Jaarstukken 2022 (Raad)

2022 HW 87 154 372

2022 land.gem.* 40 geen land. gem. geen land. gem

*bron: Coelo 2022

Toeristenbelasting en watertoeristenbelasting Toeristenbelasting geldt voor het overnachten in hotels, pensions etc. Watertoeristenbelasting geldt voor het verblijven in een haven per etmaal. In plaats van een bedrag per nacht kan ook voor een vast bedrag voor een heel seizoen gekozen worden (forfait). Beide belastingen behoren tot de algemene middelen waarvan de besteding vrij is. De belasting geldt niet voor ingezetenen van Hoeksche Waard. In 2022 bedroeg het tarief voor zowel toeristen- als watertoeristenbelasting € 0,70 per nacht/etmaal en is daarmee ten opzichte van 2021 niet verhoogd. Dit tarief behoorde tot één van de laagste tarieven van Nederland. (bedragen x € 1) Toeristenbelasting Hoeksche Waard gemiddeld Zuid Holland* gemiddeld Nederland*

2022 0,70 2,56 2,03

*bron: Bungalow parkoverzicht.nl

56

Dagtoeristenbelasting Wij heffen de belasting voor dagverblijf na aankomst op Tiengemeten. Dagtoeristenbelasting behoort tot de algemene middelen waarvan de besteding vrij is. De raad heeft op 21 september 2021 besloten om deze belasting vanaf 2022 gefaseerd af te bouwen naar nihil in 2024. In 2022 bedroeg het tarief nog € 0,35 per aankomst. Rioolheffing Rioolheffing is een belasting waarvan de opbrengsten besteed moeten worden aan de specifieke taak. De opbrengsten rioolheffing dekken, naast de kosten van het rioleringsstelsel, ook kosten die voortvloeien uit de Wet gemeentelijke watertaken. Om schommelingen in de tarieven te voorkomen, maken we gebruik van een voorziening voor riolering. Het tarief voor rioolheffing 2022 komt voort uit het door de gemeenteraad op 13 oktober 2020 vastgestelde Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025. Het tarief in 2022 bedroeg voor het eigenaarsdeel € 102,62 en voor het gebruikersdeel respectievelijk € 51,31 (1-persoonshuishouden) of € 102,62 voor een meerpersoonshuishouden. Deze tarieven zijn vrijwel gelijk aan het landelijk gemiddelde over 2022 (bron: Atlas Lokale lasten Coelo 2022). Hieronder geven wij een overzicht van de baten en lasten (zoals beschreven onder het kopje ‘Kostenonderbouwing’) in 2022 en daarbij de mate van kostendekking van de heffing.

(bedragen x € 1000) Kostendekkendheid Rioolheffing netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead btw totale lasten

5.328 974 880 1.250 8.433

opbrengsten heffing overige opbrengsten totale baten dekkingspercentage (ex mut.voorz.) mutatie egalisatie voorz (storting)

8.583 137 8.720 103% 286

Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten moeten besteed worden aan de specifieke taak. De tarieven voor deze rechten komen voort uit het eind 2020 door de raad vastgestelde beleid. Hieronder geven wij een overzicht van de baten en de lasten in 2022 en daarbij de mate van kostendekking van deze heffing. (bedragen x € 1000) Kostendekkendheid lijkbezorgingsrechten Netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead btw totale lasten

1.150 993 897 3.040

totale baten dekkingspercentage (ex mut.voorz.) mutatie egalisatie voorz (storting)

1.423 47% 126

Leges Leges zijn vergoedingen voor een dienst die de gemeente aan een individuele burger of bedrijf verleent. De legesverordening bestaat uit 3 hoofdstukken: • Algemene Dienstverlening. • Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving (omgevingsvergunningen). • Dienstverlening vallend onder de Europese Dienstenrichtlijn (EDR). Binnen de legesverordening mogen we overschotten op onderdelen gebruiken om tekorten op andere onderdelen op te vangen (kruissubsidiering). De baten en lasten 2022 en de mate van kostendekking is hieronder zowel op totaalniveau van de verordening als gesplitst per hoofdstuk weergegeven.

57

(bedragen x € 1000) Kostendekkendheid Leges totaal netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead btw totale lasten opbrengsten dekkingspercentage

1.073 3.124 2.782 83 7.063 6.612 94%

(bedragen x € 1000) Kostendekkendheid leges per hoofdstuk hfd 1 Alg.dienstv erlening netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead btw totale lasten opbrengsten dekkingspercentage

745 1.005 895 19 2.663 1.887 71%

hfd 2 Omgev ingsv ergunningen netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead btw totale lasten opbrengsten dekkingspercentage

328 2.013 1.792 64 4.197 4.703 112%

hfd 3 Dienstv erlening EDR netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead btw totale lasten opbrengsten dekkingspercentage

107 96 203 22 11%

Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing is een belasting waarvan de opbrengsten besteed moeten worden aan de specifieke taak. De heffing vergoedt de kosten voor inzameling van huishoudelijk afval. De heffing bestaat uit twee delen: een ‘vast bedrag’ en een bedrag per ‘aanbieding’. Met dit gedifferentieerde tarief wordt beoogd om door een financiële prikkel het aanbieden van afval te beperken. Minder vaak aanbieden betekent voor de gemeente het risico op een lagere opbrengst dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. In 2022 was dit inderdaad het geval. RAD BV voert de inzameling voor de gemeente uit. Hiervoor is een dienstverleningsovereenkomst gesloten, die jaarlijks geïndexeerd wordt. Het tarief van de heffing bedroeg in 2022 gemiddeld €225. Het landelijk gemiddeld tarief kwam in 2022 uit op € 317 voor meerpersoonshuishoudens (bron: Atlas lokale lasten Coelo, 2022). Hieronder geven wij een overzicht van de baten en lasten in 2022 en de mate van kostendekking van de heffing. (bedragen x € 1000) Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing netto kosten btw direct toe te rekenen kosten overhead totale lasten

7.978 1.481 9.459

opbrengsten heffing overige opbrengsten totale baten

8.349 801 9.150

dekkingspercentage

96,7%

58

Haven- en kadegelden De tarieven voor haven- en kadegelden zijn in de verordening per haven vastgelegd. De tarieven zijn in 2022 met 1,6% (inflatiecorrectie) gestegen ten opzichte van het voorgaand jaar. Hieronder geven wij een overzicht van de baten en lasten in 2022 en de mate van kostendekking van deze heffing. ( bedragen x € 1000 ) Kostendekkendheid Haven en kadegelden netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead btw totale lasten

144 3 3 16 166

opbr. Haven-kadegelden overige opbrengsten totale baten dekkingspercentage

108 31 139 83%

Marktgelden De tarieven voor marktgelden zijn in 2022 aangepast met 1,6% (inflatiecorrectie. Hieronder geven wij een overzicht van de baten en lasten 2022 en de mate van kostendekking van de heffing. (bedragen x € 1000) Kostendekkendheid Marktgelden netto kosten direct toe te rekenen kosten overhead btw totale lasten

29 10 8 2 49

opbr marktgelden overige opbrengsten totale baten dekkingspercentage

21 21 43%

Bedrijfsinvesteringszones (BIZ) Volgens de Wet op de bedrijfsinvesteringszones (BIZ) kan de gemeenteraad onder de naam BIZbijdrage een belasting instellen binnen een bepaald gebied in de gemeente. De opbrengst moet besteed worden aan het bestrijden van kosten voor het bevorderen van leefbaarheid, veiligheid, ruimtelijke kwaliteit of economische ontwikkeling van het betreffende gebied. Per gebied wordt een verordening opgesteld. Een verordening heeft een maximale looptijd van 5 jaar. In 2022 kent de gemeente 5 BIZ verordeningen, waarvan 3 winkelgebieden (Puttershoek, Strijen en Zuid-Beijerland) en 2 bedrijventerreinen (de Bosschen en Hoogerwerf). De belasting wordt betaald door de bedrijven in het betreffende gebied en via een subsidie beschikbaar gesteld voor het hierboven omschreven doel. Reclamebelasting Reclamebelasting geldt alleen voor niet-woningen, in een specifiek aangewezen gebied (het centrum van Oud- Beijerland), waarbij een openbare aankondiging zichtbaar is vanaf de openbare weg. De opbrengsten worden als subsidie uitgekeerd aan de stichting Centrummanagement Oud-Beijerland. Hierover is met de stichting een overeenkomst gesloten. Het tarief voor reclamebelasting bestaat uit een vast bedrag en variabelbedrag, gekoppeld aan de WOZ-waarde.

Het vaste deel is gecorrigeerd voor de inflatiecorrectie en bedroeg in 2022 € 321; bij het variabele deel is naast de inflatiecorrectie ook rekening gehouden met de waardeontwikkeling van de onroerende zaken. Dit tarief kwam uit op € 1,63 per € 1.000 WOZ-waarde boven € 250.000. Kwijtschelding De Invorderingswet 1990 geeft voorwaarden waarbinnen de gemeentebelastingen en heffingen kan kwijtschelden. Dit is vastgelegd in de Kwijtscheldingsverordening. De raad heeft met het vaststellen van de verordening bewust gekozen voor de op dat moment geldende maximale variant voor

59

kwijtschelding waarbij het percentage voor de kosten van bestaan op 100% van de bijstandsnorm is gesteld. Op 16 september 2022 is in de Staatscourant de (nieuwe) Regeling kwijtschelding belastingen medeoverheden gepubliceerd. Hierin is een verhoging van de extra toegestane financiële middelen opgenomen, waardoor de kwijtscheldingsmogelijkheden worden verruimd. In de verordening 2023 is deze verhoging opgenomen. In 2022 is voor een totaalbedrag van € 244.000 aan gemeentelijke belastingen en heffingen kwijtgescholden. Ter vergelijking: in 2021 werd € 281.000 kwijtgescholden. Een klein deel (<€1.000) van het totaalbedrag is toe te rekenen aan kwijtschelding uit hoofde van de Kinderopvangtoeslag affaire (KOTA), waarvoor wij door het rijk gecompenseerd worden.

60

3.3

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Algemeen Risicomanagement is een instrument om op een gestructureerde en eenduidige wijze risico's in kaart te brengen (inventariseren en kwantificeren), te analyseren (invloed beheersmaatregelen onderzoeken en prioriteren) en indien gewenst te beheersen. Een risico is een kans op het optreden van een gebeurtenis met een (nadelig) gevolg voor de organisatie en heeft invloed op het behalen van doelstellingen. Het beheersen van een risico kan door maatregelen te nemen die gericht zijn op het vermijden, verwijderen of verkleinen van de oorzaak of het gevolg van een ongewenste gebeurtenis. Met risicomanagement krijgt de gemeente inzicht in de risico’s. Inzicht in de risico's stelt ons in staat om verantwoorde besluiten te nemen. Het doel is het vergroten van het risicobewustzijn, het beheersen van de risico’s en het kunnen bepalen van een volledig en goed onderbouwd weerstandsvermogen. Beleidskader & Verordeningen Nota risicomanagement gemeente Hoeksche Waard 2019. Professionalisering Om goed te kunnen sturen en onze doelen te kunnen realiseren, is risicomanagement een wezenlijk onderdeel van onze organisatie. Eind 2019 is een kernteam risicomanagement opgestart. Het kernteam houdt zich onder andere bezig met de volgende taken: • Het opstellen van handvatten. • Het borgen van risicomanagement in onze processen.

• Het op gestructureerde en professionele wijze oppakken van de risico-inventarisatie. In het kader van de invoering van de Rechtmatigheidsverantwoording is het project Three Lines gestart. Dit model of deze methode staat voor de inrichting van de processen in de organisatie en de samenwerking op de verschillende niveaus in de organisatie. Risicomanagement is een onderdeel hiervan en wordt in dit traject meegenomen. Grondexploitaties Met het actualiseren van de Nota reserves en voorzieningen in 2022 is besloten de reserve grondexploitatie op te heffen. Deze reserve was oorspronkelijk bedoeld om de risico’s binnen de grondexploitaties op te vangen. Gezien de beperkte omvang van de reserve wordt het risico van grondexploitaties in het vervolg verwerkt in de algemene risico-inventarisatie en de daarvoor gevormde algemene reserve weerstandsvermogen. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin een gemeente in staat is financiële tegenvallers (risico’s) op te vangen, zonder dat de normale bedrijfsvoering daardoor wordt aangetast. Het weerstandsvermogen is het resultaat van een vergelijking tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de financiële gevolgen van de risico’s. In volgend schema wordt dit verduidelijkt:

61

Beschikbare weerstandscapaciteit Gemeente Hoeksche Waard heeft financiële middelen beschikbaar uit de algemene reserve om onverwachte en hoge kosten te dekken. Hiervoor hoeven we het beleid en begroting niet aan te passen. Dit geeft het volgende beeld voor de beschikbare weerstandscapaciteit: (bedragen x € 1000)

Weerstandscapaciteit

2022

Algemene reserve

97.196

Algemene reserve Weerstandsvermogen

10.777

Totale weerstandscapaciteit

107.973

Bij de berekening van de weerstandscapaciteit houden we de stand van de algemene reserve aan. Deze is gelijk aan de staat van reserves en voorzieningen per 31 december van de betreffende jaarschijf. Inventarisatie risico’s Om de risico's van onze organisatie in kaart te brengen wordt twee keer per jaar, bij de Programmabegroting en de Jaarstukken, het risicoprofiel geactualiseerd door een uitvraag in de organisatie. Het geactualiseerde risicoprofiel wordt ingevoerd in het softwareprogramma NARIS® (NAR Risicomanagement Informatie Systeem). Het verhogen van het risicobewustzijn binnen de organisatie is een vervolgstap voor het professionaliseren van risicomanagement. Het risico-denken integreren in de processen is daarbij van belang. Het inventariseren van risico’s is dan een doorlopend proces, waarbij wij de risico’s systematisch en cyclisch in beeld brengen. Sturing van de organisatie en het op een verantwoorde wijze nemen van besluiten is niet mogelijk zonder inzicht in de risico’s die het behalen van de doelstellingen van de gemeente in de weg staan. In totaal bestaat het risicoprofiel van onze organisatie uit 68 risico’s met een totaal financieel maximum van € 35.126.500, -. In onderstaand overzicht worden de 10 risico’s weergegeven met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit Het totaal van deze 10 risico’s is € 16,6 miljoen.

Het totaal van de overige 58 risico’s is €18,6 miljoen. Deze bestaan voornamelijk uit risico’s met een lage financiële impact en kleine kans. Deze risico’s zijn dan ook niet van grote invloed op de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit.

62

Pro gra mma

Risico oorzaak

Risico gebeurtenis

Meerdere programma's

Door hogere kosten voor grondstoffen, brandstoffen, lonen en materialen blijven stijgen en de hogere eisen met betrekking tot duurzaamheidsmaatregelen stijgen bouwkosten en kosten voor onderhoud openbare ruimte.

Door duurdere grondstoffen, Door stijgende kosten loonkosten, materiaalkosten en ontstaan brandstofkosten zijn de prijzen fors budgetoverschrijgestegen. Door het uitstellen van dingen werkzaamheden door o.a. gebrek aan kwalitatief goed personeel stijgen de kosten voor de uitvoering. Ook worden contracten eerder beëindigd dan de looptijd doordat opdrachtnemer niet kan leveren wat is overeengekomen.

0. Bestuur en Verbonden partijen / De opgaven aan de verbonden partijen / Ondersteuning gemeenschappelijke regelingen gemeenschappelijke regelingen kunnen hebben exploitatie tekorten. niet binnen de budgetten van hun eigen begroting uitgevoerd worden.

Financieel gevolg

Imago schade

Kans

Financieel Maximum

70%

€ 4.000.000

Bewaking via de P&C cyclus vanuit de rapportages van de verbonden partijen incl. de risicoanalyse.

50%

€ 4.700.000

Er is een ontwikkelagenda opgesteld met maatregelen (zowel lokaal als regionaal) om de groeiende kosten van de jeugdhulp te verminderen en stabiliseren. Bijvoorbeeld de ontwikkelagenda (de concretisering/verfijning van deze ontwikkelagenda wordt momenteel vormgegeven door het programma Werk voor de jeugd) en het lokaal transformatieplan jeugd (inclusief Jeugdhulp naar Voren).

70%

€ 1.500.000

50%

€ 1.300.000

50%

€ 1.000.000

Maatregelen

Vertraging van de werkzaamheden. Langer overlast voor de omgeving wat leidt tot klachten. Beeldkwaliteit openbare ruimte verslechterd.

Gemeente moet een aanvullende bijdrage in het exploitatietekort doen.

6. Sociaal Domein

Het gebruik van diverse vormen Het risico dat de kosten Jeugdhulp hoger De hogere uitgaven van jeugdhulp valt voor de uitvallen dan de opgenomen autonome komen volledig voor Hoeksche Waard hoger uit dan groei van 2,5% waardoor de bijdrage die rekening van de de verwachte ingeboekte we van het Rijk ontvangen niet gemeente. autonome groei. Er is vanaf toereikend is. Dit in combinatie met het 2023 geen sprake meer van niet tijdig en of volledig behalen van de (gedeeltelijke) solidariteit. ingeboekte besparingen.

6. Sociaal Domein

Ontoereikend macrobudget SZW, verdeelproblematiek gebundelde uitkering en een eigen risico drempel van 7,5%.

6. Sociaal Domein

Wmo is een openeinderegeling. Door diverse ontwikkelingen ( autonome Meer inwoners hebben recht op groei, wijzigingen in het sociaal domein een vergoeding vanuit de Wmo en meer taken vanuit het rijk) toename / Sociaal Domein van het aantal aanvragen, gebruikers van de Wmo

Meer aanvragen zorgt voor meer druk op de beschikbare mensen en middelen.

2. Verkeer, Vervoer en Openbare Ruimte 2. Verkeer, Vervoer en Openbare Ruimte

Schade door wateroverlast, droogte en hitte

Claims van inwoners en/of agrariërs, ondernemers

50%

€ 1.000.000

Boomwortels drukken Een bewoner van de gemeente leidt bestrating omhoog, verzakking hierdoor fysieke of materiële schade. bestrating door bijvoorbeeld regenval of inklinking. Takken vallen van bomen. Vanuit het transformatieplan De ingeboekte besparingen zoals jeugd en de ontwikkelopgaven beschreven in het lokale zijn (lokale) maatregelen en transformatieplan en ontwikkelopgaven activiteiten ingezet om worden maar gedeeltelijk behaald. besparingen te generaliseren om de kosten van de jeugdhulp te tempereren. Het risico bestaat dat deze maatregelen minder besparingen opleveren en/of er meer tijd nodig is om deze besparingen te behalen. Reden hiervoor zijn gelegen in o.a. de constante autonome groei van kosten in de jeugdhulp en diverse andere ontwikkelingen waar lastig op is te sturen zoals wachtlijsten bij specialistische jeugdhulp, (naweeën) Corona en Oekraine.

Ingediende claims in verband met materiële en fysieke schade.

50%

€ 1.000.000

50%

€ 2.000.000

4. Onderwijs

Tijdens de bouw van de Brede School (De Meerwaarde) heeft de voormalige gemeente Strijen de BTW op de bouw verrekend in de aangifte. De Belastingdienst heeft een naheffingsaanslag opgelegd waartegen wij bezwaar hebben aangetekend.

Als de Hoge Raad de gemeente in het ongelijk stelt, mag de Belastingdienst een naheffing opleggen aangaande de verrekende BTW op de bouw van de Brede School (De Meerwaarde).

De gemeente loopt het risico dat een naheffing moet worden betaald.

50%

€ 850.000

8. Volkshuis vesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing

Invoering Omgevingswet in 2024 waardoor er meer vergunningsvrij gebouwd of verbouwd mag worden.

Minder aanvragen omgevingsvergunningen.

Minder inkomsten wabo leges

70%

€ 500.000

6. Sociaal Domein

Hoger aantal uitkeringsgerechtigden en/of prijs per uitkering dan in verdeelmodel SZW ook als gevolg van corona

Door klimaatverandering zijn klimaatadaptieve maatregelen in de buitenruimte nodig.

Tekort op gebundelde uitkering.

Het minder opleveren Bij het niet realiseren van de besparingen van de taakstelling kan en/of het later het structurele opleveren van begrotingsevenwicht besparingen heeft onder druk komen te nadelige gevolgen voor staan. het financiële kader.

Monitoring trends en ontwikkelingen

Zo snel mogelijk inzicht creëren in de effectiviteit van de ingezette (preventieve) maatregelen, via zo objectief en reële mogelijke data. Het verder verstevigen van de sociale basis. Zekerheid creëren bij het jeugdteam (en andere relevante partners) over toekomstige ontwikkelingen, financiele en personele zekerheid. Terugdringen wachtlijsten. Actieve bijdrage aan de regionale samenwerking.

Totaal top-10 risico's

€ 16.550.000

Totaal overige risico's

€ 18.576.500

Totaal

€ 35.126.500

63

Risicospreiding Bij alle geïnventariseerde risico’s staat onder welk programma het risico valt. De risicospreiding per programma ziet er als volgt uit:

Risicokaart Risico’s waarvan de oorzaken en gevolgen in klassen zijn ingedeeld plaatsen we in een risicokaart. Deze kaart geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans en gevolg. De nummers in de risicokaart corresponderen met de aantallen risico’s in het desbetreffende vak van de risicokaart. Een risico in het groene gebied vormt geen direct gevaar voor de continuïteit van de organisatie. Een risico met een score in het oranje gebied vraagt wel om aandacht. Een risico met een score in het rode gebied vereist directe aandacht, omdat dit de continuïteit van de organisatie bedreigt. De twee grootste risico's van de gemeente Hoeksche Waard bevinden zich in het donkeroranje vlak. Het grootste risico heeft betrekking op het stijgen van de kosten voor de uitvoering van werkzaamheden door hogere materiaalprijzen en een tekort aan kwalitatief personeel. Het een na grootste risico heeft betrekking op de stijgende kosten voor verbonden partijen waardoor de gemeente een aanvullende bijdrage moet doen. Beide risico's bedreigen niet direct de continuïteit van de organisatie maar leggen wel een grote druk op het structurele exploitatiesaldo. Financieel x > € 500.000

4

2

8

2

€ 250.000 < x < € 500.000

1

2

3

3

€ 100.000 < x < € 250.000

5

6

5

4

€ 50.000 < x < € 100.000

2

4

5

3

1

€ 10.000 < x < € 50.000

1

1

2

1

x < € 10.000

3 50%

70%

90%

Kans

10%

30%

64

Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van de geïnventariseerde risico’s en de risicowaardering (kans x financieel gevolg) bepalen we met behulp van een risicosimulatie hoeveel middelen nodig zijn om de risico’s af te dekken. De risicosimulatie is essentieel, omdat het reserveren van het maximale bedrag € 35.126.500 (zie de risicoinventarisatie) ongewenst is. Uitgangspunt bij de risicosimulatie is het gegeven dat de geïdentificeerde risico’s zich nooit allemaal tegelijk en met een maximale omvang zullen optreden. De berekening van de benodigde weerstandscapaciteit wordt gemaakt door middel van een Monte Carlo-risicosimulatie. Op basis van de ingevoerde risico’s en hun kans x impact is de risicosimulatie uitgevoerd. Bij een risicosimulatie wordt denkbeeldig op basis van individuele kansverdelingen per risico 100.000 keren de werkelijkheid nagebootst. Dit leidt tot een nieuwe gezamenlijke kansverdeling, die alle risico’s uit het gehele risicoprofiel omvat. Uitgangspunt is dat we risico’s met 90% mate van zekerheid willen afdekken. Uit de risicosimulatie volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een weerstandscapaciteit van € 10.777.000. (bedragen x € 1000)

Benodigde weerstandscapaciteit Benodigde Weerstandscapaciteit Algemeen

2022 10.777

Totaal benodigde weerstandscapaciteit

10.777

Ratio weerstandsvermogen Voor de uiteindelijke beoordeling van het weerstandsvermogen geldt de ratio: Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

De ratio ziet er als volgt uit: (bedragen x € 1000)

Ratio weerstandsvermogen

2022

Weerstandscapaciteit

107.973

Benodigde weerstandscapaciteit

10.777

Ratio

10,02

De notitie Risicomanagement bepaalt dat de ratio van het weerstandsvermogen voldoende moet zijn (tussen de 1,0 en 1,4). De huidige ratio van 10,02 voldoet ruimschoots aan deze doelstelling. De minimaal benodigde weerstandscapaciteit om in de categorie voldoende te vallen is 1,0 x de benodigde weerstandscapaciteit: (bedragen x € 1000)

Minimaal benodigde weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Ratio minimaal benodigd

2022 10.777 * 1,0

Minimaal benodigde weerstandscapaciteit

10.777

Basisset financiële kengetallen Het BBV schrijft voor dat gemeenten in hun jaarstukken (paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing) een uniforme basisset van 5 financiële kengetallen moeten opnemen. Voor onze gemeente is het beeld voor wat betreft deze kengetallen als volgt:

65

Kengetallen: Netto Schuldquote Netto Schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele Exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Jaarrekening 2021 10% 5% 67% 0% 1% 81%

Begroting Jaarrekening 2022 2022 66% 13% 58% 6% 48% 65% 0% 0% 0% 0% 85% 76%

Sturing met financiële kengetallen De financiële kengetallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente. De afzonderlijke kengetallen zeggen echter weinig over onze financiële positie. Om een goed beeld te krijgen, moeten we de kengetallen altijd in samenhang met elkaar bekijken. In het algemeen geldt dat bijsturing noodzakelijk is indien sprake is van een hoge schuld, een situatie waarin de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten en wanneer sprake is van relatief hoge woonlasten (weinig ruimte om belastingen te kunnen verhogen). Heeft een gemeente geen of weinig schulden, relatief veel eigen vermogen, veel structurele inkomsten in relatie tot structurele lasten en veel ruimte om eventueel de belastingen te verhogen, dan staat een gemeente er over het algemeen goed voor. Met behulp van de 5 financiële kengetallen die betrekking hebben op de balans en de begroting kunnen we een goed globaal beeld schetsen van de financiële gezondheid van onze gemeente. Het ministerie van BZK heeft een infographic gemaakt, die de betekenis en samenhang van de verschillende financiële kengetallen duidelijk maakt. Deze is hieronder weergegeven:

66

Tabel normen en signaleringswaarden Voor de financiële kengetallen heeft de VNG normen opgesteld; de provincie Zuid-Holland geeft signaleringswaarden. Onderstaande tabel geeft de financiële kengetallen van onze gemeente ten opzichte van deze normen en signaleringswaarden weer:

Kengetallen: Netto Schuldquote Netto Schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele Exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

voldoende <100% <100% >50% >0,6% <50% <100%

Normen VNG matig onvoldoende 100-130% >130% 100-130% 30 -50% 0-0,6% 50-100% 100-120%

>130% <30% <0% >100% >120%

Signaleringswaarden Provincie Kengetallen: Netto Schuldquote Netto Schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele Exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Begroting Jaarrekening 2022 2022 66% 13%

minst risico <90%

neutraal 90-130%

meest risico >130%

<90% >50% >0% <20% <95%

90-130% 20 -50% = 0% 20-35% 95-105%

>130% <20% <0% >35% >105%

58% 48% 0% 0% 85%

6% 65% 0% 0% 76%

Begroting

Jaarrekening

2022

2022 66%

13%

58% 48% 0% 0% 85%

6% 65% 0% 0% 76%

Financiële positie gemeente Hoeksche Waard Op basis van de uitkomsten van de financiële kengetallen en de weerstandsratio zoals eerder genoemd in deze paragraaf (weerstandsratio van ruim 10) kunnen we concluderen dat onze financiële positie ruim voldoende is: • Er is sprake van relatief geringe schulden (lage schuldquote) • We zijn in ruim voldoende mate in staat om aan onze financiële verplichtingen te voldoen (solvabiliteit) • Het aandeel van (eventueel risicovolle) grondexploitaties is relatief beperkt (weinig risico). • Er is ruimte voor eventuele verhogingen van eigen belastingen. • De mate waarin sprake is van structurele ruimte in onze exploitatie is beperkt. Hierbij merken wij op dat, op grond van de huidige informatie, het Rijk vanaf 2026 substantieel minder middelen beschikbaar stelt (het zogenoemde "ravijnjaar") aangezien in dat jaar de nieuwe regeerperiode van het Rijk aanvangt. Vanaf dat jaar komt de zogenoemde opschalingskorting weer terug. Dit leidt tot een forse afname van de rijksmiddelen (algemene uitkering) Daarnaast wordt de financieringssystematiek vanaf 2027 gewijzigd. Dit heeft uiteraard forse invloed op de structurele begrotingsruimte en daarmee op het kengetal "Structurele begrotingsruimte" vanaf 2026. Concluderend kunnen we stellen dat het algemene beeld dat volgt uit de basisset van kengetallen geen bijzondere aandachtspunten laat zien.

We hoeven daarom op dit moment geen maatregelen te treffen Continuiteitsprincipe Bij het opmaken van deze jaarstukken moet het bestuur afwegen of de gemeente in staat is om haar werkzaamheden in continuïteit voort te zetten. Op grond van het verslaggevingsstelsel moet het bestuur de jaarrekening opmaken op basis van de continuïteitsveronderstelling, tenzij er omstandigheden voordoen die de continuïteit in gevaar brengen. Hiervan is geen sprake. Het bestuur heeft geen omstandigheden geïdentificeerd die de continuïteit in gevaar kunnen brengen. Derhalve is de jaarrekening opgesteld op basis van het ‘going concern’ principe. 67

Zoals hierboven aangegeven is volgens de huidige berichtgevingen van het Rijk sprake van een forse terugval in Rijksmiddelen vanaf 2026. Derhalve laat het financieel perspectief vanaf 2026 een negatief beeld zien. Dit kan gevolgen hebben voor de financiële positie van de gemeente vanaf 2026. Hierover is op dit moment nog veel onduidelijk en nog geen concrete cijfers bekend. Uiteraard zal in de aanloop naar 2026 de raad door het college periodiek worden geïnformeerd over de ontwikkelingen via de jaarlijkse planning & control cyclus-documenten. De huidige financiële ratio’s zoals hierboven vermeld, laten om dit moment nog steeds een positief beeld zien.

68

3.4

Onderhoud kapitaalgoederen

Openbare ruimte De openbare ruimte is als het ware de ‘tuin’ van onze inwoners Kapitaalgoederen in die openbare ruimte vormen het gezicht van de gemeente. Ook zijn ze een middel om de doelen uit de programma’s te realiseren. De Hoeksche Waard heeft een grondoppervlakte van circa 32.371 hectare. De gemeente heeft daar een aanzienlijk deel van in beheer. Binnen dat deel wonen, werken en recreëren we. Vastgoed Naast de openbare ruimte, heeft de gemeente ook vastgoed in eigendom. Dit vastgoed wordt gebruikt voor de huisvesting van maatschappelijke partners, verenigingen, maatschappelijke organisaties en stichtingen, maar ook van onze eigen diensten. Denk hierbij aan dorpshuizen, sporthallen, zwembaden en de gemeentehuizen. Vastgoed vertegenwoordigt een waarde en genereert huurinkomsten, maar kost ook geld in de vorm van onderhoud, renovatie en/of nieuwbouw. Beheer en exploitatie van het gemeentelijk vastgoed (waaronder het groot onderhoud) is per 1 januari 2022 overgedragen aan Bres Accommodaties B.V. Het klein onderhoud van de gemeentehuizen, gemeentewerven en dat voor HW Werkt! voert de gemeente uit. Goed onderhoud van onze kapitaalgoederen is belangrijk Niet alleen omdat we het wettelijk verplicht zijn (zoals het onderhoud van riolering en wegen) maar ook voor een stevige financiële positie van de gemeente. Door onderhoud blijft het leefklimaat in onze gemeente aantrekkelijk.

Goed onderhoud draagt ook bij aan de doelstellingen, zoals die voor milieu, verkeer en de openbare ruimte. Dit vraagt om beleidsvisies op het beheer van de kapitaalgoederen, systematisch beheer, meerjarenonderhoudsplanningen (MJOP's) en vertaling van de financiële gevolgen voor de budgetten. Voor een goed onderhoud aan de kapitaalgoederenvoorraad zijn nodig: • Toekomstvisie gemeentelijk vastgoed; • Voldoende budget voor klein- en grootschalig onderhoud; • Voldoende budget voor reconstructie van verhardingen van wegen; • Voldoende kennis van wet- en regelgeving. In deze paragraaf vullen we de kaders in om onze kapitaalgoederen te onderhouden. Risico’s Openbare ruimte De budgetten voor openbare ruimte baseren we op het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte dat in september 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld. Indien nodig zijn de budgetten bijgesteld in de P&C Cyclus. In de risicoparagraaf is een aantal risico’s opgenomen. De kosten die met deze risico’s gepaard gaan als ze zich voordoen, zijn niet opgenomen in de reguliere budgetten. Vastgoed In april 2020 is de startnotitie ‘Vastgoed op orde’ door de raad vastgesteld. Het doel van dit project is een professioneel en rechtmatig vastgoedbeheer.

De Beleidsnota beheer gemeentelijk vastgoed, de keuzes zoals vermeld in de Keuzenota beleid accommodaties voor maatschappelijke activiteiten en het voorstel over het Uniformeren beheer en exploitatie gemeentelijk vastgoed zijn door de raad vastgesteld. In het najaar van 2021 is gestart met het opstellen van een Integraal Accommodatieplan. Dat gebeurt in principe per dorp. Gestart is met Goudswaard en 's-Gravendeel. Voor het gemeentelijk vastgoed zijn nieuwe meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) opgesteld. Daarnaast is de huidige energetische kwaliteit van onze gebouwen in kaart gebracht met daarbij een grove indicatie/verkenning van de mogelijke verbetermaatregelen voor verduurzaming.

69

Beheerplannen en beheersystemen Openbare ruimte Vanuit de beleidskaders werken we concrete maatregelen uit. Dit doen we binnen de kaders uit het integraal beleidsplan openbare ruimte. Met een (actueel) beheersysteem is het mogelijk de kwaliteit van de buitenruimte te monitoren en bij te sturen. Ook is een beheersysteem nodig om het vereiste jaarlijkse budget te kunnen bepalen. Op diverse momenten in het jaar is er behoefte aan actuele en nauwkeurige areaalgegevens, zoals de topografische gegevens met administratieve en technische kenmerken. Vanuit het beheersysteem gebruiken we die benodigde informatie ook om het beleidsplan te actualiseren. De beheerdata voor het planmatig onderhoud halen we uit een beheersysteem. Voor het beheer van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte beschikken we over een aantal beheersystemen voor de verschillende elementen. De volgende tabel geeft een beknopt overzicht van de belangrijkste onderdelen van bestaande beleids- en beheerplannen in de Hoeksche Waard. In 2020 heeft in het integraal beleidsplan de harmonisatie van de plannen uit de voormalige gemeenten plaatsgevonden. Overzicht beleid-/beheerplannen op verschillende vakgebieden Integraal beleidsplan openbare ruimte Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) Begraafplaatsbeleid

Looptijd 2021-2025 2021-2025 2021-2040

Vastgoed In het afgelopen jaar is het vastgoed van de gemeente geïnventariseerd en zijn de basisgegevens in kaart gebracht. Er is een beleidsnota over het beheer vastgesteld, er zijn keuzes gemaakt voor accommodatiebeleid en de raad heeft een besluit genomen over het uniformeren van beheer en exploitatie van het gemeentelijk vastgoed. Gelet op de overdracht van beheer en exploitatie van het gemeentelijk vastgoed aan Bres Accommodaties B.V. is het aanschaffen van een vastgoedbeheersysteem niet meer opportuun.

A. Wegen Beleidskader Kerncijfers Voor het beheer van de wegen maken wij gebruik van een beheersysteem. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd: Omschrijving Asfaltverharding Elementenverharding Halfopen verharding Betonverharding

Areaal 883.471 m2 3.384.459 m2 54.285 m2 13.648 m2

Beleid en beheer Wegen onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen. Het wegenonderhoud is gebaseerd op de beleidsuitgangspunten uit het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte 2021-2025. Voor de jaren t/m 2024 is door de raad extra geld beschikbaar gesteld voor een kwaliteitsimpuls van de wegen.

70

Kwaliteit Het doel is om de bestrating minimaal op het kwaliteitsniveau ‘basis’ te houden. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met het door het kenniscentrum voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte (CROW) vastgestelde niveau B. Dit niveau komt neer op een verharding in redelijke staat, die voldoet aan de kwalificatie ‘heel en veilig’. Comfort en uitstraling zijn hierbij minder van belang. Dit kwaliteitsniveau is de wettelijke ondergrens van verantwoord wegbeheer. In de komende jaren geven we de wegen waar nodig een kwaliteitsimpuls en realiseren we in de hele gemeente het vastgestelde kwaliteitsniveau. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van de verhardingen, laten we om het jaar een weginspectie uitvoeren. Deze inspectie is in lijn met de landelijk erkende richtlijnen van het CROW. Zo beoordelen we alle wegen op dezelfde manier, onafhankelijk van de vraag wie er inspecteert. De resultaten van de weginspectie vormen de basis voor het actualiseren van het onderdeel ‘wegen’ in het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed wegen: In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘wegen’: Kapitaalgoed

Wegen

Bedragen * € 1.000

Begroting 2022

Werkelijk 2022

Saldo

Onderhoud

8.141

8.180

-38

Kapitaallasten

1.157

1.129

28

Mutatie voorziening

-946

-946

0

Totaal

8.353

8.363

-10

B. Riolering Beleidskader Kerncijfers Voor het beheer van de riolering maakt de gemeente gebruik van een beheersysteem. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd: Omschrijving Vrij verval riolering Lozingsconstructies Bergbezinkvoorzieningen Gemalen (hoofd- en wijk) en drukgemalen Persleidingen Drukriolering Drainage

Areaal 554 km 228 25 ca. 1.900 31 km 201 km 12 km

Peilbuizen grondwater Kolken (worden 2x per jaar gereinigd) Lijngoten

116 ca. 40.000 2 km

Beleid De riolering onderhouden we op basis van de geldende wettelijke verplichtingen van het in 2020 vastgestelde Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2021-2025. Met de vaststelling van dit GRP zijn de onderhoudscycli en de vervangingsplanning volledig geharmoniseerd. De rioolheffing is voor alle inwoners van de Hoeksche Waard gelijk.

71

In het GRP is beleid opgenomen voor klimaatadaptieve maatregelen. Hiermee richten we ons op de doelstelling dat in 2050 heel Nederland klimaatadaptief is ingericht. Voor alle nieuwbouwlocaties geldt dat ze klimaatadaptief worden ingericht op basis van het Convenant Klimaatadaptief Bouwen. Beheer Het in 2020 vastgestelde Integrale Beleidsplan Openbare Ruimte is de leidraad voor het beheer en onderhoud van de riolering. Kwaliteit Het doel is om de riolering in minimaal op kwaliteitsniveau ‘basis’ te houden. Het functioneren van het rioolstelsel en de gemalen moeten we voldoende waarborgen. Storingen aan gemalen komen direct binnen op een centrale post. Deze verhelpen we binnen 24 uur. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van het rioolstelsel laten we (video-)inspecties uitvoeren. Deze inspecties geven een beeld van de stabiliteit, afstroming en waterdichtheid van het riool. De resultaten zijn gebruikt als basis voor het GRP en het Integrale beleidsplan Openbare Ruimte, in combinatie met aanvullende informatie, zoals leeftijd, hydraulische berekeningen en storingen. De afgelopen 3 jaar is 126 km riolering gereinigd en geïnspecteerd (42 km/jaar). Hiermee zijn de achterstanden weggewerkt. Vanaf dit jaar zal per jaar 21 km worden gereinigd en geïnspecteerd. De cyclus komt hiermee op 25 jaar. In 2022 is een tekort ontstaan op de energiekosten.

Bij het in 2026 vast te stellen GRP verwerken we dit in de hoogte van de rioolheffing. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed riolering In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘riolering': Kapitaalgoed Bedragen * € 1.000

Riolering Begroting 2022

Werkelijk 2022

Saldo

Onderhoud

2.619

2.572

47

Kapitaallasten

1.368

1.356

13

82

286

-205

4.069

4.214

-145

Mutatie voorziening Totaal

C. Water en civieltechnische kunstwerken Beleidskader Onder het beleidskader water vallen de volgende thema’s: • Havens; • Beschoeiingen; • Waterkwaliteit; • Baggerwerken. Onder het beleidskader civieltechnische kunstwerken vallen de volgende thema's: • Bruggen, steigers en vlonders; • Duikers; • Stuwen; • Muren en keerwanden. Kerncijfers Voor het beheer van het openbaar water en civieltechnische kunstwerken maakt de gemeente gebruik van een beheersysteem. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd:

72

Omschrijving Watergangen (baggeren) Beschoeiingen Watergangen (Bestrijding waterplanten/ eendenkroos) Havens Aanlegsteigers en pontons

Areaal 125 kilometer 147 kilometer 125 kilometer

Omschrijving civieltechnisch kunstwerk Bruggen, steigers en vlonders Duikers Stuwen en gemalen Muren en keerwanden

Areaal 272 stuks 15.500 meter 90 stuks 2.770 meter

16 stuks (waarvan 2 buiten gebruik) 9 stuks

Beleid en beheer Het beleid rondom het beheer en onderhoud is opgenomen in het integraal beleidsplan openbaar gebied. We onderhouden alle voorzieningen op kwaliteitsniveau B (basis). Kwaliteit We beheren de openbare ruimte op kwaliteitsniveau B (basis) zoals is vastgesteld door de raad. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit laten we elke 4 jaar inspecties uitvoeren. Deze inspecties zijn onafhankelijk en vormen de basis voor de onderhouds- en vervangingsplanning. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed Water: In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed water: Kapitaalgoed Bedragen * € 1.000

Water Begroting 2022

Werkelijk 2022

Saldo

Onderhoud

63

64

-1

Kapitaallasten

325

322

3

853

854

-1

1.241

1.239

2

Mutatie voorziening Totaal

D. Groen Beleidskader Kerncijfers Voor het beheer van het openbaar groen maakt de gemeente gebruik van een beheersysteem. Dit systeem bestaat uit een database met alle beheerelementen voor gemeente Hoeksche Waard. Het areaal is als volgt opgebouwd: Omschrijving Beplantingen Bomen Gras

Areaal 783.004 m2 34.222 stuks 3.322.420 m2

Beleid en beheer De uitgangspunten voor het onderhoud en beheer van het groen zijn opgenomen in het Integraal beleidsplan Openbare Ruimte. Kwaliteit We onderhouden de openbare ruimte op kwaliteitsniveau B (basis). De onderhoudscontracten die we hebben afgesloten met aannemers zijn op dit kwaliteitsniveau gebaseerd. 73

Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van het openbaar groen laten we inspecties uitvoeren. Voor de bomen hanteren we minimaal iedere 3 jaar een zogenaamde BVC-inspectie (boomveiligheidscontrole). Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed groen In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘groen’: Kapitaalgoed Bedragen * € 1.000

Groen Begroting 2022

Werkelijk 2022

Saldo

Onderhoud

4.158

3.773

385

Kapitaallasten

347

388

-41

Mutatie reserve

-368

-419

50

Totaal

4.137

3.743

394

E. Gebouwen Beleidskader Kerncijfers De gemeentelijke vastgoedportefeuille bestaat per 1 januari 2022 uit 115 panden. Beleid De voormalige gemeente Binnenmaas bracht de exploitatie van het gemeentelijk vastgoed onder bij Bres Accommodaties B.V. Het beleid en de dekking van het exploitatietekort van Bres Accommodaties B.V. is de verantwoordelijkheid van de gemeente. De raad heeft over het uniformeren van beheer en exploitatie van het gemeentelijk vastgoed besloten dat per 1 januari 2022 al het gemeentelijk vastgoed in beheer en/of exploitatie zal worden gegeven aan Bres Accommodaties B.V. Dat besluit is in 2022 geëffectueerd. Met het opstellen van een integraal accommodatieplan wordt onder andere inzichtelijk welke vereisten qua huisvesting de gemeente (en haar maatschappelijke partners) nodig heeft voor de uitvoering van de inhoudelijke producten. Aan de andere kant wordt duidelijk wat de inhoudelijke beleidskeuzes voor gevolgen hebben voor de vastgoedportefeuilles (baten en lasten). Dit heeft raakvlak met 'levendige dorpen/ontwikkelbeelden per dorp'. Beheer Om op een verantwoorde-, integrale- en effectieve wijze de financiële middelen voor het onderhoud in te kunnen zetten is een actueel, eenduidig en volledig inzicht in de vastgoedportefeuille noodzakelijk.

Er zijn geactualiseerde meerjarenonderhoudsplannen vastgesteld en de financiële gevolgen daarvan zijn in de begroting verwerkt. Daarnaast is een quick scan uitgevoerd naar de mogelijkheden tot verduurzaming van (een deel van) de vastgoedportefeuille. Voor een deel van de in 2022 aan Bres Accommodaties B.V. in beheer en/of exploitatie overgedragen panden is overigens pas in 2022 een meerjarenonderhoudsplan opgesteld. De financiële gevolgen daarvan worden in 2023 in beeld gebracht. Kwaliteit Gemeente Hoeksche Waard heeft veel gebouwen voor verschillende doeleinden in eigendom. Die gebouwen beheren en onderhouden we uiteraard volgens de geldende wet- en regelgeving (bijvoorbeeld Arbowetgeving of het geldende Bouwbesluit). In principe is de kwaliteitsnorm sober (niet uitbundig en niet meer dan nodig is) en doelmatig. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met conditiescore 3 van de norm NEN-2767 ‘Conditiemeting gebouwde omgeving’. Voor gebouwen die (op termijn) 74

worden gesloopt of afgestoten, is een lager onderhoudsniveau acceptabel. Daarnaast is het beleid om de gebouwen zo efficiënt mogelijk te gebruiken. De meerjarenonderhoudsplannen worden aan de hand van NEN-2767 inspecties eens in de 4 jaar geactualiseerd. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed gebouwen In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed ‘gebouwen’ Kapitaalgoed Bedragen * € 1.000

Gebouwen Begroting 2022

Werkelijk 2022

Saldo

Onderhoud

86

148

-62

Kapitaallasten

3.720

3.720

0

122

120

2

3.928

3.988

-60

Mutatie voorziening Totaal

F. Begraafplaatsen Beleidskader Kerncijfers Gemeente Hoeksche Waard heeft 24 begraafplaatsen in beheer en onderhoud. Op 16 daarvan wordt actief begraven. We beheren ongeveer 30.000 graven. Voor het beheer en de administratie van de begraafplaatsen maakt de gemeente gebruik van een administratiepakket. Omschrijving Asfaltverharding Betonverharding Elementenverharding Half- of onverhard Grassen Beplanting Bomen

Areaal 23.017 m2 146 m2 25.593 m2 9.580 m2 77.728 m2 49.637 m2 1.664 st.

Beleid In 2020 is een geharmoniseerd begraafbeleid vastgesteld dat in 2021 is ingegaan. Vanaf 2021 wordt gewerkt aan de uitvoering van het nieuwe beleid. In 2025 wordt het beleid inclusief regelgeving geactualiseerd en indien nodig vastgesteld door het college of de raad. Beheer Het in 2020 vastgestelde begraafplaatsenbeleid is de leidraad voor het beheer en onderhoud van de begraafplaatsen. We werken volgens een uitvoeringskalender met meerjarenplanning op basis van de behoefte en capaciteit. Kwaliteit Begraafplaatsen onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen en het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau A. Om zicht te blijven houden op de kwaliteit van de begraafplaatsen laten we inspecties uitvoeren. Voor de bomen op de begraafplaatsen hanteren we minimaal iedere 3 jaar een zogenaamde BVC-inspectie (boomveiligheidscontrole).

75

Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoed begraafplaatsen In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed begraafplaatsen: Kapitaalgoed

Begraafplaatsen

Bedragen * € 1.000

Begroting 2022

Werkelijk 2022

Saldo

Onderhoud

469

768

-299

Kapitaallasten

113

112

1

Mutatie voorziening

275

126

149

Totaal

857

1.007

-149

G. Buitensportaccommodaties Beleidskader Kerncijfers Voor het beheer van buitensportaccommodaties maakt de gemeente gebruik van een beheersysteem. Omschrijving Bomen Beplanting Grassen Sportvelden (gras, kunstgras etc) Verharding

Areaal 1.269 st. 70.036 m2 244.079 m2 591.517 m2 80.535 m2

Beleid Buitensportaccommodaties onderhouden we op grond van de geldende wettelijke verplichtingen en het vastgestelde beleid van de voormalige gemeenten, zolang dit nog niet is geharmoniseerd. Het beleid om buitensportaccommodaties te beheren en te onderhouden baseren we op bestaand beleid van de voormalige gemeenten. Het beleid van beheer buitensportaccommodaties verschilt behoorlijk per voormalige gemeente. In Binnenmaas lag de (financiële) verantwoordelijkheid voor het onderhoud van het groen op de sportcomplexen bij de verenigingen. De (financiële) verantwoordelijkheid voor het renoveren van de sportvelden lag echter bij de gemeente Binnenmaas. In Korendijk lag de (financiële) verantwoordelijkheid voor het onderhoud en het renoveren van het groen op de sportcomplexen bij de verenigingen. Gemeente Cromstrijen had een contract met een vereniging over het onderhoud en renovatie van de velden. Bij een andere vereniging verzorgde de gemeente zelf het onderhoud. De opstallen waren voor de vereniging zelf. In de andere voormalige gemeenten zorgde de gemeente voor het gehele proces: onderhoud van de velden en de gebouwen en de vervangingsinvesteringen. Beheer In 2022 is het beheer doorgegaan zoals dit geregeld was door de voormalige gemeentes.

Er is in 2022 gewerkt om de beschikbare plannen te bundelen tot één nieuw geactualiseerd beleids-en beheerplan buitensportaccommodaties voor gemeente Hoeksche Waard. Dit loopt door in de komende periode. Kwaliteit Het streefdoel is om de buitensportaccommodaties voor de gehele Hoeksche Waard te onderhouden op kwaliteitsniveau basis. Dit kwaliteitsniveau komt overeen met het door het CROW vastgestelde niveau B.

76

Om de kwaliteit van de sportvelden te waarborgen, plannen we jaarlijks met de verenigingen een visuele inspectie. Tijdens die inspectie beoordelen we de onderhoudsstaat van de buitensportaccommodaties. Het uitgangspunt is handhaving van het kwaliteitsniveau ‘basis’. Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoederen buitensportaccommodaties In onderstaande tabel zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het kapitaalgoed buitensportaccommodaties: Kapitaalgoed

Buitensportaccommodaties

Bedragen * € 1.000

Begroting 2022

Werkelijk 2022

Saldo

Onderhoud

481

372

109

Kapitaallasten

1.035

1.034

2

Totaal

1.516

1.405

111

Samenvatting De totale kosten per kapitaalgoed zijn als volgt: Bedragen * € 1.000

Werkelijk 2022

Begraafplaatsen

1.007

Buitensportaccommodaties

1.405

Gebouwen

3.988

Groen

3.743

Riolering

4.214

Water

1.239

Wegen

8.363

Totaal

23.959

Grafisch geeft dit het volgende beeld:

77

De totale kosten per categorie zijn als volgt: Bedragen * € 1.000

Werkelijk 2022

Onderhoud

15.876

Kapitaallasten

8.061

Mutatie reserve

-419

Mutatie voorziening

441

Totaal

23.959

Grafisch geeft dit het volgende beeld:

78

3.5

Financiering

Algemeen De financieringsparagraaf is een belangrijk hulpmiddel bij het sturen, beheersen, verantwoorden en toezicht houden op de financieringsfunctie. De paragraaf is een uitwerking van de regelgeving in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Volgens deze wet is de financieringsfunctie van de gemeente alleen bedoeld voor het uitvoeren van de publieke taken. De verdere lokale regels liggen vast in het Treasurystatuut. Beleidskader en verordeningen • Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) • Besluit lening voorwaarden decentrale overheden • Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden • Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Wet Ruddo) • Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof) • Regeling schatkistbankieren decentrale overheden • Financiële verordening Rentevisie Het rentepercentage voor leningen met een looptijd korter dan een jaar is op dit moment negatief. Dit houdt in dat de gemeente voor het aangaan van kasgeldleningen rente ontvangt. Voor langlopende geldleningen met een looptijd van 25 jaar is de rente (afgerond) 3,39%. De rente is op dit moment aan het stijgen. Dienstverlening BNG Met de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten hebben we een raamovereenkomst met geïntegreerde dienstverlening.

Deze dienstverlening omvat: • Elektronisch betalingsverkeer via een rekening-courant; • Kort-kredietarrangementen (daggeldverstrekking en –opname, kasgeldleningen en termijndeposito’s); • Langlopende kredietverlening; • Een online informatiedienst. Schatkistbankieren Schatkistbankieren verplicht decentrale overheden alle overtollige beschikbare middelen op hun bankrekeningen te beleggen bij het Rijk. Onder overtollige middelen verstaat het Rijk bedragen groter dan 2% van het begrotingstotaal (met een minimum van € 1.000.000). Voor het jaar 2022 is dit bedrag voor gemeente Hoeksche Waard berekend op € 4,3 miljoen. Er is daarmee geen vrijheid om overtollige liquide middelen onder te brengen bij andere marktpartijen. Die overtollige middelen mogen alleen in rekening courant en via deposito’s bij de schatkist worden aangehouden. Decentrale overheden nemen deel aan schatkistbankieren, zodat de collectieve sector (Rijk en decentrale overheden gezamenlijk) een lagere EMU-schuld heeft. Iedere euro die decentrale overheden aanhouden in de schatkist, vermindert de externe financieringsbehoefte van het Rijk. Dit leidt automatisch tot een lagere staatsschuld. Door het schatkistbankieren kunnen decentrale overheden ook hun beleggingsrisico’s verder verminderen. Deze situatie kan zich in onze gemeente overigens niet voordoen.

In het Treasurystatuut is een verbod op risicovolle beleggingen en derivaten opgenomen. Voor de uitvoering van het schatkistbankieren is er bij de BNG een SKB-werkrekening geopend. Overtollige gelden worden hier dagelijks naartoe afgeroomd. De BNG blijft ook de overige geldhandelingen verzorgen, zoals betalingen en ontvangsten. Rentekostenverdeling De rentekosten worden tegen 0,04% op basis van de boekwaarde van de vaste activa ten laste van de taakvelden gebracht. Deze omslagrente berekenen we door de aan de taakvelden toe te rekenen rente te delen we door de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa. De omslagrente rekenen wij 79

vervolgens toe aan de activa. Bij de jaarrekening wordt bekeken of het gehanteerde rentepercentage juist is. Uit onderstaande tabel blijkt dat het werkelijke renteresultaat nihil is. Dit betekent dat wij uitsluitend de werkelijke rentekosten hebben toegerekend. (bedragen x € 1.000) Re ke ning B e gr ot ing Re ke ning 2021 A

De externe rentelasten ov er de korte en lange financiering

B

De externe rentebaten

C1

Rente doorberekend aan grondexploitatie

- /-

C2

Rente projectfinanciering toegerekend aan taakv eld

- /-

Sal do door t e r e ke ne n e x t e r ne r e nt e ( a- b- c )

2022

193

200

59

41

141

44

152

59

-2

-3

3

-

56

- /-

T ot aal door t e r e ke ne n e x t e r ne r e nt e ( a- b)

2022

102

46

155

D2

Rente ov er eigen v ermogen

-

-

D1

Rente ov er v oorzieningen

-

-

De aan t aakv e l de n t oe t e r e ke ne n r e nt e

46

155

56

214.053

276.578

226.196

0 ,0 2 1 %

0 ,0 5 6 %

0 ,0 2 5 %

46

155

104

0

-

48

Boekw aarde inv esteringen per 1- 1- 2021 B e r e ke nd om sl ag% E

De w erkelijk aan taakv elden toegerekende rente

F

Re nt e r e sul t aat op he t t aakv e l d t r e asur y

- /-

Risicobeheer Het risicobeheer is gericht op het beperken van financiële risico’s. In het Treasurystatuut zijn richtlijnen en limieten opgenomen. Die vormen de basis voor alle transacties op dit gebied. Daarnaast geeft de Wet Fido normen voor het beperken van risico’s. Het belangrijkste risico in dit kader is het renterisico. De kasgeldlimiet en de renterisiconorm zijn belangrijke richtlijnen om het renterisico te beperken. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is bedoeld om de renterisico’s bij de vlottende schuld (schulden met een looptijd korter dan een jaar) te beheersen. De wettelijke toegestane omvang bedraagt 8,5% van de totale lasten van de begroting. De kasgeldlimiet per kwartaal is als volgt: (bedragen x € 1.000)

Pr im air e be gr ot ing pe r 1 januar i 2 0 2 2

1 e kw .

2 e kw .

3 e kw .

2022

2022

2022

4 e kw . 2022

2 1 7 .4 5 0

2 1 7 .4 5 0

2 1 7 .4 5 0

2 1 7 .4 5 0

T oe ge st ane kasge l dl im ie t - in procenten v an de grondslag

8,5%

8,5%

8,5%

8,5%

1 8 .4 8 3

1 8 .4 8 3

1 8 .4 8 3

1 8 .4 8 3

Maand 1

32.533

43.781

49.215

55.052

Maand 2

32.533

43.781

49.215

55.052

Maand 3

32.533

43.781

49.215

55.052

Maand 1

41.885

43.783

36.325

34.038

Maand 2

41.885

43.783

36.325

34.038

Maand 3

41.885

43.783

36.325

34.038

Maand 1

- 9.352

-3

12.890

21.014

Maand 2

- 9.352

-3

12.890

21.014

Maand 3

- 9.352

-3

12.890

21.014

3

Ge m idde l d sal do

- 9.352

-3

12.890

21.014

4

Kasge l dl im ie t

18.483

18.483

18.483

18.483

2 7 .8 3 5

1 8 .4 8 6

5 .5 9 3

- 2 .5 3 1

- in bedrag 1

2

V l ot t e nde sc hul d ( 1 )

V l ot t e nde m idde l e n ( 2 )

Sal do ( 1 - 2 )

Ruim t e ( + ) / Ov e r sc hr ijding ( - ) kasge l dl im ie t

Uit de tabel blijkt dat we behoudens het vierde kwartaal 2022 onder de kasgeldlimiet blijven. Het is toegestaan om de kasgellimiet gedurende maximaal 3 achtereenvolgende wartalen te overschrijden.

80

Renterisiconorm De renterisiconorm beoogt een zodanige opbouw van de leningenportefeuille dat het risico door renteaanpassing en herfinanciering van leningen beperkt blijft. De renterisiconorm bepaalt dat jaarlijks niet meer dan 20% van het begrotingstotaal voor herfinanciering of renteherziening in aanmerking mag komen. De volgende tabel geeft de renterisiconorm voor 2022 weer. (bedragen x € 1.000) B e gr ot ing 2022 Stand v an de begroting per 1/1

217.450

V astgestelde percentage

20,00%

Re nt e r isic onor m

4 3 .4 9 0

Renteherzieningen Aflossingen Re nt e r isic o Ruim t e ( + ) / Ov e r sc hr ijding ( - )

0 833 833 4 2 .6 5 7

De tabel laat zien dat er geen sprake is van risico’s op het overschrijden van de renterisiconorm. Uitgezette geldleningen Onderstaand een overzicht van de uitgezette geldleningen per risicogroep. (bedragen x € 1.000) Re st ant sc hul d Risic ogr oe p SV n: duurzaamheidsleningen

1- 1- 2022

31- 12- 2022

3.189

6.206

SV n: blijv ersleningen

300

302

SV n: startersleningen

6.471

7.995

9 .9 6 0

1 4 .5 0 3

1.704

1.209

(Sport)v erenigingen W oningfinanciering eigen personeel

65

54

1 .7 6 9

1 .2 6 3

Exploitatiebijdrage

90

0

Noodsteun

0

50

T ot aal v e r st r e kt e ge l dl e ninge n

90

50

1 1 .8 1 9

1 5 .8 1 6

Garanties Onderstaand een overzicht van de verstrekte garanties per risicogroep. (bedragen x € 1.000) Kredietrisico op verstrekte garanties

Restant schuld w aarborg gemeente 1- 1- 2022

Risicogroep

31- 12- 2022

Woningcorporaties met garantie WSW

50%

150.731

160.947

Zorginstellingen met garantie WSW

50%

31.096

30.926

Woningcorporaties zonder garantie WSW

100%

4.507

3.916

Zorginstellingen zonder garantie WSW

100%

1.502

1.350

Wegschap Tunnel Dordtse Kil

8%

2.482

3.540

Bedrijvenpark Hoeksche waard

100%

9.000

5.000

Regionale afvalstoffendienst B.V.

100%

7.335

6.827

Bres accommodaties

100%

1.125

1.038

Geldleningen particuliere woningen

100%

782

1.610

Diverse bedrijven en verenigingen

50%

73

9

Diverse bedrijven en verenigingen

60%

150

135

Diverse bedrijven en verenigingen

100%

T otaal verstrekte garanties

150

91

208.933

215.389

In de tabel zijn alle verstrekte garanties opgenomen. Op dit moment zijn er voor deze garantstellingen geen betalingsachterstanden.

81

Voor een aantal groepen is een gemeentegarantie verstrekt. De grootste groep betreft zogenaamde WSW-garantstellingen. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) is actief als borgstellingsinstituut voor de sociale woningbouw. Met de WSW hebben wij een achtervangovereenkomst gesloten. Hierdoor kan het Waarborgfonds Sociale Woningbouw goedkoper geld lenen. Voor verstrekte gemeentegaranties voor de aankoop van een eigen woning, ligt vanaf 2010 het risico volledig bij het Rijk. Omdat hypotheken over het algemeen een looptijd hebben van 30 jaar, lopen de laatste garantstellingen voor particulieren nog tot 2040 door. Opgenomen geldleningen Onderstaand een overzicht van het saldo van de bij de B.N.G. afgesloten langlopende geldleningen. (bedragen x € 1.000) Saldo geldleningen Leningen

1- 1- 2022 24.167

Rente en aflossing

31- 12- 2022 23.333 2022

Aflossing

833

Rente

93

T otaal

926

Ontwikkeling van de schuldpositie Het wordt de laatste jaren steeds belangrijker om de ontwikkeling van de schuldpositie te volgen. We hebben daarom een aantal ratio’s uitgewerkt: debt ratio, netto schuld als percentage van de begroting en netto schuld als bedrag per inwoner. Kr it isc he 31- 12- 2022 nor m Debt ratio

80%

Netto schuld / lasten begroting

100%

- 8%

Netto schuld per inw oner

n.v .t.

€ - 194

35%

Debt ratio De debt ratio drukt uit in hoeverre het totale bezit op de balans is belast met schulden. Een ratio van 60% wordt als veilig beschouwd. Als kritische grens hanteren we 80%. Ons percentage van 35% is ruim voldoende te noemen. Netto schuld als percentage van de begroting De netto schuld wordt uitgedrukt in een percentage van de begroting. De netto schuld wordt berekend door het totaal van de langlopende en kortlopende schulden te verminderen met het totaal van de uitgezette langlopende leningen, langlopende uitzettingen, kortlopende uitzettingen, overlopende activa en liquide middelen en af te zetten tegenover de totale lasten van de begroting. Een ratio van maximaal 70% wordt als veilig beschouwd. De kritische grens ligt bij 100%. Bij overschrijding van deze grens beoordelen we of we kunnen blijven investeren, zonder hiervoor nieuwe financieringsmiddelen aan te moeten trekken. Het percentage van onze gemeente is -8%. Dit wil zeggen dat er geen sprake is van een netto schuld maar van een netto overschot aan financieringsmiddelen. Netto schuld per inwoner De netto schuld per inwoner is de netto schuld als hierboven aangegeven gedeeld door het totaal aantal inwoners. Wij hebben een netto overschot per inwoner van € 194,-. Beleggingen in aandelen Het gemeentelijk aandelenbezit bestaat uit aandelen van de BNG, Evides en Stedin.

De dividenduitkeringen zijn een algemeen dekkingsmiddel.

82

(bedragen x € 1.000) Dividenden Aandelenbezit

Nominale w aarde

2022

Stedin

6.138

11

Stedin (cum. pref. aandelen)

4.080

124

Evides

3.389

527

BNG

357

351

13.964

1.012

T otaal Gemiddeld rendement

7,25%

Debiteuren- en crediteurenbeheer De wettelijke betalingstermijn is 30 dagen. De coronacrisis is voor ons eerder aanleiding geweest om de onze crediteuren (“leveranciers”) sneller te betalen. Genoemde aanscherping past ook binnen onze visie/doelstelling van een 100%-dienstverlenende gemeente. In 2022 hebben wij onze betalingstermijnen periodiek gemonitord en heeft bijsturing plaatsgevonden daar waar nodig. Hiermee hebben wij een relatief korte doorlooptijd en betaling van onze facturen weten te bewerkstelligen. Daarbij hebben wij in 2022 een start gemaakt om ons betalingsproces een verdere impuls te geven door de introductie van zogenoemde “routenummers” op facturen zodat wij de facturen sneller op de juiste plek in de organisatie krijgen en op die manier de facturen snel kunnen behandelen. In 2023 gaan we verder met de implementatie hiervan Volgens het Ministerie van Economische Zaken behoort Hoeksche Waard inmiddels tot de beste gemeenten als het gaat om het afhandelen van rekeningen. Wij streven ernaar dat wij 95% van onze facturen binnen 14 dagen voldoen. Op dit moment betalen wij ongeveer 85%-89% van onze facturen binnen 14 dagen. De omvang van het debiteurenbestand (“afnemers”) is overigens relatief beperkt, omdat het SVHW de heffing en invordering van gemeentelijke belastingen uitvoert.