stellingen voor mogelijke ontwikkelrichtingen;  Fase 2 – Uitwerkingsfase, met als eindproduct een gedragen Visie Vrijetijdseconomie. Bij deze fase hoort ook het opstellen van een uitvoeringsprogramma met concrete acties, na vaststelling van het visiedeel door de gemeenteraad.

Om een goede koppeling te maken met ontwikkelingen in andere beleidsvelden, hebben we bovendien een interne klankbordgroep opgericht waarin onder andere cultuur en erfgoed, ruimtelijke ordening/landschap, veiligheid, mobiliteit en duurzaamheid zijn vertegenwoordigd.

Bijlage 2

Uitgangspunten voor de Visie Vrijetijdseconomie Op basis van een keuzenota heeft de gemeenteraad van Hoeksche Waard op 20 april 2021 zeven uitgangspunten meegegeven. Deze uitgangspunten vormen de basis voor de ambitie en doelen van de Visie Vrijetijdseconomie Hoeksche Waard. Deze bijlage bevat een toelichting op elk van de 7 uitgangspunten. 1. DE VISIE VRIJETIJDSECONOMIE RICHT ZICH OP DE EIGEN INWONERS ÉN OP BEZOEKERS. Dit sluit het beste aan bij de doelen en positionering vanuit de gebiedsmarketing om de aantrekkelijkheid van de Hoeksche Waard voor jonge huishoudens te vergroten en te benadrukken. Daarbij is uit de inventarisatie voorafgaand aan deze keuzenota gebleken dat de inwoners van de Hoeksche Waard de recreatiemogelijkheden in de Hoeksche Waard slechts met een magere 6,2 waarderen. De inwoners geven aan dat zij behoefte hebben aan (meer) recreatiemogelijkheden dicht bij huis. Door bij de aanbodontwikkeling zowel de voordelen voor de bezoeker én de inwoner mee te nemen als sturende voorwaarden, kunnen de vrijetijdsvoorzieningen steeds beter fungeren als toekomstige bron van welvaart én welzijn in een aantrekkelijke Hoeksche Waard.

BETROKKENHEID VAN ONDERNEMERS EN ORGANISATIES Ondernemers, culturele organisaties, natuurbeheerders, inwoners en andere belanghebbenden zijn op verschillende manieren bij de totstandkoming van de visie betrokken:  Interviews – Ten behoeve van het Inventarisatiedocument hebben we gesproken met een aantal belangrijke partijen in de gemeente.  Enquête onder inwoners – Door middel van een enquête onder inwoners hebben we onder andere inzicht gekregen in de bekendheid, het gebruik en de waardering van recreatievoorzieningen en aan welke voorzieningen nog behoefte is onder inwoners van de Hoeksche Waard.  Externe klankbordgroep – Voor de totstandkoming (en uitvoering) van de Visie Vrijetijdseconomie zijn we samen opgetrokken met de Kartrekkersgroep Recreatie en Toerisme die mede in het kader van de gebiedsmarketing is opgericht. Deze groep is tijdens het proces diverse keren bij elkaar gekomen om inbreng te leveren.  Brede werksessie – In fase 2 organiseerden we een brede werksessie en om zo veel mogelijk input en ideeën op te halen voor de visie.

2. INWONERS VAN ALLE DORPEN IN DE HOEKSCHE WAARD MOETEN IN DE EIGEN OMGEVING KUNNEN WANDELEN EN FIETSEN. DE GEMEENTE GAAT HIERIN ACTIEF INVESTEREN. Dit omdat recreatiemogelijkheden ‘om de hoek’ bijdragen aan gezondheid en veiligheid. Een groot gedeelte van de Hoeksche Waarders fietst en/of wandelt minstens één keer per week. Daarbij maken zij vaak gebruik van de polderwegen, omdat er weinig vrijliggende paden zijn. Dit levert in de beleving van de Hoeksche Waarders regelmatig onveilige situaties op. We onderkennen het belang van het creëren van recreatiemogelijkheden ‘om de hoek’. De coronacrisis heeft ons extra duidelijk gemaakt hoe belangrijk dit is.

Het toeristisch-recreatief aanbod moet bij voorkeur zowel op de behoeftes van bezoekers als op die van inwoners inspelen, of een evenwichtige mix van aanbod voor beide groepen zijn. Dit betekent dat:  we goed kijken naar recreatievoorzieningen waar inwoners behoefte aan hebben en wat we kunnen doen om daarin zo goed mogelijk te kunnen voorzien;  we inzetten op het aantrekken van een type gast dat past bij de Hoeksche Waard en écht van meerwaarde is voor ons eiland.

Figuur 1 Processchema Visie Vrijetijdseconomie

48

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

49

Bijlage 2

3. MET DE VISIE VRIJETIJDSECONOMIE RICHTEN WE ONS OP HET FACILITEREN VAN INITIATIEVEN ÉN OP ACTIEF UITNODIGEN EN INVESTEREN.

ling moet dan wel duidelijk passen bij het DNA van de Hoeksche Waard en helpen om ons eiland op de kaart te zetten.

Aangezien het toeristisch-recreatief product een samengesteld product is, kan de gemeente hierin meerdere rollen invullen. De gemeente stelt de kaders op (zoals evenementenbeleid, R.O. en omgevingsbeleid), is aanbieder van bijvoorbeeld routenetwerken en fietspaden, draagt ook bij aan cultureel aanbod en aan gebiedsmarketing. De gemeente wil naast het faciliteren met bijvoorbeeld regelgeving, ook zelf initiatief nemen en andere initiatiefnemers ondersteunen. Zo kan de gemeente ondernemers, maatschappelijke organisaties en inwoners uitnodigen om initiatieven te ontplooien, of kansen grijpen door subsidies te benutten. Deze aanpak ligt in lijn met reeds in gang gezette ontwikkelingen en biedt de meeste kansen om de ambities van de Hoeksche Waard te realiseren.

5. WE ZETTEN OP HET GEBIED VAN VERBLIJFSRECREATIE IN OP KLEIN TOT MIDDELGROOT AANBOD.

4. DE HOEKSCHE WAARD IS AANTREKKELIJK GENOEG, DAAR HOEVEN GEEN GROTE RECREATIEF-TOERISTISCHE TOEVOEGINGEN BIJ. We richten ons vooral op een divers klein en middelgroot aanbod. We kiezen voor aanbod met authentieke beleving, luxe en avontuur, dat voortbouwt op de sterke punten van de Hoeksche Waard. We leggen geen focus op het ontwikkelen van nieuwe, grote recreatief-toeristische toevoegingen, maar de focus ligt op beleving van landschap, natuur, cultuur en erfgoed. De toegankelijkheid van alles wat de Hoeksche Waard te bieden heeft is groter dan nu. Deze keuze gaat vooral (maar niet uitsluitend) uit van meerdere kleine voorzieningen die gezamenlijk aantrekkingskracht hebben, maar op zichzelf minder. Alhoewel we er niet de focus op leggen, sluiten we een grotere ontwikkeling zoals een iconisch object of festival op voorhand niet uit. Zo’n ontwikke-

50

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

Eén van de opgaven is het vergroten van het aanbod voor verblijf. Daarbij kiest de Hoeksche Waard voor klein tot middelgroot aanbod, omdat grootschalig aanbod minder goed past bij het DNA van de Hoeksche Waard en onvoldoende rekening houdt met de kwaliteit rust, ruimte en openheid. Er komen grenzen aan groei van bestaande verblijfsrecreatieve locaties en we houden de deur dicht voor nieuwe verblijfsrecreatieve ontwikkelingen die we te grootschalig achtten voor de Hoeksche Waard. De kleine tot middelgrote verblijfsrecreatie biedt kansen door middel van specialisatie en/of speciale verblijfsconcepten. Voorbeelden zijn wellnessvoorzieningen (sauna, jacuzzi, e.d.) en koppeling van de accommodatie aan natuur, water en/of duurzaamheid. Deze keuze past bij de huidige bezoekers van de Hoeksche Waard. Voor nieuwe accommodaties kan gedacht worden aan een huisjespark met maximaal circa 200 huisjes dat is verbonden aan de voorzieningen van de omgeving, een hotel van maximaal circa 100 kamers, bed & breakfasts en groepsaccommodaties.

6. BIJ DE ONTWIKKELING VAN TOERISTISCH-RECREATIEF AANBOD VOOR DE BEZOEKERS LIGT DE FOCUS OP DE BINNENBEDIJKTE MAAS, DE ZUIDRAND EN HISTORISCHE DORPSKERNEN. Alhoewel in de Omgevingsvisie de Binnenbedijkte Maas en de Zuidrand van de Hoeksche Waard zijn aangewezen als recreatieve focusgebieden, liggen er ook op andere plekken in de Hoeksche Waard kansen voor toeristisch-recreatieve ontwikkeling.

In de Omgevingsvisie is aangegeven dat voor wat betreft de dorpen maatwerk per dorp nodig is, waarbij de identiteit van het dorp als basis dient. Daarnaast wordt onderkend dat recreatieve toegankelijkheid kan bijdragen aan de opgave van behoud identiteit dragend erfgoed. We kiezen er daarom voor om op het hele eiland in te zetten op toeristisch-recreatieve aanbodontwikkeling. Dit draagt bij aan andere doelen zoals een eigen en onderscheidende identiteit van de dorpskernen en de aantrekkelijkheid van de directe leefomgeving van onze eigen inwoners.

7. VOOR JONGEREN ONTWIKKELT DE GEMEENTE SAMEN MET JONGEREN EN INITIATIEFNEMERS EEN RECREATIEF AANBOD DAT AANVULLEND IS OP HET JONGERENWERK EN REKENING HOUDT MET EEN DIFFERENTIATIE IN LEEFTIJDSCATEGORIEËN (MET HET OOG OP INTERESSEGEBIED EN VEILIGHEID). DAARBIJ WORDT VOORZIEN IN MEER BUITENSPEELPLEKKEN VOOR KINDEREN IN DE BASISSCHOOLLEEFTIJD EN ACTIEVE GEMEENTEBREDE RECREATIE VOOR DE JONGEREN VAN 12 T/M 20 JAAR. Inwoners van de Hoeksche Waard geven aan vooral recreatievoorzieningen voor jongeren en jeugd te missen. De gemeente wil hier actief op inzetten, mede vanuit het doel van de gebiedsmarketing om de aantrekkelijkheid van de Hoeksche Waard voor jonge huishoudens te vergroten en te benadrukken. De gemeente zet sinds kort actief in op jongerenparticipatie en is bezig met het oprichten van een jongerenraad. De gemeente is ook bezig met het realiseren van jongerenontmoetingsplekken. In de Visie Vrijetijdseconomie moeten voorzieningen voor jongeren en jeugd daarom een centrale plek krijgen.

51

Bijlage 3

Bijlage 3

Leefstijlvinder VRIJETIJDSGEDRAG VERKLAARD IN LEEFSTIJLEN De leefstijlen voor recreatie & toerisme geven inzicht in de vrijetijdswensen- en behoeften van Nederlanders. Deze leefstijlen laten zien waar mensen in hun vrije tijd of op vakantie behoefte aan hebben. En wat de verschillen hierin zijn. Het ene 55+ koppel is het andere niet. De één wil namelijk rust en regelmaat, de ander juist drukte en sensatie. Leefstijlen gaan hiermee een stap verder dan de traditionele indeling van doelgroepen zoals oud, jong, gezinnen, koppels, veel te besteden, weinig te besteden enzovoort.

VIER BASIS LEEFSTIJLEN GEVEN INZICHT IN DRIJFVEREN In de basis kent Nederland vier leefstijlen met ieder hun eigen manier van in het leven staan: creatief, harmonieus, controlerend en veilig. De leefstijlen baseren zich op het wetenschappelijke model BSR™. Dit model ontrafelt de drijfveren van mensen en wat te doen om mensen in beweging te krijgen. Van oorsprong is het model gericht op marketing (welke boodschap, welke tone of voice en via welk kanaal zijn de groepen te bereiken), maar het wordt steeds vaker ook gebruikt voor productontwikkeling (welk aanbod sluit aan op de leefstijlen).

De basisleefstijlen onderscheiden zich van elkaar aan de hand van twee gedragsverklarende dimensies. De horizontale as is de sociologische as en maakt onderscheid tussen mensen die gericht zijn op de groep of omgeving (familie, vrienden, enzovoort.) of juist op de eigen persoon (ego). De verticale psychologische as maakt onderscheid tussen mensen die gemakkelijk hun emoties tonen en contact maken (extravert) en mensen die emoties eerder onderdrukken en meer op zichzelf zijn (introvert). Door deze dimensies met elkaar te kruisen, ontstaan vier kwadranten. Door te kijken naar de mate waarin iemand op de groep of ego is gericht en de mate waarin mensen meer ingetogen of meer uitgelaten zijn, kunnen we groepen selecteren die kenmerkend zijn voor vrijetijdsbesteding.

ELKE GROEP HEEFT EIGEN VOORKEUREN De figuur hieronder geeft de zeven onderscheidende doelgroepen weer. Elke groep heeft eigen voorkeuren (zie volgende pagina).

De leefstijlgroepen in een notendop

Rustzoeker ‘Bert’ Rustzoekers houden recreatie graag letterlijk en figuurlijk dicht bij huis. Ze zijn het liefst in de eigen, vertrouwde omgeving. Gewoon lekker rondom het eigen huis iets doen, een beetje tuinieren, wellicht een rondje fietsen of wandelen, dan zijn ze al gauw tevreden. In hun vrije tijd genieten ze van de rust en stilte en van de kleine dingen in het leven. Rustzoekers gaan niet vaak op vakantie. Als ze wel buiten de deur slapen, vinden ze het fijn om van tevoren zoveel mogelijk te regelen en kiezen ze voor een huisje op een park met veel voorzieningen of een bekende hotelketen. Plezierzoeker ‘Roxanne’ Plezierzoekers houden van feesten en de hort op gaan met vrienden. Vrije tijd is voor hen het hoofd leegmaken, je laten gaan, geëntertaind worden en nieuwe avonturen beleven. Bijvoorbeeld door naar een festival of evenement te gaan, te feesten, of een pretpark te bezoeken. Maar ook de bioscoop, een escaperoom of casino past bij deze groep. Plezierzoekers gaan graag en vaak met een gezellige groep (familie of vrienden) op pad. Zij kiezen vaak voor een zon-, zee- en strandvakantie, een feestvakantie of een avontuurlijke vakantie. Ze verblijven graag op een camping