Programmabegroting 2025-2028 - Bijlage 1. Programmabegroting 2025-2028

2025-2028

4.2.5 We bevorderen de kansengelijkheid in het onderwijs door bij te dragen aan leesbevordering en leesmotivatie vanuit het NPO budget door meer “bibliotheken op school” te realiseren.

2025

Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn, per taakveld, de baten, de lasten, de onttrekkingen aan reserves evenals de stortingen in reserves weergegeven die betrekking hebben op dit programma. (Bedragen x €1.000) Taakveld

4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal Baten

Werkelijk 2023

Actuele begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

7

7

7

7

7

7

258

1.676

5

5

5

5

1.475

1.491

769

769

193

193

1.740

3.174

781

781

205

205

4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

-918

-931

-894

-809

-809

-809

-2.510

-4.311

-3.150

-2.805

-2.792

-2.772

-4.198

-4.574

-3.767

-3.766

-3.163

-3.130

Totaal Lasten

-7.626

-9.816

-7.811

-7.380

-6.765

-6.710

Totaalsaldo van baten en lasten

-5.886

-6.642

-7.030

-6.599

-6.560

-6.505

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

0

277

56

60

34

0

Totaal Onttrekkingen reserves

0

277

56

60

34

0

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

0

-171

0

0

0

0

Totaal Stortingen reserves

0

-171

0

0

0

0

Geraamd resultaat programma 4. Onderwijs

-5.886

-6.537

-6.973

-6.539

-6.526

-6.505

Verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen Er zijn binnen dit programma geen verbonden partijen.

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.5 PROGRAMMA 4 ONDERWIJS

27/140

Beleidsindicatoren In onderstaande tabel zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma.

Jaar

% Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie

2023

2

2,4

2

Absoluut verzuim per 1.000 leerplichtige leerlingen 5-18 jr

2023

1,5

6,3

5,4

Relatief verzuim per 1.000 leerplichtige leerlingen 5-18 jr

2023

7

27

22

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.5 PROGRAMMA 4 ONDERWIJS

Hoeksche Waard

Gemeente weinig stedelijk

Indicatoren BBV (peildatum "Waarstaatjegemeente" (27-08-2024)

Nederland

28/140

2.6 Programma 5 Sport, Cultuur en Recreatie Tot programma Sport, Cultuur en Recreatie behoren de taakvelden sportbeleid en activering, sportaccommodaties, cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie, musea, cultureel erfgoed en media. Ook het subsidiebeleid en welzijnswerk zijn in dit programma ondergebracht.

Wat gebeurt er om ons heen? Alle taakvelden die horen bij dit programma dragen bij aan de versterking van sociale verbanden tussen inwoners onderling en tussen inwoners, maatschappelijke organisaties en de gemeente. Deze verbanden vormen samen een sterke sociale basis. Levendige sportclubs, cultuuruitingen en inspirerende culturele participatie dragen daarmee ook bij aan vitale dorpen en kernen. Het belang van sport blijft onverminderd groot. Mensen die sporten zijn gezonder en hebben een groter sociaal netwerk. Sportverenigingen dragen bij aan de levendigheid en leefbaarheid van een dorp. Economisch levert het een bijdrage aan een positief vestigingsklimaat voor bewoners en ondernemers. Met het vaststellen van de nota Sport en Beweging in februari 2024 heeft de gemeenteraad deze uitgangspunten ook onderkend. Door corona zijn Nederlanders minder gaan sporten. Tot op de dag van vandaag ligt het aantal nog steeds lager dan daarvoor. Sportstimulering blijft dan ook belangrijk. De inflatie heeft ervoor gezorgd dat de kosten voor verenigingen sterk gestegen zijn. Ook lukt het hen steeds minder om vrijwilligers aan zich te binden. In de komende jaren investeren we in een toegankelijk aanbod van accommodaties, dat aansluit bij de wensen van de inwoners en dat op één manier wordt beheerd en onderhouden.

Cultuur draagt bij aan individuele groei en geeft vorm aan de samenwerking tussen inwoners en de participatie van de inwoners aan de samenleving. Op dorpsoverstijgend niveau brengt cultuur dorpen met elkaar in contact, maakt het eiland naar buiten toe zichtbaar en brengt de buitenwereld naar het eiland. Door cultuureducatie leren kinderen creatief en buiten de gebaande paden te denken en ontwikkelen. In 2024 is de cultuurnota geëvalueerd en verlengd tot en met 2026. Op het gebied van bibliotheken gaat voor gemeenten vanaf 2025 een wettelijke zorgplicht gelden voor het versterken van het lokale bibliotheeknetwerk en het uitvoeren van de vijf wettelijk verankerde maatschappelijke bibliotheekfuncties. Erfgoed draagt bij aan de identiteitsvorming en het besef van (culturele) waarde van de leefomgeving. We formuleren daarmee wat we belangrijk vinden en wat we willen bewaren voor toekomstige generaties.

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

5.1 Alle Hoeksche Waarders hebben toegang tot informatie.

5.1.1 We stimuleren en faciliteren een vitaal en maatschappelijk betrokken netwerk van gecertificeerde en vrijwilligersbibliotheken.

Doorlopend

5.2 Behoud en ontwikkelen van cultureel erfgoed in de Hoeksche Waard.

5.2.1 Restauratie en nieuwbouw van Fort Buitensluis.

2025 – 2026

5.3 Een sociaal en verbonden Hoeksche Waard, waar inwoners naar elkaar omzien en iedereen zichzelf mag zijn.

5.3.1 We stimuleren en faciliteren beweging, ontmoeting, sport en cultuur o.a. door voldoende accommodaties en voorzieningen.

Doorlopend

5.3.2 We stimuleren onderlinge samenwerking en faciliteren vitale en maatschappelijk betrokken verenigingen door uitvoering te geven aan de (verlengde) uitvoeringsagenda van de cultuurnota en de erfgoednota.

2025 – 2026, Geldt ook voor nota sport en bewegen.

5.4 We stimuleren en faciliteren beweging, ontmoeting, sport en cultuur

5.4.1 Het voorkomen of uitstellen van zorg door preventie en het bevorderen van een gezonde leefstijl door o.a. inzet vanuit het Lokaal Sportakkoord.

2025 e.v.

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.6 PROGRAMMA 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE

29/140

Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

o.a. door voldoende accommodaties en voorzieningen.

5.4.2 We stimuleren en faciliteren vitale en maatschappelijk betrokken verenigingen o.a. door de inzet van de combinatiefunctionarissen.

2025 e.v.

Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn, per taakveld, de baten, de lasten, de onttrekkingen aan reserves evenals de stortingen in reserves weergegeven die betrekking hebben op dit programma. (Bedragen x €1.000) Taakveld

Werkelijk 2023

Actuele begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media

589

556

543

465

0

0

3.663 22 52 318

3.844 22 31 347

3.216 23 31 342

3.216 23 31 342

3.216 23 31 342

3.216 23 31 342

Totaal Baten

4.644

4.800

4.155

4.078

3.612

3.612

-1.231

-1.332

-1.107

-1.027

-562

-562

-8.074

-8.854

-10.645

-9.717

-10.042

-10.576

-466

-539

-766

-697

-594

-593

-254 -784 -2.335

-271 -793 -2.440

-265 -942 -2.505

-265 -898 -2.506

-265 -847 -2.403

-265 -847 -2.402

Totaal Lasten

-13.143

-14.229

-16.231

-15.110

-14.713

-15.244

Totaalsaldo van baten en lasten

-8.499

-9.429

-12.076

-11.033

-11.101

-11.632

48

4

4

4

4

4

339

6.269

679

523

718

938

0

4.154

155

304

204

204

20 13

347 13

120 113

70 113

20 13

20 13

419

10.786

1.070

1.013

958

1.178

5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.5 Cultureel erfgoed

-350

-6.858

-558

-258

-258

-258

0

-3.954

0

0

0

0

0

-319

0

0

0

0

Totaal Stortingen reserves

-350

-11.131

-558

-258

-258

-258

-8.430

-9.774

-11.564

-10.277

-10.400

-10.712

5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media

5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media Totaal Onttrekkingen reserves

Geraamd resultaat programma 5. Sport, cultuur en recreatie

Verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen Bres Accommodaties BV De vennootschap heeft met name ten doel: • Het exploiteren en beheren van binnensport-, recreatie-, welzijns- en cultuurfaciliteiten en het (technisch) onderhouden van (overig) vastgoed in de gemeente Hoeksche Waard.

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.6 PROGRAMMA 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE

30/140

Beleidsindicatoren In onderstaande tabel zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma.

Indicatoren BBV (peildatum "Waarstaatjegemeente" (27-08-2024)

Jaar

Hoeksche Waard

% Niet-sporters t.o.v. bevolking 19 jaar en ouder

2022

52,4

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.6 PROGRAMMA 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE

Gemeente weinig stedelijk

Nederland 46,4

48,9

31/140

2.7 Programma 6 Sociaal Domein Tot het programma Sociaal Domein behoren de taakvelden: Samenkracht en burgerparticipatie, Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO, Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd, Toegang en eerstelijns-voorzieningen Integraal, Inkomensregelingen, WSW en beschut werk, Arbeidsparticipatie, Hulpmiddelen en diensten (WMO), Huishoudelijke hulp (WMO), Begeleiding (WMO), Dagbesteding (WMO), Overige maatwerkarrangementen (WMO), Jeugdhulp ambulant lokaal, Jeugdhulp ambulant regionaal, Jeugdhulp ambulant landelijk, Jeugdhulp met verblijf lokaal, Jeugdhulp met verblijf regionaal, Jeugdhulp met verblijf landelijk, PGB WMO, PGB Jeugd, Beschermd wonen (WMO), Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO), Jeugdbescherming, Jeugdreclassering, Coördinatie en beleid WMO, Coördinatie en beleid Jeugd.

Wat gebeurt er om ons heen? In het sociaal domein zien we een aantal trends en ontwikkelingen dat zowel landelijk als ook in de Hoeksche Waard speelt. Uitgangspunt voor onze werkwijze is dat we onze beperkte hoeveelheid tijd, middelen en mensen inzetten voor de grootste problemen én daar waar de inzet van publieke middelen het grootste effect oplevert. Druk op het zorgstelsel De druk op het zorgstelsel is groot. Als gevolg van de dubbele vergrijzing stijgt het aantal inwoners met een hulpvraag. Hulpvragen worden complexer en de kosten stijgen. Het aantal vrijwilligers en mantelzorgers daalt terwijl het beroep op hen alleen maar toeneemt. Dit geeft risico op uitval en overbelasting. Als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt, groeit ook de druk op professionals. Wachtlijsten nemen eerder toe dan af. Daarnaast hebben de afgelopen jaren verschillende maatschappelijke crises elkaar in hoge snelheid opgevolgd: de coronacrisis, toename van vluchtelingen, stijgende energieprijzen, inflatie en de woningcrisis. Dit heeft impact op inwoners en leidt, ondanks inspanningen op het gebied van leefstijl en preventie, tot een toename in de zorg- en ondersteuningsbehoefte. Leefstijl en preventie We willen zoveel mogelijk zwaardere zorg voorkomen door vroegtijdige signalering van risicovolle situaties en tijdige interventie.

Op basis van preventief beleid willen we ziekte voorkomen en ondersteuning en zorg minimaliseren. Er is meer aandacht voor het behoud van gezondheid en eigen kracht door aanpassing van leefstijl en preventie en inzet op een gezonde leefomgeving. Zo zijn we aan de slag gegaan met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Middels het GALA zetten we ons in op een gezonde en actieve leefstijl, sociale basis en het terugdringen van gezondheidsachterstanden. Het IZA heeft als doel om de zorg ook in de toekomst toegankelijk en betaalbaar te houden. Voor de uitvoering van beide akkoorden ontvangen gemeenten een specifieke uitkering (SPUK). Normaliseren en sociale basis Veel hulpvragen horen bij het ‘gewone leven’ en daarbij is professionele zorg niet nodig. Daarvoor kunnen inwoners terugvallen op hun sociale basis, zoals familie, vrienden, buren, kerk, vereniging enzovoort. Als dat niet lukt, is het van belang laagdrempelig professionele hulp te kunnen bieden in de vorm van voorlichting en advies. Een onderdeel van de sociale basis is de pedagogische basis waar ontmoeten van jeugd onderling en jeugd met volwassenen een belangrijke basis is voor het gezond opgroeien.

Onderzocht wordt wat deze vaak informele organisaties, zoals scouting, jeugdraden kerken en particuliere jongerensozen, nodig hebben om een bewuste bijdrage te leveren aan ontmoeting waarbij aandacht is voor het opnemen van minder beschermde jeugd. Hiermee bedoelen we onder andere leven in armoede of moeilijk verstaanbaar gedrag.

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

32/140

Wetgeving Landelijk wordt gewerkt aan 2 wetswijzigingen Wmo. De ene wetswijziging heeft als doel om maatwerkvoorzieningen opnieuw inkomensafhankelijk te maken en het abonnementstarief af te schaffen. Naar verwachting wordt deze in 2026 van kracht. De tweede wetswijziging is het zogenoemde woonplaatsbeginsel. Dit houdt in dat gemeenten zelf verantwoordelijk worden voor hun inwoners die beschermd wonen of maatschappelijke opvang nodig hebben in plaats van dat de centrumgemeente verantwoordelijk is. Deze is controversieel verklaard. Jeugdhulp In 2021 heeft de arbitragecommissie een uitspraak gedaan in het geschil tussen de VNG en het Rijk over de financiering van de jeugdzorg. De uitspraak is duidelijk: het Rijk dient gemeenten te compenseren voor het feitelijke tekort voor het uitvoeren van taken in de jeugdzorg. In lijn met de uitspraak van de arbitragecommissie, is in het recente regeerakkoord extra financiering voor de jeugdzorg beschikbaar gesteld. In 2022 zijn er afspraken gemaakt tussen de VNG en het Rijk. In het kader van het toezichtsregime op de begroting 2023 mogen gemeenten rekening houden met maatregelen die positieve effecten hebben op de gemeentelijke begroting. Tot en met 2026 mogen wij uitgaan van 100% van de middelen uit het arbitragerapport. Deze maatregelen leiden tot voordelen aan de inkomstenkant (gemeentefonds) en aan de uitgavenkant (kosten jeugdhulp).

De hoeveelheid jeugdigen die een beroep doen op jeugdhulp lijkt te stabiliseren. Maar de kosten ervan blijven stijgen, dat komt met name door hoge indexaties en landelijk overeengekomen afspraken waarmee verplicht wordt gewerkt. Dit vraagt om het maken van keuzes. In 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd (2023-2028) vastgesteld. Deze landelijke agenda heeft als doel knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken. Een ander doel is het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar maken voor de toekomst. Parallel aan de Hervormingsagenda Jeugd loopt het landelijk programma Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming (2026-2031). Dit programma heeft een duidelijke maatschappelijke opgave, namelijk: “het bieden van tijdige en passende samenhangende hulp en bescherming aan kinderen en volwassenen die te maken hebben met een acute of structurele bedreiging van een gezonde en veilige thuissituatie.” Samen met onze maatschappelijke partners en inwoners werken we aan een positief opgroeien opvoedklimaat. We zetten in op de doorontwikkeling van ons lokale jeugdteam tot integrale, gebiedsgerichte 0-100 hulpverlening, zoals in de Hervormingsagenda Jeugd omschreven staat. Het uitgangspunt hierbij is dat ondersteuning zo lang als nodig, maar zo kort als mogelijk ingezet wordt en zich richt op het versterken van de eigen kracht. In2024 is het lokaal transformatieplan Jeugd geëvalueerd.

Hieruit nemen we de conclusies en aanbevelingen mee in de verdere doorontwikkeling van het jeugdteam en de realisatie van lokale 0-100 teams. Daarbij vormt deze evaluatie ook input voor verder op te stellen beleid op jeugd. Wmo Met de Transformatieagenda Wmo wordt gewerkt aan het beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar houden van de gemeentelijke zorg. De Transformatieagenda Wmo draagt bij aan de ambitie van gemeente Hoeksche Waard, om een inclusieve gemeente te zijn. Deze ambitie staat beschreven in het Hoofdlijnenakkoord 2022-2026 “Samen doordacht doen”. Maatschappelijke Zorg In 2024 is het lokale plan naar een beschermd thuis opgesteld. Hierin ligt de focus op het voorkomen van de noodzaak tot beschermd wonen en maatschappelijke opvang. En daarnaast op voldoende ondersteuning bij uitstroom uit een beschermd wonen of maatschappelijke opvangvoorziening. Ook is in 2024 de

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

33/140

samenwerkingsovereenkomst voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang in regio Zuid-Hollandse Eilanden met een jaar verlengd. In 2025 wordt gewerkt aan activiteiten onder de vlag van het lokale plan beschermd thuis. Daarnaast wordt gewerkt aan een nieuwe regionale samenwerkingsovereenkomst voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. En ook aan een vernieuwd regionaal zorglandschap met regionaal gefinancierde voorzieningen voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Wij spannen ons in om de lokale partijen mee te laten doen aan de regionale aanbesteding. Inkomensondersteuning/Participatiewet De Participatiewet vormt het vangnet in het sociale zekerheidsstelsel: als mensen onvoldoende eigen middelen hebben om in hun bestaan te voorzien, dan hebben zij recht op bijstand. Ook wordt ondersteuning geboden bij het (opnieuw) vinden van werk. Het kabinet wil fundamentele veranderingen gaan aanbrengen in de Participatiewet, waarbij vertrouwen, de menselijke maat en vereenvoudiging belangrijke basisprincipes worden. De alertheid voor fraude en misbruik wordt hierbij niet uit het oog verloren. Het kabinet wil armoede in Nederland verminderen. Zij heeft zich als doel gesteld dat in 2030 de helft minder mensen in armoede leven dan in 2015. Met ons gemeentelijk beleid dragen we bij aan bestaanszekerheid en aan het voorkomen en verminderen van mensen die in armoede terecht komen.

Schulddienstverlening De Wet gemeentelijke schulddienstverlening schrijft voor dat er één keer per vier jaar een beleidsplan moet worden vastgesteld. Omdat armoede en schulden vaak onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, willen we in 2024 het Integraal beleidsplan inkomensondersteuning en schulddienstverlening Hoeksche Waard vast laten stellen. In dit beleidsplan zal er aandacht zijn voor preventie, begeleiding en coaching, vroegsignalering, informele hulp, het bieden van passende ondersteuning, toegankelijkheid en dienstverlening. Er wordt door het Rijk gewerkt aan de ontwikkeling van één schuldenwet. Een van de onderwerpen hierin is de Basisdienstverlening schuldhulpverlening die 2024 bekend is gemaakt. Het uitgangspunt van de ‘Basisdienstverlening Schuldhulpverlening’ is een hulpaanbod dat toegankelijker is en in iedere gemeente bestaat uit minimaal dezelfde elementen. In het Integraal beleidsplan wordt in het actieplan opgenomen dat we onze werkwijze schulddienstverlening gaan afstemmen op het landelijke plan “basisdienstverlening schuldhulpverlening’. Werk Op het gebied van werk blijven we ons, met HWwerkt! als uitvoeringsorganisatie, samen met werkgevers en partners in de regio inzetten op het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt voor onze inwoners.

Dat doen we onder andere via netwerkvorming, het organiseren van werk-leerlijnen, de Regio Deal en het versterken van onze inzet op Social Return. We stellen kwetsbare jongeren in staat om naar vermogen de overgang te maken naar betaald werk of dagbesteding. Daarvoor maken we onder andere werkafspraken met onderwijspartners en ondernemers. In 2024 zijn we gestart met de “Aanpak overstap van school naar werk”. Dit is een sluitende aanpak waarbij jongeren begeleiding kunnen krijgen bij de overstap van school naar werk. Integraal en datagedreven werken Er ligt voor dit begrotingsprogramma een stevige relatie met de in het hoofdlijnenakkoord benoemde ‘Kadernota Sociaal’. Deze term is inmiddels veranderd naar een ‘visie SamenLeven’ om gelijkwaardig te zijn aan de Omgevingsvisie. De visie SamenLeven richt zicht hierbij voornamelijk op het sociaal domein, maar zoekt actief de verbinding op met het fysiek domein.

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

34/140

In de visie stellen we een aantal leidende principes vast over de rol die we als gemeente hebben in het sociaal domein en gaan we in op hoe we de kracht van de samenleving kunnen versterken. Aan de hand van data over de grootste maatschappelijke opgaven brengen we richting aan, en gaan we dieper in op hoe we hier integraal en in nauwe samenwerking met betrokken spelers – intern en extern – aan gaan werken. In 2025 verwachten we de visie vast te stellen, waarna er een uitvoeringsprogramma wordt opgezet om uitvoering te geven aan de leidende principes.

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? We blijven inzetten op maatschappelijke ontwikkeling op vier gebieden: het versterken van een sociaal verbonden Hoeksche Waard, het stimuleren van persoonlijke ontwikkeling en zelfredzaamheid van onze inwoners, het bieden van toegang en passende ondersteuning en we grijpen in bij crisissen en onveiligheid. We gaan bij al onze inspanningen uit van normaliseren (inclusie) en het vergroten van het zelf oplossend vermogen. Op deze manier proberen we de professionele ondersteuning en zorg, ook op langere termijn, toegankelijk en betaalbaar te houden. Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

6.1 Alle inwoners, ondernemers en bezoekers van de Hoeksche Waard voelen zich veilig.

6.1.1 We faciliteren en stimuleren een preventieve werkwijze, evenals preventieve én curatieve activiteiten door o.a. - Het voortzetten van het netwerkoverleg Jeugd. - Het doorontwikkelen van Veilig opgroeien is teamwork. - Te werken aan de landelijke ontwikkelingen zoals Toekomstscenario kinden gezinsbescherming. - Regionale samenwerking op ontwikkeling naar vernieuwd Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang.

2025 2027

6.2 Een sociaal en verbonden Hoeksche Waard, waar inwoners naar elkaar omzien en iedereen zichzelf mag zijn. Iedere inwoner van de Hoeksche Waard van jong tot oud en ongeacht waar de wieg staat heeft de kans om een gezond en veilig leven te leiden en zich te ontwikkelen om naar vermogen mee te doen in de samenleving.

6.2.1 We stimuleren samenredzaamheid en participatie van de inwoners in de dorpen o.a. door: - Uitvoering te geven aan een visie Samen Leven. - Uitvoering te geven aan de Wonen Welzijn Zorg uitvoeringsagenda. - Onze jongerenparticipatie door te ontwikkelen. - Uitvoering te geven aan de Mantelzorgagenda. - Uitvoering te geven aan de agenda Complex Maatschappelijke Zorg. - Opstellen van een Lokaal Plan Beschermd Thuis en daar uitvoering aan te geven vanaf 1 januari 2025. - Werken aan beschikbare, bereikbare en betaalbare zorg (Transformatieagenda WMO). - Opstellen van een integraal uitvoeringsprogramma Gezond en Actief Leven Akkoord. - Participeren in het Integraal Zorgakkoord. - Uitvoering te geven aan de Hervormingsagenda Jeugd. - De evaluatie aan het transformatieplan jeugd te gebruiken voor verdere ontwikkeling op jeugd zoals doorontwikkeling jeugdteam en 0-100 teams en verdere beleidsontwikkeling jeugd. - Realiseren van jongerenontmoetingsplekken.

2025-2027

6.3 Hoeksche Waarders hebben laagdrempelig, tijdig en adequaat toegang tot herkenbare hulp en ondersteuning in de buurt.

6.3.1 We faciliteren en stimuleren een preventieve werkwijze, evenals preventieve én curatieve activiteiten door o.a. gebiedsgerichte samenwerking te faciliteren vanuit onze rol als opdrachtgever.

2025 e.v.

6.3.2 We helpen inwoners met het vinden van een weg in alle regelingen door o.a.: - Heldere informatievoorziening over mogelijkheden en voorzieningen waar mensen gebruik van kunnen maken. - Het versterken van de sociaal sterke basis. - Ontwerp 0-100 teams. Hierin is er aandacht voor mogelijkheden tot: - gebiedsgerichte samenwerking. - normaliseren en verbondenheid. - centrale toegang voor alle zorgvragen. - samenvoegen van 18-/18+. - versterken van de onderste lagen van de Pyramide. - expertise naar de voorkant halen.

2025 e.v.

6.3.3 We stimuleren en faciliteren (het gebruik van) algemene en collectieve voorzieningen boven maatwerkvoorzieningen door o.a.: - De toegang tot lokale (in)formele voorzieningen centraal in te richten met

2025 e.v.

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

35/140

Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

kundige professionals. - Inzicht en overzicht te creëren op het bestaande voorzieningenaanbod en de lokale ontwikkelingen om te kunnen sturen op de inzet van de juiste voorzieningen. 6.4 Inwoners ervaren bestaanszekerheid en zijn, waar nodig met ondersteuning, zelfredzaam en dragen naar vermogen bij door middel van werk of vrijwilligerswerk.

6.4.1 Duurzame uitstroom naar de arbeidsmarkt middels ondersteuning van mensen die hulp nodig hebben bij het zoeken naar werk.

Doorlopend

6.4.2 Voorkomen van problematiek op financieel gebied zodat inwoners mee kunnen blijven doen in onze samenleving door het opstellen van een beleidsplan Armoede en Schulden om inwoners te ondersteunen in financiële zelfredzaamheid.

2025 2028, Grondslag speerpunt in beleidsplan.

Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn, per taakveld, de baten, de lasten, de onttrekkingen aan reserves evenals de stortingen in reserves weergegeven die betrekking hebben op dit programma. Taakveld

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 6.712 Begeleiding (WMO) 6.71B Begeleiding (WMO) 6.811 Beschermd wonen (WMO) 6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Totaal Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)

Werkelijk 2023

Actuele begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

15.551

12.655

3.443

3.286

2.951

2.951

1.085

832

0

0

0

0

0

0

609

521

521

521

15.091 1.299 383

16.373 1.315 67

16.410 1.231 0

16.410 1.238 0

16.410 1.238 0

16.410 1.238 0

616

614

0

0

0

0

0

0

625

1.453

1.453

1.453

0 11

0 11

11 0

0 0

0 0

0 0

0

0

460

460

460

460

2.361

3.396

0

0

0

0

36.395

35.264

22.791

23.368

23.033

23.033

-21.665

-21.604

-13.822

-13.414

-12.824

-12.822

-3.471

-3.472

0

0

0

0

0

0

-230

-229

-229

-229

0

0

-4.771

-4.642

-4.642

-4.642

0

0

-3.382

-3.397

-3.396

-3.396

-22.372 -5.400 -1.105

-21.022 -6.084 -904

-23.085 -7.571 -3.227

-22.801 -7.600 -3.198

-22.799 -7.593 -3.196

-22.800 -7.599 -3.196

-3.942

-4.109

0

0

0

0

0

0

-4.067

-4.059

-4.058

-4.058

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

36/140

Taakveld

6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) 6.712 Begeleiding (WMO) 6.713 Dagbesteding (WMO) 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.71A Huishoudelijk hulp (WMO) 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71B Begeleiding (WMO) 6.71C Dagbesteding (WMO) 6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72A Jeugdhulp begeleiding 6.72B Jeugdhulp behandeling 6.72C Jeugdhulp dagbesteding 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73A Pleegzorg 6.73B Gezinsgericht 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig 6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74C Gesloten plaatsing 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.791 PGB WMO 6.792 PGB Jeugd 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.811 Beschermd wonen (WMO) 6.81A Beschermd wonen (WMO) 6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid WMO 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd

Werkelijk 2023

Actuele begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0

0

0

0

0

0

0

0

-9.812

-9.792

-9.791

-9.791

0

0

-7.138

-7.131

-7.130

-7.130

0

0

-1.875

-1.875

-1.875

-1.875

0

0

-100

-100

-100

-100

-7.287

0

0

0

0

0

0

-9.118

0

0

0

0

-6.026

-6.534

0

0

0

0

-1.898

-2.035

0

0

0

0

-203

-323

0

0

0

0

-8.291

-8.773

0

0

0

0

-796

-630

0

0

0

0

-1.672

-1.778

0

0

0

0

-398

-129

0

0

0

0

-773 -1.227

-1.573 -793

0 0

0 0

0 0

0 0

-2.146

-2.866

0

0

0

0

-4.283

-4.172

0

0

0

0

-1.579

-1.966

0

0

0

0

-123

-269

0

0

0

0

0

0

-85

-85

-85

-85

0

0

-10.947

-9.397

-9.397

-9.397

0

0

-883

-883

-883

-883

0

0

-4.849

-4.849

-4.849

-4.849

0

0

-736

-736

-736

-736

0 0

0 0

-472 -1.298

-471 -1.298

-470 -1.298

-470 -1.298

0

0

0

0

0

0

0

0

-1.354

-1.174

-1.174

-1.174

-18

-21

0

0

0

0

-636

-987

0

0

0

0

0 0 -1.187 -151

0 0 -1.335 -139

-1.456 -174 0 0

-1.456 -174 0 0

-1.456 -174 0 0

-1.456 -174 0 0

0

0

-42

-42

-42

-42

0

0

-2

-2

-2

-2

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

37/140

Taakveld

Werkelijk 2023

Actuele begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Totaal Lasten

-96.650

-100.637

-101.376

-98.803

-98.198

-98.203

Totaalsaldo van baten en lasten

-60.255

-65.373

-78.585

-75.435

-75.165

-75.170

1.105

1.464

611

519

269

224

180

90

0

0

0

0

0

0

42

0

0

0

1.254

0

0

0

0

0

0

0

162

0

0

0

2.539

1.554

816

519

269

224

-346

-115

-45

-45

-45

0

-2.077

-2.937

0

0

0

0

Totaal Stortingen reserves

-2.423

-3.051

-45

-45

-45

0

Geraamd resultaat programma 6. Sociaal domein

-60.139

-66.871

-77.815

-74.960

-74.941

-74.946

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.811 Beschermd wonen (WMO) Totaal Onttrekkingen reserves 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

Verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen GR Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid De GR Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid is een gemeenschappelijke regeling waarin de tien gemeenten in de regio Zuid-Holland Zuid samenwerken. De dienst behartigt de belangen van de deelnemers door sturing, ordening, integratie en, in voorkomende gevallen, door uitvoering in de taakvelden publieke gezondheid, onderwijs, jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning; meer in het bijzonder huiselijk geweld en kindermishandeling, zoals bedoeld in de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015.

Beleidsindicatoren In onderstaande tabel zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma. Gemeente weinig stedelijk

Indicatoren BBV (peildatum "Waarstaatjegemeente" (27-08-2024)

Jaar

Hoeksche Waard

Personen met bijstandsuitkeringen (per 10.000 inwoners > 18 jaar)

2023

152,5

344,8

199,9

Aantal re-integratievoorzieningen (per 10.000 inwoners 15-65 jaar)

2023

83,8

191,5

199,8

Wmo cliënten met een maatwerkarrangement (per 10.000 inwoners)

2023

530

700

672

% Kinderen in armoede

2022

3

6

4

% Werkloze jongeren (16 t/m 22 jaar)

2022

1

1

1

Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar)

2023

13

13,5

12,8

Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren van 12-23 jaar)

2023

0,2

0,3

geen data

Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar)

2023

0,8

1,1

geen data

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN

Nederland

38/140

2.8 Programma 7 Volksgezondheid en Milieu Tot het programma Volksgezondheid en Milieu behoren de taakvelden volksgezondheid en milieubeheer, inclusief duurzame energie.

Wat gebeurt er om ons heen? We zijn de eerste generatie die de gevolgen van klimaatverandering merkt en de laatste generatie die er iets aan kan doen. Deze ontwikkeling raakt iedereen en iedereen heeft hierin een rol te spelen. Maar, weten is nog geen doen. Daarbij is het niet eenvoudig een nieuwe balans te vinden tussen welzijn en welvaart. Als gemeente nemen we het voortouw om duurzaam gedrag te stimuleren door mensen anders te laten kijken naar bijvoorbeeld energie, producten en maatregelen in en om het huis. We reiken de hand naar iedereen die het op eigen kracht niet redt, zoals het groeiend aantal huishoudens met energiearmoede, of geven een flinke zet wanneer het nodig is. Hierdoor stimuleren, faciliteren en regisseren we verduurzaming in een tempo dat past bij de Hoeksche Waard. Hierbij is de netinfrastructuur steeds bepalender. Dit vraagt steeds meer aandacht en ambtelijke capaciteit waarbij we nauw samenwerken met de netbeheerders om de huidige netcongestie, of ook wel filevorming op het electriteitsnet, op te lossen en verdere problemen te voorkomen. Het toewerken naar een nieuw energie- en warmtesysteem en de keuzes die hierin moeten worden gemaakt zijn hierbij bepalend. Cijfers van het World Economic Forum laten zien dat 70% van alle CO2-uitstoot het gevolg is van winnen en verwerken van grondstoffen (Circularity Gap report 2021).

Alleen het verduurzamen van het energieverbruik is lang niet genoeg om de klimaatdoelen te halen. Een belangrijke bijdrage moet komen van het ombouwen van de economie tot een circulair systeem. Als Hoeksche Waard sluiten we ons aan bij de landelijke doelstelling om in 2050 volledig circulair te zijn. We richten ons op de onderwerpen: consumenten, bouw&infra, kringlooplandbouw, bedrijfsleven en zwerfafval. Het belang van preventie en een gezonde leefstijl wordt alsmaar groter vanwege de vergrijzing en de toenemende druk op de zorg. Daarnaast nemen gezondheidsrisico's toe door hitte en infectieziekten. We zien daarbij dat de vaccinatiebereidheid in sommige kernen laag is. We zien ook dat de mentale gezondheid van inwoners achteruit is gegaan, dat meer mensen ongezonder leven en dat gezondheidsverschillen toenemen. Voor de oudere inwoners is het van groot belang dat zij weten wat zij zelf kunnen doen om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te wonen en waar zij informatie, advies en ondersteuning kunnen krijgen als dat nodig is. Al deze uitdagingen vragen om inzet en aandacht van de gemeente vanuit zowel het sociale als fysieke domein.

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

7.1 Een sociaal en verbonden Hoeksche Waard, waar inwoners naar elkaar omzien en iedereen zichzelf mag zijn. Iedere inwoner van de Hoeksche Waard van jong tot oud en ongeacht waar de wieg staat heeft de kans om een gezond en veilig leven te leiden en zich te ontwikkelen om naar vermogen mee te doen in de samenleving.

7.1.1 We stellen een nota publieke gezondheid 2024 – 2027 op en geven daar uitvoering aan.

2024 - 2028

7.1.2 We stellen een preventie- en handhavingsplan Alcohol 2024 – 2027 op en geven daar uitvoering aan.

2024 - 2027

7.1.3 We stellen een integraal uitvoeringsprogramma Gezond en Actief Leven Akkoord op en voeren dat uit.

2024 - 2026

7.2 In 2050 is de Hoeksche Waard klimaatneutraal.

7.2.1 We voeren het uitvoeringsprogramma ‘Circulaire Economie (2022 – 2026)’ uit en stimuleren daarmee inwoners en ondernemers om de beweging te maken naar een circulaire Hoeksche Waard.

2024-2026

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

39/140

Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

7.2.2 We voeren het uitvoeringsprogramma ‘Hoeksche Waard richting energieneutraal (2022 – 2026)’ uit en stimuleren daarmee inwoners en ondernemers om de beweging te maken naar een energieneutrale Hoeksche Waard.

2024-2026

7.2.3. We voeren het uitvoeringsprogramma 'Hoeksche Waard klimaatadaptief (2022 - 2026)' uit en stimuleren daarmee inwoners en ondernemers om de beweging te maken naar een klimaatrobuuste Hoeksche Waard.

2025 - 2026

7.2.4. We voeren het uitvoeringsprogramma biodiversiteit Hoeksche Waard (2022 - 2030) uit en stimuleren daarmee inwoners en ondernemeers om de beweging te maken naar een grotere biodiversiteit in de Hoeksche Waard.

2025 - 2030

Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn, per taakveld, de baten, de lasten, de onttrekkingen aan reserves evenals de stortingen in reserves weergegeven die betrekking hebben op dit programma. Taakveld

7.1 Volksgezondheid 7.4 Milieubeheer

Werkelijk 2023

Actuele begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

260 1.266

561 1.674

474 1.591

333 1.608

0 1.608

0 1.608

Totaal Baten

1.526

2.235

2.065

1.941

1.608

1.608

7.1 Volksgezondheid 7.4 Milieubeheer

-4.874 -4.197

-5.351 -4.995

-5.319 -4.895

-5.128 -4.629

-4.795 -4.261

-4.795 -4.261

Totaal Lasten

-9.071

-10.346

-10.214

-9.757

-9.056

-9.056

Totaalsaldo van baten en lasten

-7.545

-8.111

-8.150

-7.816

-7.448

-7.448

7.4 Milieubeheer

4

1.806

796

384

17

17

Totaal Onttrekkingen reserves

4

1.806

796

384

17

17

7.4 Milieubeheer

0

-1.345

-250

0

0

0

Totaal Stortingen reserves

0

-1.345

-250

0

0

0

-7.541

-7.650

-7.604

-7.432

-7.431

-7.431

Geraamd resultaat programma 7. Volksgezondheid en milieu

Verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen GR Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid De GR Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid is een gemeenschappelijke regeling waarin de tien gemeenten in de regio Zuid-Holland Zuid samenwerken. De dienst behartigt de belangen van de deelnemers door sturing, ordening, integratie en, in voorkomende gevallen, door uitvoering in de taakvelden publieke gezondheid, onderwijs, jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning; meer in het bijzonder huiselijk geweld en kindermishandeling, zoals bedoeld in de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid De Omgevingsdienst ondersteunt de deelnemers bij de uitvoering van hun taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder. Ook begeleidt de dienst bij de taken op het terrein van vergunningverlening, handhaving en toezicht op grond van de wetten die artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht noemt.

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

40/140

Beleidsindicatoren In onderstaande tabel zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma.

Indicatoren BBV (peildatum "Waarstaatjegemeente" (27-08-2024)

Jaar

Hoeksche Waard

% Hernieuwbare elektriciteit (uit zon, wind, etc.)

2022

106,1

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU

Gemeente weinig stedelijk

Nederland 41,3

geen data

41/140

2.9 Programma 8 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Tot het programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening behoren de taakvelden ruimte en leefomgeving, grondexploitatie (anders dan bedrijventerreinen), wonen en ontwikkeling.

Wat gebeurt er om ons heen? Wonen en volkshuisvesting De vraag naar woningen is, ook in de Hoeksche Waard, groter dan het aanbod. De komende jaren willen we gemiddeld zo'n 500 woningen per jaar toevoegen aan de woonvoorraad. Conform de woningbouwafspraken in de Regionale realisatieagenda (woondeal) streven we daarbij naar het bouwen van tenminste 2/3 betaalbare woningen, waarvan 30% sociale huur. Het is onder de huidige marktomstandigheden uitdagend om deze doelen te halen. We hebben speciale aandacht voor jonge huishoudens, ouderen en andere kwetsbare doelgroepen. Naast het realiseren van een groot aandeel betaalbare woningen voor deze doelgroepen, moet een aanzienlijk deel van de woningen ook bestaan uit nultredenwoningen, geclusterde woonvormen en verpleegzorgplekken. We geven daarbij ook uitvoering aan de doelen en ambities uit de WonenWelzijn-Zorgvisie 2030, waaronder het realiseren van gewenste woonvormen en huisvesting rond intramurale voorzieningen. In de woningbouwprogrammering is opgenomen waar we de komende 10 jaar welke woningen willen realiseren. Woningbouw concentreert zich zoveel mogelijk in de bestaande dorpen en de vier grote ontwikkelgebieden. Zijn er in een dorp niet of nauwelijks ontwikkelmogelijkheden en is er wel aantoonbare behoefte, dan wordt gekeken naar geschikte locaties aan de dorpsrand.

Nieuw te ontwikkelen locaties worden altijd met een integrale blik afgewogen, waarbij maatschappelijke meerwaarde een basisvoorwaarde is voor medewerking. Om voortgang in de woningbouwproductie te houden, maken we in een vroegtijdig stadium van een ontwikkeling scherpe en bindende afspraken met ontwikkelaars over programma, planning en fasering. De gemeentelijke inzet richt zich op ontwikkelaars die de stap tot realisatie daadwerkelijk willen en ook kunnen maken. Dit betekent dat op woningbouwlocaties waar ontwikkelende partijen niet voldoende vaart maken, de gemeente een pas op de plaats maakt. In navolging van de afspraken uit de Regionale realisatieagenda zetten we onze afstemming met ontwikkelende partijen en partners aan de versnellingstafel voort. Omgevingswet Per 1 januari 2024 trad de Omgevingswet in werking. De wet staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. De wet biedt de mogelijkheid om met overzichtelijke regels de leefomgeving meer in samenhang in te richten, biedt ruimte voor lokaal maatwerk en leidt tot snellere besluitvorming. De nieuwe wet heeft grote impact op de organisatie. De afgelopen jaren deden we er alles aan om de implementatie soepel te laten verlopen en aan alle wettelijke vereisten te voldoen.

2024 was een overgangsjaar waarin de eerste helft van het jaar vooral in het teken stond van nog lopende ontwikkelingen onder het oude recht afronden. Tegelijkertijd zijn we wel aan de slag gegaan met de vormgeving van een gebiedsdekkend omgevingsplan met het project omgevingsplan buitengebied en zijn de eerste ruimtelijke ontwikkelingen onder de Omgevingswet opgestart. Belangrijke activiteit voor de komende jaren is de vormgeving van een gebiedsdekkend omgevingsplan. Daarvoor hebben we tot 1 januari 2032 de tijd. 2025 zal in teken staan van het verder voorbereiden van het omgevingsplan buitengebied, de

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.9 PROGRAMMA 8 VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING

42/140

eerste procedures onder de Omgevingswet afronden en het verder standaardiseren van de werkprocessen onder de Omgevingswet. Gebiedsregie In 2025 geven we verder vorm aan gebiedsregie. Hiervoor kijken we bij gebiedsontwikkelingen goed naar de samenhang en de volgordelijkheid van de diverse projecten. Hierbij is regie op deze gebiedsontwikkelingen noodzakelijk. Uitgangspunt daarbij is de maatschappelijke meerwaarde die hiermee moet ontstaan voor het eiland en de dorpen. Adviescommissie Omgevingskwaliteit In oktober 2022 stelde de raad de verordening Adviescommissie Omgevingskwaliteit vast. De adviescommissie Omgevingskwaliteit bestaat uit 2 subcommissies, namelijk één voor de advisering over Cultureel erfgoed en één voor de advisering over de Ruimtelijke kwaliteit (Welstand). Een advies over de doorontwikkeling van de werking en samenstelling van de commissies is in voorbereiding. In dat kader wordt voorgesteld het voorzitterschap van beide commissies te beleggen bij de stichting Dorp, Stad en Land. De financiering hiervan wordt gezocht binnen de bestaande budgetten (Externe advisering Cultureel erfgoed, Welstand en Kwaliteitsteam).

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect / doel

Wat gaan we ervoor doen Subdoel / Speerpunt

Planning

8.1 Actueel woonbeleid.

8.1.1 Woonvisie actualisatie (implementatie in Omgevingsvisie en daarnaast opstellen volkshuisvestelijk programma).

dec 2026

8.2 Behoud van jonge huishoudens en instroom van jonge huishoudens faciliteren om de demografische balans te behouden.

8.2.1 Behoud van jonge huishoudens en faciliteren instroom.

doorlopend

8.3 Een continue toevoeging van 500 woningen per jaar aan de woningvoorraad om te voldoen aan de vraag.

8.3.1 Voortgang behouden en versnellen woningbouwproductie.

doorlopend

8.4 Een kwalitatief woningbouwprogramma met de juiste woning op de juiste plek, conform de WWZ-visie.

8.4.1 Activiteiten ter realisatie van onze doelstelling ‘de juiste woning op de juiste plek’, waaronder woningbouw van voldoende betaalbare woningen en huisvesting voor ouderen en overige aandachtsgroepen.

doorlopend

8.5 Het grondbeleid inzetten als een middel om onze (ruimtelijke) opgaven en doelstellingen te verwezenlijken.

8.5.1. De Nota Kostenverhaal wordt geactualiseerd met oog op een effectief grondbeleid.

maart 2025

8.6 Inwerkingtreding omgevingswet.

8.6.1 Realisatie van een gebiedsdekkend omgevingsplan.

dec 2031

8.7 Woningbehoefteonderzoek

8.7.1 In navolging van de provinciale prognoses wordt de gemeentelijke woningbehoefteprognose geactualiseerd.

dec 2024

Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn, per taakveld, de baten, de lasten, de onttrekkingen aan reserves evenals de stortingen in reserves weergegeven die betrekking hebben op dit programma. Hierbij zijn de baten (en onttrekkingen uit reserves) weergegeven als +/+ en de lasten (en stortingen in reserves) als -/-

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.9 PROGRAMMA 8 VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING

43/140

Taakveld

Werkelijk 2023

Actuele begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1.231

3.194

528

504

505

456

622

2.575

1.338

2.577

44

44

4.009

7.635

4.770

3.278

3.278

3.278

5.862

13.404

6.636

6.360

3.828

3.779

-3.954

-5.954

-3.742

-2.917

-2.914

-2.914

8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal Baten 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen

-764

-2.639

-1.579

-2.757

-238

-238

-5.638

-6.954

-5.092

-5.098

-4.985

-4.986

Totaal Lasten

-10.355

-15.548

-10.412

-10.772

-8.138

-8.138

Totaalsaldo van baten en lasten

-4.493

-2.143

-3.776

-4.411

-4.310

-4.360

736

1.471

300

300

300

300

220

0

0

0

0

0

956

1.471

300

300

300

300

-423

-1.279

-480

-80

-80

-80

-4

0

0

0

0

0

-427

-1.279

-480

-80

-80

-80

-3.964

-1.951

-3.956

-4.192

-4.090

-4.140

8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Totaal Onttrekkingen reserves 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Totaal Stortingen reserves Geraamd resultaat programma 8. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening

Verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen Er zijn binnen dit programma geen verbonden partijen.

Beleidsindicatoren In onderstaande tabel zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma. Gemeente weinig stedelijk

Indicatoren BBV (peildatum "Waarstaatjegemeente" (27-08-2024)

Jaar

Hoeksche Waard

Demografische druk (Groene + grijze druk tov 20-64 jarigen)

2024

80,9

70,4

80,5

Aantal nieuwbouwwoningen per 1.000 woningen

2023

15,4

9,1

8,8

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.9 PROGRAMMA 8 VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING

Nederland

44/140

2.10 Algemene Dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien Voor het onderdeel Algemene Dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien zijn, met uitzondering van het onderdeel overhead (bedrijfsvoering), geen afzonderlijke doelstellingen en activiteiten geformuleerd. Voor de doelstellingen en activiteiten met betrekking tot overhead / bedrijfsvoering (taakveld 0.4), wordt verwezen naar paragraaf 3.5 Bedrijfsvoering. Algemene Dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit de lokale heffingen, de algemene uitkering, dividendinkomsten, het saldo van de financieringsfunctie (dit is het verschil tussen de aan taakvelden toegerekende rekenrente en de werkelijk betaalde rente over lang- en kortlopende leningen, ook wel renteresultaat genoemd) en eventuele overige algemene dekkingsmiddelen. De algemene dekkingsmiddelen dienen ter dekking van de in de programma’s opgenomen kosten. (Bedragen x €1.000)

1. Lokale heffingen waarvan besteding niet gebonden is* 2. Algemene uitkering 3. Dividend 4. Saldo financieringsfunctie

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

24.335 160.522 1.563 -8

24.580 151.964 1.451 -991

24.822 153.810 1.451 -1.507

25.056 154.991 1.451 -1.822

186.411

177.004

178.576

179.675

*Deze heffingen bestaan uit de (on)roerende zaakbelasting, toeristenbelasting, reclamebelasting en hondenbelasting Grafisch geeft dit het volgende beeld

Overhead De overheadkosten bestaan uit de kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Voorbeelden zijn het management, personeelszaken, informatievoorziening en automatisering, huisvesting, financiën etc. Voor de definities is aangesloten bij de Notitie overhead 2023 van de commissie BBV.

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.10 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, OVERHEAD, VENNOOTSCHAPSBELASTING EN ONVOORZIEN

45/140

Vennootschapsbelasting Vanaf 2016 moeten gemeenten en andere overheden vennootschapsbelasting (vpb) betalen over de winst die ze met hun ondernemingsactiviteiten maken. De aangifte wordt gesplitst in vpb over activiteiten van grondexploitaties en overige activiteiten. Voor grondexploitaties vindt jaarlijks een beoordeling plaats of er sprake is van fiscale winst. Voor de overige activiteiten, wijken inkomsten en uitgaven niet substantieel af van voorgaande jaren. De conclusie is dat de gemeente voor deze activiteiten geen ondernemer in fiscale zin vormt. Onvoorzien In de Begroting 2025 is, conform de financiële verordening én de geformuleerde grondslagen en uitgangspunten bij deze programmabegroting 2025-2028, een raming voor onvoorziene uitgaven opgenomen ter hoogte van € 1.

Wat mag het kosten? In onderstaande tabel zijn, per taakveld, de baten, de lasten, de onttrekkingen aan reserves evenals de stortingen in reserves weergegeven die betrekking hebben op dit programma. Hierbij zijn de baten (en onttrekkingen uit reserves) weergegeven als +/+ en de lasten (en stortingen in reserves) als -/-

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.10 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, OVERHEAD, VENNOOTSCHAPSBELASTING EN ONVOORZIEN

46/140

(Bedragen x €1.000) Taakveld

Werkelijk 2023

Actuele begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

174 1.415 11.182 8.520 793

297 1.941 12.077 9.137 799

95 1.588 12.753 10.560 840

95 1.476 12.895 10.664 840

95 1.476 13.076 10.726 840

95 1.476 13.247 10.787 840

148.627

156.471

160.522

151.964

153.810

154.991

111

93

95

95

95

95

Totaal Baten

170.822

180.814

186.453

178.028

180.117

181.531

0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

-34.221 -162 -596 -323

-37.920 -242 -840 -285

-38.627 -100 -707 -350

-35.026 -1.086 -707 -335

-34.273 -1.591 -707 -344

-33.070 -1.937 -707 -353

0

0

0

-500

-1.000

-1.500

-268

-175

-5

-5

-5

-5

361

-72

-74

-74

-74

-74

Totaal Lasten

-35.209

-39.534

-39.863

-37.733

-37.993

-37.645

Totaalsaldo van baten en lasten

135.612

141.280

146.590

140.296

142.124

143.887

0.10 Mutaties reserves 0.4 Overhead

29.086 4.941

657 9.646

3.843 5.087

260 3.288

1 2.594

0 1.334

Totaal Onttrekkingen reserves

34.027

10.303

8.930

3.547

2.595

1.334

0.10 Mutaties reserves 0.4 Overhead

-29.086 -498

-657 -4.745

-3.843 0

-260 0

-1 0

0 0

Totaal Stortingen reserves

-29.585

-5.402

-3.843

-260

-1

0

Geraamd resultaat programma 9. Algemene dekkingsmiddelen, overhead, Vpb en onvoorzien

140.055

146.181

151.677

143.583

144.718

145.221

0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten

Verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van doelstellingen GR Samenwerking Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW) De doelstelling van de gemeenschappelijke regeling is een doelmatige uitvoering van werkzaamheden voor de heffing en invordering van belastingen, heffingen en rechten, de Wet waardering onroerende zaken, de administratie van vastgoedgegevens, het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden en de Wet basisregistraties adressen en gebouwen. Stichting Inkoopbureau West-Brabant Deze stichting dient indirect diverse openbare belangen. Door het faciliteren van een regionaal inkoopbureau behaalt de stichting voordelen op financieel, kwalitatief en procesmatig gebied voor de deelnemers.

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.10 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, OVERHEAD, VENNOOTSCHAPSBELASTING EN ONVOORZIEN

47/140

Stedin Centraal staat het betrouwbaar, veilig en maatschappelijk verantwoord leveren van energie en daaraan gerelateerde producten aan particuliere en zakelijke klanten en samenwerking en deelneming in andere rechtspersonen. BV Gemeenschappelijk Bezit Evides Gemeente Hoeksche Waard neemt samen met gemeenten en provincies in Zuid-Holland en Zeeland deel in de BV Gemeenschappelijk Bezit Evides. Op haar beurt is de BV 50% eigenaar van het drinkwaterleidingbedrijf Evides. Evides levert drinkwater aan huishoudens en bedrijfsleven en houdt zich ook steeds meer bezig met de levering van industriewater en diensten op het gebied van afvalwateren rioolwaterzuivering. Bank Nederlandse Gemeenten De gemeente heeft van oudsher aandelen in de BNG. Doelstelling van de bank is een voordelige financiële dienstverlening en kredietverstrekking, om zo te kunnen bijdragen aan de maatschappelijke voorzieningen.

Beleidsindicatoren In onderstaande tabel zijn de, volgens het BBV, verplichte beleidsindicatoren opgenomen die betrekking hebben op dit programma.

Indicatoren BBV (peildatum "Waarstaatjegemeente" (27-08-2024)

Jaar

Hoeksche Waard

Nederland

Gemeente weinig stedelijk

Woonlasten éénpersoonshuishouden in €

2024

727

geen data

geen data

Woonlasten meerpersoonshuishouden €

2024

830

geen data

Gemiddelde WOZ-waarde woningen x € 1.000

2023

360

368

Gemiddelde WOZ-waarde woningen x € 1.000

2024

382

379

Formatie (fte per 1.000 inwoners)

2025

7

*

*

Bezetting (fte per 1.000 inwoners)

2025

6

*

*

Apparaatskosten (kosten per inwoner)

2025

826

*

*

Externe inhuur (% van totale loonkosten)

2025

20%

*

*

Overhead (% van de totale lasten)

2025

12%

*

*

geen data 359 geen data

* Geen gegevens beschikbaar in "Waar staat je gemeente.nl".

In bovenstaande tabel zijn enkele velden niet ingevuld in de kolom "Nederland" en "Gemeente weinig stedelijk". De reden hiervan is dat deze gegevens niet in de landelijke database "Waar staat je gemeente" staan waarop gemeenten deze gegevens moeten baseren. Toelichting Kengetal Externe Inhuur begroting 2025: In 2021 was nog sprake van een werkelijk/gerealiseerd inhuurpercentage van 29%, in 2022 was dit percentage gedaald naar 25% en in 2023 is dit verder gedaald naar 23%. Het streven dat door het college is vastgesteld, is een maximale norm van 18% van de loonsom aan externe inhuur in 2026. Dit is een doelstelling waarop gestuurd wordt én waarvan het realistisch wordt geacht tot aan 2026 in stappen van 2% naartoe te werken. Bij het Kengetal Externe Inhuur in deze begroting 2025 wordt uitgegaan van een verwacht inhuurpercentage in 2025 van 20%. Dit percentage is in lijn met de met de Auditcommissie afgesproken doelstelling. De doelstelling om de inhuur stapsgewijs terug te brengen naar een structureel realistisch niveau, sluit aan bij het collegebesluit van 30 mei 2023 én de met de Auditcommissie en raad (raadsbesluit van 15 februari 2022). Voor de volledigheid zijn de met de Auditcommissie/raad afgesproken normen opgenomen in onderstaande tabel.

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.10 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, OVERHEAD, VENNOOTSCHAPSBELASTING EN ONVOORZIEN

48/140

2025

2026

2027

2028

20%

18%

18%

18%

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 2.10 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN, OVERHEAD, VENNOOTSCHAPSBELASTING EN ONVOORZIEN

49/140

3 Paragrafen

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 3 PARAGRAFEN

50/140

De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting voor een aantal specifieke onderwerpen. Dit hoofdstuk werkt de volgende paragrafen uit: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid • Regio Deal • Wet open overheid (Woo)

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 3 PARAGRAFEN

51/140

3.1 Lokale Heffingen Inleiding De prijsindexatie en de aanpassing van de tarieven die in deze (primaire) begroting zijn opgenomen zijn gebaseerd op de gegevens zoals opgenomen in de meicirculaire 2024 van het gemeentefonds zijn gepubliceerd. Hierbij was een prijsindexcijfer van 2,3% van toepassing. In de septembercirculaire 2024 van het gemeentefonds wordt uitgegaan van hogere inflatiecijfers (2,7% in plaats van 2,3%). In de actuele ramingen van het CPB (september 2024) blijkt dat het pBBP over 2023 is bijgesteld van 7,7% naar 7,3%. Gezien het tijdstip waarop de septembercirculaire bekend is gemaakt, hebben wij de effecten hiervan (op de budgetten en tarieven) niet meer in deze primaire begroting kunnen verwerken. In het raadsvoorstel bij de programmabegroting 2025-2028 wordt voorgesteld om beide percentages te actualiseren. Derhalve is dit nog niet vertaald in deze paragraaf van de begroting 2025-2028. De paragraaf lokale heffingen geeft inzicht in de gemeentelijke heffingen In deze paragraaf staat informatie over de gemeentelijke belastingen en rechten (gebonden heffingen) die in onze gemeente van toepassing zijn, het beleid rondom de lokale heffingen een overzicht van de tarieven, een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid en de lokale lastendruk in het tijdvak 2025-2028. Algemene uitgangspunten Belastingen, zoals Onroerendezaakbelasting en Hondenbelasting zijn algemene dekkingsmiddelen.

De opbrengsten zijn vrij besteedbaar. Dit in tegenstelling tot de gebonden heffingen zoals Rioolheffing of Afvalstoffenheffing. Deze middelen moeten verplicht besteed worden aan het doel waarvoor zij geïnd worden. In onderstaand overzicht geven wij aan welke belastingen wij heffen, wat de heffingsmaatsaf is en wat het beoogd doel is. Omschrijving

maatstaf

beoogd doel

Belastingen Onroerende zaakbelasting

WOZ waarde

algemeen dekkingsmiddel

Roerende zaakbelasting

waarde roerende zaak

algemeen dekkingsmiddel

Hondenbelasting

aantal honden

algemeen dekkingsmiddel

Toeristenbelasting

aantal overnachtingen

algemeen dekkingsmiddel

Watertoeristenbelasting

aantal etmalen verblijf

algemeen dekkingsmiddel

Reclamebelasting

WOZ waarde

bestrijding van kosten gericht op veiligheid ,leefbaarheid of ontwikkeling van het aangewezen gebied waar de belasting geheven wordt.

Baatbelasting

bedrag per onroerende zaak

verhalen van kosten, gemaakt voor het tot stand brengen van de voorziening

Rioolheffing won. eigenaar

vast bedrag

dekking van kosten voor onderhoud en vervanging riolering

Rioolheffing won.gebruiker

aantal gebruikers

dekking van kosten voor onderhoud en vervanging riolering

Rioolheffing niet won. eigenaar

WOZ waarde

dekking van kosten voor onderhoud en vervanging riolering

Rioolheffing niet won. gebrruiker

WOZ waarde

dekking van kosten voor onderhoud en vervanging riolering

Lijkbezorgingsrechten

diversen (verschillend per dienst)

dekking van de kosten van diensten, nader omschreven in de tarieventabel bij de verordening

Leges

diversen (verschillend per dienst)

dekking van de kosten van dienstverlening, nader omschreven in de tarieventabel bij de verordening

Afvalstoffenheffing

vast bedrag verhoogd met een bedrag per lediging

dekking van de kosten voor afvoer en verwerking van huishoudelijk afval

Haven- en kadegelden

diversen (verschillend per haven)

dekking kosten onderhoud havens en kades.

Marktgelden

vierkante meters gebruik

dekking van kosten verbonden aan gebruik van een marktstandplaats

BIZ

diversen ( verschillend per BIZ vereniging)

bestrijding van kosten gericht op veiligheid ,leefbaarheid of ontwikkeling van de bedrijveninvesteringszone

Rechten

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 | 3.1 LOKALE HEFFINGEN

52/140

Woonlasten De gemeentelijke woonlasten bestaan uit onroerendezaakbelasting (OZB), afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemeentelijke belastingen stijgen in 2025 met inflatiecorrectie (2,3%). De gebonden heffingen (zoals afvalstoffenheffing, rioolheffingen en leges) mogen wettelijk maximaal 100% kostendekkend zijn, inclusief toe te rekenen compensabele btw, mutaties in voorzieningen en toe te rekenen kosten voor overhead. Ook voor deze gebonden heffingen is de inflatiecorrectie toegepast. We streven naar zo laag mogelijke lokale lasten Activiteiten voeren we uit tegen zo laag mogelijke kosten voor inwoners en bedrijven. Bij de rechten streven we zo veel mogelijk naar kostendekkende tarieven. Kostenonderbouwing volgens het Besluit begroting en verantwoording (BBV) Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf lokale heffingen kostenonderbouwingen voor belastingtarieven zijn opgenomen. Dit geldt voor de gebonden heffingen. In deze paragraaf zijn kostenonderbouwingen opgenomen volgens het BBV-model. Deze geven inzicht dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. Overhead rekenen we toe volgens een opslag De apparaatskosten bestaan uit directe loonkosten en overhead (loonkosten ondersteunend personeel, huisvesting, ICT etc.). De directe loonkosten rekenen we rechtstreeks toe op basis van de geraamde tijdsbesteding.

Overhead rekenen we via een opslagpercentage toe aan de directe loonkosten. Het percentage bepalen we door de overhead te delen door de totale directe loonkosten. Voor 2025 is dit percentage 80%. Wij passen een correctie toe voor kosten die niet aan de gebonden heffingen toegerekend kunnen worden.

Opbrengst lokale heffingen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de opbrengsten van de lokale heffingen zoals opgenomen in de begroting 2025-2028. Bedragen * € 1.000 Omschrijving Belastingen Onroerende zaakbelasting Roerende zaakbelasting Hondenbelasting Toeristenbelasting (incl water-) Reclamebelasting

JR 2023

Begr 2024

2025

2026

2027

2028

19.701 1 665