Situatieschets mobiliteitsplan Hoeksche Waard - versie 5 maart 2024 - def - Bijlage 3 Situatiesc
Tekst van het document
Situatieschets
Mobiliteitsplan Hoeksche Waard
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
1
Inhoudsopgave 1.
Inleiding: naar een nieuw gemeentelijk mobiliteitsplan
2.
Situatieschets: stand van zaken en belangrijkste opgaven
Bijlagen: Feiten en cijfers B1. Demografie en economie B2. Regionale bereikbaarheid B3. Lokale bereikbaarheid en structuren
Colofon
B4. Leefomgeving
Titel
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard
B5. Wat vinden inwoners?
Datum
5 maart 2024
Status
Definitief
Projectteam Wendy Jacobs, Wim Bauer, Erica van Ree, Sander de Vries (gemeente Hoeksche Waard), Marco de Baat, Merel Slangewal, Ilse Galama, Ragnhild Bruynooghe (Goudappel)
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
2
1. Inleiding: naar een nieuw gemeentelijk mobiliteitsplan
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
3
NAAR EEN MOBILITEITSPLAN
Waarom een nieuw mobiliteitsplan? Vanuit integrale visie werken aan mobiliteit Het regionale verkeer- en vervoersplan Hoeksche Waard stamt alweer uit 2013. Deze is gedateerd en geeft onvoldoende antwoord op alle actuele kwesties uit de samenleving en heeft onvoldoende oog voor de huidige trends en innovaties. Dit vraagt om een actualisatie en vernieuwing. Ook is er een nieuw lange termijn plan voor de fysieke leefomgeving: de omgevingsvisie. Daar hoort ook een lange termijn mobiliteitsuitwerking bij, naast diverse andere uitwerkingsopgaven die onder de ‘paraplu’ van de omgevingsvisie vallen. Het mobiliteitsplan
moet leiden tot een uitvoeringsprogramma waarin concrete
Positie van het mobiliteitsplan in het gemeentelijk beleid
maatregelen zijn benoemd (inclusief financiële raming en planning). Op basis daarvan kan de gemeente de komende jaren vanuit een integrale visie werken aan mobiliteit om haar doelen te bereiken. Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
4
NAAR EEN MOBILITEITSPLAN
Proces om tot nieuw plan te komen In nauwe samenwerking met gemeente en stakeholders Omwille van een zorgvuldig proces is aan aanpak gekozen
bestaande uit 5 stappen. Allereerst is een beeld gevormd van de huidige situatie en opgaven (situatieschets) – op basis van input
STAP 1
Situatieschets Enquête
nov ‘23 – jan ‘24
STAP 2
jan – feb ‘24
Doelen & ambities
Participatiebijeenkomsten 1
van diverse stakeholders. Daaruit zijn de belangrijkste strategische doelen en ambities voortgekomen voor de lange termijn. Vanaf stap 3 vindt een nadere verkeerskundige analyses en consultaties van stakeholders plaats om nader uitwerking de gewenste mobiliteitsstructuren en afweegkaders om keuzes te kunnen maken. In stap 4 wordt het eindrapport opgesteld met het overkoepelende verhaal van het mobiliteitsplan, wat in stap 5
STAP 3
mrt – mei ‘24
Toekomstbeeld, Uitwerking thema’s
Participatiebijeenkomsten 2
jun – jul ‘24
STAP 4
Beeldende Eindrapportage
Inloopavond inspraakprocedure
Na de zomer
wordt voorgelegd aan de gemeenteraad voor besluitvorming. Gedurende het gehele proces vindt gesprek plaats met burgers, ondernemers, wegbeheerders en andere belanghebbenden.
STAP 5
Ri. besluitvorming mobiliteitsplan Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
5
NAAR EEN MOBILITEITSPLAN
Relevant beleid Hoofdlijnenakkoord
Onderdeel van het beleid zijn in ieder geval een masterplan voor de N217, de bereikbaarheid
van de individuele dorpen via onder andere auto, fiets en het openbaar vervoer, de bereikbaarheid in relatie tot de woningbouwontwikkelingen, verkeersveiligheid waaronder veilige fietsverbindingen tussen en binnen de dorpen en de verkeersoverlast op de dijken.
Omgevingsvisie Hoeksche Waard Gezien de ligging en verbondenheid met de regio is een goede bereikbaarheid cruciaal voor de Hoeksche Waard. De afgelopen jaren is de bereikbaarheid steeds meer onder druk komen te staan. De gemeente wil daarom de komende jaren een forse inhaalslag maken met de in- en externe bereikbaarheid. In de omgevingsvisie (en bijbehorende leidraad) zijn eerste keuzes gemaakt voor de ontwikkeling van het mobiliteitssysteem, zo wordt onder meer prioriteit
gegeven aan fietsers, voetgangers en openbaar vervoer, streeft de gemeente naar verbetering van de leefbaarheid van de dijken, wordt bestaande infrastructuur geoptimaliseerd, en dient de infrastructuur op orde te zijn voordat nieuwe ontwikkelingen gerealiseerd worden.
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
6
NAAR EEN MOBILITEITSPLAN
Relevant beleid
Programmaplan mobiliteit 2019 Mobiliteit is de drager van veel maatschappelijke ontwikkelingen in gemeente Hoeksche Waard. Een
goede bereikbaarheid maakt het gebied aantrekkelijk om te wonen, te werken en te recreëren. De ambitie is dan ook om de interne en externe bereikbaarheid te verbeteren. Hierbij zijn de dorpen in de Hoeksche Waard met elkaar verbonden en de stedelijke gebieden met al hun voorzieningen voor iedereen goed bereikbaar. Ook moet de impact van mobiliteit op de leefbaarheid worden verlaagd.
Programmaplan Duurzaamheid & Uitvoeringsprogramma ‘Hoeksche Waard richting energieneutraal’ De gemeente heeft als doel om de CO2-uitstoot in 2030 met 25% verminderd te hebben ten opzichte van 2020, in 2040 energieneutraal te zijn, en in 2050 klimaatneutraal. Daarvoor ligt ook een opgave bij mobiliteit. Verkeer en vervoer is de sector met de meeste CO2-uitstoot. De gemeente wil werk maken
van onder meer goede en toegankelijke laadinfrastructuur, het verbeteren van alternatieven voor de auto, inzet van schonere brandstoffen, gedragsverandering, bedrijvenbenadering met slimme acties richting schonere mobiliteit, duurzame logistiek en duurzame infrastructuur.
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
7
NAAR EEN MOBILITEITSPLAN
Relevant beleid Programmaplan Wonen
De gemeente koestert het veilige en rustige leefmilieu in een landelijke omgeving. Wel staat de gemeente voor
een opgave om het woningtekort op te lossen en streeft ernaar om jaarlijks 500 woningen bij te bouwen. In de nabijheid van de hoofdwegenstructuur zijn kansen voor grootschaligere ontwikkelingen (Oud-Beijerland, ‘s-Gravendeel, Numansdorp). In de andere dorpen wordt enkel kleinschalig ontwikkeld om de vitaliteit van de dorpen te behouden en/of te versterken.
Programmaplan Economie Om de Hoeksche Waard vitaal te houden en demografische trends als vergrijzing en ontgroening tegen te gaan is een goede lokale economie van belang. Dat is niet eenvoudig, en vraagt om onder meer aantrekkelijke winkelgebieden, een gunstig economische vestigingsklimaat, ruimte voor recreatie (vrijetijdseconomie), een vitale arbeidsmarkt (Hoeksche Waard als aantrekkelijke plek om te werken). Dit heeft raakvlakken met mobiliteit zoals ruimtelijke ontwikkelingen, goed bereikbare bedrijventerreinen, de inrichting van de openbare ruimte (bijvoorbeeld van winkel- en centrumgebieden) en de doorontwikkeling van recreatieve wandel- en fietsroutes. Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
8
3. Situatieschets: stand van zaken en belangrijkste opgaven
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
9
Onderstaand beeld geeft de belangrijkste opgaven op het gebied van mobiliteit weer voor gemeente Hoeksche Waard. Dit is een samenvatting van de analyse die is uitgevoerd naar de stand van zaken, trends en ontwikkelingen die op de gemeente afkomen en op basis van de input vanuit diverse belanghebbenden (onder andere samenleving brede enquête en reacties van bewoners en belangengroepen op participatiebijeenkomsten).
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
10
Autobereikbaarheid is goed, maar er zijn knelpunten (met name de kwetsbaarheid als een van de oeververbindingen niet beschikbaar is) Toelichting opgave •
•
•
De autobereikbaarheid van en naar de Hoeksche Waard is goed. Via de A29 en de N217 kan vanuit de Hoeksche Waard een groot deel van de zuidelijke randstand binnen korte tijd bereikt worden. Zo is men vanuit Oud-Beijerland binnen 30 minuten in grote delen van Rotterdam, binnen 45 minuten in Den Haag en binnen 1 uur in Utrecht. Daarmee zijn veel verschillende bestemmingen te bereiken en kunnen inwoners uit veel verschillende banen kiezen. Wel is de autobereikbaarheid van de Hoeksche Waard kwetsbaar, zo is wel gebleken tijdens de werkzaamheden aan de Heinenoordtunnel. De Hoeksche Waard is een eiland en heeft maar een beperkt aantal verbindingen naar de omliggende regio. Bij een verstoring op een van deze verbindingen zijn de gevolgen ergens anders snel voelbaar. De doorstroming op wegen binnen de Hoeksche Waard is over het algemeen goed, wel kunnen vertragingen in de ochtend- en avondspits op een aantal plekken toenemen (enkele delen van de N217). Verder is de bereikbaarheid van de Hoeksche Waard ook afhankelijk van de doorstroming op de Ring Rotterdam, waar de reistijd geregeld oploopt door filevorming en verkeersongevallen.
Auto bereik vanuit Oud-Beijerland* Bron: Mobiliteitsspectrum 2020, DAT Mobility & Goudappel *Zie bijlage voor bereikbaarheid vanuit andere dorpen.
Utrecht
Den Haag
Gouda Rotterdam Dordrecht
Reistijd vanaf <15 min 15-30 min
Breda
30-45 min 45-60 min 60-90 min
Bergen op Zoom
90-120 min
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
11
Fietsgebruik blijft achter op landelijk gemiddelde Toelichting opgave •
•
•
•
Bij verplaatsingen over korte afstanden tot 5 kilometer is het autogebruik relatief hoog, meer dan een derde van alle korte ritten wordt met de auto gemaakt, terwijl dit juist afstanden zijn die ook goed per fiets afgelegd kunnen worden. Het fietsgebruik in de Hoeksche Waard is op alle afstandsklassen lager dan het Nederlands gemiddelde. Dit heeft waarschijnlijke meerdere oorzaken: geen of minder veilige fietsroutes, grote afstand tussen de dorpen, beperkt aantal oeververbindingen naar buurgemeenten en andere omliggende gebieden. Binnen de dorpen zijn er hier en daar wel vrijliggende fietspaden, maar tussen de dorpen ontbreken die vaak. Fietsers moeten dan over de - soms krappe - 60 km-wegen, waar ook auto’s, vrachtwagens en landbouwvoertuigen rijden. Dat is en voelt niet altijd fijn en veilig, wat maakt dat mensen minder vaak voor de fiets kiezen. Naar omliggende gemeenten is het lagere fietsgebruik te verklaren door het beperkt aantal oeververbindingen (tunnels, bruggen, pontjes), wat voor omrijdafstanden zorgt en fietsen minder aantrekkelijk is.
Vervoerwijzekeuze Hoeksche Waard (modal split) Bron: Onderzoek Onderweg in Nederland (ODiN 2018-2019) Verplaatsingen binnen de gemeente tot 5 km HW
36%
NL
32%
27% 0%
28%
41%
20%
40%
28% 60%
80%
100%
Verplaatsingen binnen de gemeente 5-15 km HW
74%
NL
16%
53% 0%
24%
20%
40%
60%
6%
12% 80%
100%
Verplaatsingen van/naar gemeente (extern) HW
78%
NL
9% 5%
70% 0%
20% Auto
12%
40% OV
Fiets
11%
60%
80%
Te voet
Overig
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
100%
12
Gemengd verkeer op smalle dijkwegen zorgt voor overlast en verkeersonveiligheid Toelichting opgave •
Hoeksche Waard heeft een uitgebreid wegennetwerk, bestaande uit vele dijk- en polderwegen. Per hoofd van de bevolking is relatief veel weglengte beschikbaar.
•
Het wegennet is meegegroeid met de bedijking en inpoldering van het gebied. Aan deze dijkwegen wonen veelal ook mensen, en veel dijkwegen zijn niet optimaal ingericht met een krappe rijbaan en gemengd verkeer (fietsers, auto’s, vrachtverkeer, landbouwverkeer).
•
Dijkbewoners langs de historische dijken ervaren geluid- en trillinghinder van met name zwaar vracht- en landbouwverkeer, dit komt deels door enkele bedrijven die op minder goed bereikbare locaties zijn gelegen.
•
Het hoofdfietsnetwerk gaat veel over de krappe dijk- en polderwegen waar het gemotoriseerd verkeer 60 km/u of harder rijdt. Dat is en voelt niet fijn en veilig, waardoor dit mensen kan weerhouden de fiets te pakken (lager fietsgebruik).
•
Voor fietsers en voetgangers zijn er vaak geen aparte voorzieningen (zoals een vrijliggend fietspad of voetpad), waardoor dit mede bijdraagt aan (potentieel) verkeersonveilige situaties.
Het wegennet volgt veelal de historische dijk- en polderstructuur
Hoeksche Waard heeft relatief uitgestrekt wegennet (per 1.000 inw.)
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
13
OV-bereikbaarheid is niet overal goed, dienstregeling onder druk Toelichting opgave •
Het openbaar vervoernetwerk (bestaande uit buslijnen, geen treinstation) op het eiland bestaat uit 4 hoofdverbindingen die bijna allen op Rotterdam gericht zijn.
•
Naar de andere omliggende gemeenten is de OV-verbinding minder goed, en ook tussen de dorpen zijn er niet altijd (goede) OV-verbindingen beschikbaar. Daardoor zijn de mogelijkheden om per openbaar vervoer te reizen (voor veel mensen) beperkt. Door de soms lange afstanden is ook de betaalbaarheid van het OV een aandachtspunt.
•
Het OV in Hoeksche Waard heeft een belangrijke (sociale) functie, voor met name jongeren en studenten om onderwijs te kunnen bereiken en voor mensen die minder mobiel zijn of geen eigen auto bezitten (bv. minima).
•
De afgelopen jaren staat ook de dienstregeling onder druk. Vervoerders en de provincie worden geconfronteerd met oplopende kosten, tekort aan personeel en een terugval in aantallen reizigers (sinds corona). In 2022 lag het aantal reizigers nog 10% onder het 2019-niveau. Er ligt dan ook een opgave om tenminste het huidige OV-net te behouden.
Te bereiken gebied binnen 60 min vanuit Oud-Beijerland* Bron: traveltime.com. *Zie bijlage voor bereikbaarheid vanuit andere dorpen
Te bereiken <60 minuten per.. Auto OV Fiets
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
14
Belang van toegankelijkheid (fysiek, maar ook sociaal) van het mobiliteitssysteem neemt toe
•
Doordat het vinden van passend vervoer lastig of te duur is haken mensen met mobiliteitsproblemen af en komen ze moeilijker uit huis.
•
De kwaliteit van voetpaden en de fijnmazigheid van het voetgangersnetwerk laat op diverse plekken te wensen over.
•
Ook de (digitale) toegankelijkheid tot aanvullende vervoersdiensten wordt door vergrijzing belangrijker. Weet iedereen bij welk ‘loket’ dit aangevraagd kan worden?
Grijze druk (65+ t.o.v. 20-64 jaar)
2020
2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
Door de verschraling van het openbaar vervoer is het reizen per OV voor ouderen steeds lastiger. Hierdoor loopt de druk op andere vormen van mobiliteitsdiensten op (Wielewaal, Automaatje, WMO). De kosten daarvoor zullen daardoor naar de toekomst verder oplopen.
2003
•
100% 80% 60% 40% 20% 0%
2002
De afgelopen jaren is het percentage ouderen (65+) flink gestegen. De grijze druk lag in 2020 met 40% ruim boven het Nederlands gemiddelde van 33%. Naar verwachting zal dit in de toekomst nog verder oplopen.
Bron: Allecijfers.nl
2001
•
Demografie: grijze en groene druk
2000
Toelichting opgave
Groene druk (-19 t.o.v. 20-64 jaar)
Ruimte voor 8- tot 80+: als je het hiervoor goed doet, doe je het voor iedereen goed Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
15
Leefbaarheid en verkeersveiligheid binnen de woongebieden staan onder druk door autoafhankelijkheid en suboptimale netwerken Toelichting opgave •
In de dorpen zorgen drukke wegen zonder goede voorzieningen voor fietsers en voetgangers soms voor verkeersonveilige situaties en/of een verkeersonveilig gevoel.
•
Veel 50 km-wegen binnen de kom zijn niet volgens de huidige ontwerprichtlijnen ingericht, en hebben vaak een dubbele functie: een verblijfsfunctie (aan deze straten wordt gewoond), en een verkeersfunctie (veel verkeer maakt van de weg gebruik). Een in 2023 landelijk geïntroduceerd nieuw wegtype kan deze situatie mogelijk verbeteren: de gebiedsontsluitingsweg 30 km/u.
•
De auto neemt namelijk relatief veel ruimte in, waardoor er minder ruimte overblijft voor andere functies, zoals volwaardige voetpaden, fietspaden, speelplekken, groen en verblijfplekken.
•
Het is belangrijk – vanuit brede welvaart gezien – dat iedereen zich veilig kan verplaatsen, en dat dorpen een aantrekkelijke plek blijven om te wonen en te leven.
•
Tot slot, de verkeerssituaties binnen de Hoeksche Waard zijn nog niet overal uniform ingericht sinds de samenvoeging. Zo hebben fietsers bij rotondes binnen de kom in Oud-Beijerland voorrang op het autoverkeer, maar bij rotondes in Numansdorp niet.
Voorbeeld van een 50km-weg in een dorp waar knelpunten worden ervaren
Foto: Rijksstraatweg in Numansdorp (copyright: gemeente HW)
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
16
Leefbaarheid en verkeersveiligheid binnen de woongebieden staan onder druk door autoafhankelijkheid en suboptimale netwerken Toelichting opgave •
•
•
De auto is belangrijk voor inwoners van de Hoeksche Waard, mensen zijn er van afhankelijk. Deze autoafhankelijkheid heeft echter ook impact op de leefomgeving en inrichting van de openbare ruimte. Dat komt mede doordat het wegennet nog niet overal goed is ingericht, en er hoofdwegen soms dwars door of langs dorpen gaan (vaak historisch zo gegroeid). Dit zet de verkeersveiligheid en leefbaarheid rond deze wegen onder druk. Hiernaast is per dorp aangegeven op welke wijze deze ontsloten is met een hoofdweg. Hieruit volgen de bekende opgaven omtrent de Molendijk in Klaaswaal en de centrale as in Numansdorp. Dit zijn wegen met relatief veel verkeer (en hoge snelheid) die dwars door een woongebieden gaan. In andere dorpen is dit in veel gevallen beter georganiseerd, doordat de hoofdweg langs het dorp (randweg Strijen, Buitenom ZuidBeijerland) of buiten het dorp om is gelegen (zoals de N217).
De verschillende buurtschappen zijn vaak niet ontsloten door een hoofdweg. Dat hoeft ook niet, omdat een buurtschap minder verkeer aan trekt, en dit verkeer prima op de lagere orde wegen afgewikkeld kan worden.
Dorp
Inwoners
Oud-Beijerland
Ca 25.000
Numansdorp
Ca. 10.000
s-Gravendeel
Ca. 9.000
Strijen
Ca. 9.000
Puttershoek
Ca. 7.500
Mijnsheerenland
Ca. 5.000
Nieuw-Beijerland
Ca. 4.500
Klaaswaal
Ca. 4.000
Zuid-Beijerland
Ca. 3.500
Heinenoord
Ca. 3.500
Maasdam
Ca. 3.500
Westmaas
Ca. 2.000
Goudswaard
Ca. 2.000
Piershil
Ca. 1.500
Hoofdweg door..
langs..
Buiten het dorp
Centrale as
Molendijk
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
17
Het mobiliteitssysteem van Hoeksche Waard scoort laag op het gebied van duurzaamheid
•
Het mobiliteitssysteem van de Hoeksche Waard scoort laag op het gebied van duurzaamheid, zo blijkt onder andere uit de Duurzaamheidsscore van het CROW. Deze score wordt bepaald door verschillende indicatoren zoals het aandeel van duurzame mobiliteit (lopen, fietsen, OV), aanbod van deelauto’s, aanbod van laadpalen, schone OV-bussen en de kwaliteit van het fietsnetwerk.
•
Zoals al eerder toegelicht is het autogebruik van, naar en binnen de Hoeksche Waard relatief hoog. Dit zorgt tevens voor een hoog energieverbruik voor verkeer en vervoer voor mobiliteit in de Hoeksche Waard. Het energiegebruik van een inwoners van Hoeksche Waard ligt zo’n 40% hoger dan het landelijk gemiddeld.
• •
Door toename elektrisch vervoer zal de vraag naar duurzame energie toenemen. Hiermee ligt er een opgave voor de gemeente om een bijdrage te leveren aan de klimaatambities, aan een schonere leefomgeving (milieu) en een duurzamer mobiliteitssysteem met minder energie- en grondstoffengebruik.
Energieverbruik verkeer en vervoer (GJ/inwoner) Bron: RDW – Klimaatmonitor 2021
Hoeksche Waard
Nederland
Benchmark duurzaamheid mobiliteitssysteem gemeentes Bron: CROW Duurzaamheidsscore.nl
6
Hoeksche Waard
Gemiddeld Nederland
4 2
0
Lopik Alphen-Chaam Ooststellingwerf Moerdijk Maashorst Hellendoorn Hoeksche Waard Berkelland Waadhoeke Halderberge Noordoostpolder Buren Lochem Gemert-Bakel Neder-Betuwe Zoeterwoude Gulpen-Wittem Twenterand Rhenen Bladel Achtkarspelen Cranendonck Súdwest-Fryslân Tholen West Betuwe Hilvarenbeek Reusel-De Mierden Koggenland Heumen Lingewaard Borne Ommen Bergen (L.) Winterswijk Noardeast-Fryslân Uithoorn Oldenzaal Horst aan de Maas Dronten Staphorst Pekela Roosendaal Utrechtse Heuvelrug Sittard-Geleen Wormerland Gennep Sluis Eijsden-Margraten Smallingerland Doesburg Oudewater Tilburg Heerenveen Best Lisse Edam-Volendam Brunssum Coevorden Wijdemeren Schagen Westland De Bilt Aalsmeer Oldambt Stadskanaal Breda Het Hogeland Midden-Groningen Goes Aa en Hunze Brummen Etten-Leur Hoorn Ermelo Emmen Woerden Teylingen Alkmaar Zevenaar Oldebroek Texel Soest Ede Veere Bunnik Nijkerk Dordrecht Tynaarlo Bernheze Scherpenzeel Bergen (NH.) Boekel Leusden Nuenen, Gerwen en Nederwetten Putten Wijk bij Duurstede Nijmegen Gorinchem Deventer Houten Diemen Amstelveen Middelburg Culemborg Hattem Huizen Zwolle Zandvoort Haarlem Wageningen Voorschoten Zoetermeer Delft
Toelichting opgave
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
18
Goed bereikbare bedrijventerreinen belangrijk voor vestigingsklimaat Toelichting opgave •
Bedrijven zijn belangrijk voor de Hoeksche Waard. Er zijn traditioneel veel familiebedrijven gevestigd in de gemeente waarvan veel aan de agrarische sector verbonden zijn.
•
Een goede bereikbaarheid over de weg is belangrijk voor het vestigingsklimaat. Op dit moment staat de doorstroming op de A29 al onder druk en bij verdere groei zal ook de druk op de N217 (lokaal) toenemen.
•
De lokale OV-verbinding van- en naar de bedrijventerreinen in Hoeksche Waard is ook een aandachtspunt. De huidige OVverbindingen stoppen veelal in nabijgelegen dorpen en niet op de bedrijventerreinen.
•
Een gebrek aan vrachtwagenparkeerplaatsen zorgt voor overlast op en rond bedrijventerreinen.
•
Tot slot, is ook de verkeersveiligheid en inrichting van wegen op bedrijventerreinen niet overal optimaal, met name voor fietsers en voetgangers is hier nog veel winst te behalen.
Bedrijventerreinen Hoeksche Waard Bron: Leidraad Omgevingsvisie
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
19
Woningbouwopgave leidt tot bereikbaarheidsopgaven Toelichting opgave •
Ontwikkelingen op gebied van woningbouw en bedrijvigheid zorgen voor een toename van het verkeer. Zeker op de N217 tussen OudBeijerland en de A29 kan het in de toekomst druk worden, en raakt de N217 verzadigd. Dit heeft met name in de ochtend- en avondspits vertragingen tot gevolg.
•
Op de afbeeldingen hiernaast zijn met oranje en rood de wegen aangegeven die in 2030 verzadigd dreigen te raken bij een hoog economisch groei scenario (alle bekende woningbouwplannen zijn gerealiseerd verondersteld). Wel ligt hier het uitgangspunt onder dat de bevolking van de Hoeksche Waard groeit richting 100.000 inwoners. De bevolkingsontwikkeling is onzeker, omdat door vergrijzing en andere maatschappelijke trends de bevolking ook kan afnemen. Als de bevolking gelijk blijft of afneemt en verder vergrijsd is dat positief voor de verkeerssituatie (minder drukte in de spitsen).
•
Belangrijk aandachtspunt bij verzadigde wegen is de extra druk die dit kan geven op alternatieve routes, zoals sluipverkeer over dijk- en polderwegen. Dit is bijvoorbeeld het geval op de Blaaksedijk en Goidschalxoordsedijk als alternatief voor de N217.
Verzadiging van het wegennet in 2030 Bron: Verkeersmodel Hoeksche Waard v1.2
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
20
Bijlage: Feiten en cijfers 1.
Demografie & structuur
2.
Regionale bereikbaarheid
3.
Lokale bereikbaarheid
4.
Leefbaarheid
5.
Wat vinden inwoners?
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
21
B1
Demografie, structuur & economie
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
22
Ontwikkeling aantal inwoners 2007-2023, index
DEMOGRAFIE & STRUCTUUR
Demografie •
Na een lichte daling van de bevolking in de periode 2007-2014,
Bron: CBS
115 110 105 100 95 2000
2005 2010 Hoeksche Waard
heeft vanaf 2015 een bevolkingsgroei in Hoeksche Waard inwonertal van de Hoeksche Waard groeit overigens minder hard dan de totale Nederlandse bevolking. •
De afgelopen jaren is het percentage ouderen (65+) flink gestegen: de bevolking vergrijst. De grijze druk lag in 2020 met 40% ruim boven het Nederlands gemiddelde van 33%.
•
De verhouding tussen het aantal kinderen en tieners (groene druk) ten opzichte van de bevolking in de werkende leeftijd is redelijk stabiel, en ligt maar net iets onder het NL’s gemiddelde.
Groene en grijze druk 2000-2020
Bron: CBS
100%
75% 50% 25% 0%
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
plaats gevonden naar een totaal van bijna 90.000 in 2023. Het
2015 2020 Nederland
Grijze druk (65+ t.o.v. 20-64 jaar)
Groene druk (-19 t.o.v. 20-64 jaar)
Inwoners naar leeftijd 2023 Bron: Allecijfers.nl
30% 5-3-2024
20% 10% 0% 0-15
15-25
25-45
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard -
Hoeksche Waard
45-65
Nederland
65+
23
Bevolkingsprognose Hoeksche Waard 2023-2050
DEMOGRAFIE & STRUCTUUR
Bron: CBS
Bevolkingsprognose •
Na 2026 voorspelt het CBS een gestage daling van het aantal inwoners in de Hoeksche Waard. Op basis van deze prognose is de verwachting dat het inwonertal naar 2050 richting 88.000 inwoners toe beweegt. Dat is een afname van -1%, terwijl de gehele Nederlandse bevolking met 11% groeit. De CBS-prognose is gebaseerd op de bij hen bekende woningbouwplannen tot aan 2030. Dus ondanks de ambitie van de gemeente om de komende jaren nieuwe woningen te bouwen en de woningvoorraad te vergroten, voorspelt het CBS een bevolkingsafname. Dat komt doordat huishoudens steeds kleiner worden, deels door vergrijzingen (ouderen wonen vaker alleen of samen, en langer zelfstandig) en deels door maatschappelijke trends (meer scheidingen, individualisering).
•
Ook is natuurlijk onzeker of de ambitie om 500 woningen per jaar te bouwen gehaald wordt, afgelopen jaren werden gemiddeld 400 woningen
Woningvoorraad Hoeksche Waard 2018-2023 Bron: CBS (*2023 betreft voorlopige cijfers) 40.000
Aantal woningen in gemeente
•
39.500 39.000 38.500 38.000 37.500 37.000 36.500 2018
2019
2020
2021
2022
2023*
per jaar toegevoegd (door nieuwbouw, transformatie en splitsing). Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
24
DEMOGRAFIE & STRUCTUUR
Bevolkingsdichtheid •
Bevolkingsdichtheid (wijkindeling CBS) Bron: CBS Wijk- en Buurtkaart 2020
De meeste mensen wonen logischerwijs in de dorpen en buurtschappen. Het buitengebied is veel dunner bevolkt.
•
Oud-Beijerland is het grootste dorp van het eiland met bijna 25.000 inwoners, daarna gevolgd door Numansdorp met bijna
Oud-Beijerland Nieuw-Beijerland
Puttershoek Goudswaard
Piershil
10.000 en ‘s-Gravendeel met zo’n 9.000 inwoners. •
Verder is Oud-Beijerland ook iets dichter bebouwd met een hogere bevolkingsdichtheid tot gevolg. Dat kan zorgen voor
Heinenoord
Westmaas
Maasdam
‘s-Gravendeel
Klaaswaal Zuid-Beijerland Numansdorp
Strijen
meer nabijheid van voorzieningen op loop- en fietsafstand. •
De mate van stedelijkheid blijkt een goede voorspeller te zijn van mobiliteitsgedrag. Hoe hoger de stedelijkheid hoe groter het aandeel lopen, fietsen en openbaar vervoer, en hoe lager het gebruik van de auto. Gebieden met een zeer lage stedelijkheidsgraad kenmerken zich door een hoog autogebruik en minder verplaatsingen te voet, te fiets en OV.
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
25
Gemiddeld autobezit per huishouden (wijkindeling CBS)
DEMOGRAFIE & STRUCTUUR
Bron: CBS Wijk- en Buurtkaart 2020
Autobezit
Oud-Beijerland Nieuw-Beijerland Goudswaard
•
Heinenoord Puttershoek
Piershil
Westmaas
Het autobezit in Hoeksche Waard is hoog in vergelijking tot
Maasdam ‘s-Gravendeel
Klaaswaal
het gemiddelde in Zuid-Holland. Het gemiddelde autobezit in
Zuid-Beijerland
2022 in Hoeksche Waard bedroeg 1,3 personenauto’s per
Numansdorp
Strijen
huishouden, tegenover 0,9 in Zuid-Holland. •
Wel is het autobezit in Hoeksche Waard minder gegroeid dan in andere gemeenten, zoals Dordrecht en Goeree-Overflakkee.
•
In het buitengebied ligt het gemiddelde autobezit (logischerwijs) hoger dan in de dorpen. Mensen in het buitengebied zijn afhankelijker van de auto doordat voorzieningen verder weg zijn gelegen en alternatieven minder aantrekkelijk zijn of minder beschikbaar.
Gemiddeld autobezit per huishouden Bron: RVO – Regionale klimaatmonitor
1,3 1,2 1,1 1 0,9 0,8 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Hoeksche Waard
Nissewaard
Albrandswaard
Dordrecht
Goeree-Overflakkee
Provincie Zuid-Holland
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
26
DEMOGRAFIE & ECONOMIE
Arbeidsparticipatie (% werkzaam van 15-75 jarigen) Bron: CBS
Beroepsbevolking •
Grote en toenemende arbeidsparticipatie. Van de 15 tot 75 jarigen die woonachtig zijn in Hoeksche Waard behoort 75,5% tot de beroepsbevolking en 73,6% tot de werkzame beroepsbevolking. Dat is hoger dan het landelijk gemiddelde.
•
Werkloosheid (% van beroepsbevolking) Bron: CBS
Afname werkloosheid. De werkloosheid in Hoeksche Waard is met 2,7% lager dan het landelijk gemiddelde van 3,5%. De afgelopen jaren is de werkloosheid afgenomen en bijna gehalveerd. Deze trend is ook landelijk zichtbaar.
•
Relatief weinig bijstandsuitkeringen. In Hoeksche Waard zijn
Bijstandsuitkeringen Bron: CBS
relatief weinig bijstandsuitkeringen: bijna twee keer zo weinig als het landelijk gemiddeld. Het percentage is de afgelopen jaren
stabiel, waar landelijk juist sprake is van een daling.
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
27
DEMOGRAFIE & ECONOMIE
Werkgelegenheid in Hoeksche Waard (#banen) Bron: LISA
Werkgelegenheid •
Werkgelegenheid is relatief laag, maar neemt toe. In de Hoeksche Waard waren in 2022 zo’n 36.000 banen. Dat zijn 735 banen per 1.000 personen van de beroepsbevolking. Daarmee zijn er minder banen dan werkenden. Hierdoor is er dus een grote uitgaande pendel van
Banen per sector (2022) Bron: LISA
werkenden naar buiten de Hoeksche Waard. Wel neemt het aantal banen in de Hoeksche Waard toe. •
Relatief veel banen in handel, industrie, bouw en landbouw. Meer dan het landelijke gemiddelde zijn er in de Hoeksche Waard banen in de handel, industrie, bouw en landbouw. Dit zijn sectoren die een bovenmatige aantrekking van groter en zwaar verkeer kennen, wat een indicatie kan zijn voor gemiddeld meer groot en zwaar verkeer dat door de gemeente rijdt dan elders.
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
28
DEMOGRAFIE & ECONOMIE
Pendelstromen (2022) Bron: CBS, bewerking OCD
Pendelstromen •
Zo’n 40% van de beroepsbevolking werkt in de eigen gemeente, zo’n 60% werkt in een andere gemeente met name in de Rotterdamse regio en elders in Zuid-Holland. De pendelstromen naar Voorne Putten, Goeree-Overflakkee en Zeeland zijn veel kleiner. Dit is ook logisch
Waar werken inwoners Hoeksche Waard? (2022) Bron: CBS, visualisatie Goudappel
gezien de vele bedrijvigheid en werkgelegenheid die in de Rotterdamse regio gelegen is op relatief korte afstand. •
De uitgaande pendel naar Rotterdam en Groot-Rijnmond betreft meer dan 15.000 mensen uit de Hoeksche Waard.
•
De inkomende pendel is veel kleiner. Dit zijn veelal mensen woonachtig in buurgemeenten zoals Barendrecht en Rotterdam.
•
De disbalans in deze pendelstromen zorgt voor een scheefheid in de spitsrichting: ‘s ochtend ‘naar buiten’ druk, ‘s middags ‘naar binnen’.
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
29
DEMOGRAFIE & ECONOMIE
Bedrijven •
Om de disbalans in de pendelstromen te verminderen, en daarmee de beschikbare capaciteit (zowel op de weg als in het OV) beter te benutten is een
Grootste opgaven bedrijventerreinen
Bron: Ecorys, Actieplan bedrijventerreinen Hoeksche Waard (2022)
goede lokale economie met diverse werkgelegenheid van belang. •
Ook streeft de gemeente een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven na, waarbij een goede bereikbaarheid van bedrijfslocaties voor werknemers van binnen en buiten de gemeente van belang is. Hier ligt tevens een opgave omdat de bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard niet allemaal goed bereikbaar zijn met het openbaar vervoer. Enkele vertrokken bedrijven hebben aangegeven mede hierdoor verhuisd te zijn naar Rotterdam of Dordrecht.
•
Momenteel wordt onderzoek gedaan naar kansen voor de inzet van deelvervoer op bedrijventerreinen. Deelvervoer kan de (OV-)bereikbaarheid verbeteren.
•
In het actieplan bedrijventerreinen zijn naast verbetering van de OVbereikbaarheid ook de verbetering van de doorstroming op de A29 en vrachtwagenparkeerproblematiek als opgaven benoemd.
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
30
B2
Regionale bereikbaarheid
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
31
REGIONALE BEREIKBAARHEID
Vervoerwijzekeuze •
•
Inwoners uit de gemeente maken voor regionale verbindingen veel gebruik van de auto.
Verplaatsingen van en naar gemeente per modaliteit
Daarnaast worden de fiets en bus af en toe gebruikt. Het fietsgebruik
90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%
is lager dan het landelijk gemiddelde, waarschijnlijk door de beperkte regionale fietsverbindingen en langere afstanden. Het busgebruik is daarentegen wel hoger dan landelijk, waarschijnlijk door de goede busverbindingen naar Rotterdam en Dordrecht. •
Het aandeel verplaatsingen per trein is zeer klein. Nota bene: het gaat hier om de hoofdvervoerwijze, dus ondanks dat er geen treinstation is in Hoeksche Waard is kan het trein-aandeel wel meer
Bron: Onderzoek Onderweg in Nederland (ODiN 2018-2019) 78% 70%
Personenauto
11% 5%
8%6%
8% 2%
7%4%
Fiets
Overig
Trein
Bus/tram/metro
Hoeksche Waard
0%1% Te voet
Nederland
dan 0% zijn. •
Onder ‘overig’ valt onder andere besloten busvervoer, taxi’s en veerdiensten. Gebruik daarvan ligt iets hoger dan landelijk. Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
32
REGIONALE BEREIKBAARHEID
Bereikbaarheid (1/2) •
Bereikbaarheid binnen 60 min vanuit Oud-Beijerland Bron: traveltime.com
Het hoge autogebruik is ook goed te verklaren. Het te bereiken gebied per auto binnen een uur rijden is bijna twee keer zo groot dan van andere vervoersmiddelen. Vrijwel geheel ZuidHolland en delen van Utrecht, Zeeland en Noord-Brabant zijn binnen 60 minuten te bereiken met de auto.
•
Door het lijnennetwerk van het openbaar vervoer vertoont de bereikbaarheidskaart voor het OV een verspreid beeld. Sommige plekken zijn wel te bereiken, andere plekken helemaal niet.
•
Op basis van reistijd wordt met de fiets een groter gebied bereikt dan met het openbaar vervoer. Vanuit Oud-Beijerland is
Te bereiken gebied <60 min per..
binnen 60 minuten heel de Hoeksche Waard, een deel van
Auto
Dordrecht en het zuiden van Rotterdam per fiets bereikbaar.
OV Fiets
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
33
REGIONALE BEREIKBAARHEID
Bereikbaarheid (2/2) Bereikbaarheid binnen 60 min vanuit Goudswaard Bron: traveltime.com
Bereikbaarheid binnen 60 min vanuit Strijen Bron: traveltime.com
Te bereiken gebied <60 min per.. Auto OV Fiets
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
34
REGIONALE BEREIKBAARHEID
Auto bereikbaarheid •
•
Bron: Mobiliteitsspectrum 2020, DAT Mobility & Goudappel
De regionale autoverbindingen zijn beperkt doordat de Hoeksche Waard een eiland is. De verbindingen zijn:
•
•
Bereikbaarheid & grootste stromen auto
Rotterdam (15%)
A29 Heinenoordtunnel, A29 Haringvlietbrug, N217 Kiltunnel en de veerpont naar Spijkenisse (Hekelingen).
Door de gunstige ligging aan de A29 die het eiland doorkruist en voor een korte en snelle verbinding met de Rotterdamse regio zorgt, is dit een belangrijke en veelgebruikte regionale verbinding. In de Rotterdamse regio zijn ook bovenregionale voorzieningen en veel werkgelegenheid gelegen. Daardoor ligt het zwaartepunt wat betreft (extern gericht) autoverkeer logischerwijs ook in de richting van de Rotterdamse regio. De N217 zorgt voor een goede oost-westverbinding voor de noordrand van het eiland. Via de Kiltunnel is Dordrecht en de A16 makkelijk en snel te bereiken. Wel dient voor een passage van de Kiltunnel tol betaald te worden. Dit kan als drempel worden gezien. Ook kan dit meespelen in de locatiekeuze van bedrijven, waardoor bedrijven zich eerder elders vestigen.
Barendrecht (4%) Zwijndrecht (1%) Dordrecht (6%) Hoeksche Waard (46%)
Goeree-Overflakkee (1%) Reistijd vanuit selectie
Moerdijk (2%)
<15 min 15-30 min 30-45 min 45-60 min 60-90 min 90-120 min
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
35
Doorstroming ochtendspits 2023
REGIONALE BEREIKBAARHEID
Bron: Tomtom
Auto doorstroming •
Op veel wegen is de doorstroming goed. Ook in de ochtend- en avondspits kunnen automobilisten veelal goed doorrijden.
•
Op de N217 en de A29 zijn er enkele trajecten waar de snelheid in de ochtend- en avondspits omlaag gaat en er filevorming kan optreden. Hierin is een duidelijke spitsrichting zichtbaar: ‘s ochtends richting A29/Rotterdam, ‘s avonds richting ‘huis.’
•
De A29 kende afgelopen tijd beperkingen (en daardoor vertragingen) rond de Haringvlietbrug en Heinenoordtunnel door constructieve risico’s en renovatiewerkzaamheden. De verwachting is dat deze beide in 2024 zijn opgelost en afgerond, en deze verbindingen weer normaal kunnen functioneren en het verkeer goed kan doorstromen. Wel gaat de Haringvlietbrug vanaf begin 2024 buiten de spitsen weer open voor pleziervaart.
•
Ook laten deze afgelopen jaren zien dat de Hoeksche Waard kwetsbaar is als de regionale verbindingen niet beschikbaar zijn. De druk op alternatieve routes neemt dan fors toe, met lange vertragingen tot gevolg.
Doorstroming avondspits 2023 Bron: Tomtom
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
36
REGIONALE BEREIKBAARHEID
Reistijdbetrouwbaarheid •
Het aantal regionale verbindingen van/naar de Hoeksche Waard is beperkt. Daardoor staat in geval van grootschalige werkzaamheden of calamiteiten het wegennet onder druk. Bij een verstoring zijn er vaak niet veel alternatieve regionale routes, waardoor alternatieve routes snel vastlopen. Dit kan tot forse vertragingen en meer onvoorspelbare reistijden leiden. Enige vertraging is niet meteen erg, zolang mensen het goed in kunnen schatten en er rekening mee kunnen houden.
•
De A29 vanaf de Haringvlietbrug tot aan de aansluiting OudBeijerland (N217) is in de ochtendspits een knelpunt op het gebied van reistijdbetrouwbaarheid. In de avondspits is hier geen knelpunt zichtbaar.
•
De A29 in zuidelijke richting is juist in de avondspits wat onbetrouwbaarder (vanuit Rotterdam tot afrit Oud-Beijerland), al is geen sprake van een knelpunt wat betreft de streefsnelheid. Op dit wegvak is de doorstroming op veel dagen goed, maar er zijn enkele dagen dat de doorstroming slecht is, waardoor de reistijd kan fluctueren.
Betrouwbaarheid RVM-wegen (ochtendspits)
Knelpuntenanalyse en reistijd-betrouwbaarheid wegennetwerk Zuid-Holland 2019
Betrouwbaarheid RVM-wegen (avondspits)
Knelpuntenanalyse en reistijd-betrouwbaarheid wegennetwerk Zuid-Holland 2019
Planningstijdindex = 90e percentiel gedeeld door de mediaan van een reistijdverdeling Betrouwbaar als planningstijdindex >1,5, dus als een reiziger op een traject anderhalf keer de verwachte reistijd moet inplannen om in 90% van de gevallen op tijd aan te komen. Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
37
Bereikbaarheid per fiets vanuit verschillende dorpen
REGIONALE BEREIKBAARHEID
Fiets (1/2)
Bron: Mobiliteitsspectrum 2020
Barendrecht Spijkenisse
Dordtse Kil
Klaaswaal
•
•
•
Het gebied dat per fiets te bereiken is vanuit de Hoeksche Waard is fors kleiner dan dat van de auto, en sterk afhankelijk van de locatie binnen de Hoeksche Waard. Vanuit Klaaswaal is binnen 45 minuten de gehele Hoeksche Waard en Barendrecht te bereiken. Vanuit Goudswaard zijn binnen dezelfde tijd Oud-Beijerland, Klaaswaal en een deel van Spijkenisse te bereiken. Vanuit ‘s-Gravendeel zijn juist grote delen van Dordrecht per fiets te bereiken. De gespreide ligging van de dorpen en het beperkte aantal oeververbindingen maakt dat het aantal bestemmingen dat per fiets te bereiken is binnen acceptabele afstand soms beperkt is. Daardoor is de fiets lang niet voor iedereen en elke verplaatsing een alternatief. De meeste fietsverplaatsingen zijn ritten over korte afstand binnen de eigen gemeente (84%). Slechts 16% van de fietsritten is een externe verplaatsing (buiten gemeente). De meeste externe fietsritten gaan richting Rotterdam, Barendrecht en Dordrecht. Andere gemeenten liggen veelal te ver weg, waardoor op deze relaties nauwelijks gefietst wordt.
Willemstad
Barendrecht
Dordrecht Klaaswaal
‘s-Gravendeel
Moerdijk
Reistijd vanuit selectie
Spijkenisse Oud-Beijerland
Goudswaard
<15 min 15-30 min
Klaaswaal
30-45 min 45-60 min 60-90 min
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
90-120 min
38
Netwerk gewenste doorfietsroutes Zuid-Holland
REGIONALE BEREIKBAARHEID
Bron: Toekomstagenda snelfietsroutes Provincie Zuid-Holland
Fiets (2/2) •
De Hoeksche Waard is op dit moment nog niet ontsloten door regionale doorfietsroutes. Wel zijn er vaste fietsverbindingen naar buurgemeenten via de Heinenoordtunnel, Kiltunnel, Haringvlietbrug. Ook zijn er diverse veerponten waar fietsers gebruik van kunnen maken.
•
Provincie Zuid-Holland heeft in 2019 een toekomstagenda snelfietsroutes opgesteld, waarin de ambitie is vastgelegd om te werken aan een provinciaal netwerk van regionale doorfietsroutes.
•
In deze agenda zijn drie doorfietsroutes opgenomen die een relatie met de Hoeksche Waard hebben, en in het bijzonder OudBeijerland. Op deze routes kunnen echter ook andere dorpen zijn/worden aangesloten.
•
•
Oud-Beijerland – Barendrecht – Rotterdam zuid
•
Oud-Beijerland – Dordrecht
•
Oud-Beijerland – Spijkenisse
Voor de fietsverbindingen naar Rotterdam Zuid en Dordrecht is reeds een verkenning gedaan naar mogelijke tracés en gewenste maatregelen om deze op doorfietskwaliteit te krijgen. Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
39
REGIONALE BEREIKBAARHEID
Potentie E-bike •
E-bike factor (aantal x meer adressen die bereikt kunnen worden met de e-bike) Bron: ebikeproof.nl
Oud-Beijerland (5,3x)
Puttershoek (7,9x)
‘s-Gravendeel (5,7x)
Op een elektrische fiets (e-bike) zijn veel makkelijker grotere afstanden (veelal tot 15 km)
Oud-Beijerland
‘s-Gravendeel
Puttershoek
af te leggen dan op een reguliere fiets. Daardoor zijn binnen dezelfde reistijd voor inwoners vanuit bijvoorbeeld Goudswaard tot wel 16x meer adressen te bereiken per e-bike dan met een normale fiets. •
Goudswaard (16x)
Numansdorp (4,8x)
Strijen (11x)
De verdere opkomst van de e-bike kan dan ook tot meer fietsgebruik leiden, en vaker een reëel alternatief vormen voor de auto.
•
De gemeente kan het gebruik van de fiets/e-
Goudswaard
Numansdorp Strijen
bike stimuleren door goede en veilige fietsroutes, veilige stallingsvoorzieningen en laadpunten op strategische plekken. Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
40
REGIONALE BEREIKBAARHEID
Openbaar vervoer (1/2) •
Bron: Mobiliteitsspectrum 2020, DAT Mobility & Goudappel Den Haag (4%)
Het OV-netwerk van de Hoeksche Waard kent vier belangrijke regionale hoofdassen waar frequent OV-bussen rijden: • • • •
•
Bereikbaarheid openbaar vervoer vanuit Klaaswaal & belangrijkste relaties OV-reizigers
Rotterdam (44%)
Rotterdam-Zuid <-> Oud-Beijerland Rotterdam-Zuid <-> Numansdorp (via busstation Heinenoord) Rotterdam-Zuid <-> Dordrecht (via Heinenoord, Maasdam, ‘s-Gravendeel) RNet Rotterdam-Zuid <-> Goeree-Overflakkee (halte Numansdorp)
De grootste reizigersstroom is op Rotterdam gericht, zo’n 44% van alle OV-reizigers heeft daar een herkomst of bestemming. Slechts 13% van de OV-ritten zijn intern binnen de gemeente.
Barendrecht (3%)
Dordrecht (4%) Hoeksche Waard (13%) Goeree-Overflakkee (2%) Reistijd vanuit selectie <15 min 15-30 min 30-45 min 45-60 min 60-90 min
90-120 min
Bron: Modaliteitenonderzoek Hoeksche Waard, 2020 Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
41
REGIONALE BEREIKBAARHEID
•
•
•
•
Het openbaar vervoer in de Hoeksche Waard wordt uitgevoerd door Connexxion in opdracht van provincie Zuid-Holland. De huidige concessie loopt tot 2025. De provincie is bezig met het voorbereiden van de aanbesteding voor de nieuwe concessie. Gemeente Hoeksche Waard heeft dus niet direct zeggenschap over het openbaar vervoer, maar is wel een belangrijke belanghebbende en gesprekspartner voor de provincie. Sinds corona staat de exploitatie van het OV wel onder druk. Het aantal reizigers is nog niet op het niveau van voor corona. In 2022 waren er zo’n 10% minder reizigers dan in 2019. Daarmee is het aantal reizigers overigens al meer op niveau dan in andere concessies, zoals provincie Utrecht en Friesland. Dit komt mogelijk doordat relatief veel scholieren en studenten hier gebruik van maken, en sneller zijn teruggekeerd dan werkenden. Qua betaalbaarheid wordt vaak gekeken naar het aantal instappers per dienstregelinguur, dat ligt voor de concessie HWGO ongeveer op gelijk niveau als provincie Utrecht en Friesland
in miljoenen reizigers per jaar
Openbaar vervoer (2/2)
Jaarlijkse aantal instappers concessie Hoeksche Waard/Goeree Overflakkee 6 5 4 3 2 1 0 2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2020
2021
2022
Index aantal instappers (2016 =100) 150 100 50 0 2016
2017
2018
2019
Hoeksche Waard/Goeree Overflakkee
Provincie Utrecht
Concessie Amsterdam
Openbaar busvervoer Fryslân
Instappers per dienstregelinuur 200 150 100 50 0
Hoeksche Waard/Goeree Overflakkee
Provincie Utrecht 2017
2018
2019
Concessie Amsterdam 2020
2021
Openbaar busvervoer Fryslân
2022
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
42
B3
Lokale bereikbaarheid
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
43
LOKALE BEREIKBAARHEID
Vervoerwijzekeuze •
Binnen de gemeente wordt relatief veel gebruik gemaakt van de auto: meer dan een derde van alle verplaatsingen tot 5 km
Verplaatsingen binnen de gemeente per modaliteit Bron: Onderzoek Onderweg in Nederland (ODiN 2018-2019)
Verplaatsingen binnen de gemeente tot 5 km HW NL
wordt gemaakt met de auto. Bij verplaatsingen tussen de 515km is dit bijna 75%. Het autogebruik ligt daarmee hoger dan het landelijk gemiddelde. •
De keerzijde hiervan is dus ook dat er minder wordt gelopen, gefietst en van het OV gebruik wordt gemaakt. Voor een deel komt dat natuurlijk ook door het aanbod van openbaar vervoer. Echter, korte afstanden tot 5 km en 15 km zijn ook
36%
32%
27% 0%
28%
41%
20%
40%
28% 60%
80%
100%
Verplaatsingen binnen de gemeente 5-15 km HW
74%
NL
16%
53% 0%
20% Auto
Ov
24% 40%
60%
Fiets
Te voet
6% 12%
80%
100%
Overig
goed per fiets te maken, ook voor dunner bevolkte en meer landelijke gebieden. Daarom zien we een belangrijke opgave in het stimuleren van het fietsgebruik. Fietsen heeft namelijk veel voordelen (gezond, duurzaam en ruimte-efficiënt) ten opzichte van de auto (uitstoot, hinder, verkeersveiligheid). Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
44
LOKALE BEREIKBAARHEID
Auto •
Interne autorelaties Bron: Modaliteitenonderzoek Hoeksche Waard, 2020
Relatief veel van de interne verplaatsingen binnen de Hoeksche Waard die met de auto worden gemaakt hebben een relatie met Oud-Beijerland.
•
Oud-Beijerland heeft als grootste dorp een
Oud-Beijerland
Heinenoord
Nieuw-Beijerland
bovenlokaal aanbod aan voorzieningen, diverse werklocaties met werkgelegenheid, en hier zijn ook 4 van de 5 middelbare scholen gelegen.
Maasdam
‘s-Gravendeel
Klaaswaal Zuid-Beijerland Strijen Numansdorp
•
Verder valt ook Heinenoord (inclusief Blaaksedijk) op als een locatie met relatief veel herkomsten of bestemmingen van interne autoritten. Vermoedelijk komt dit door de bedrijven die hier zijn gelegen en werkgelegenheid bieden.
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
45
LOKALE BEREIKBAARHEID
Fiets •
Er zijn een beperkt aantal vrijliggende of gescheiden fietspaden. Op veel fietsroutes is sprake van menging van fietsers en gemotoriseerd verkeer.
•
Binnen de dorpen zijn er hier en daar vrijliggende fietspaden, maar tussen de dorpen ontbreken die vaak.
•
Hoofdfietsroutes gaan geregeld over krappe dijk- en polderwegen (limiet 60 km/u) waar ook landbouwverkeer en ander gemotoriseerd verkeer rijdt.
•
Uit het fietsplan blijkt verder dat er beperkte
Percentage fietsroutes vrijliggend/gescheiden van autoverkeer Bron: CBS
voorzieningen voor elektrische fietsen zijn, zoals oplaadpunten of (beveiligde) fietsenstallingen. 17% Zuid-Holland
31%
Hoeksche Waard
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
46
OV-reizigers op interne relaties
LOKALE BEREIKBAARHEID
Bron: Modaliteitenonderzoek Hoeksche Waard (2020)
OV •
Het OV-gebruik voor interne verplaatsingen binnen de Hoeksche Waard is beperkt (13% van OV-ritten is intern). De meeste interne OV-verplaatsingen zijn gericht op OudBeijerland, waar de meeste voorzieningen zijn gelegen.
•
Het openbaar vervoer rijdt met name door de dorpen. Het buitengebied is heel beperkt bereikbaar met het openbaar
Ontsluitingskwaliteit openbaar vervoer Bron: PBL, Atlas van de Regio (2020)
vervoer. De kaart hiernaast geeft de halte-locaties weer en de ontsluitingskwaliteit per halte. Diverse buurtschappen worden helemaal niet bediend door OV of slechts beperkt (minder dan 1x per uur), dit betreft onder andere Goidschalxoord, Schenkeldijk, Schuring. •
Ook de OV bereikbaarheid van de werkgebieden is vaak slecht, omdat de bushalte op afstand is gelegen en/of bussen niet vaak rijden (zoals bedrijventerrein Boonsweg). Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
47
LOKALE BEREIKBAARHEID
Doelgroepenvervoer •
In de Hoeksche Waard zijn er diverse (aanvullende) mobiliteitsdiensten waar diverse doelgroepen gebruik van kunnen maken: Wielewaal, Automaatje, WMO en regulier OV. •
Wielewaal biedt binnen de 5 grootste dorpen een “taxi”dienst aan die gerund wordt door vrijwilligers. ANWB AutoMaatje biedt een vervoersdienst waarbij vrijwilligers tegen een geringe vergoeding minder mobiele plaatsgenoten vervoeren. WMO is ondersteuning vanuit de gemeente zodat mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen wonen, wat ook het vervoer behelst voor diverse doeleinden en verschillende doelgroepen (onder andere leerlingen van speciaal onderwijs, gehandicapten, ouderen, minima).
•
Inwoners die minder mobiel zijn en (tijdelijk) niet (meer) kunnen autorijden zijn afhankelijk van aanvullende mobiliteitsdiensten en mensen uit hun eigen omgeving om zich te verplaatsen en activiteiten buiten de deur te kunnen doen. Gebruik van regulier OV is lang niet altijd een optie vanwege verre loopafstanden of een matige verbinding. Door de verder vergrijzende bevolking neemt de druk en vraag naar aanvullende mobiliteitsdiensten toe, wat een druk legt op de financiering en toegankelijkheid hiervan.
•
Doordat het vinden van vervoer (zowel fysiek als digitaal) lastig is haken mensen eerder af en wordt hun bewegingsvrijheid meer beperkt tot hun eigen directe leefomgeving.
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
48
Landbouwpercelen
LOKALE BEREIKBAARHEID
Bron: PBL Atlas regio (2019)
Landbouwverkeer •
De Hoeksche Waard is van oudsher een landbouwgebied. Grote delen van het grondgebied zijn in gebruik voor intensieve grondgebonden landbouw voor de teelt van bv. aardappelen, granen, en suikerbieten.
•
Landbouwgrond
Voor de agrariërs is de bereikbaarheid van de percelen met grote landbouwvoertuigen van essentieel belang. Door het fijnmazige netwerk van dijk- en polderwegen zijn de verschillende percelen nu
Netwerk landbouwroutes
Bron: Tridee, onderzoek landbouwverkeer (2018)
goed bereikbaar. Wel kunnen de grote landbouwvoertuigen ook voor hinder zorgen op bebouwde dijken en in woongebieden (trillinghinder, scheurvorming), en zorgt de combinatie van grote voertuigen met fietsers op smalle 60-km dijkwegen voor veiligheidsrisico’s. •
In 2018 hebben de gemeente en de sector een netwerk met landbouwroutes afgesproken, waar veel (doorgaand) landbouwverkeer rijdt, om deze te stimuleren en knelpunten op deze routes op te lossen. Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
49
LOKALE BEREIKBAARHEID
Lopende infrastructuur projecten •
De gemeente werkt momenteel aan diverse infrastructuur projecten. De grootste zijn hiernaast op kaart weergegeven en betreft:
•
A.
Tiengemetenpad (recreatieve fietsverbinding)
B.
Fietspad polder Oudeland van Strijen
C.
Bereikbaarheid Hoeksche Waard Zuidwest
D.
Korteweg
E.
Randweg Klaaswaal
F.
Centrale as Numansdorp
G.
Parallelweg tussen Maasdam en ‘s-Gravendeel
Verder heeft de gemeente een regulier onderhoudsprogramma waarbij op basis van periodieke weginspecties wordt bepaald welke straten en wegen voor onderhoud in aanmerking komen.
C
G
A E D
B F
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
50
B4
Leefomgeving
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
51
LEEFOMGEVING
Verkeersveiligheid (1/3) •
Verkeersslachtoffers versus leeftijd
Bron: BLIQ verkeersveiligheidsrapportage Hoeksche Waard 2018-2022
29% van de verkeersslachtoffers valt onder jongeren tussen de 12 en 24 jaar. Deze leeftijdsgroep is bijna overal in Nederland oververtegenwoordigd bij verkeersongevallen. Deels omdat kinderen en tieners meer op de fiets zitten en kwetsbaar zijn, deels ook omdat zij verkeerssituaties minder goed kunnen inschatten.
•
Verkeersslachtoffers versus vervoerswijze
Bron: BLIQ verkeersveiligheidsrapportage Hoeksche Waard 2018-2022
In veel andere gemeenten is – naast de piek van jongeren - ook in de oudere leeftijdsgroepen een piek te zien. In de Hoeksche Waard is dat niet het geval, mogelijk omdat ouderen minder vaak op de fiets stappen en vaker de auto gebruiken en/of meer aan huis gebonden zijn.
•
53% van de slachtoffers van verkeersongevallen valt in de groep kwetsbare vervoerswijzen (fietsers, voetgangers, bromfietsers). Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
52
Verkeersongevallenkaart met ongevallenconcentraties
LEEFOMGEVING
Bron: BLIQ verkeersveiligheidsrapportage Hoeksche Waard 2018-2022
Verkeersveiligheid (2/3) •
De meeste ongevallen vinden plaats binnen de dorpen waar veel menging is van fietsers, voetgangers en gemotoriseerd verkeer. De drukke wegen zonder adequate voorzieningen voor fietsers en voetgangers kennen de hoogste veiligheidsrisico’s.
•
Legenda
Smalle dijkwegen zonder voorzieningen voor fietsers en voetganger kennen ook hogere risico’s op verkeersongevallen mede door hoge snelheden van het gemotoriseerd verkeer en
soms de combinatie met grote zware vrachtwagens en
Snelheidsoverschrijding naar weglengte per limiet Bron: BLIQ verkeersveiligheidsrapportage Hoeksche Waard 2018-2022
landbouwvoertuigen. Juist op de 60km-wegen wordt vaak te hard gereden (bron: BLIQ Verkeersveiligheidsrapportage). •
Tot slot, ook de N217 (80 km-weg) is niet overal goed ingericht conform de ontwerprichtlijn van het CROW. Op bepaalde delen rijdt landbouwverkeer op de hoofdrijbaan, zijn er erfaansluitingen aanwezig, en heeft de weg een krap profiel (beperkte breedte, smalle berm tussen fietspad en rijbaan).
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
53
LEEFOMGEVING
Verkeersveiligheid (3/3)
Risicobeoordeling wegen Hoeksche Waard Bron: BLIQ verkeersveiligheidsrapportage 2018-2022
In de verkeersveiligheidsrapportage van BLIQ is een top 10 met meest onveilige wegvakken en kruispunten samengesteld. Daarvoor is voor ieder wegvak en ieder kruispunt een risico ingeschat op basis van historische ongevallen en snelheidsgedrag. Top 10 onveilige wegvakken: • N217 (1,8) • Dorpsstraat, Sluisendijk (2) • Zinkweg (3) • Burgemeester de Zeeuwstraat (centrale as Numansdorp) (4,5) • Blaakseweg/Romeinse weg (6) • Beneden Oostdijk (7) • Beijerlandsedijk (9) • Kostverlorendijk/Zuidzijdsedijk (10) Top 10 onveilige kruispunten: • Achterweg, Blaakseweg, Romeinseweg (1) • Cillaars wegje, Hoekseweg, N491(2) • Burgemeester de Zeeuwstraat, Hoekstraat, Voorstraat (3) • Burgemeester de Zeeuwstraat, Vlielanderstraat, Wethouder vd Veldenweg (4) • Beneden Oostdijk, Poortlaan (5) • Beneden Oostdijk, Sportlaan (6) • Oudendijk, Varkensdijk (7) • 1e Kruisweg, Stougjesdijk (8) • Rembrandtstraat, Zinkweg (9) • Oud-Cromstrijensedijk OZ,Molendijk (10)
Legenda Hoge ongevallenscore met hoge snelheidsscore Hoge ongevallenscore met lage snelheidsscore Lage ongevallenscore met hoge snelheidsscore Lage ongevallenscore met lage snelheidsscore Top onveilige trajecten Top onveilige kruispunten
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
54
Veiligheidsrisico van hoofdfietsroutes
LEEFOMGEVING
Bron: Provincie Zuid-Holland
Verkeersveiligheid fiets (1/2) •
Door de provincie en de fietsersbond is onderzoek gedaan naar de verkeersveiligheid op hoofdfietsroutes. Voor iedere hoofdfietsroute is het veiligheidsrisico (safety performance index: SPI) bepaald.
•
In het buitengebied gaan veel hoofdfietsroutes over 60 km/u-wegen waar fietsers gemengd op de rijbaan rijden samen met gemotoriseerd
Verhoogd risico Licht verhoogd risico Gemiddeld risico Lager risico Laagste risico
verkeer (personenauto’s, vrachtverkeer, landbouwverkeer). Deze routes kennen een verhoogd veiligheidsrisico. •
Binnen de dorpen zijn er naast tal van lokale veiligheidsknelpunten
Top 10 gemeenten in Zuid-Holland met meeste km fietsroute met verhoogd risico Bron: Provincie Zuid-Holland
ook relatief veel 50km/u-wegen die niet optimaal zijn ingericht met vrijliggende fietspaden. Fietsers rijden hier op (soms smalle) fietsstroken naast een drukke stroom gemotoriseerd verkeer. •
Dat geeft een verhoogd veiligheidsrisico voor fietsers, en daardoor kent de Hoeksche Waard een relatief slechte fietsveiligheid ten opzichte van andere gemeenten in provincie Zuid-Holland.
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
55
LEEFOMGEVING
Sluipverkeer / gebiedsvreemd verkeer •
Vanuit inwoners zijn diverse zorgen en klachten geuit over sluipverkeer dat wordt ervaren op met name dijkwegen die
Goidschalxoordsedijk
daar niet voor bedoeld zijn en bijdragen aan de Blaaksedijk
hinderbeleving. De meest genoemde trajecten waar bewoners hinder van sluipverkeer ervaren zijn hiernaast op kaart weergegeven. De dijken parallel aan de N217 ervaren met name sluipverkeer bij forse file op de N217, terwijl de andere sluiproutes structureler van aard zijn.
•
Sluisjesdijk/ Zwartsluisje
Oud-Cromstrijensedijk & Hoekseweg Molendijk
Mookhoek
Door het uitgebreide wegennet in het buitengebied zijn er uiteraard nog veel meer wegen waar gebiedsvreemd verkeer rijdt (geen bestemming in het omliggende gebied). Als voorbeeld: tussen Strijen en Oud-Beierland zijn er in theorie tientallen verschillende routes, waardoor heel veel
wegen enige mate van gebiedsvreemd verkeer ervaren. Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
56
Schoolroutes: indicatie aantal scholieren per fietsroute
LEEFOMGEVING
Verkeersveiligheid fiets (2/2) •
In de Hoeksche Waard zijn 5 middelbare scholen, waarvan 4 in Oud-Beijerland en 1 in Klaaswaal. Vanuit de verschillende dorpen moeten dagelijks dus vele scholieren op de fiets hun weg zien te vinden naar hun middelbare school. Ook zijn er scholieren die met het openbaar vervoer reizen, of door hun ouders met de auto worden gehaald en gebracht.
•
De fietsroutes naar de scholen zijn niet altijd even veilig, en
Schoolroutes zonder vrijliggende fietsvoorziening met indicatie van aantal fietsende scholieren
voeren soms over de (smalle) dijk- en polderwegen waar ook
gemotoriseerd verkeer rijdt, met soms hoge snelheden. •
Op de kaart rechtsonder zijn de schoolroutes aangegeven waar geen vrijliggende fietsvoorzieningen zijn, en fietsers dus op dezelfde rijbaan fietsen als het gemotoriseerd verkeer. Met name in het middengebied rond Klaaswaal en over de Blaaksedijk rijden dagelijks veel scholieren over minder veilige routes. Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
57
LEEFOMGEVING
Geluid- en trillinghinder •
Geluid wegverkeer Bron: RIVM 2021, via atlasleefomgeving.nl
De geluidscontouren van het wegverkeer laten zien dat voornamelijk de A29 en N217 voor veel geluid zorgen dat op afstand hoorbaar is. Daarnaast zorgen de doorgaande wegen door de dorpen voor relatief veel geluidsproductie.
•
Bewoners van sommige wegen in de dorpen en van diverse dijkwegen ervaren overlast van zwaar landbouw- en vrachtverkeer.
Netwerk Landbouwroutes
Het grote en zware verkeer draagt relatief veel bij aan de
Bron: Onderzoek landbouwverkeer Hoeksche Waard 2018
trillinghinder die wordt ervaren langs diverse wegen. Trillingen ontstaan door een samenspel van verkeer, de weginrichting, de bodemgesteldheid, en de fundering van woningen.
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
58
LEEFOMGEVING
Luchtkwaliteit •
Met name rond de drukkere verkeersaders (A29 en N217) en de noordrand komen hogere concentraties van stikstofdioxide en fijnstof voor. Deels wordt dit veroorzaakt door het verkeer wat daar lokaal rijdt, maar deels komt dit aanwaaien uit de Rotterdamse regio (stedelijk gebied en industrie).
•
Nergens in de Hoeksche Waard wordt aan de streefwaarden van de WHO voldaan, daarvoor dient de NO2-concentratie lager dan 10 μg/m3 en PM2.5 lager dan 5 μg/m3 te zijn.
•
De luchtkwaliteit is de laatste decennia wel al flink verbeterd. De blootstelling aan vervuilde lucht in de Hoeksche Waard is bijna gelijk aan het landelijk gemiddelde.
Concentraties stikstofdioxide (NO2) Bron: RIVM (2020), via atlasleefomgeving.nl
Concentraties fijnstof (PM2,5) Bron: RIVM (2020), via atlasleefomgeving.nl
Situatieschets mobiliteit Hoeksche Waard - 5-3-2024
59
Energieverbruik verkeer en vervoer (GJ/inwoner)
LEEFOMGEVING
Bron: RVO, Regionale klimaatmonitor 2021
Duurzaamheid (1/3)
•
Ook blijft het aandeel elektrische auto’s in de Hoeksche Waard achter bij het landelijk gemiddeld. Landelijk waren in 2022 bijna 4% van alle auto’s elektrisch, waar dat in de Hoeksche Waard 2,4% betrof. In 2022 waren er geen waterstofauto’s geregistreerd in de Hoeksche Waard. Door de verdere toename van elektrische auto’s zal ook de vraag naar duurzaam opgewekte energie toenemen, oftewel er is meer behoefte aan opwek van duurzame energie.