Visie Vrijetijdseconomie Hoeksche Waard

VISIE

Vrijetijdseconomie Hoeksche Waard

Ambitie en strategie voor recreatie en toerisme in 2030

Samenvatting Hoofdstuk 1 - Pagina 6

Inleiding Hoofdstuk 2 - Pagina 10

Visie Vrijetijdseconomie Hoeksche Waard Ambitie en strategie voor recreatie en toerisme in 2030 Aangeboden aan: Gemeente Hoeksche Waard Versie datum: 17 september 2021

De Visie Vrijetijdseconomie Hoeksche Waard is opgesteld door Bureau BUITEN in opdracht van Gemeente Hoeksche Waard. Auteur(s): Anneke van Mispelaar MSc Daniek Nijland MSc Daphne van der Veer MSc Versie datum: 7 oktober 2021

Toerisme en recreatie in de Hoeksche Waard anno 2021 Hoofdstuk 3 - Pagina 16

Koers en strategie richting 2030 Hoofdstuk 4 - Pagina 32

Uitwerking naar subsector Hoofdstuk 5 - Pagina 37

Uitwerking naar deelgebied Auteur(s): Anneke van Mispelaar MSc Daniek Nijland MSc Daphne van der Veer MSc Projectnummer 2021-1502

Hoofdstuk 6 - Pagina 40

Evaluatie en monitoring Hoofdstuk 7 - Pagina 42

Koppeling met andere beleidsvelden

Bijlagen - Pagina 46 1. Totstandkoming van de Visie Vrijetijdseconomie Foto voorblad: Gebiedsmarketing Hoeksche Waard 2. Uitgangspunten voor de Visie Vrijetijdseconomie 3. Leefstijlvinder Afzonderlijke Bijlage 2 Inventarisatiedocument

Samenvatting

Samenvatting Toerisme en recreatie in de Hoeksche Waard in 2021 KERNKWALITEITEN

Toerisme en recreatie in de Hoeksche Waard in 2030 STERKTE-ZWAKTE ANALYSE Sterktes

STRATEGIE

Landschappelijke kwaliteit Natuurgebieden Cultuurhistorie Eilandmentaliteit Ondernemerszin Samenwerking Uitgebreid routenetwerk Pontjes Ligging bij steden Kleinschalige accommodaties Dagrecreatieve trekkers

7 speerpunten voor toerisme en recreatie in de Hoeksche Waard in 2030 1. Aanbodversterking en themalijnen 2. Samenwerking en alliantievorming

Beperkte beleefbaarheid Drempels voor ondernemen Bereikbaarheid niet optimaal OV niet optimaal Weinig vrijliggende paden Beperkte verbindingen met vaste land Beperkt verblijfsaanbod Weinig ‘elk’ weervoorzieningen Strandjes zijn basic Weinig horeca

4. Beweegvriendelijke buitenruimte 5. Aantrekkelijke en duurzame verblijfsaccommodaties

Gebiedsmarketing

Kernkwaliteiten

Zwaktes

3. Uitbreiding aanbod recreatie en evenementen

6. Aanbod voor jongeren en jeugd 7. Vervoersverbindingen

UITGANGSPUNTEN Kansen

OPGAVEN 1. De onderscheidende kracht van eiland Hoeksche Waard versterken. 2. Het ontwikkelen en verduurzamen van aanbod en verbinden van het aanbod dat er nu al is, aansluitend op de kernkwaliteiten van de Hoeksche Waard. 3. Meer ruimte voor actieve recreatie zoals fietsen, wandelen, varen, vissen en verbeteren van de kwaliteit ervan en het realiseren van ontbrekende schakels daarin. 4. (Dag)gasten verleiden langer te blijven en meer/beter verblijfsaanbod ontwikkelen voor gasten die de verhalen van de Hoeksche Waard willen beleven. 5. Meer en beter aanbod voor jeugd en jongeren aanbieden. 6. Het waarborgen en verbeteren van de bereikbaarheid van de Hoeksche Waard over land en water.

4

1. De visie richt zich op eigen inwoners én bezoekers. 2. Inwoners van alle dorpen moeten in eigen omgeving kunnen wandelen en fietsen. 3. De visie richt zich op het faciliteren van initiatieven én actief uitnodigen en investeren. 4. Geen grote recreatief-toeristische toevoegingen. 5. Inzet op klein tot middelgroot verblijfsaanbod. 6. Focus op Binnenbedijkte Maas, Zuidrand en historische dorpskernen. 7. Inzet op recreatief aanbod voor kinderen en jongeren.

Inzetten op sterk merk Beleefbaar eilandgevoel Inspelen op trends Inspelen op belevingseconomie Vervoer over water Arrangementen Verbeteren verblijf Buitenrecreatie faciliteren Ontwikkelen voor jongeren en senioren Water beter benutten

AMBITIE Bedreigingen

In 2030 leveren recreatie en toerisme een belangrijke bijdrage aan de welvaart van de Hoeksche Waard en het welzijn van onze inwoners.  Gasten en inwoners beleven het eiland Hoeksche Waard, toeristischrecreatieve ontwikkeling versterkt en bouwt voort op onze unieke kwaliteiten;  Toeristisch-recreatieve ontwikkeling gebeurt in balans met de omgeving. Ontwikkelingen passen binnen de draagkracht van natuur, landschap en samenleving;  Inwoners zijn trots op het eiland Hoeksche Waard en zijn steeds vaker ambassadeurs van al het moois dat ons eiland te bieden heeft op het gebied van landschap, natuur, water, erfgoed en innovatieve agrifood.

Vergrijzing en ontgroening Corona Concurrentie Voorne-Putten en Goeree-Overflakkee Lage bezoekersaantallen Toenemende recreatiedruk Bereikbaarheid Kritische en veeleisende consument Versterking positie boekingsplatformen Veranderende behoeften waterrecreant

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

5

Inleiding

Hoofdstuk 1

Inleiding Recreatie en toerisme bieden onze gemeente veel kansen. Om deze te verzilveren heeft gemeente Hoeksche Waard een integrale Visie Vrijetijdseconomie opgesteld.

1.1 WAAROM EEN VISIE VRIJETIJDSECONOMIE? Recreatie en toerisme hebben een belangrijke toegevoegde waarde voor de Hoeksche Waard. Een sterke vrijetijdseconomie is van maatschappelijk en economisch belang. De vrijetijdssector is belangrijk voor de werkgelegenheid, de aantrekkingskracht als woongemeente en het voorzieningenniveau. Gemeente Hoeksche Waard wil de kansen die de vrijetijdseconomie biedt, zo goed mogelijk benutten. Daarom is in het Hoofdlijnenakkoord en het Programma Economie vastgelegd dat er een Visie Vrijetijdseconomie wordt opgesteld, waarin de gemeente samen met betrokken partijen de gewenste ontwikkelrichting bepaalt. Op landelijk niveau is er veel aandacht voor recreatie en toerisme. In de nationale visie op toerisme Perspectief Bestemming Nederland 2030 (NBTC, 2018) en het advies van de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur over waardevol toerisme (Rli, 2019), wordt opgeroepen om toerisme en recreatie positief in te zetten voor brede welvaart. Voor de Hoeksche Waard biedt dit momentum om juist nu te bedenken hoe recreatie en toerisme van meerwaarde kunnen zijn voor onze gemeente. We zien mogelijkheden om inwoners en bezoekers meer te bieden, waarmee kansen ontstaan voor ondernemers om te investeren. Daarbij willen we zorgen voor een goede spreiding van toerisme en recreatie, zodat ons hele eiland er de vruchten van plukt.

1.2 WAAR GAAT DE VISIE VRIJETIJDSECONOMIE OVER? Vrijetijdseconomie: dit verstaan we eronder De vrijetijdseconomie betreft activiteiten op het gebied van vrije tijd voor zowel inwoners als voor toeristen en recreanten.  Met recreatie bedoelen we zowel de vrijetijdsactiviteiten van inwoners als van recreanten van buiten de gemeente die een activiteit ondernemen in de Hoeksche Waard. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een wandeling, een bezoek aan een attractie of evenement, of recreatief winkelen.  Met (verblijfs)toerisme bedoelen we (internationale) gasten van buiten de gemeente die ten minste één nacht in de Hoeksche Waard overnachten. In de praktijk is het onderscheid tussen recreatie en toerisme niet altijd duidelijk te maken, want verblijfstoeristen maken gebruik van voorzieningen voor inwoners en andersom. Daarom kijken we in deze Visie Vrijetijdseconomie integraal naar recreatie en toerisme.

De visie is nadrukkelijk geen beleidskader, maar biedt een stip op de horizon, die richting geeft aan de inzet van de gemeente. In de visie staan richtinggevende uitspraken over wenselijke en minder wenselijke ontwikkelingen. De visie biedt daarmee concrete aanknopingspunten voor het afwegen van initiatieven en die waar nodig verder uitgewerkt kunnen worden in beleid. Om de vrijetijdseconomie te bevorderen, is het belangrijk om goed in te kunnen spelen op actuele trends en ontwikkelingen. Daarom biedt de visie voldoende ruimte voor maatwerk.

In bijlage 1 wordt uitgelegd hoe de visie tot stand is gekomen en wanneer ondernemers, bewoners(vertegenwoordigers) en partners zijn betrokken. In het Inventarisatiedocument, dat als afzonderlijke bijlage bij de visie is gevoegd, leest u meer over de achtergrond van de visie.

6

Gezamenlijke ambities en acties, richtinggevende uitspraken In de Visie Vrijetijdseconomie bepaalt de gemeente samen met ondernemers en andere betrokken partijen de ambities en doelen voor de vrijetijdseconomie in 2030 en wat zij gezamenlijk gaan doen om die waar te maken. Na vaststelling door de gemeenteraad wordt de visie uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma met concrete acties en prioritering voor de komende jaren. We kunnen immers niet alles tegelijk.

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

1.3 RELATIE MET GEBIEDSMARKETING Tegelijkertijd met het opstellen van de Visie Vrijetijdseconomie werkt gemeente Hoeksche Waard ook aan gebiedsmarketing. Beide trajecten vullen elkaar aan en zijn in nauwe samenwerking uitgewerkt. De Visie Vrijetijdseconomie heeft een ruimtelijk-economische insteek en gaat over de ontwikkeling van het toeristisch-recreatief aanbod op de lange termijn. Gebiedsmarketing gaat om het onder de aandacht brengen van het (bestaande) aanbod bij de juiste doelgroepen. Een goede gebiedsmarketing is een voorwaarde voor het realiseren van de doelen van de Visie Vrijetijdseconomie. Omdat in beide trajecten samenwerking met partijen uit de sector essentieel is, zijn we hierin gezamenlijk in opgetrokken. Zo zijn ondernemers en betrokkenen uit het veld één keer benaderd voor twee trajecten die elkaar aanvullen. Zowel voor de ondernemers als de gemeente werkt dit wel zo efficiënt en effectief. Ook bij de uitvoering van de visie trekken we waar relevant gezamenlijk op met de gebiedsmarketing en kijken we naar hoe we elkaar kunnen versterken.

7

Inleiding

Specifieke aandacht voor bereikbaarheid Een goede bereikbaarheid is essentieel voor een bloeiende vrijetijdssector. Als eiland hebben we maar een beperkt aantal verbindingen met het vaste land. De komende jaren worden alle drie de vaste verbindingen aangepakt, waardoor de autobereikbaarheid van de Hoeksche Waard verslechtert én de pleziervaart ernstige hinder ondervindt. We hebben ons met man en macht ingezet om de verkeershinder zoveel mogelijk te beperken, maar onze positie is kwetsbaar. Daar komt bij dat ook een verdere versobering van het OV op de loer ligt. Dit betekent dat structurele inzet nodig is voor het behouden en verbeteren van de bereikbaarheid.

We willen de kansen die de vrijetijdseconomie biedt, zo goed mogelijk benutten.

De impact van het coronavirus De Visie Vrijetijdseconomie is opgesteld tijdens de coronacrisis. Het coronavirus heeft een ongekende impact op de toeristisch-recreatieve sector, die ook de komende tijd nog voelbaar zal zijn.  Het ondernemende deel van de toeristisch-recreatieve sector heeft het zwaar gehad door noodgedwongen beperking van de capaciteit, die op het moment van schrijven nog deels voortduurt. De impact van corona is nog niet zichtbaar in het aantal banen (cijfers 2020), maar bedrijven blijven kwetsbaar en het effect wordt pas echt zichtbaar als zij geen overheidssteun meer krijgen. Door de hoge schulden die veel bedrijven hebben opgebouwd, zal het investeringsvermogen de komende jaren nog beperkt zijn.  Tegelijkertijd zien we dat een deel van de ondernemingen nieuwe ideeën realiseert, samenwerking opzoekt en zich weet aan te passen. Dit is positief voor de innovatie binnen de sector.  Door het coronavirus zien we veranderingen in recreatiegedrag. Het bezoek aan natuur, recreatiegebieden, water en strand is sterk toegenomen. Mensen recreëren vaker buiten en dichterbij huis. Goede recreatievoorzieningen zijn dus belangrijker dan ooit.  Het internationaal bezoek aan Nederland is gekrompen en zal ook de komende jaren nog beperkt zijn. Tegelijkertijd gaan Nederlanders meer op vakantie in eigen land.

Dit biedt kansen voor de Hoeksche Waard als toeristische bestemming.

In maart en april 2021 heeft de Gemeenteraad aan de hand van een Keuzenota de kaders en de koers voor de Visie Vrijetijdseconomie vastgesteld. Hieronder zijn de 7 uitgangspunten opgenomen. Voor een verdere toelichting kunt u terecht in bijlage 2. In paragraaf 3.2 hebben we voor elk speerpunt aangegeven aan welke uitgangspunten het speerpunt invulling geeft. 1. De Visie Vrijetijdseconomie richt zich op de eigen inwoners én op bezoekers. Het toeristisch-recreatief aanbod moet bij voorkeur zowel op de behoeftes van bezoekers als op die van inwoners inspelen, of een evenwichtige mix van aanbod voor beide groepen zijn. 2. Inwoners van alle dorpen in de Hoeksche Waard moeten in de eigen omgeving kunnen wandelen en fietsen. De gemeente gaat hierin actief investeren. Dit omdat recreatiemogelijkheden ‘om de hoek’ bijdragen aan gezondheid en veiligheid. Een groot gedeelte van de Hoeksche Waarders fietst en/of wandelt minstens één keer per week. Daarbij maken zij vaak gebruik van de polderwegen, omdat er weinig vrijliggende paden zijn. 3. Met de Visie Vrijetijdseconomie richten we ons op het faciliteren van initiatieven én op actief uitnodigen en investeren. De gemeente wil – naast het faciliteren van initiatieven met bijvoorbeeld regelgeving – ondernemers, maatschappelijke organisaties en inwoners ook actief uitnodigen om initiatieven te ontplooien.

De gemeente wil zelf ook actief kansen grijpen, bijvoorbeeld door het benutten van subsidies. 4. De Hoeksche Waard is van zichzelf aantrekkelijk genoeg, daar hoeven geen grote recreatief-toeristische toevoegingen bij. We richten ons vooral op een divers klein en middelgroot aanbod. We kiezen voor aanbod met authentieke beleving, luxe en avontuur, dat voortbouwt op de sterke punten van onze gemeente. We benutten onze kracht en maken onze kwaliteiten beleefbaar en toegankelijk. Op deze manier zetten we in op het verkrijgen van duurzame recreatie en toerisme. Alhoewel we er niet de focus op leggen, sluiten we een grotere ontwikkeling zoals een iconisch object of festival op voorhand niet uit. Zo’n ontwikkeling moet dan wel duidelijk passen bij het DNA van de Hoeksche Waard en helpen om ons eiland op de kaart te zetten.

De onzekerheid ten aanzien van het coronavirus zal voorlopig nog voortduren. Op dit moment is nog onduidelijk of er specifiek herstelbeleid nodig is. De Visie Vrijetijdseconomie richt zich op de middellange termijn en blijft daarom ook post-coronavirus actueel. Bij de uitwerking van de visie proberen we zo goed als mogelijk te anticiperen op de lange termijnimpact van het coronavirus. Dat doen we door onder andere bij de acties in de uitvoeringsagenda integraal te kijken naar hoe deze kunnen bijdragen aan duurzaam herstel, en door de creativiteit en het goede onderlinge contact die tijdens de coronacrisis zijn ontstaan, zoveel mogelijk vast te houden.

8

1.4 UITGANGSPUNTEN

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

5. We zetten op het gebied van verblijfsrecreatie in op klein tot middelgroot aanbod. Klein tot middelgroot aanbod past bij het DNA van de Hoeksche Waard en kwaliteiten als rust, ruimte en openheid. Er zijn kansen voor specialisatie en/of speciale verblijfsconcepten, zoals wellnessvoorzieningen en koppeling van accommodaties aan natuur en landschap, water en/of duurzaamheid. Deze keuze past goed bij de huidige bezoekers van de Hoeksche Waard. 6. Bij de ontwikkeling van toeristisch-recreatief aanbod voor bezoekers ligt de focus op de Binnenbedijkte Maas, de Zuidrand en historische dorpskernen. We kiezen ervoor om op het hele eiland in te zetten op toeristisch-recreatieve aanbodontwikkeling. Dit draagt bij aan andere doelen zoals een eigen en onderscheidende identiteit van de dorpskernen en de aantrekkelijkheid van de directe leefomgeving van onze eigen inwoners. 7. Voor jongeren ontwikkelt de gemeente samen met jongeren en initiatiefnemers een recreatief aanbod dat aanvullend is op het jongerenwerk en rekening houdt met een differentiatie in leeftijdscategorieën (met het oog op interessegebied en veiligheid). Daarbij wordt voorzien in meer buitenspeelplekken voor kinderen in de basisschoolleeftijd en actieve gemeente-brede recreatie voor de jongeren van 12 t/m 20 jaar. Inwoners van de Hoeksche Waard geven aan vooral recreatievoorzieningen voor jongeren en jeugd te missen.

De gemeente wil hier actief op inzetten, mede vanuit het doel van de gebiedsmarketing om de aantrekkelijkheid van de Hoeksche Waard voor jonge huishoudens te vergroten en te benadrukken.

9

Toerisme en recreatie in de Hoeksche Waard anno 2021

Hoofdstuk 2

Toerisme en recreatie in de Hoeksche Waard anno 2021 Om te bepalen waar we naartoe willen, is het belangrijk om te weten waar we nu staan. Daarom nemen we u kort mee in de situatie van de Hoeksche Waard als toeristisch-recreatieve bestemming op dit moment. Wilt u hierover meer weten? Raadpleeg dan het Inventarisatiedocument.

2.1 ZEVEN KERNKWALITEITEN VAN BESTEMMING HOEKSCHE WAARD

2.2 HOEKSCHE WAARD ONDERSCHEIDT ZICH MET AGRIFOOD, LANDSCHAP EN LIGGING

De toeristisch-recreatieve kwaliteiten van onze gemeente zijn goed te herkennen in de merkwaarden van de gebiedsmarketing:  Dynamisch - Afwisselend, Levendig, Vitaal;  Gezond buitenleven - Natuur, Landschap, Groen, Agrarisch, Gezond, Welzijn, beweegvriendelijke buitenruimte;  Harde werkers - Gastvrij, Verbindend, Sociaal;  Innovatief - Creatief in ondernemen, Nieuwe concepten, Duurzaam, Agrarisch;  (Recreatieve) ruimte - Ruimte, Rust & Horizon;  Unieke ligging - Centraal verbonden met de wereld, Waterrijk;  Vrijheid - Op zichzelf & Eigen dynamiek. De merkwaarden ‘Gezond buitenleven’ en ‘(Recreatieve) ruimte’ zijn benoemd als de meest onderscheidende merkwaarden.

Ten opzichte van omliggende toeristische bestemmingen zoals Voorne-Putten en Goeree-Overflakkee, onderscheidt de Hoeksche Waard zich met:  Agrifood Met haar sterke en innovatieve agrifood sector, heeft de Hoeksche Waard potentie om uit te groeien tot een interessante agrifood bestemming. Met de Visie Vrijetijdseconomie zetten we in op toeristisch-recreatieve productontwikkeling waarmee we deze potentie kunnen verzilveren (zie paragraaf 3.2, speerpunt 1).  Landschap De Hoeksche Waard is landschappelijk divers, authentiek en charmant. Je vindt er unieke natuurwaarden en je ervaart er het echte eilandgevoel. Om deze kwaliteiten te benutten voor recreatie en toerisme is het belangrijk dat we ons landschap, het water en onze natuur behouden en beter toegankelijk en beleefbaar maken (speerpunt 1 en 4).  Ligging De Hoeksche Waard profiteert van haar centrale ligging (rust en ruimte dichtbij de grote steden/ de Randstad), is dynamischer en bereikbaarder dan de andere Zuid-Hollandse eilanden. Om het beste uit deze kwaliteit te halen, is blijvende aandacht voor een goede bereikbaarheid essentieel (speerpunt 2). Daarnaast biedt de ligging interessante aanknopingspunten voor samenwerking met omliggende regio’s (speerpunt 7).

De Hoeksche Waard kenmerkt zich door diverse landschappen: open landschappen, agrarische landschappen, waterrijke landschappen en (historische) dorpen. Deze diversiteit is interessant voor fietsers en wandelaars. De ligging maakt ons eiland een goede uitvalsbasis voor het verkennen van diverse steden in de randstad. Bovendien ligt het eiland strategisch op noord-zuidroutes en de route van Utrecht richting de kust. Deze kwaliteiten maken onze gemeente bijzonder en vormen de basis van ons als toeristischrecreatieve bestemming.

10

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

Hoeksche Waard is een gemeente met hechte gemeenschappen en een zeer eigen identiteit. De Hoeksche Waard is puur en echt. De eilandmentaliteit en authenticiteit hebben aantrekkingskracht op bezoekers. Dit is een belangrijke kracht van de Hoeksche Waard die veel beter benut kan worden voor de beleving van het eiland door bewoners en gasten.

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

11

Toerisme en recreatie in de Hoeksche Waard anno 2021

2.3 STERKE EN ZWAKKE PUNTEN, KANSEN EN BEDREIGINGEN VOOR DE HOEKSCHE WAARD ALS TOERISTISCH-RECREATIEVE BESTEMMING

Sterktes Algemeen  Landschappelijke kwaliteit: open en groen landschap, omgeven door water en uitstraling van rust en ruimte, dicht bij de kust. Uniek agrarisch polderlandschap en unieke natuurwaarden. Een aantrekkelijk groenblauw netwerk en waterrijk landschap;  Cultuurhistorische iconen en historische dorpen;  Eilandmentaliteit: kleine, hechte gemeenschap met veelal een eigen unieke identiteit. Deze authenticiteit heeft een zekere aantrekkingskracht op bezoekers. Een eigen identiteit per dorp en dorpse trots;  Ondernemerszin Hoeksche Waard: ondernemers zien kansen en pakken deze aan;  Goede samenwerking tussen gemeente en ondernemers. Dit is een belangrijke voorwaarde voor een sterke bestemming. Vervoer  Ligging vlakbij de grotere steden en ligging aan de A29;  Pontjes vormen belangrijke schakel in het routenetwerk;  Uitgebreid routenetwerk. Verblijf  Toeristen blijven langer dan verwacht, omdat ze positief verrast zijn;  Kleinschalige accommodaties: charmant en authentiek. Dingen om te doen  Dagrecreatieve trekkers: Tiengemeten (incl.

musea), Recreatieoord Binnenmaas, Museum Hoeksche Waard en historisch Oud-Beijerland;  Verkoop van streekproducten en boerderij gerelateerde activiteiten maken de Hoeksche Waard beleefbaar;  Aantrekkelijke natuurgebieden met goede informatievoorziening;  Veel mogelijkheden voor buitenactiviteiten zoals wandelen, fietsen, vissen, varen, kanoën enzovoort.

12

Kansen

Zwaktes Algemeen  Beperkte samenwerking tussen ondernemers onderling en tussen ondernemers en andere aanbieders;  Eilandgevoel minder beleefbaar, trots wordt niet voldoende uitgestraald door inwoners;  De Hoeksche Waard is vaak een ‘toevallige’ keuze i.p.v. bewuste keuze;  Ondernemers ervaren drempels om te ondernemen. Vervoer  Routenetwerken: beleving is beperkt, kwaliteit kan beter, het wandelnetwerk heeft de laagste dichtheid van Zuid-Holland;  Bereikbaarheid vanuit steden niet optimaal (OV/frequentie pontjes);  Beperkte voorzieningen voor elektrische fietsen;  Weinig vrijliggende wandel- en fietspaden; gebruik van landwegen door verschillende modaliteiten levert soms gevaarlijke situaties op;  Buitengebied beperkt bereikbaar met het openbaar vervoer;  Voorzieningen beperkt toegankelijk voor mensen met een beperking;  Beperkt aantal verbindingen met het vaste land. Verblijf  Beperkt verblijfsaanbod en weinig ontwikkelingen / dynamiek;  Veel vaste plekken op campings en jachthavens, weinig tot geen ‘toeristische’ plekken/verhuur en variatie in verblijfsaanbod.

Dingen om te doen  Weinig dagattracties met bovenregionale aantrekkingskracht;  Weinig dagrecreatieve, horeca- en ‘elk weer’ –voorzieningen;  Weinig rustpunten langs wandel- en fietsroutes;  Weinig (horeca)locaties waar kinderen welkom zijn;  Cultureel aanbod is mager, historie nog weinig beleefbaar;  Strandjes zijn vrij basic, verblijfskwaliteit laat te wensen over met het oog op verschillende doelgroepen.

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

Algemeen  Inzetten op een sterk merk, met de gebiedsmarketing is de gemeente hiermee goed op weg;  Eilandgevoel beter beleefbaar maken;  Trots onder Hoeksche Waarders stimuleren en uitdragen;  Ondernemers ruimte geven om te investeren in toerisme en recreatie;  Inspelen op de belevingseconomie;  Samenwerking binnen regiodeal met GoereeOverflakkee en Voorne-Putten. Vervoer  Inspelen op trends in routegebonden recreatie, onder andere opkomst elektrisch fun-vervoer en grotere actieradius door e-bike;  Uitbreiding ruiterpaden;  Mogelijkheden voor vervoer over water uitbreiden. Verblijf  Gasten verleiden om langer te blijven door middel van goede verblijfsaccommodaties en (meerdaagse) arrangementen;  Uitbreiding (groter en meer onderscheidend) verblijfsaanbod. Dingen om te doen  Toenemende interesse in gezonde en duurzame levensstijl benutten: buitenrecreatie faciliteren;  Inspelen op de toenemende behoefte aan groen, recreatie, wandelen en fietsen (vanwege corona);  Ontwikkelen van aanbod voor senioren, zij hebben tijd en geld;  Toevoegen van aanbod voor jongeren om de Hoeksche Waard voor hen aantrekkelijker te maken;  Water beter benutten; ontwikkeling van watersport en activiteiten;  Beter verbinden van het aanbod d.m.v.

productontwikkeling en positionering rondom agrifood en streekproducten;  Inzetten op beleving en thematisering door middel van storytelling;  De verstedelijking en bevolkingsgroei in de Randstad bieden kansen om in te spelen op de recreatiebehoefte die hier ontstaat;  Ontwikkelen van arrangementen.

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

Bedreigingen  Vergrijzing en ontgroening, hierdoor neemt de druk op de arbeidsmarkt toe, waardoor het lastiger kan worden om aan voldoende gekwalificeerd personeel te komen;  Lange termijnimpact Corona: welke gevolgen heeft de crisis voor het voortbestaan van het huidige aanbod?  Versterking positie touroperators en online boekingsplatformen, afroming omzet;  Concurrentie Voorne-Putten en Goeree-Overflakkee;  Voorzieningen en beleving onder druk door lage bezoekersaantallen. Het Nationaal Landschap Centrum is onlangs gesloten voor publiek;  Toenemende recreatiedruk vanuit de randstad. Zonder goede voorzieningen wordt het drukker waar het al druk is. Hierdoor kan overlast ontstaan;  De consument is kritischer en veeleisender. Onderscheidend vermogen, het creëren van bijzondere ervaringen en het bieden van unieke belevenissen worden steeds belangrijker. Deze bedreiging kan omgevormd worden tot een kans, wanneer er ingespeeld wordt op de behoeften van de consument;  De aandacht van de waterrecreant verschuift. Ondernemers in de waterrecreatiesector staan voor de uitdaging om nieuwe concepten en andere verdienmodellen te ontwikkelen. Wanneer ze hier op inspelen kan deze bedreiging een kans worden;  De bereikbaarheid van het eiland staat onder druk door geplande onderhouds- en herstelwerkzaamheden aan bruggen en tunnels.

Ook de pleziervaart ondervindt hier hinder van door beperking van het aantal brugopeningen.

De bereikbaarheid staat onder druk door geplande onderhouds- en herstelwerkzaamheden aan bruggen en tunnels.

13

Toerisme en recreatie in de Hoeksche Waard anno 2021

Hoeksche Waarders geven hun mening over toerisme en het vrijetijdsaanbod voor inwoners Inwoners waarderen recreatievoorzieningen met kleine voldoende Uit een enquête onder inwoners van de Hoeksche Waard, die we voor deze visie hebben uitgevoerd, blijkt dat zij de recreatieve voorzieningen gemiddeld beoordelen met een 6,2. Het aanbod is volgens inwoners onvoldoende divers en voornamelijk geconcentreerd op Tiengemeten en in Oud-Beijerland. 70% mist dan ook voorzieningen voor vrijetijdsbesteding buitenshuis. Het grootste gemis zijn voorzieningen voor de jeugd en jongvolwassenen (13 – 24 jaar).

Recreatie en toerisme moeten passen bij de aard en schaal van het landschap en de levensstijl van inwoners.

Bioscoop, theater en voorzieningen langs routes op verlanglijstje Inwoners hebben vooral behoefte aan voorzieningen in centrumgebieden, zoals bioscoop, filmhuis, theater, concert-of muziekzaal, en pleisterplaatsen of horeca in het buitengebied. Daarnaast missen inwoners mogelijkheden om direct het water in te gaan en om te zwemmen. Hoeksche Waarders wandelen en fietsen veel. Hiervoor is onder andere behoefte aan meer vrijliggende paden en een mountainbikeroute. Onder jongeren is naast een bioscoop of poppodium behoefte aan plekken waar zij kunnen ‘chillen’ en betere OV-verbindingen met de stad.

Hoeksche Waarders zijn vooral rustzoekers, stijlzoekers en inzichtzoekers De Leefstijlvinder is een model dat helpt bij het analyseren van doelgroepen. Het bestaat uit zeven leefstijlgroepen die laten zien waar mensen in hun vrije tijd of op vakantie behoefte aan hebben. Elke leefstijl staat voor bepaalde kernwaarden, motieven en drijfveren die bepalend zijn voor het gedrag in de vrije tijd. Want waar de ene recreant graag actief is in zijn of haar vrije tijd, zoekt een ander juist ontspanning en rust. En waar voor de één het gezelschap centraal staat, staat voor een ander juist de activiteit centraal. In de figuur links ziet u de verdeling van de leefstijlen onder de Nederlandse bevolking. Bovenaan deze pagina is elke leefstijlgroep in één zin beschreven. In bijlage 3 vindt u een uitgebreidere toelichting op de leefstijlen. Inwoners van Hoeksche Waard zijn met name rustzoekers (25%), stijlzoekers (18%) en inzichtzoekers (16%). Ook in Rotterdam – een belangrijke herkomstmarkt voor bezoekers aan Hoeksche Waard – vormen rustzoekers de grootste groep (22%), maar Rotterdammers zijn daarnaast vooral plezierzoeker en avontuurzoekers. Alhoewel Hoeksche Waard voor elke leefstijl wel wat wils heeft, blijkt uit een analyse van het aanbod dat het eiland op dit moment vooral aantrekkelijk is voor rustzoekers en harmoniezoekers.

Er liggen dus kansen om aanbod te ontwikkelen voor andere doelgroepen die onder eigen inwoners en inwoners van de regio veel voorkomen.

Toeristisch-recreatieve ontwikkeling moet passen bij DNA Opvallend is dat slechts 38% van de Hoeksche Waarders het eiland zou aanbevelen als toeristisch-recreatieve bestemming. Alhoewel inwoners nog weinig trots zijn op hun eiland, staan zij over het algemeen (gematigd) positief tegenover toeristisch-recreatieve ontwikkeling: 45% zou het leuk vinden als er meer bezoekers komen (18% wil dit niet). Voorwaarde is dat dit past bij het DNA van Hoeksche Waard. Recreatie en toerisme moeten passen bij de aard en schaal van het landschap en de levensstijl van inwoners.

Avontuur zoeker 14

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

Plezier zoeker

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

Harmonie zoeker

Verbindings zoeker

Rust zoeker

Inzicht zoeker

Stijl zoeker 15

Koers en strategie richting 2030

3.1 AMBITIE EN TOEKOMSTDROOM Ambitie voor de vrijetijdseconomie in de Hoeksche Waard in 2030 Een sterke vrijetijdseconomie is geen doel op zich, maar een middel waarmee we werken aan de Hoeksche Waard als een fijne gemeente om in te wonen, werken, verblijven en recreëren. We streven naar waardevolle recreatie en toerisme, die een optimale bijdrage leveren aan de vitaliteit van de Hoeksche Waard en het welzijn van inwoners.

Hoofdstuk 3

We willen dat de vrijetijdseconomie in 2030 een belangrijke positieve bijdrage levert aan:  de economie en werkgelegenheid – het huidige aandeel in het aantal banen is 4,4%. We willen dat dit groeit en op die manier ervoor zorgen dat toerisme en recreatie bijdraagt aan de economie;  een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven en nieuwe inwoners – de sector is het uithangbord van het prettige leven in de Hoeksche Waard;  de leefbaarheid, het voorzieningenniveau in de kernen en de kwaliteit van de leefomgeving – inwoners profiteren van winkels, horeca en goede recreatievoorzieningen die mede in stand worden gehouden door recreatie en toerisme;  gezondheid van de Hoeksche Waarders – voorzieningen voor recreatie dragen bij aan gezonde leefgewoonten;  behoud van (lokale) cultuur en erfgoed – bijvoorbeeld door interesse in lokale gebruiken, het herbestemmen van agrarisch erfgoed met een nieuwe toeristisch-recreatieve functie, het ontsluiten en toegankelijk maken van het erfgoed en door inkomsten uit toerisme en recreatie te benutten voor instandhouding en restauratie van erfgoed;  draagvlak voor behoud van natuur en landschap – recreëren doen we vaak in het groen of in de natuur.

Mensen hechten mede daarom een groot belang aan natuur en zijn daarnaast steeds vaker bereid om te betalen voor activiteiten in de natuur, wat direct bij kan dragen aan de instandhouding ervan. Ook is er aandacht voor recreëren op en om het water.

Koers en strategie richting 2030 Samen met ondernemers en andere belanghebbenden bepaalden we waar we als Hoeksche Waard naartoe willen. Het is de stip op de horizon voor 2030, waar we ons de komende jaren samen met de sector voor gaan inzetten.

16

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

17

Koers en strategie richting 2030

Onze hoofdambitie voor 2030 luidt als volgt:

In 2030 leveren recreatie en toerisme een belangrijke bijdrage aan de welvaart van de Hoeksche Waard en het welzijn van onze inwoners.  Gasten en inwoners beleven het eiland Hoeksche Waard, toeristisch-recreatieve ontwikkeling versterkt en bouwt voort op onze unieke kwaliteiten;  Toeristisch-recreatieve ontwikkeling gebeurt in balans met de omgeving. Ontwikkelingen passen binnen de draagkracht van natuur, landschap en samenleving;  Inwoners zijn trots op het eiland Hoeksche Waard en zijn steeds vaker ambassadeurs van al het moois dat ons eiland te bieden heeft op het gebied van landschap, natuur, water, erfgoed en innovatieve agrifood.

Droom voor de vrijetijdseconomie in de Hoeksche Waard in 2030 Gasten en inwoners ontdekken een bijzonder eiland. Toerisme en recreatie dragen bij aan welvaart en welzijn. Meer doen met agrifood Inwoners en bezoekers zien en proeven hoe in de Hoeksche Waard gezond voedsel verbouwd wordt, op duurzame en innovatieve wijze. Er zijn centrale verkooppunten, versterkt door een stevig netwerk van landwinkels waar kinderen en volwassenen kunnen zien en meemaken hoe voedsel geproduceerd wordt. Initiatieven zoals Foodlab Hoeksche Waard zijn een groot succes en er is een jaarlijks evenement waarin de agrarische sector van de Hoeksche Waard centraal staat, en zij op eigen wijze gast en inwoners bekend maken met onze innovatieve landbouw. Water, natuur en cultuurhistorie toegankelijk en beleefbaar Recreanten en toeristen ervaren hoe de dynamische rivieren ons eiland omsluiten en zorgen voor de eilandcultuur, waar je echt tot rust kunt komen. Langs de oevers kunnen gasten en bewoners prettig verblijven en de natuur- en rivierdynamiek beleven. Bijzonder is het contrast tussen de dynamische rivier en de strakke agrarische polders. Op meerdere plekken aan zowel de noord- als de zuidrand zijn de natuur, het landschap en de cultuurhistorie van de Hoeksche Waard te bezoeken, aan te raken en te beleven. Denk aan de molens en de bijzondere landschappen.

Onder meer het Oudeland van Strijen, het natuurbezoekerscentrum Klein Profijt en fort Buitensluis zijn bekender en aantrekkelijker geworden. Er is een passend horeca-aanbod, er zijn stranden met elk een eigen karakter, pontjes en jachthavens

18

van waaruit de Hoeksche Waard vanaf het water als eiland beleefd kan worden. Ons eiland biedt een inclusieve beleving, niet alleen voor jong en oud, maar ook voor mensen met een beperking. Verbonden door themalijnen Verschillende themalijnen verbinden het grotere en kleinere toeristisch-recreatieve aanbod en vertellen het verhaal van ons eiland. Ondernemers, culturele instellingen natuurorganisaties en vrijwilligers werken hiervoor samen. Ter versterking is er nieuw dagrecreatief aanbod ontwikkeld voor inwoners én bezoekers, dat past bij het DNA van de Hoeksche Waard en zoveel mogelijk duurzaam en inclusief is. Onze inwoners genieten op en top van dit fijne vrijetijdsaanbod. Met gebiedsmarketing weten we recreanten uit de omgeving naar de Hoeksche Waard te trekken én kiezen toeristen steeds vaker voor een langer verblijf op ons eiland. Bovendien benutten we onze ligging door actief kansen te grijpen voor samenwerking met onze buurgemeenten en op regionaal en provinciaal niveau, zoals via de Regio Deal en de Erfgoedlijn Goeree-Overflakkee / Hoeksche Waard / Voorne-Putten. Unieke verblijfsmogelijkheden Er is een groter en diverser aanbod van (duurzame) verblijfsaccommodaties die een bijzondere overnachting bieden en waar gasten de Hoeksche Waard écht beleven: zicht op de horizon binnen handbereik, gezellig, knus en in verbinding met inwoners.

Beweegvriendelijk en bereikbaar eiland Vanuit elke kern is een wandelommetje mogelijk. We hebben flink geïnvesteerd in een aantrekkelijkheid routenetwerk, door uitbreiding van het netwerk, de realisatie van mountainbike- en ruiterroutes, meer vrijliggende (fiets)paden, rustpunten en horeca langs het netwerk. Als belangrijke schakels in het routenetwerk dragen de pontjes bij aan de beleving van ons eiland vanaf het water. Bovendien zijn er nieuwe verbindingen over water en tussen stad en land bij gekomen (bijvoorbeeld een pontje naar Voorne-Putten en de Waterbus), waardoor gasten de Hoeksche Waard beter kunnen bereiken en inwoners zich makkelijk kunnen verplaatsen.

3.2 OPGAVEN EN SPEERPUNTEN Als we de situatie van nu vergelijken met onze toekomstdroom voor 2030, zien we zes belangrijke opgaven, die we vertaald hebben naar zeven speerpunten. In de volgende paragrafen lichten we ze verder toe. In de nog op te stellen

Opgaven

Speerpunten

Onderscheidende kracht van het eiland Hoeksche Waard versterken, betere beleving van sterke punten van de Hoeksche Waard. Eilandgevoel versterken, beleving van de oevers verbeteren. “Spreiden en verleiden”.

1. Aanbodversterking en –ontwikkeling met themalijnen: - Agrifood in de Hoeksche Waard - De Hoeksche Waard, eiland van 60 polders

Ontwikkelen en verduurzamen van aanbod en verbinden van aanbod dat er al is, aansluitend op de kernkwaliteiten van de Hoeksche Waard.

2. Samenwerking en alliantievorming 3. Uitbreiden aanbod voor waterrecreatie, dagrecreatie en evenementen

Meer ruimte voor actieve recreatie zoals fietsen, wandelen, varen, vissen en verbeteren van de kwaliteit ervan en het realiseren van ontbrekende schakels daarin.

4. Beweegvriendelijke buitenruimte

(Dag)gasten verleiden langer te blijven en meer/beter verblijfsaanbod voor gasten die de verhalen van de Hoeksche Waard willen beleven.

5. Aantrekkelijke en duurzame verblijfsaccommodaties

Meer en beter aanbod voor jeugd en jongeren.

6. Aanbod ontwikkelen met en voor jongeren en jeugd

Waarborgen en verbeteren van de bereikbaarheid over land en water.

7. Goede en frequente vervoersverbindingen over water en tussen stad en land

Meer bekendheid genereren is óók een belangrijke opgave Om onze ambitie en toekomstdroom waar te maken is het óók belangrijk om meer bekendheid te generen voor het aanbod. En om de Hoeksche Waard als toeristisch-recreatieve bestemming beter op de kaart te zetten. Daarom investeert de gemeente de komende tijd in gebiedsmarketing, met Natuurlijk. Hoeksche Waard als merknaam.

Aandacht voor jeugd en jongeren Samen met jongeren uit de Hoeksche Waard hebben we voorzieningen gemaakt en activiteiten georganiseerd. Daarmee bieden we de verschillende leeftijdsgroepen interessante en eigentijdse vrijetijdsvoorzieningen in eigen gemeente.

Omdat dit een aanpalend traject is en de acties hiervoor geen onderdeel zullen uitmaken van de uitvoeringsagenda van de Visie Vrijetijdseconomie, hebben we het beter bekend maken van het aanbod hier niet specifiek als opgave opgenomen. Zoals eerder aangegeven, werken we in de uitvoering uiteraard wel nauw samen met gebiedsmarketing.

Ondernemerschap en trots Ondernemers zijn actief uitgenodigd en uitgedaagd om te investeren in toeristisch-recreatief aanbod. Onze inwoners zijn écht trots op de Hoeksche Waard. Zij zijn onze ambassadeurs en het visitekaartje van ons gastvrije eiland.

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

uitvoeringsagenda maken we concreet met welke acties we de komende jaren aan de slag gaan. Bij elk speerpunt hebben we alvast een aantal voorbeelden voor mogelijke acties opgenomen.

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

19

Koers en strategie richting 2030

3.2.1 THEMALIJNEN VOOR AANBODVERSTERKING EN PRODUCTONTWIKKELING Dit speerpunt geeft invulling aan de uitgangspunten: 1. De Visie Vrijetijdseconomie richt zich op de eigen inwoners én op bezoekers. 3. Met de Visie Vrijetijdseconomie richten we ons op het faciliteren van initiatieven én op actief uitnodigen en investeren. 4. De Hoeksche Waard is van zichzelf aantrekkelijk genoeg, daar hoeven geen grote recreatief-toeristische toevoegingen bij. 6. Bij de ontwikkeling van toeristisch-recreatief aanbod voor bezoekers ligt de focus op de Binnenbedijkte Maas, de Zuidrand en historische dorpskernen. Met behulp van aansprekende thema’s kunnen we het toeristisch-recreatieve aanbod met elkaar verbinden en als geheel aantrekkelijker maken. Hiermee komen de toeristisch-recreatieve kernkwaliteiten van onze gemeente beter naar voren en kunnen we ze beter beleefbaar maken. Daarnaast kunnen we aan de hand van deze thema’s gericht aanvullend aanbod ontwikkelen dat van meerwaarde is. Zo benutten én versterken we onze onderscheidende kracht. En zorgen we ervoor dat we gasten en inwoners verleiden om ook minder bekende plekken in onze gemeente te bezoeken, zodat de hele Hoeksche Waard profiteert van recreatie en toerisme. We noemen dit ook wel “spreiden en verleiden”.

Waar staan we nu? Onze gemeente heeft een rijke geschiedenis met een schat aan verhalen en historische objecten die daaraan herinneren. Met de status van Nationaal Landschap zijn ons landschap en onze natuur van nationale klasse. Bovendien hebben we een innovatieve agrifood sector, die hier en daar al de verbinding legt met recreatie en toerisme. Ons eiland heeft daarmee veel kwaliteiten die in potentie aantrekkelijk zijn voor recreatie en toerisme, maar het aanbod staat op dit moment nog te veel op zichzelf en het eilandgevoel is op veel plekken nog moeilijk waarneembaar. Zo zijn veel van onze oevers maar beperkt toegankelijk, zijn er slechts een aantal plekken waar je het water in kunt of aan het water kunt verblijven en hebben we geen vaste horecavoorzieningen op het strand.

20

Waar werken we naartoe? We zetten in op aanbodversterking en productontwikkeling, met name voor de bezoekers die meer te besteden hebben en langer willen blijven. Dit doen we aan de hand van twee themalijnen, die iconisch zijn voor de Hoeksche Waard:  Agrifood in de Hoeksche Waard – maak kennis met de innovatieve agrifood sector, proef unieke streekproducten en leer hoe ze worden gemaakt;  De Hoeksche Waard, eiland van 60 polders – beleef de unieke ligging (eilandgevoel), de ontstaansgeschiedenis, de strijd tegen het water, de cultuurhistorie en diverse landschappen en natuurgebieden. Met de themalijnen creëren we een sterk toeristisch-recreatief product dat tot de verbeelding spreekt en dat inwoners en gasten verleidt om de hele Hoeksche Waard te ontdekken. Op de volgende pagina’s leest u meer over hoe die themalijnen er uit zouden kunnen zien.

Voorbeelden van mogelijke acties voor het uitvoeringsprogramma  Samenwerking met gebiedsmarketing, ondernemers en andere belanghebbenden voor uitwerking themalijnen;  Unieke kwaliteiten beter beleefbaar maken, door oevers en water beter toegankelijk te maken en door beleving toe te voegen langs routenetwerken;  Gerichte productontwikkeling ter versterking van de thema’s. Voor voorbeelden, zie uitwerking themalijnen;   Opstellen van uitnodigende ontwikkelkaders voor horeca, verblijfsrecreatie, nevenactiviteiten bij agrariërs, benutten van vrijkomende agrarische bebouwing. Met ruimte voor maatwerk;  Trots onder inwoners stimuleren zodat zij ambassadeurs worden van ons eiland;  Verbinding zoeken met Erfgoedlijn Goeree-Overflakkee / Hoeksche Waard / Voorne-Putten (provincie Zuid-Holland).

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

Verkoop van streekproducten en boerderij gerelateerde activiteiten maken de Hoeksche Waard beleefbaar.

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

21

Agrifood in de Hoeksche Waard Themalijn 1: Agrifood in de Hoeksche Waard

Doel themalijn: De innovatieve agrifood sector en de producten die hieruit voortkomen benutten voor toeristische-recreatieve productontwikkeling, zoals het inrichten van arrangementen, organiseren van evenementen of educatieve programma’s.

Wat is daarvoor nodig? Een uitnodigend ontwikkelkader, ontwikkelruimte bieden op maatwerkniveau, benutten vrijkomende agrarische bebouwing, ‘ja, mits’ mentaliteit, nevenactiviteiten stimuleren, aansluiting op bestaande initiatieven zoals Foodlab.

De landbouw is een belangrijke drager van het polderlandschap. De Hoeksche Waard heeft een bijzonder sterke en innovatieve agrifood sector met potentie om uit te groeien tot een interessante agrifood bestemming. Ons eiland staat bekend om de vruchtbare kleigronden. In de landwinkels wordt een grote diversiteit aan streekproducten verkocht en soms mag er ook zelf worden geplukt. De vindingrijkheid in de landbouw is uniek en kenmerkend voor de hele Hoeksche Waard. De verhalen hierover en de producten die hieruit voortkomen bieden kansen voor toeristisch-recreatieve productontwikkeling.

Toeristisch-recreatief aanbod Er is op dit moment al toeristisch-recreatief aanbod op het gebied van agrifood. Denk daarbij aan:  De diverse landwinkels waar lokale producten te koop zijn;  Routes en evenementen zoals Tour langs de Boer, verlichte boerderijenroute, Oogstdag Tiengemeten;  Lokale initiatieven op het gebied van streekproducten;  Restaurants die koken met lokale producten;  Diverse bestaande en nieuwe initiatieven onder de naam Foodlab Hoeksche Waard.

Pop-up store streekproducten

Lokaal dineren Kookworkshops lokale producten

Graan uit eigen streek malen en verwerken

Foodlab

Educatieve programma's

Nevenactiviteiten

Bij het ontwikkelen van aanvullend aanbod, waarmee de themalijn versterkt kan worden, valt te denken aan:  Pop-up store met alle streekproducten;  Foodtruckfestival met lokale producten;  Evenementen / activiteitenprogramma: boerenmarkt, workshops met lokale producten (lokaal koken), jaarlijks agrifood evenement;  Arrangementen om aanbod te verbinden;  Landwinkel combineren met andere mogelijkheden om het echt een uitje te maken;  Complete beleving aanbieden (bv. de boerin die verkoopt);  Nevenactiviteiten, boerderijterrassen, uitrustpunt, rondleiding;  Verbinden agrifood en cultuur;  Fietsroute langs landwinkels;  Educatieve programma’s in samenwerking met agrarische ondernemers;  Akkerrandwandelingen;  Interactieve belevingskaart voor bewoners en bezoekers;  Route ontwikkeling.

Fietsroutes langs landwinkels Agrarische ondernemers

Foodtruck festival

Boerderijterras

Akkerranden

Streekproducten

Lokale initiatieven Landwinkels

Boerenmarkt

Agrifood initiatieven

Doelgroepen De themalijn agrifood is interessant voor eigen inwoners, voor kinderen, voor passanten en voor verblijfsgasten die nader kennis willen maken met lokale producten. De themalijn helpt inwoners om hun eigen eiland beter te leren kennen, stimuleert trots op de ‘eigen’ boeren en biedt bovendien een economische basis, als zij meer lokale producten kopen. Voor kinderen en scholen uit de omgeving heeft de themalijn een belangrijke educatieve waarde, omdat zij met eigen ogen kunnen zien hoe voedsel bereid wordt en kennis kunnen maken met de innovatieve landbouw en toeleverende bedrijven (bijvoorbeeld in de agrotechniek). Passanten worden naar de Hoeksche Waard getrokken door bijvoorbeeld een evenement op het gebied van agrifood. Voor verblijfsgasten maakt de themalijn het interessanter om langer op het eiland, omdat er zo veel te ontdekken is.

22

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

23

De Hoeksche Waard, eiland van 60 polders

Museum Hoeksche Waard Centrum Oud-Beijerland

Koers en strategie richting 2030 Getijdenpark

Themalijn 2. De Hoeksche Waard, eiland van 60 polders

Doel themalijn:

Vervoer over water Waterrijk

Polderlandschap

Het diverse, authentieke, charmante landschap en de unieke ontstaansgeschiedenis van de Hoeksche Waard beter beleefbaar maken en het verhaal ervan vertellen met behulp van toeristisch-recreatieve productontwikkeling, zoals verblijf in de natuur, vervoer over water en een natuurspeeltuin of klimbos.

Wat is daarvoor nodig? Militair erfgoed

Investeren in relatie met gebiedspartners (Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Hoeksche Waards Landschap, Erfgoedlijn), ondernemers en andere aanbieders, gezamenlijke aanpak om beleefbaarheid te vergroten, investeren in gastvrijheid, positieve grondhouding tegenover initiatieven, Eilandgevoel uitwerken en beleefbaarheid van het water versterken.

Molens

Verblijf in de natuur

Kreken en dijken Tiengemeten

Jachthavens Strandjes met eigen karakter Waterspeelplaats Cultuurhistory

De Hoeksche Waard is landschappelijk divers, authentiek en charmant en heeft een unieke ontstaansgeschiedenis. De Hoeksche Waard bestaat uit 60 polders die zijn ontstaan vanaf 1421, toen de Sint-Elisabethsvloed plaatsvond. Het landschap wordt gekenmerkt door het patroon van polders omringd door smalle dijken en restanten van kreken met kreekruggen en veenresten: het is een wijds landschap waarin (historische) dorpen, dijken, molens, polders en kreken te vinden zijn. Zo herinneren de kreken als restanten van het oorspronkelijke getijdenlandschap aan de bijzondere ontstaansgeschiedenis. Daarnaast wordt de identiteit van de Hoeksche Waard sterk bepaald door het omringende water: brede voormalige zeearmen aan de zuidkant en rivierarmen aan de noordkant. De wateren rondom het eiland hebben een belangrijke ecologische en recreatieve betekenis en zijn belangrijk voor een goede waterbalans en de landbouw. We willen dit unieke landschap en de beleving van het (omringende) water beter beleefbaar en toegankelijk maken voor toeristen en recreanten. Bezoekers vinden hier rust, ruimte en de horizon en kunnen er wandelen, fietsen of varen. De buitendijkse gebieden zijn veelal natuurgebieden met hoge natuurwaarden waar natuurlijke processen het beeld bepalen. Binnendijks vind je de strak verkavelde, agrarische polders met akkerranden.

Daarnaast zijn er sporen te vinden van de Watersnoodramp 1953 en militair erfgoed zoals verschillende kazematten en fort Buitensluis. Gekoppeld aan het landschap is de unieke ligging. De Hoeksche Waard biedt rust en ruimte op een steenworp afstand van de grootstedelijke dynamiek van onder andere Rotterdam: een groot contrast op korte afstand van elkaar. Deze ligging biedt kansen voor hotelontwikkeling. Om deze ligging nog beter te benutten

24

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

is het goed om samen te werken met de omliggende eilanden (bijvoorbeeld vanuit de Erfgoedlijn of regiodeal). Toeristisch-recreatief aanbod Het verhaal van het ontstaan van de Hoeksche Waard, de cultuurhistorie en de beleving van het water, de unieke natuur en het landschap vinden we in de volgende voorzieningen, bezienswaardigheden en activiteiten:  De jachthavens;  Het Oudeland van Strijen;  De Oeverlanden Hollands Diep;  De verschillende veerverbindingen;  Kanoën door de kreken;  Op Tiengemeten en in het natuurbezoekerscentrum Klein Profijt;  Oude centrum van Oud-Beijerland;  Monumenten als Fort Buitensluis en de molens;  Museum Hoeksche Waard;  Cultuurhistorisch landschap;  Historische dorpskernen. Het verbinden van het bestaande aanbod versterkt de beleving van dit verhaal. En ook ontwikkelen van nieuw aanbod is belangrijk. Mogelijkheden voor nieuw aanbod zijn:  Beleving toevoegen langs routenetwerken voor wandelen, fietsen en varen.

Denk aan een uitkijkpunt, kunstwerk, informatiepunt, historische elementen tot leven brengen, vlonderpad, etc.;  Oevers en water beter toegankelijk te maken en meer plekken te realiseren waar je aan het water kunt verblijven, waarmee het eilandgevoel wordt versterkt;  Natuurspeeltuin of klimbos, rivierspeelplek, waterspeelplek;  Natuur, landschap en oevers beter toegankelijk maken, bijvoorbeeld met “Klompenpaden” langs rivieren en bijv. akkerranden;  Bijzonder verblijf in natuur of erfgoed, wat authenticiteit en beleving accentueert (bijv. water, uitzicht);  Strandjes met elk een eigen karakter en voorzieningenniveau;  Professionaliseren vaarverbindingen en toegankelijkheid voor mensen met een beperking verbeteren;  Verhalen uit het museum ook buiten beleven, bijvoorbeeld een speurtocht langs (immaterieel) erfgoed;  Programma’s voor jong en oud op Fort Buitensluis;  Ontwikkelen van toeristisch-recreatief aanbod in aansluiting op de Erfgoedlijn Goeree-Overflakkee / Hoeksche Waard / Voorne-Putten (provincie Zuid-Holland);  Aanhaken bij ontwikkelingen op omliggende eilanden. Doelgroepen De themalijn maakt de Hoeksche Waard aantrekkelijker voor een brede doelgroep, omdat zij het unieke landschap en verhaal van de Hoeksche Waard beter kunnen beleven.

Dit zorgt voor een ervaring van hoge kwaliteit, waarbij inwoners en bezoekers zelf kunnen bepalen welke onderdelen hen aanspreken. Ook educatieve programma’s kunnen een plek krijgen in deze themalijn.

25

Koers en strategie richting 2030

Waar werken we naartoe We willen dat alle onderdelen van ons toeristischrecreatieve ‘product’ goed op elkaar aansluiten. Daar zetten we ons gezamenlijk voor in. We willen het Het toeristisch-recreatieve ‘product’ dat de volgende bereiken: Hoeksche Waard haar gasten biedt, bestaat uit  Behoud en verdere intensivering van de samenwerking meerdere onderdelen die samen zorgen voor een tussen de gemeente en de sector; toeristisch-recreatieve beleving. Hoofdonderdelen  Goede inbedding in de regio (Zuid-Hollandse eilanden, zijn: vervoer, verblijf, dingen om te doen (oftewel Haringvliet, provincie) waarmee we kansen op provinciaal ‘vermaak’) en de omgeving. Vervoer heeft betreken regionaal niveau beter kunnen benutten; king op de reis naar de Hoeksche Waard toe, maar  Betere samenwerking binnen de sector, die van meerook op fietsen, wandelen of toeren als activiteit op waarde is voor aanbieders zelf én voor de toeristischzich. Verblijf gaat over samenwerking waar je kunt overnachten en Samengesteld product maakt van groot belang recreatieve bestemming de Hoeksche Waard als geheel. Het toeristisch-recreatieve ‘product’ dat de Hoeksche Waard haar onder ‘dingen om te doen’ verstaan we dagattracgasten biedt, bestaat uit meerdere onderdelen diemusea, samen zorgen ties, evenementen bezienswaardigheden, voor een toeristisch-recreatieve beleving.

Hoofdonderdelen zijn: horeca en winkelen. De omgeving en het landschap Voorbeelden van mogelijke acties voor het vervoer,maken verblijf,dedingen ommogelijk, te doen (oftewel ‘vermaak’) en de beleving en is zelf ook onderuitvoeringsprogramma omgeving. Vervoer betrekking op de reis naar de Hoeksche deel van hetheeft toeristisch-recreatieve product. Het  Creëren van juiste netwerken en allianties met Waard toe, maar ook opkarakter fietsen, van wandelen of toeren als activiteit op samengestelde het toeristisch-reen tussen ondernemers, bijvoorbeeld in de vorm zich. Verblijf gaat over waar je kunt overnachten en onder ‘dingen creatieve product betekent dat er veel partijen van een lokaal ondernemersplatform speciaal om te doen’ verstaan we dagattracties, evenementen betrokken zijn die allemaal een stukje van het toevoor de vrijetijdseconomie; bezienswaardigheden, musea, horeca enons winkelen. De omgeving en ristisch-recreatieve product van eiland creëren  Kennisontwikkeling en kennisontsluiting; het landschap maken de beleving mogelijk, en is zelf ookwe onderdeel en beïnvloeden. Door samen te werken kunnen  Opzetten van professionele samenwerking van het toeristisch-recreatieve product.

Het samengestelde ervoor zorgen dat er meer samenhang ontstaat in karakter tussen winkelgebieden onderling en met de van het toeristisch-recreatieve product datworden er veel partijen de beleving die we onze gastenbetekent bieden. Zo gemeente via het uitvoeringsprogramma Detailbetrokken zijn die allemaal een stukje van het toeristischwe een sterkere bestemming. recreatieve product van ons eiland creëren en beïnvloeden. Door handel; samen te werken kunnen we ervoor zorgen dat er meer samenhang  Benutten van mogelijkheden voor verdere ontstaat in de beleving die we onze gasten bieden. Zo worden we regionale samenwerking, bijvoorbeeld in het een sterkere bestemming. verlengde van de Regio Deal en door aan te sluiten bij de tafel recreatie en toerisme van de MRDH; Omgeving  Uitwerken van kansen voor samenwerkingen Vervoer met gemeenten Voorne-Putten en GoereeOverflakkee. Bijvoorbeeld de Erfgoedlijn die we Verblijf Vermaak met deze eilanden delen, biedt hiervoor interessante aanknopingspunten.

Samengesteld product maakt samenwerking van groot belang

3.2.2 SAMEN WERKEN AAN DE JUISTE TOTAALBELEVING Dit speerpunt is een belangrijke voorwaarde voor het realiseren van onze ambities voor de vrijetijdseconomie in het algemeen, en heeft daarom een indirecte relatie met alle uitgangspunten. Om onze inwoners en gasten de juiste totaalbeleving te kunnen bieden, moeten we ervoor zorgen dat alle onderdelen van ons toeristisch-recreatieve ‘product’ goed op elkaar aansluiten en aan de verwachtingen voldoen. Wensen en behoeften op het gebied van vrijetijd veranderen continu. Door het samengestelde karakter van het toeristisch-recreatieve product (zie kader op de volgende pagina), zijn er veel partijen betrokken bij recreatie en toerisme. Onder de aanbieders zijn naast bedrijven ook natuurorganisaties, culturele instellingen, boerenbedrijven, vrijwilligersorganisaties en overheden. We realiseren ons dat samenwerking essentieel is om de kansen die recreatie en toerisme onze gemeente bieden, te kunnen verzilveren. Daarom zetten we in op het creëren van de juiste netwerken en allianties.

26

Waar staan we nu Als gemeente werken we op dit moment al goed samen met ondernemers en andere aanbieders van vrijetijdsvoorzieningen. We hebben korte lijntjes en er is een kartrekkersgroep die werkt aan het traject voor gebiedsmarketing en ook bij deze visie betrokken is. De coronacrisis heeft geleid tot een intensivering van de samenwerking en het is ons gelukt om een noodfonds voor ondernemers op te richten. Voor bepaalde onderwerpen werken we ook samen met gemeenten in de regio. Zo is er een Regiodeal Zuid-Holland opgesteld waar toerisme en recreatie onderdeel van uitmaken, neemt de gemeente deel aan de Landschapstafel Haringvliet en werken we voor Expeditie Haringvliet samen met de gemeente Moerdijk. We zien kansen om de samenwerking met omliggende eilanden en andere Zuid-Hollandse regio’s te verbeteren. Daarnaast wordt er op dit moment nog beperkt samengewerkt tussen aanbieders van vrijetijdsvoorzieningen onderling.

VISIE VRIJETIJDSECONOMIE

Toeristisch-recreatief Toeristisch-recreatief product product

GEMEENTE HOEKSCHE WAARD

27

Koers en strategie richting 2030

3.2.3 WATERRECREATIE, DAGRECREATIE EN EVENEMENTEN Dit speerpunt geeft invulling aan de uitgangspunten: 1. De Visie Vrijetijdseconomie richt zich op de eigen inwoners én op bezoekers. 3. Met de Visie Vrijetijdseconomie richten we ons op het faciliteren van initiatieven én op actief uitnodigen en investeren. 4. De Hoeksche Waard is van zichzelf aantrekkelijk genoeg, daar hoeven geen grote recreatief-toeristische toevoegingen bij. 6. Bij de ontwikkeling van toeristisch-recreatief aanbod voor bezoekers ligt de focus op de Binnenbedijkte Maas, de Zuidrand en historische dorpskernen. Met de eerder genoemde themalijnen kiezen we er specifiek voor om een deel van ons aanbod in de etalage te zetten en als iconen door te ontwikkelen. Maar er liggen nog meer kansen voor aanbodversterking en productontwikkeling, die we willen benutten. Daarom richt dit speerpunt zich op het realiseren en mogelijk maken van aanbod voor waterrecreatie, dagrecreatie en evenementen, dat past bij de kernkwaliteiten van de Hoeksche Waard. Hier profiteren zowel inwoners, als gasten van. Waar staan we nu? De belangrijkste dagattracties met bovenlokale aantrekkingskracht die onze gemeente rijk is, zijn Tiengemeten, Recreatieoord Binnenmaas, het historische centrum met het winkelgebied en de haven van Oud-Beijerland en evenementen zoals Sunglow en de Spuidagen.

Ook Foodlab Hoeksche Waard heeft potentie om zich bij dit rijtje aan te sluiten en er is een uitvoeringsprogramma waarmee wordt gewerkt aan vitale en aantrekkelijke winkelgebieden. Voor het overige is het aanbod aan dagattracties en evenementen bescheiden met veelal een lokale aantrekkingskracht. Ook maken we nog te weinig gebruik van de recreatieve potentie van al het water in en om onze gemeente. Onze doelgroep bestaat op dit moment voor een groot deel uit recreanten uit Rotterdam en omstreken, die hier komen wandelen of fietsen en die op warme dagen in grote getalen aan de Binnenbedijkte Maas te vinden zijn.

28

Waar werken we naartoe?  Uitbreiding van mogelijkheden voor dagrecreatie, met focus op de Binnenbedijkte Maas, de Zuidrand en de historische dorpskernen;  Divers evenementenaanbod met verschillende mate van aantrekkingskracht;  Meer en betere mogelijkheden voor waterrecreatie, toegankelijke oevers;  Aanbod dat past bij het karakter en de schaal van de Hoeksche Waard, dat de gebiedsidentiteit van de Hoeksche Waard versterkt en bijdraagt aan de doelen van deze visie;  Zoveel mogelijk duurzaam en inclusief aanbod.

3.2.4 BEWEEGVRIENDELIJKE BUITENRUIMTE